Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Văn Học Bình Luận

Lượt đọc: 395 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bàn Về Việc Chôn Sống

❊ ❊ ❊

Thuở trước, có lần tình cờ đọc tiểu sử của các văn nhân nước ngoài, tôi thường thấy họ nhắc đến một nỗi sợ hãi đặc biệt, đó là sợ bị chôn sống. Sự tình ở Trung Quốc thì tôi không rõ lắm, nhưng dù không trở thành một mối đe dọa tâm lý, đại khái chắc cũng chẳng ai thích thú gì. Mặc dù tác giả cuốn "Thức Tiểu Lục" tự xưng là Hoạt Mai Am Đạo Nhân Từ Thụ Phì, tức là người có rất nhiều bài ghi chú trong "Đông Sơn Đàm Uyển" của Dư Đạm Tâm, tự nhận là người học trò nhỏ Từ Thần (là cha của Từ Thần), song đây chỉ là một cách thể hiện của di dân, tự nhiên là chuyện khác—

Hồi nhỏ học tiếng Anh, tôi từng đọc truyện ngắn "Chiếc thùng rượu Tây Ban Nha" của Edgar Allan Poe (Mỹ). Truyện kể về việc dụ người ta vào hang uống rượu, rồi khóa họ lại trong vách đá, xây kín tường lại mới bước ra, đọc lên thấy rất đáng sợ. Nhưng cái ảo tưởng thời La Mã ấy liệu có xuất hiện giữa ban ngày không, há chẳng phải vẫn chỉ quẩn quanh trong đầu óc của một tên thi sĩ say xỉn đó sao? Tác giả người Nga Dostoevsky có viết một cuốn tiểu thuyết tên là "Ngôi nhà người chết", bản dịch tiếng Anh còn có tựa đề là "Chôn sống". Đây là ghi chép thực tế về cuộc sống tù ngục ở Siberia, do chính Dostoevsky trải qua; vừa là tiểu thuyết vừa là sự thật, chắc chắn không thể sai được. Thế nhưng, suy cho cùng đây vẫn chỉ là một phép ẩn dụ, có đôi chút điểm tương đồng với Từ Vũ Tử, rốt cuộc vẫn không thể xem là điển tích xác thực cho chuyện chôn sống. Dù chúng ta bắt đầu câu chuyện từ các văn nhân, nhưng ở đây đành phải rời khỏi văn học để đi tìm tài liệu ở nơi khác vậy.

Nhắc đến chôn sống, điều đầu tiên người ta nghĩ đến đương nhiên là tục tuẫn táng thời cổ đại. Nhưng nói ra thì hổ thẹn, chúng ta thực sự vẫn chưa hiểu rõ lắm về cách thức tuẫn táng ấy diễn ra như thế nào. Nghe nói gần đây trong cuộc khai quật Ân Hư, người ta tìm thấy những ngôi mộ của người Ân. Thân thế của chủ nhân mộ không thể khảo cứu được, nhưng lại thu được hài cốt của mười người nô lệ hoặc tù binh dùng để tuẫn táng. Đây có thể coi là vật chứng cổ xưa nhất. Nghe nói — thật không may — mười bộ hài cốt này đều có thân đầu lìa khỏi cổ, như vậy thì đây là giết trước rồi chôn sau, không khớp với tưởng tượng thông thường cho lắm. Người Hy Lạp cổ đại khi đánh thành Troy từng giết mười tên tù binh trên mộ Patroclus, lại bắt công chúa nhỏ Polyxena đem giết để hầu hạ Achilles dưới suối vàng, cách làm này cũng có phần hơi giống. Cuộc chiến tranh Troy kéo dài mười năm diễn ra vào thời Đế Ất và Trụ vương, tính ra thì cũng đối chiếu Đông Tây với người Ân, không thể nói là không có chút duyên phận hương khói, có lẽ những học giả bàn về nguồn gốc văn hóa phương Tây sẽ rất thích nghe điều này chăng? Kinh Thi chương "Tần Phong" có bài "Hoàng Điểu", thiên "Tiểu Sơ" nói rằng bài thơ ấy để thương tiếc ba tôi thần họ Tử (Tam Lương). Chúng ta nhớ đến câu "Lâm kỳ huyệt, trù trù kỳ lật" (Đứng bên huyệt mộ, lòng bàng hoàng run rẩy), cảm thấy dường như cũng có chút ý vị; có vẻ như ba vị Tam Lương kia sắp từng người một bị lôi vào trong... Không, họ đều là những trang đại trượng phu, tự nhiên là thong thả tự mình bước xuống ấy chứ? Thế nhưng sự thật lại không phải vậy. Sú giải của Khổng Dĩnh Đạt dẫn lời Phục Kiền rằng: "Giết người để chôn theo, vây quanh bên trái bên phải gọi là tuẫn". Kết quả vẫn y nguyên như vậy, hoàn toàn không dùng được vào việc gì.

