Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Văn Học Bình Luận

Lượt đọc: 381 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bị Va Thương

❊ ❊ ❊

Tôi từ trước từng có một kế hoạch, muốn làm một bộ giáp sắt, trên giáp toàn là gai nhọn, độ dài của gai căn cứ vào chiếc răng dài nhất của mãnh thú mà làm dài thêm hai thốn. Mặc bộ giáp này vào, liền có thể tự do đi lại trong chốn thâm sơn đại trạch, không sợ sự xâm hại của dã thú. Chúng nếu đến tấn công, chỉ cần cuộn tròn không nhúc nhích như hạt dẻ lông hay con nhím, chúng liền đành chịu bó tay, tôi không cần ra tay mà khiến chúng tự chuốc lấy thương tích rồi bỏ đi——

① Ngày 3 tháng 6 năm 1921, giáo viên tám trường đại học quốc lập ở Bắc Kinh vì kháng nghị chính phủ quân phiệt Bắc Dương thiếu hụt kinh phí giáo dục nên đã tổ chức cuộc diễu hành "đòi lương", không ngờ lại bị quân cảnh đánh bị thương ngay trước Tân Hoa Môn, chính phủ ra lệnh, lại ngẫm ngẩn ngơ ngơ tuyên bố là do các giáo viên tự "va thương". Chu Tác Nhân vì thế mà viết bài văn này nhằm mục đích châm biếm. Khi nhắc đến bài viết này trong cuốn "Tri Đường hồi tưởng lục" những năm cuối đời, Chu Tác Nhân nói: "Bài viết này của tôi có chút gượng gạo, hoặc có lẽ là tối nghĩa, cho nên một số độc giả không thể hiểu nổi, lại thêm việc phản đối ý khuyên can thỉnh nguyện của tôi hướng về chính phủ Bắc Dương, từ đó mà sinh ra một số hiểu lầm. Thế nhưng kiểu viết gượng gạo đó lại là kiểu tôi thích. Sau này vẫn thỉnh thoảng sử dụng, nhưng điều này cũng giống như làm thơ vậy, cần phải có một thứ kích thích nào đó, khiến cho ý nghĩa bình dị lên men, cơ hội này không phải lúc nào cũng dễ có được, cho nên cũng không thể viết nhiều."

Kinh Phật nói loài rắn có mấy loại độc, lợi hại nhất là kiến độc (độc nhìn thấy), người nhìn thấy nó liền bị độc chết. Tiên sinh Chu An Sĩ đầu nhà Thanh khi chú giải "Âm Chí Văn", nói rằng con rắn hai đầu mà Tôn Thúc Ngao đánh chết, đại khái chính là một loại rắn kiến độc, bởi vì Tôn Thúc Ngao nói nhìn thấy rắn hai đầu cho nên sắp chết. (Kỳ thực rắn hai đầu hoặc cũng giống như cú mèo, chỉ là loài động vật mang điềm gáy dữ mà thôi.) Thế nhưng sau đó ông lại nói, hiện nay ở Hồ Nam vẫn còn loại rắn này, chỉ có điều là đã hoàn toàn hết độc rồi.

Lịch nhỏ, tôi đọc "Đường đại tùng thư" trong "Kiếm hiệp truyện", cảm thấy vô cùng sợ hãi. Kiếm hiệp đều là những người tu luyện đắc đạo, nhưng tính khí lại rất không tốt, hở một chút là dùng phi kiếm lấy thủ cấp người ta từ ngoài trăm bước. Lại còn có kiếm tiên, cái đó lại càng lợi hại hơn, kiếm của họ bay trên không trung, chỉ như một đạo bạch quang, có thể đuổi theo mấy chục dặm đường, nhất định phải thấy máu mới chịu thôi. Lúc đó trong lòng tôi cầu nguyện đừng gặp phải kiếm hiệp, chỉ sợ sơ ý một chút đắc tội với họ.

Gần đây trên báo nói có giáo chức và học sinh bị va thương ngoài Tân Hoa Môn, mọi người đều gọi là chuyện lạ đố đố (đố đố quái sự), nhưng dưới con mắt của một kẻ theo chủ nghĩa lãng mạn như tôi mà nói, thì thấy hoàn toàn không có gì là kỳ lạ cả. Trong thế giới hiện nay, chuyện gì cũng có thể xảy ra. Tôi vì thế mà liên tưởng đến ba sự kiện được ghi chép ở trên, cảm thấy việc va thương thực chất là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra trong tình lý. Đối với những ai không tin vào lời bàn mang tính lãng mạn của tôi, tôi có riêng những dẫn chứng thực tế để đưa ra cho họ xem.

Ba bốn năm trước, một chiếc tàu nhỏ chạy tuyến phà giữa Phố Khẩu và Hạ Quan, đã đâm vào mũi một chiếc chiến hạm Trung Quốc đang neo đậu giữa lòng sông, lập tức chìm nghỉm, nghe nói hành khách không sót một ai. (Đại khái lúc lên tàu từng điểm danh báo số, có sổ sách để tra cứu.) Khoảng một hai năm sau, một chiếc tàu thủy của Cục Chiêu Thương, lại đâm vào mũi chiến hạm mà viên tổng lý nội các đương thời đang ngồi giữa Trường Giang, ngay lập tức chìm xuống, làm chết một số người không có giá trị. Năm tháng cùng tên tàu của cả hai bên, số lượng người chết, tôi đều không nhớ rõ, chỉ nhớ lúc tổ chức lễ truy điệu ở Thượng Hải, có một câu vế đối rằng: "Vị tất đồng chu giai địch quốc, bất đồ ngô bối diệc thanh lưu" (Chưa chắc chung thuyền đều nước địch, nào ngờ bọn ta cũng thanh lưu).

Từ đó có thể thấy rằng, va thương ở Trung Quốc quả thực là chuyện thường xảy ra. Còn về phần trách nhiệm hoàn toàn, đương tỷ nhiên do người bị va gánh chịu. Ví như tôi mặc giáp sắt có gai, hay là con rắn có độc, hoặc là kiếm tiên, có người đến chạm vào, hoặc nhìn, hoặc đắc tội với tôi, khi ấy họ bị thương, há có thể nói là tôi không tốt hay sao? Lại ví như lửa có thể soi sáng, có thể nấu thức ăn, nhưng đôi khi nếu không thổi tắt, lại có thể đốt nhà làm bị thương người, trẻ con không biết những tiện ích này, vơ tay đến gần, bị bỏng một chút, điều này đương nhiên là lỗi của trẻ con rồi.

Nghe nói, nguyên nhân của vụ va thương lần này là do đi thỉnh nguyện. Tôi không nỡ trách mắng thêm các vị quân tử bị va nữa, nhưng tôi luôn cảm thấy cách làm này là sai. Chuyện thỉnh nguyện, chỉ ở trong các nước lập hiến hiện nay, mới tạm thời miễn cưỡng áp dụng, còn những nơi khác đều không dùng được nữa. Tỷ như nước Nga, vào khoảng năm một ngàn chín trăm linh mấy, từng vì thế mà xảy ra việc quân cảnh nổ súng trước Cung điện Mùa Đông, bị va còn dữ dội hơn, nhưng họ từ đó cũng không thỉnh nguyện nữa...

Tôi hy vọng việc thỉnh nguyện ở Trung Quốc cũng từ đây mà dừng lại, mỗi người tự đi mà nỗ lực thôi.

Tháng sáu năm thứ mười, ở Tây Sơn.

(Viết tháng 6 năm 1921, tuyển từ "Trạch Tả tập")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.