Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Văn Học Bình Luận

Lượt đọc: 415 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chó Cào Thảm

❊ ❊ ❊

Người Mỹ J. H. Moore từng giảng về đạo đức học tại một trường học nọ, năm bài giảng đầu tiên nói về "tàn tích của sự dã man" (Survival of Savage) giữa động vật và con người, được Hội Duy lý Anh quốc mang ra xuất bản thành sách chuyên khảo, đây là một cuốn sách rất thú vị và có giá trị thực tế. Ông quy mọi vấn đề tội lỗi nhân gian vốn khiến các nhà tôn giáo và nhà đạo đức học tranh cãi từ trước đến nay đều là do tàn tích của sự dã man gây ra, cho rằng chỉ cần biết chó cào thảm, là có thể hiểu được vạn vật. Nhà tôi không có thảm, con chó già quá cố Ess đã ở tuổi cổ lai hy, cũng chẳng còn sức để cào, nhưng những con chó khách là Bona và Petty từng gửi trọ vào mùa hè thì quả thực ngày nào cũng cào lẹt xẹt xuống nền gạch, có con lúc gần ngủ còn phải quay vòng mấy bòng: Đây là vì duy cớ gì? Theo Moore mà nói, là bởi vì chó vốn là loài sói tiến hóa thành, thuở còn làm sói, chẳng những không có thảm, đến nền gạch để nằm cũng không có, ngày ngày bôn ba tìm mồi, mệt rồi thì nằm rạp xuống bất cứ đâu, nhưng trong rừng núi toàn là cỏ dại, nếu không cào bới giẫm đạp trước thì không thể nằm lên được; đến nay, đã có sẵn chỗ để cao gối cao đầu ngủ, không cần phải bận tâm nữa, nhưng thói cũ vẫn cứ bộc lộ ra, làm ra những động tác vô vị đó. Ở nhân gian cũng lưu cữu rất nhiều tập tính thời dã man (hoặc vẫn là thời kỳ cầm thú), vốn là những thứ đã vô dụng hoặc thậm chí có hại, duy chỉ có lúc vẫn cứ bùng phát, thế là thành tội lỗi, cùng với đủ thứ ác tập hoang đường mê tín khác.

Lời này quả thực không sai. Tôi thấy xã hội bình thường đối với những sự việc yêu đương không dán can gì đến mình đều ôm giữ một thứ căm hận mãnh liệt, cũng chính là một bằng chứng cho thấy tàn tích của sự dã man. Mấy ngày nay là thời kỳ sinh sản mùa đông, đúng như bọn trẻ con vẫn nói "chó ngoài cửa đang giao phối" ngoài kia, con Thanh nhi nhà chúng tôi đại khái lết cái đuôi lê thê trở về, trên lưng nó vẫn mang theo không ít vết thương, đều là những đòn trừng phạt do các bậc tiền bối ban cho. Con người đồng tình với kẻ thất tình, hoặc có thể nói là xuất phát từ "tấm lòng hiệp nghĩa" phù trợ kẻ yếu, còn như động cơ căm hận kẻ đắc tình lại không được quang minh chính đại như thế, thực ra chỉ là một dạng biến tướng của việc cắn vào sống lưng Thanh nhi, những kẻ thực hành lối sống khổ hạnh hoặc phóng túng đặc biệt thích nhúng tay vào "phong hóa", chính là vì nguyên nhân này.