Điều thứ hai nghĩ đến là việc chôn sống các nhà Nho. Từ Tần Mục Công nhảy vọt một phát đến Tần Thủy Hoàng, khoảng cách giữa thời gian đó đã qua mười sáu, mười tám đời rồi. Lời tựa sách Thượng Thư của Khổng An Quốc viết:

"Đến thời Tần Thủy Hoàng, tiêu diệt điển tịch các đời trước, đốt sách chôn Nho." Lời chú của Khổng Dĩnh Đạt căn cứ vào "Sử ký - Tần Thủy Hoàng bản kỷ" để giải thích rằng:

"Năm thứ 35, Tần Thủy Hoàng vì phương sĩ Lô Sinh không tìm được thuốc tiên, cho rằng đó là lời phỉ báng, các sinh đồ tố cáo lẫn nhau, hơn bốn trăm sáu mươi người đều bị chôn sống ở Hàm Dương, đó chính là chôn Nho." Thế nhưng, giống như lời Lý Trác Ngô đã nói trong cuốn "Nhã Tiếu" quyển ba, "Người ta ai cũng biết Tần Thủy Hoàng chôn Nho, nhưng lại không biết vì sao ông ta lại chôn." Đây quả thực là một nghi vấn lớn.

Lời chú của họ Khổng lại dẫn lời "Cổ văn kỳ tự sơ" của Vệ Hoằng rằng:

"Nhà Tần đổi chữ cổ thành chữ triện và lệ, người trong nước có nhiều lời phỉ báng. Nhà Tần lo lắng thiên hạ không theo mình bèn triệu tập các sinh đồ, những ai đến đều được phong làm lang, tổng cộng có bảy trăm người. Lại ngầm ra lệnh cho trồng dưa vào mùa đông ở nơi ấm áp trong thung lũng Ly Sơn, dưa ra quả, bèn sai người dâng sớ báo rằng mùa đông dưa vẫn có quả. Có chiếu chỉ bảo các bác sĩ, sinh đồ trong thiên hạ đến bàn luận, ý kiến mỗi người mỗi khác, rồi đều sai họ đến xem. Lại thiết kế bẫy ngầm, các sinh đồ đang lúc tranh luận với nhau, nhân đó lật bẫy, từ bên trên lấp đất xuống, đều mất mạng tại chỗ."

Cách chôn này được miêu tả "sống động như thật", dường như đích thị là chôn sống không thể nghi ngờ, nhưng lý do thì lại rời rạc như vậy, thủ đoạn trồng dưa dùng bẫy ngầm lại quá ư vụng về. Chúng ta chỉ xem như truyền thuyết cho vui thôi chứ nếu tin là sự thật thì có vẻ hơi khó xảy ra. "Sử ký - Hạng Vũ bản kỷ" chép rằng:

"Sở quân ban đêm đánh úp, chôn sống hơn hai mươi vạn quân Tần ở phía nam thành Tân An." Tính thời gian thì đúng là sáu năm sau sự kiện chôn Nho. Cuốn "Tự khởi liệt truyện" khi nhắc đến lời trước lúc lâm chung có nói:

"Trận Trường Bình, quân Triệu đầu hàng có đến mấy chục vạn, ta dùng kế lừa rồi chôn sống tất cả." Theo sách liệt truyện thì tổng cộng có bốn mươi vạn người, Vũ An Quân lo sợ họ làm phản nên "bèn dùng mưu kế rồi chôn sống tất cả". Nghe chừng việc chôn người dường như rất có liên quan đến nhà Tần, thế nhưng cụ thể ra sao thì vẫn chưa thể rõ. Đào một cái hố rất lớn rồi đẩy hai mươi vạn cho đến bốn mươi vạn con người xuống, sau đó lấp đất lên, việc này cũng có vẻ không giống cho lắm. Giống như câu mà Lâm Chi Dương trong "Kính hoa duyên" hay nói: "Khanh tử ngả dã" (Chôn chết ta rồi), đối với chữ "khanh" (chôn) này, chúng ta có vẻ hơi khó giải thích theo mặt chữ, đành tạm thời gác lại rồi bàn sau vậy.

