Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Văn Học Bình Luận

Lượt đọc: 415 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tán Tụng Sự Gây Tê

❊ ❊ ❊

Gây tê, đây là nền văn minh độc nhất vô nhị của loài người. Dù trong sách có nói chim trĩ ăn quả dâu thì say, hoặc có người nói mèo ăn bạc hà thì say, nhưng đó đều là những chuyện tình cờ, giống như con người vô tình ăn phải nấm cười, cười đến mức nát bét cả ra, chứ không phải cố ý ăn cho vui. Cố ý tìm kiếm sự gây tê chính là một nét đặc sắc của chúng ta - loài linh trưởng của muôn vật, nếu không có điều này, điểm khác biệt giữa con người và cầm thú chẳng còn lại bao nhiêu.

Gây tê có đủ mọi phương pháp. Ở Trung Quốc, phương pháp phổ biến nhất là hút thuốc phiện, nghe nói ở phương Tây cũng có những văn nhân ưa chuộng món này, kiệt tác của một vị tản văn gia chính là những hồi ức bên mâm đèn hút thuốc, bài thơ "Kubla Khan" của một vị thi sĩ khác cũng có được từ giấc mộng say sưa trong thành phố Phượng Hoàng. Việc người Trung Quốc hút thuốc phiện mang tính bình dân, không phải là thứ độc quyền của riêng giai cấp nào, ai nấy đều rít từng hơi kêu rít rít, cùng nhau hưởng thụ hồng phúc gây tê, quả là một việc đáng ca ngợi. Thú vui của nha phiến nằm ở đâu, vì tôi chưa từng bước chân vào chốn hắc tịch nên không thể biết được, nhưng chắc là cảm giác tê rân rân rất thú vị phải không. Tôi từng thấy một người nghiện thuốc, nghèo đến mức rách rưới tả tơi, quả thực xứng với danh hiệu áo trăm vá, nhưng đầu đội một chiếc mũ quả dưa, phía trước đỉnh mũ bị cháy thủng một lỗ lớn, ấy là do lúc say sưa đã cắm cúi đầu đốt trên ngọn đèn, từ đó có thể tưởng tượng được trạng thái say sưa vui vẻ của người đó. Gần đây có tin đồn Tôn Sấm Soái có một đội binh hút thuốc, lúc cơn nghiện thuốc đầy đủ xông lên xung phong là đắc lực nhất, thế thì đã mất đi ý nghĩa của sự gây tê, ít nhất theo tôi thấy thì hoàn toàn không đáng làm gương.

Phương pháp gây tê quốc túy vốn có từ thời cổ đại ở Trung Quốc, đại khái có thể coi là uống rượu. Câu nói "chết thì chôn ta đi" của Lưu Linh có thể coi là triệt để nhất, thơ của Đào Uyên Minh cũng luôn ba câu không rời rượu, như câu "Gác lại chớ nên nghĩ, một chén tạm khoả lấp", lại như câu "Vận trời nếu đã thế, hãy nâng chén rượu này", lại như câu "Trong chén giũa tình xa, quên đi nỗi sầu ngàn năm, thỏa sức niềm vui hôm nay, ngày mai chẳng cần cầu", đều là những ví dụ rất hay. Rượu thì tôi khá thích, nhưng như đã từng tuyên bố, thực ra tôi không hiểu mấy về cái thú say sưa vui vẻ, chỉ là uống bừa một trận mà thôi. Thế nhưng đối với người khác thì nó đích thực có uy lực gây tê, nó có thể dẫn dắt người ta vào cõi thắng cảnh, đó chính là cái gọi là vương quốc của truyện cổ tích. Tôi có hai người thúc bá, đặc biệt là cư dân trong vương quốc hạnh phúc như vậy. Có một đêm mùa đông, họ say sưa trở về, đi qua một cây cầu đá vốn có rất nhiều ở quê tôi, người anh vừa nhấc chân lên, giày bông liền rơi mất, người em giúp anh mò mẫm dưới đất, nói: "Anh ơi, giày bông có rồi đây." Lấy chân đá một cái, hóa ra lại không phải, người anh liền nói: "Em ơi, chiếc giày bông kêu 'oà' một tiếng lại biến mất rồi!" Hóa ra đây chỉ là một chú chó con màu đen, đã bị người em tưởng lầm là giày bông nên ôm lấy. Chúng ta nghe xong có lẽ sẽ cười, nhưng niềm vui thần thánh lúc bấy giờ của họ thì người ngoài cuộc như chúng ta sao có thể hiểu được? Quả thực, thế giới coi chó đen là giày bông đối với chúng ta quá ư xa vời, chúng ta coi giày bông là giày bông, tự cho là tỉnh táo, nhưng thực ra lại là một sự bất hạnh cực lớn, hà cớ gì phải tiếc mười hai đồng tiền, không mua một mẻ rượu vàng, uống cho thật say để bước vào cõi cực lạc này chứ?

