Ba chữ này tuyệt đối không phải là phiên âm nào cả, tuy đọc lên có vẻ hơi trắc trở khó đọc, nhưng thực ra là nói thẳng theo mặt chữ, chính là đem liệt sĩ ra ăn từng miếng một, không kể sống hay chín.
Người Trung Quốc vốn là tộc ăn thịt người, biểu tượng cho việc có lễ giáo ăn thịt người, gặp phải phái thực nghiệm đòi bằng chứng thì có thể mời họ xem những sự kiện lịch sử, trong đó đường hoàng nhất là những người dân trung nghĩa Sơn Đông trên đường ăn thịt người làm thịt xông khói để chạy trốn về hành tại Giang Nam vào thời Nam Song①. Thế nhưng đây chẳng qua chỉ là ăn thịt người để làm dân nghĩa, thứ thịt bị ăn vẫn chỉ là thứ thịt của kẻ ngu dốt tầm thường, thế mà nay lại đến lượt ăn liệt sĩ, không thể không gọi là một phúc lộc ăn uống chưa từng có từ cổ chí kim.
Thời Thanh mạt, bắt được đảng cách mạng hành thiết, sau khi hành quyết, tim của họ hầu hết đều bị quan binh xào lên rồi chia nhau ăn, chuyện này nhìn lại thời nay thì mang đậm ý vị ăn liệt sĩ, nhưng vào thời đó cũng chỉ coi như nghịch tặc bình thường, thi hành pháp luật lột da ăn thịt theo quốc túy để bảo vệ cương thường, chứ không phải như yêu ma đối với Đường Tăng, coi là món đặc sản đại bổ mười phần. Còn như việc ăn liệt sĩ ngày nay, thì lại biết rõ đó là — và chính vì họ là liệt sĩ mà ăn họ, cách ăn này lại hoàn toàn khác biệt với những cách ăn từ trước tới nay.
① Về chuyện thịt người khô, Chu Tác Nhân từng nhắc đi nhắc lại trong các bài viết của mình, trong bài thơ trào phúng "Vãng tích · Tu tịch" sáng tác tháng 9 năm 1947 còn có các câu như "Ai tai lưỡng cước dương, thúc thân thành đỉnh nại. Vưu hạnh chế huân lạp, tở tước hóa chính khí". Chu Tác Nhân tự nhận hai câu sau là "nét bút thần tình" "dứt khoát minh bạch"; lại còn nói: bản thân "thường thích những bài văn và tư tưởng nhạt nhẽo, nhưng đôi khi cũng ưa thích những thứ cực kỳ cay đắng, có cảm giác đau đớn bấm tay véo ra máu", bài viết này chính là như thế. Chu Tác Nhân lại nói, những bài văn loại này "người tìm hiểu ý nghĩa thật không dễ gì có được", duy chỉ có "Lỗ Tấn khi còn sống là người hiểu rõ nhất ý này".
Từ thời Dân Quốc đến nay đã lâu lắm rồi chẳng có liệt sĩ nào, mãi cho đến lần này sự kiện Ngũ Thát — cuối cùng cũng ứng nghiệm với nỗi lo sợ vô cớ của người dân Bắc Kinh, bởi vì trong tháng năm dương lịch có hai tháng tư, chính là con số "hai bốn cộng một năm" trong lời sấm truyền Canh Vu — thì mới có vài vị liệt sĩ xuất hiện ở Thượng Hải. Di hài của những vị liệt sĩ này đương nhiên đều đã được chôn cất, có những người tận mắt chứng kiến đám tang làm bằng chứng, nhưng lại có người đưa ra lý do rất hợp lý để nghi ngờ, cho rằng điều này e rằng đã bị người ta lén ăn hết rồi. Nghe nói việc ăn này có hai phương pháp, một gọi là ăn ngốn ngấu, hai gọi là ăn nhấm nháp. Ăn ngốn ngấu là nuốt trọn cả con, công hiệu của nó là thăng quan tiến lộc, trâu dê sinh sôi, ruộng đất mở rộng; kẻ có được hồng phúc tột cùng này nghe nói chỉ có một hai võ sĩ, phần nuốt chiếm khoảng bảy tám phần mười, còn dư lại một hai liệt sĩ để đại chúng những kẻ sành ăn chia nhau nếm thử. Những kẻ ăn nhấm nháp nhiều thì chỉ là cánh tay, ít thì chỉ bằng một ngón tay cái hay chiếc móng tay, lợi ích thu được cũng chẳng lớn lao gì, chỉ có thể bán thêm được vài chiếc áo thu vải sợi Ngũ Thát, vài đôi giày vải Ngũ Thát, hoặc trên tường đóng thêm vài nhãn hiệu, kiếm chút danh lợi vặt vãnh mà thôi. Than ôi, liệt sĩ hy sinh vì nước, đối với thân xác rũ bỏ thì còn gì vương vấn, nếu có ích lợi gì cho người trong nước, ắt sẽ không tiếc dâng hiến để lại cho họ vậy. Thế thì hành động này của người trong nước vừa đạt được tâm nguyện của liệt sĩ, lại vừa tận dụng được phế liệu, hoàn toàn không có điểm nào đáng trách cứ, hơn nữa lại thuận theo trào lưu, cải tiến cách ăn, lại càng là điều đáng mừng, người phương Tây từng gọi người Trung Quốc là quốc gia sành ăn uống, quả là rất có lý. Ta tự thẹn mình vô tài, không được nhúng tay vào, nhưng nghe câu "ăn liệt sĩ" cảm thấy rất thú vị, nên mới viết bài văn nhỏ này để bàn rõ thêm.
Vào ngày Đại thử năm Ất Sửu.
(Sáng tác tháng 7 năm 1925, tuyển từ "Trạch Tả Sào")