Vị mục sư già người Anh Baring-Gould sinh năm 1834, tính đến năm nay là tròn một trăm linh một tuổi, nhưng thực ra ông đã qua đời vào năm 1924, thọ chín mươi tuổi. Cuốn tiểu sách "Dân tục chí" do ông trước tác được xuất bản vào những năm đầu Trung Hoa Dân Quốc, trong chương 5 "Bàn về vật hi sinh" có nhắc đến chuyện cổ thời chôn người dưới chân tường nhà, đó là những ví dụ thực tế ở châu Âu. Trong cuốn "Những di tục kỳ lạ" xuất bản năm 1892 có chương "Bàn về móng nhà" chuyên nói về chuyện này, còn miêu tả chi tiết hơn nữa, nay xin chép lại một hai trường hợp dưới đây:

"Năm 1885, giáo khu Corsaith tu sửa nhà thờ, bức tường góc tây nam được tháo ra xây lại. Trong vách tường, người ta phát hiện một bộ xương khô, kẹp giữa các lớp vữa đá. Đoạn tường này có hơi hư hỏng và nghiêng lệch đi một chút. Theo lời người thợ hồ phát hiện ra bộ xương này, nơi đó hoàn toàn không có dấu vết của mộ phần, nhưng rõ ràng là người đó bị chôn sống, hơn nữa lại rất vội vã. Một lớp vữa vôi trát lên miệng, rất nhiều gạch đá vứt hỗn độn xung quanh thi thể, trông giống như bị đổ ụp xuống một cách gấp gáp, rồi sau đó mới từ từ xây bức tường lại vậy."

"Thành cũ Hennenberg là dinh cơ của một dòng dõi bá tước thế lực. Giữa tường thành có một vòm cửa, theo truyền thuyết kể lại, khi xây thành, một người thợ đã nhận một khoản tiền để hứa xây đứa con nhỏ của mình vào trong vách tường. Đứa trẻ được cho một cái bánh ngọt để ăn, người cha đứng trên thang giám sát việc xây tường. Khi viên gạch cuối cùng được đặt lên, đứa trẻ bắt đầu khóc ré lên ở bên trong tường, người đàn ông ấy vừa hối hận vừa đau đớn, sơ ý trượt chân ngã khỏi thang, ngã gãy cả cổ. Về lâu đài Libenstein cũng có truyền thuyết tương tự. Một người mẹ cũng bán đứa con của mình như thế. Khi bức tường xung quanh đứa bé cứ cao dần lên, đứa trẻ lớn tiếng kêu la: Mẹ ơi, con vẫn nhìn thấy mẹ! Một lát sau lại nói: Mẹ ơi, con thấy mẹ không rõ lắm nữa rồi! Cuối cùng nói: Mẹ ơi, con không nhìn thấy mẹ nữa rồi!"

Học giả dân tục người Nhật Bản Nakayama Taro năm nay đã sáu tuổi, hiếu học không mệt mỏi, năm nào cũng có tác phẩm xuất bản. Cuốn "Luận khảo dân tục học Nhật Bản" xuất bản năm kia gồm mười tám bài luận, trong đó bài thứ mười sáu "Hình thái nguyên thủy của viên luân và dân tục" có nhắc đến phong tục chôn sống nửa người để tuẫn táng thời thượng cổ. "Viên luân" chính là vật tượng trưng trong đồ minh khí, đại khái làm hình người hoặc ngựa, không chôn xuống huyệt mộ mà dựng đứng ở xung quanh. Vật tượng trưng có loại làm giống như hai chân, có loại phần thân dưới làm hình ống tròn. Ông Nakayama cho rằng hình ống tròn mới là hình thái nguyên thủy, tức là biểu thị trạng thái tuẫn táng; còn loại làm giống như hai chân là xuất hiện sau này và đã mai một ý nghĩa ban đầu. Vấn đề khó khăn về khảo cổ và dân tục học này, người ngoài ngành như chúng ta không có cách nào để phán xét, nhưng những tư liệu cổ mà ông trích dẫn thì rất thú vị, ít nhất là rất hữu ích đối với chúng ta hiện nay.

