Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Văn Học Bình Luận

Lượt đọc: 412 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thân Trên Thân Dưới

❊ ❊ ❊

Ba hiền giả xứ Gotham,

Ngồi trong chiếc bát đi vượt đại dương.

Nếu chiếc bát của họ bền chắc hơn,

Câu chuyện của tôi cũng sẽ dài hơn——

Đồng dao Anh

Thể xác con người rõ ràng là một thể thống nhất (mặc dù cầm một con dao cũng có thể cắt ra được), sau lưng từ gáy đến xương cùng là một dải cột sống, đằng trước từ ngực đến "đan điền" là một chiếc bụng, ở giữa vốn không có chỗ nào có thể tháo rời, thế mà các hiền giả xứ tôi (người ở các xứ khác nghe thấy thì không cần phải cả nghĩ) lại cứ khăng khăng chia nó ra thành thân trên và thân dưới——có lẽ lấy rốn làm ranh giới. Trên dưới vốn dĩ là phương hướng, chẳng có gì là không đúng, nhưng họ ở đây lại vận dụng cái đạo lý lớn lao của đại nghĩa danh phận, thế là trên dưới biến thành sự phân chia sang hèn, tà chính, sạch nhơ: Thân trên là quý ông thể diện, thân dưới là xã hội hạ lưu "đáng bị như thế". Cách nói này vừa hợp với thánh đạo, thì đương nhiên là không thể sai được rồi, chỉ có điều khi thực hiện lại có chút làm khó. Chưa cần nói đến chuyện muốn dùng "đại đao Quanlão gia" chém ngang lưng để chia trên dưới, thì thế nào cũng tổn hại tính mạng, vốn dĩ tuyệt đối không thể được, cho dù trong phạm vi đáng làm mà cắt gọt đi một chút, thì những nhà đạo học đoan chính nhất cũng quyết không đồng ý. Những lúc tắm rửa bình thường (may mà đối với các hiền giả thì việc này không nhiều), phải chuẩn bị hai chiếc khăn, hai cái chậu, hai thùng nước, chia ra rửa cho hai giai cấp, chỉ lơ là một chút là không dính trên thì cũng phạm dưới, làm rối loạn thứ tự tôn ti, tổn hại sâu sắc đến việc giáo hóa đức hạnh, hoặc giả ngồi trên ghế cao gật gà gật gù, ngã lăn quay đầu cắm xuống đất, lại càng là gốc ngọn đảo điên, rất không phải điềm lành chút nào. Nhìn từ góc độ của những kẻ ngu ngốc chúng ta, đây thực sự là chuyện rảnh rỗi tự chuốc lấy phiền phức, một cái thân thể đứng lên nằm xuống hay lộn một vòng nhào lộn, rút cuộc vẫn là một cái thân thể, hoàn toàn không giống như thịt lợn có thể chia thành thịt thăn, thịt ba chỉ v.v., để rồi định ra giá trị cao thấp khác nhau. Việc làm của các hiền giả xứ tôi, dẫu bảo là hợp với thánh đạo, thì có lẽ cũng là di tích của thói rợ phương Nam thời cổ chăng?

Có người đem cuộc sống chia nhỏ thành từng đoạn, chỉ muốn chọn lấy mấy khúc trong đó, còn những ngọn ngành không vừa ý thì vứt bỏ đi. Cách làm này có thể gọi là rút dao chém nước, vung kiếm cắt mây. Cuộc sống đại khái bao gồm mấy việc ăn uống, yêu đương, sinh nở, công việc, sinh lão bệnh tử, nhưng chúng đã liên kết chặt chẽ với nhau, không thể muốn chọn tùy tiện một hai thứ. Có người hy vọng trường sinh bất tử, có người chủ trương sinh sống mà cấm dục, có người chuyên vì ăn uống mà làm việc, có người lại vì làm việc mà ăn uống, những điều này đều có vẻ như muốn cưa đứt ở ngang rốn, đóng một chiếc đáy gỗ, chỉ giữ lại độc nhất phần thân trên. Những người bạn hiểu biết hơn nhưng lại quá mức đoan chính thì tiếp nhận toàn bộ nhưng lại phân biệt đẳng cấp của chúng, ví như đi bộ là thượng đẳng còn đi ngủ là hạ đẳng, ăn cơm là thượng đẳng còn uống rượu uống trà là hạ đẳng vậy. Tôi không hề cho rằng con người ta có thể suốt ngày đi ngủ hoặc dùng rượu thay cơm để ăn, thế nhưng tôi cảm thấy đi ngủ hoặc uống rượu uống trà không phải là chuyện có thể xem thường, bởi vì đó cũng là một phần của cuộc sống. Hơn một trăm năm trước ở Nhật Bản có một nghệ sĩ tinh thông trà đạo, có một lần đi du lịch, hễ đến trạm dừng chân là nhất định lấy dụng cụ pha trà ra, thong thả châm trà tự uống. Có người khuyên can ông rằng, đi đường hà tất phải như vậy, ông đáp rất hay: "Trong lúc đi đường há chẳng phải là cuộc sống hay sao." Người suy nghĩ như thế mới thực sự biết tôn trọng và tận hưởng cuộc sống của mình. Pater từng nói, mục đích cuộc sống của chúng ta không phải là quả ngọt của kinh nghiệm mà chính là bản thân kinh nghiệm. Những con người đoan chính chỉ coi một việc là cuộc sống đứng đắn, còn những thứ khác nếu không phải là thói hư tật xấu bất đắc dĩ thì cũng luôn chỉ là những vật phụ thuộc có hay không cũng được: Mức độ dẫu có khác nhau, điều này với việc các hiền giả xứ tôi chỉ tôn trọng thân trên (thực ra là, không cần nói chi tiết, chính là ngược lại), suy cho cùng hoàn toàn cùng một loại.

Câu chuyện nơi xứ Gotham e rằng kể ra sẽ rất dài, đây chỉ là một hai khúc trong đó mà thôi.

Tháng Hai năm thứ mười bốn

(Sáng tác tháng 2 năm 1925, tuyển từ "Vũ thiên chi thư")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.