Lại thêm một tầng nữa, người dã man đều có tư tưởng sùng bái sinh sản, điều này vốn dĩ cũng chẳng có gì đáng cười, chỉ là họ coi hiện tượng tính giao là quá kỳ diệu, nên mới sinh ra rất nhiều phong tục kỳ quái. Trong cuốn "Cành vàng" (J. G. Frazer; The GoldenBough — thứ tôi có chỉ là bản rút gọn một tập. Theo "Đông Phương tạp chí" từ năm, sáu năm trước nói rằng, đây vốn là cổ thư Hy Lạp từ hai ngàn năm trước, nay đã thất lạc rồi!) của Tiến sĩ J. G. Frazer có bàn về "ảnh hưởng của tính giao đối với việc trồng trọt" rất chi tiết. (Trong tác phẩm "Psyche's Task" cũng lấy ví dụ rất nhiều.) Người dã man cảm thấy thủ tục sinh sôi của thực vật cũng giống như của con người, cho nên tin rằng dùng nghi thức hành vi tính giao có thể thúc đẩy sự sinh sôi nảy nở của lúa gạo và hoa quả. Những ví dụ như vậy rất nhiều, ở đảo Java vẫn còn như thế, châu Âu hiện nay đương nhiên không tìm ra những thói quen tương tự nữa, nhưng dấu tích thì vẫn còn tồn tại, như ở một nơi nào đó của nước Đức vào mùa thu hoạch, nam nữ gặt lúa phải cùng lăn lộn vài vòng trên mặt đất, chính là một ví dụ trong số đó. Quan hệ lưỡng tính vốn có lực cảm ứng vĩ đại như thế, có thể thúc đẩy sự sinh trưởng của động thực vật, mặt khác cũng có thể cản trở hoặc ngăn chặn tiến trình tự nhiên, cho nên một số bộ lạc khi ấy lại đặc biệt nghiêm ngặt thực hành việc cất giữ dục vọng, cho rằng nếu không sẽ khiến các loại quả không chín, trăm cỏ không mọc. Xã hội phản đối sự việc yêu đương của người khác, chính là sự tái hiện của tư tưởng này. Mặc dù chúng ta nhìn ra trong đó có chứa sự đố kỵ mang tính động vật, nhưng vẫn lấy sự mê tín đối với tính giao làm thành phần quan trọng, họ phi ý thức mà tin rằng quan hệ lưỡng tính có thần lực chi phối trời đất, tình yêu phi thường quy tắc ắt sẽ gây ra tai họa cho xã hội, vạ lây đến toàn thể quần thể, (ngôn ngữ hiện đại gọi là bại hoại phong hóa,) sự việc liên quan đến tính mạng, cho nên mới có sự căm hận mãnh liệt đến thế. Chúng ta xem xét thái độ của xã hội đối với hôn nhân thông thường, lại càng có thể hiểu rõ những điều không sai lầm đã nói ở trên. Con người bình thường đối với vấn đề cư trú đều mang quan niệm không sạch sẽ, những kẻ ăn chay tu đạo lại càng né tránh những nơi như tân hôn sinh nở, để tránh vướng phải uế tạp: Ai nấy đều biết, sự ô uế trên tôn giáo thực ra chính là một mặt thần thánh, thuật ngữ không thể dịch của vùng đa đảo "Tabu" (Điều kỵ), chính là một câu nói biểu thị thông tin trong này. Bởi vì nó chứa đựng pháp lực thần thánh, đủ sức gây tổn hại cho những nhân vật không thể gánh chịu nổi, lúc này mới cách ly họ ra, bất kể người đó là đế vương, pháp sư, hay người phụ nữ đã đến tuổi trưởng thành, để tránh nguy hiểm, hoặc gọi đó là sự ô uế, ô uế và thần thánh thực ra chỉ là một vật, hoặc có thể gọi chung là lực nguy hiểm. Xã hội thích lo chuyện bao đồng, mà đối với quan hệ lưỡng tính lại nghiêm khắc nhất, đây là vì duy cớ gì? Chúng ta nhìn nhận từ tàn tích của sự dã man, có thể nhìn ra một phần xuất phát từ bản năng cầu đôi cặp của động vật, một phần xuất phát từ sự mê tín của người dã man đối với lực nguy hiểm của tính giao. Di sản của những bậc tổ tông này, mỗi người chúng ta đều chia nhau một phần, rất không dễ gì vứt bỏ được, nhưng nhờ vào sức mạnh của khoa học, biết được một chút tình hình thực tế, khiến cho lý trí có thể tự cảnh giác bất cứ lúc nào, đương nhiên là có chút ít lợi ích. Đạo đức tiến bộ, vốn không dựa vào việc gia tăng sự mê tín mà nằm ở sự thanh minh của lý trí. Chúng ta hy vọng chấn chỉnh đạo đức đồng tính trong nước, cũng không hy vọng sự gia tăng của các điều khoản huấn thị, mà chỉ hy vọng sự giải phóng tri thức cùng sự tu dưỡng thú vị. Ánh sáng của khoa học và bầu không khí của nghệ thuật, đến bao giờ mới có thể xâm nhập vào cõi lòng giới trẻ, tạo nên một quan niệm lưỡng tính hoàn toàn mới đây? Chúng ta nhìn nhận đại thế của cái gọi là các nước văn minh phương Tây, nếu không phải tự tin bổn quốc được trời ưu ái, thì dường như trong chốc lát không có chút hy vọng nào, tuy nhiên nói thì vẫn không thể không nói cho qua vậy.

Tháng 12 năm Trinh Nguyên thứ mười ba

(Viết tháng 12 năm 1924, tuyển từ "Vũ thiên đích thư")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.