Theo "Nhật Bản thư kỷ" thời thiên hoàng Suinin chép rằng:

"Năm 28, mùa đông, tháng 10, ngày Bính Dần mồng 1, ngày Canh Ngọ, em trai cùng mẹ với Thiên hoàng là Yamato Hiko no Mikoto qua đời. Tháng 11, ngày Bính Thân mồng 1, ngày Đinh Dậu, đem an táng Yamato Hiko no Mikoto tại Sasa no Takanawa. Khi ấy tập hợp những người hầu cận, đều bắt chôn sống đứng cả quanh khu lăng mộ. Mấy ngày không chết, ngày đêm khóc lóc ngâm vịnh. Cuối cùng chết đi rữa nát, chim chóc tụ tập mổ xé. Thiên hoàng nghe thấy tiếng khóc ngâm ấy, trong lòng bi thương, bấy giờ dụ các quan rằng: Lấy những người lúc sinh thời yêu mến để tuẫn táng theo người chết, việc này thật đáng thương xót thay! Việc này dẫu là phong tục cũ nhưng không tốt, làm sao để thế đây, hãy bàn bạc để bãi bỏ việc tuẫn táng."

Năm Suinin thứ 28 đúng vào năm trước Công nguyên 2 năm, tức là năm Nguyên Thư thứ nhất thời Hán Ai Đế. Đến năm 32, hoàng hậu băng hà, Nomi no Sukune sai người lấy đất nặn thành hình người và ngựa để tiến dâng. Thiên hoàng rất vui mừng, dụ bảo Sukune rằng: "Mưu kế tốt đẹp của khanh thật hợp ý trẫm." Bèn dùng đồ bằng đất dựng trước mộ hoàng hậu, gọi là "viên luân". Việc dùng vật tượng trưng bằng đất để thay thế người sống vốn là truyền thuyết phổ biến, điều đáng chú ý chính là cách chôn cất đặc biệt ấy.

Sách "Kōtoku kỷ" ghi lại lệnh năm Taika thứ hai (646) rằng:

"Người ta khi qua đời, nếu tự thắt cổ để tuẫn táng, hoặc siết cổ người khác để tuẫn táng, cùng với những phong tục cũ như ép dùng ngựa của người chết để tuẫn táng v.v., đều cấm đoán triệt để."

Có thể thấy khi đó việc tuẫn táng đã là giết đi rồi mới đem chôn, còn thuở trước thì không phải vậy. Theo "Loại tụ tam đại cách" chép chiếu lệnh của Thái Chính Quan tháng 4 năm Enryaku thứ 16 (797) rằng:

"Thời thượng cổ thuần phác, lễ tang không tiết chế, hễ gặp việc sơn lăng, thường đem người sống chôn theo, chim kêu cá rữa, không nỡ nhìn nghe."

Điều này hoàn toàn trùng khớp với những gì được chép trong "Suinin kỷ", câu "chim kêu cá rữa" chính là cách dùng pháp luyện chữ chữ Hán để tóm gọn mười bảy chữ "mấy ngày không chết..." nói trên. Những đoạn trên vốn đều dùng một thứ văn ngôn đặc biệt, nay tôi tạm chỉnh sửa đôi chút cho dễ đọc, nhưng vẫn giữ nguyên từ ngữ và nhịp điệu ban đầu, không dịch hoàn toàn sang văn xuôi bạch thoại.

Về lý do tại sao lại chỉ chôn nửa người, ông Nakayama cho rằng đó là di tích của phong tục cổ. Người thượng cổ khi chết thì đem thiêu hoặc chôn ngoài đồng hoang, để lộ đầu mặt, người thân đi lại thăm nom cho đến khi phân hủy mới thôi. Ở đảo Tsuken của quần đảo Ryukyu vẫn còn phong tục này, gần đây mới bị cấm. Có thể xem trong bài viết của Iha Fuyu có tựa đề "Nghi thức tang lễ thời cổ đại đảo Nam", ông Iha vốn là người Ryukyu.