Tín ngưỡng và giấc mơ, tình yêu và cái chết, cũng đều là những thứ gây tê thượng hạng. Có thể tin theo tôn giáo hoặc chủ nghĩa, có thể mơ mộng, chính là một phẩm chất hạnh phúc hiếm có, không phải ai cũng có được. Tình yêu phải được coi là tuyệt vời nhất, bất kỳ ai cũng có khả năng này, hơn nữa giống như việc thái bổ cầu đạo, được cả đôi đường, lại càng đáng mừng. Chỉ có điều việc này vô cùng khó khăn, đầu tiên là phải có đối thủ, không giống như những thứ khác chỉ cần một ngọn đèn là có thể qua loa, thế nên dù không nói là xa xỉ, ít nhất cũng luôn là một thứ gây tê tốn kém vậy thôi. Còn như thất tình đến mức trở mặt, sự việc vốn rất bình thường, cũng giống như kẻ nôn mửa vì rượu, người tiêu chảy vì thuốc phiện, không có gì là bệnh hoạn cả, là điều cần phải thừa nhận từ đầu. Cuối cùng xin nói đến cái chết. Cái chết này, có người cho là khá tốt, có người cho là rất tệ, nhưng nếu coi nó như một phẩm vật gây tê, thì điều này xem ra lại không tệ chút nào. Epicurus từng nói, chết không có gì đáng sợ, bởi vì cái chết chẳng có liên quan gì đến chúng ta cả, lúc chúng ta còn sống thì chưa chết, lúc cái chết đến thì chúng ta đã không còn nữa rồi. Phái Khoái Lạc tin vào thuyết nguyên tử, kiểu giải thích duy vật này có thể xóa bỏ sự khủng bố của cái chết, nhưng dưới góc nhìn của chúng ta, cái chết há chẳng phải là một loại niềm vui hay sao, sự gây tê đến mức khiến chúng ta tiêu tan, niềm vui thích thế này e rằng rượu ngon gái đẹp cũng khó lòng sánh kịp phải không? Cái khó là làm thế nào mới có thể gây tê như vậy, vui vẻ như vậy? Cái này tôi nghĩ là một vấn đề khác, không phải là điều chúng ta muốn bàn đến lúc này.

Sống say chết mộng, đây đại khái là cách sống cao nhất của đời người chăng? Thế nhưng cũng có người không muốn như vậy. Phẫu thuật ngoại khoa thông thường luôn sử dụng phương pháp gây tê toàn thân hoặc cục bộ, chỉ có thỉnh thoảng có anh hùng phá vỡ ngoại lệ này, như Quan Vân Thưởng cạo xương chữa độc, được người đời ngưỡng mộ, vốn là điều đương kim hợp lý. Phàm những gì ở thế gian chỉ có nhục và khổ, nếm trải cay đắng chịu đựng nhục nhã, thế mới có thể vượt qua. Sự dũng cảm tự sát của các nhà triết học phái Khắc Kỷ (Stoics), tự thành một tông phái, như việc Petronius nghe đàn uống rượu, cắt mạch máu để chết, tuy có hơi quý tộc một chút, nhưng tự khắc vẫn đáng mừng. Con trưởng của Taras Bulba bị kẻ địch bắt được, bị tra tấn bằng độc dược đến chết, lúc sắp chết liền nói: "Cha ơi, cha đều nhìn thấy chứ?" Taras ẩn nấp giữa đám đông lớn tiếng hô lên: "Con ơi, ta đều nhìn thấy!" Đây chính là dũng sĩ người Cossack, là sức mạnh của phương Bắc. Những người này nếm trải tỉ mỉ cuộc đời, giống như uống rượu đắng, hoàn toàn không chút mơ hồ, sự kiên cường gian khổ của họ tột cùng không thể sánh kịp, thế nhưng người phàm chúng ta thì không có cách nào noi theo được. Nhớ lại lời đã nói, cuộc sống của chúng ta e rằng vẫn là sống say chết mộng là tốt nhất chăng? -- Điều khổ sở là tôi chỉ biết uống vài ngụm rượu, mà lại không thể gây tê, vẫn cứ tỉnh táo nhìn thấy nghe thấy hết thảy, lại không có sức để gào lên thật to, đây chính là bi ai của người phàm, thực sự là không thể làm thế nào khác được vậy.

Ngày 30 tháng 11 năm Mười tám

(Sáng tác tháng 11 năm 1929, tuyển từ "Khám Vân Tập")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.