Tiến sĩ y học Takada Yoichiro có viết một bài "Sự biến đổi của hình phạt tử hình trong nước", được đăng trên "Tạp chí Y học Quốc gia". Năm Showa thứ 3 (1928), ông xuất bản cuốn "Nghiên cứu y học về bề nổi và bề chìm của thế sự" gồm mười bài luận, bài viết trên cũng nằm trong số đó. Tiết thứ tư bàn về hình phạt tử hình thời đại Mạc phủ Tokugawa, khoảng từ đầu thế kỷ 17 đến giữa thế kỷ 19, nội dung chia làm năm loại, loại thứ tư gọi là "cưa kéo và chôn vùi". "Cưa kéo" là nhốt phạm nhân vào lồng giiam rồi đem chôn xuống đất, chỉ để lộ mỗi cái đầu, bên cạnh cắm một chiếc cưa tre, ra lệnh cho người qua đường mỗi người kéo một nhát vào cổ. Điều này khiến người ta liên tưởng đến nhân vật Ân Giao trong "Phong thần diễn nghĩa". Còn "chôn vùi" thì giống với cưa kéo, chỉ là chôn thân thể phạm nhân xuống đất, tự nhiên là không dùng lồng giam, không dùng cưa kéo, cứ mặc cho tự chết.

Trong cuốn "Minh Lương Hồng Phạm" quyển 19 có một mục mang tên "Ghi chép về chuyện tàn nhẫn của Inaba Awaji no Kami", đây là một ví dụ rất hay:

"Inaba Awaji no Kami Michitomo là thành chủ thành Fukuchiyama ở Tanba, vốn sinh ra đã tàn nhẫn vô đạo, làm nhiều điều ác. Trong số các quan cai quản (đại quan) có người phạm tội, bèn bắt giam vào ngục, không thèm tra khảo kỹ càng, lập tức bắt toàn bộ vợ con và họ hàng trong tang chế của người đó đến, đào hố ở trong sân, lần lượt chôn từng người một, chỉ để lộ phần đầu, bên trên đậy một chiếc thùng gỗ nhỏ, sáng tối gì cũng ra ngắm nhìn để làm trò tiêu khiển. Những người khác cứ chết dần chết mòn, duy chỉ có viên đại quan là kéo dài hơi tàn đến bảy ngày vẫn chưa dứt thở. Awaji no Kami mỗi sáng đi tuần tra, thấy hắn vẫn còn sống bèn mỉa mai chế giễu rằng: Vợ con họ hàng đều chết cả rồi, một mình ngươi trơ trọi sống sót, quả là tội nghiệp sâu nặng thay! Viên đại quan trợn tròn mắt nói: Tính mạng ta vẫn còn, là muốn báo cái mối thù này đây. Nay vợ con đều đã chết cả, đành chịu chứ biết sao bây giờ. Thân là võ sĩ, cách xử sự cũng phải có phép tắc, đối xử với ta như thế này, quả thực là hình phạt chưa từng nghe thấy từ xưa tới nay. Thế nào ta cũng có ngày báo đáp cái ơn này! Hắn căm phẫn cắn đứt lưỡi mà chết. Từ đó Awaji no Kami đâm ra mê sảng phát cuồng, cuối cùng nhét đạn vào súng hỏa mai, tự châm ngòi bắn thủng ngực mà chết."

Xét ra, Inaba Michitomo là bề tôi có công khai cơ lập nghiệp của Mạc phủ Tokugawa, tạ vị chư hầu, qua đời năm Keian nguyên niên, tức năm 1618 theo lịch Tây, năm Thuận Trị thứ 5 nhà Thanh.

Câu chuyện nước ngoài dẫu đã kể khá nhiều, thế nhưng còn Trung Quốc thì rốt cuộc ra sao? Ngoài việc tuẫn táng và trấn yểm ra, lấy việc chôn sống làm hình phạt thì có tiền lệ hay không? Hình phạt quan lại thì đại khái là chưa từng có, dẫu cho từ thời xứ sở chấp chính quân sự họ Viên đến nay thường có những lời đồn đại như vậy, điều này tự nhiên không thể tìm ra chứng cứ. Chỉ có truyền thuyết về việc vị nghĩa uy thượng tướng quân Trương Tông Xương khi ở Bắc Kinh từng chôn sống người lái xe ô tô và ông giáo học ở Phong Đài là đến nay vẫn còn lưu truyền rộng rãi trong dân gian, được truyền tụng như một giai thoại. Còn như trong đám trộm cướp, vốn chẳng có quy luật nhất định nào, điều đó rất khó nói; song xem ra hình như cũng không hẳn là hoàn toàn có. Chẳng hạn như trong "Thủy hử truyện" thì chưa từng nhắc đến chuyện này; bọn giặc cỏ cuối thời nhà Minh như Trương, Lý thì vô cùng tàn bạo, lấy việc giết chóc, đốt phá, lột da làm thú vui (thực ra việc này cũng chỉ có sở thích giống với vua Vĩnh Lạc đầu nhà Minh hay đại binh đầu nhà Thanh mà thôi, chứ cũng chẳng có gì gọi là đặc biệt cho lắm), thế nhưng chôn sống hình như lại chưa từng được liệt kê vào.

Tác phẩm ghi chép tương đối nhiều về sự tình thời Thái Bình Thiên Quốc là cuốn "Tư thống ký" gồm 2 quyển của Lý Khuê, xuất bản năm Quang Tự thứ 6 (1880). Phần hạ chép về sự tình ở Kim Đàn vào tháng 7 năm Hàm Phong thứ 10 (1860) có viết rằng:

"Ngày 19, Uông Điển Thiết đến hẹn Lục Trù Khải đi giết người. Lục hớn hở cầm dao, giục tôi đi cùng. Đến trước điện Văn Miếu, trong sân hai tòa nhà thiên sái đông tây có chừng sáu bảy mươi người nam nữ lớn nhỏ đang trốn tránh ở đây, đã mấy ngày không được ăn, mặt cắt không còn giọt máu. Uông cầm dao rảo bước sang viện bên phải, Lục ở viện bên trái. Lục bảo tôi giết người, tôi không đáp, vì tôi đã lo việc văn thư nên hắn không ép nữa mà bảo tôi đứng nhìn hắn giết người. Dao rơi người chết, chốc lát là xong mấy chục mạng, mặt đất vì thế mà đỏ lòm. Có đứa trẻ một hai tuổi, trước tiên bị đặt lên bụng mẹ rồi cắt ngang lưng, sau đó mới giết người mẹ. Lại kéo tôi sang viện bên phải xem Uông giết người, đến nơi thì Uông đang lần lượt mổ bụng từng người một."

Mùa đông năm Mậu Tuất niên hiệu Quang Tự, tôi mua được cuốn sách này, tháng 19 năm Dân Quốc thứ 19, tôi từng đề ở đầu cuốn sách rằng:

"Dân tộc Trung Quốc hình như có tính thích giết chóc. Gần ba trăm năm nay, từ sự kiện Trương, Lý, Hồng, Dương cho đến Nghĩa Hòa Đoàn chính là minh chứng rõ ràng nhất. Những gì sách vở ghi chép lại chưa được một phần trăm, hai phần khiêm tốn. Đến nay đọc lại vẫn khiến người ta kinh hãi. Hôm nay lật lại ghi chép này, cảm xúc ấy lại càng sâu sắc thêm. Than ôi! Người đời sau nhìn nay cũng giống như người nay nhìn xưa vậy thôi."

Thế nhưng trong ghi chép này cũng không hề thấy có sự việc chôn sống nào được ghi lại cả.

Ngày 19 tháng 9 năm Dân Quốc thứ 24, tờ "Đại Công Báo" lại đăng một bức thư tín từ Đường Sơn rằng:

"Tin Đường Sơn: Tại bãi đất hoang phía tây thôn Đại Định Phủ, Bắc Á Hồng Kiều thuộc huyện này, vào ngày 12 tháng này, người ta phát hiện một cỗ thi thể nam giới bị chôn ngược, trên mặt đất ló ra hai bàn chân. Sau khi được người ta đào lên, phần trên của thi thể đã phân hủy, qua y phục và vóc dáng nhận ra là Vương mỗ, người thôn Đại Định Phủ. Nghe nói là do thù hằn nên bị người ta mưu sát. Hương trưởng và phó hương trưởng của thôn sau khi báo quan đến khám nghiệm xong, đến ngày 15 đã được người nhà khiêng thi thể về nhà sắm quan tài an táng. Lại vào cùng ngày, tại khu đất mới ở phía đông bắc thôn Ngô Các Trang, phía đông thành, cũng phát hiện một cỗ thi thể nam giới vô danh bị chôn ngược, sau đó được người dân địa phương đào lên, tuổi chừng ngoài ba mươi, mặc áo khoác và quần vải xanh, toàn thân không có thương tích, là bị chôn sống. Vào ngày 13 đã báo quan đến khám nghiệm, đến nay vẫn chưa có ai đến nhận cả."

Việc này quả thực là——

Dậm mòn giày sắt không tìm thấy, nay bỗng tìm được chẳng tốn chút công sức.

Không ngờ lại có thể tìm thấy một ví dụ thực tế về việc chôn sống hiếm có nhường ấy ngay dưới thời cai trị của Trung Hoa Dân Quốc thời hiện đại tại tỉnh Hà Bắc. Những thứ vừa rồi cứ lục lọi lung tung từ Đông sang Tây, từ trong ra ngoài, nói bừa một trận, bây giờ đều có thể xem như bỏ qua hết. Bất kể là chuyện kỳ lạ gì xảy ra từ cả trăm năm trước hay ở nơi cách xa ngàn dặm, thì cũng đành thôi đi; thế nhưng nếu là chuyện xuất hiện ở Đường Sơn vào tháng này, thì ý nghĩa lại có chút khác biệt. Nếu không phải là chuyện đáng sợ thì ít nhất cũng khiến người ta cảm thấy rất đáng để suy ngẫm chứ nhỉ?

Cái chết thì chỉ có một, nhưng cách chết thì có rất nhiều, cùng một cái chết lại có vô số phương thức khác nhau. Ví dụ như ngạt thở là một cách, tức là tìm cách chặn đứng đường hô hấp lại. Phàm là thắt cổ chết, bóp cổ chết, chết ngạt vì khói than, chết vì bị đất cát vùi lấp, chết vì bị giấy bản tẩm rượu dán kín mặt, kiểu lấy chăn bông trùm lên người rồi ngồi đè lên như Võ Đại Lang, chết ngạt trong "Hòn đảo đen" ở Ấn Độ, chết đuối, cũng như chết vì bị chôn sống, đều thuộc về loại này.

Vốn dĩ chết chóc chưa bao giờ là chuyện tốt đẹp cả, thế nhưng mọi người lại càng có cảm giác hung hiểm tàn khốc hơn đối với việc bị chôn sống, đây là vì sao vậy? Suy cho cùng, chết vốn là quá trình từ sống cho đến không sống, việc ném người sống xuống nước với việc vùi người sống xuống lòng đất, về mặt lý luận vốn dĩ là một, đều là vì ở nơi thiếu không khí nên bị ngạt thở. Nếu bàn về nỗi đau đớn hay sự thoải mái thì e là khó mà phân định rạch ròi, thế nhưng con người rốt cuộc vẫn cảm thấy chôn sống là hành động tàn khốc hung hiểm hơn. Điều này vốn chỉ là tác dụng của tình cảm con người, song cũng chính là lẽ tự nhiên của tình người vậy.

Lại nữa, việc chôn sống do bị lấp miệng mũi mà chết, thì chôn xuôi hay chôn ngược vốn chẳng có gì khác biệt. Thế nhưng con người lại đặc biệt cảm thấy việc chôn ngược là tàn khốc hung hiểm hơn, điều này cũng xuất phát từ tình người mà ra. Thế giới đại đồng dẫu có đến hay không, chiến tranh và hình phạt xem ra trong chốc lát chưa thể bãi bỏ ngay được, những chuyện ẩu đả mưu sát cũng hầu như khó mà tránh khỏi; thế nhưng những việc dã man dẫu có thể vẫn còn tồn tại, thì tinh thần dã man ấy có lẽ phần nào có thể giảm bớt đi chăng? "Thuyền hỏa nhi" (cướp sông) khi tiếp đãi khách chỉ chuẩn bị mì hoành thánh và đao bản, hầu như có thể gọi là "kẻ cướp thời xưa cũng có đạo lý" vậy.

Tình người vốn căm ghét việc chôn sống, đặc biệt là chôn ngược, thế mà ở Trung Quốc lại có kẻ thích làm chuyện đó, điều này há có thể gọi là chuyện tốt của dân tộc Trung Quốc hay sao?

Tháng 9 năm 24 (1935)

(Viết tháng 9 năm 1935, tuyển từ "Khổ trúc tạp ký")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.