Trong một bài viết trên tờ "Học Hành", quân Mai Quang Địch có nói: "Thực ra mô phỏng người phương Tây với mô phỏng người xưa, cái mà họ mô phỏng thì khác nhau, nhưng làm nô lệ thì giống nhau cả. Huống chi bọn họ mô phỏng người phương Tây, chỉ nhận được đồ cặn bã, còn người trong nước mô phỏng người xưa, thời gian đạt được tinh túy hay sao." Tôi vì thế mà nảy sinh một loại cảm tưởng đối với vấn đề mô phỏng và ảnh hưởng, quốc túy và Âu hóa. Quân Mai cho rằng mô phỏng đều là nô lệ, nhưng mô phỏng mà có thể đạt được tinh túy thì cũng là điều đáng lấy. Ý kiến của tôi lại cho rằng mô phỏng đều là nô lệ, nhưng ảnh hưởng thì lại là điều có thể; quốc túy chỉ là sự di truyền của thú vị, không có chỗ để dùng cho việc mô phỏng, Âu hóa là một loại ngoại duyên, có thể dung nạp một cách tối đa ảnh hưởng của nó, đương nhiên không phải dùng việc mô phỏng để cho qua chuyện.
Giả như hai chữ quốc túy này, không phải chỉ đơn thuần trỏ cái văn chương Tuyển học Đồng Thành và tư tưởng cương thường danh giáo, mà lại bao gồm toàn bộ tính cách quốc dân, thế thì cái định nghĩa tạm gọi là di truyền mà tôi giả định, cảm thấy vẫn chưa có gì không thỏa đáng. Chúng ta chủ trương tôn trọng cá tính của mỗi người, đối với quốc tính tổng hợp của cá tính tự nhiên cũng tôn trọng như vậy, hơn nữa rất hy vọng nó có thể phát triển trên mặt văn nghệ, tạo nên văn học quốc dân có sinh khí. Thế nhưng sự tôn trọng và hy vọng của chúng ta dù có sâu sắc đến đâu, cũng chỉ có thể dừng lại ở mức để mặc cho nó tự nhiên lớn lên, không cần phải nhọc lòng giúp đỡ, giống như một hạt thóc hay hạt lúa mì nhỏ bé, bên trong vốn dĩ đã chứa đựng khả năng lớn thành một cây lúa hay cây lúa mì, thứ cần thiết chỉ là sự nuôi dưỡng tự nhiên, nếu như lại thêm cái kiểu nhổ lúa giúp mau lớn của người đời Tống, thì lại không tránh khỏi việc khiến cho nó "thì miêu cảo hã" vậy. Tôi tin rằng phàm là người Trung Quốc từng chịu giáo dục, lấy việc không mô phỏng bất cứ người nào làm điều kiện duy nhất, mặc cho họ tự phát dùng bất cứ loại văn chữ nào, viết bất cứ loại tư tưởng nào, kết quả của anh ta rốt cuộc vẫn là một tác phẩm văn nghệ "của Trung Quốc", có cá tính đặc thù của anh ta cùng tồn tại song song với quốc tính chung, mặc dù trên này có thể có rất nhiều ảnh hưởng ngoại lai. Quốc túy như thế thấm sâu vào trong thần kinh đại não của chúng ta, không cần bảo tồn, tự nhiên vẫn tồn tại vĩnh viễn, vốn dĩ cũng sẽ không tiêu diệt, nó chỉ có một kẻ địch duy nhất, đó chính là "mô phỏng". Kẻ mô phỏng đã trở thành nô lệ của người ta, chỉ có mệnh lệnh của chủ nhân, hoàn toàn không có ý chí của chính mình, thế là quốc túy liền đi theo tự tính mà chết. Gia đình hiếu cổ lại cho rằng bảo thủ quốc túy nằm ở việc mô phỏng người xưa, há chẳng phải là tự mâu thuẫn sao? Sai lầm của họ là do lấy văn chương Tuyển học Đồng Thành, tư tưởng cương thường danh giáo làm quốc túy, bởi vì những thứ này đều là hiện tượng nhất thời, không thể vĩnh viễn bám rễ tự nhiên vào lòng người, cho nên muốn bảo tồn một cách miễn cưỡng, thì không thể không lấy mô phỏng làm thủ đoạn duy nhất, tôn sùng việc mô phỏng người xưa mà đạt được tinh túy làm chính tông văn học. Kỳ thực đã là mô phỏng rồi, quyết định sẽ không còn có chuyện "đạt được tinh túy" này nữa; người xưa sáng tác vốn dĩ có tinh túy của họ, nhưng thứ mà kẻ mô phỏng thu được chỉ là da lông, chính là cái gọi là cặn bã. Nô lệ dù cho có tuân thủ lời của chủ nhân đến thế nào đi nữa, suy cho cùng vẫn là một nô lệ chứ không phải chủ nhân, tinh túy của chủ nhân nằm ở sự tự chủ, mà bổn phận của nô lệ nằm ở sự phục tùng, bắt anh ta làm thế nào để đạt được chứ? Anh ta muốn làm chủ nhân, ngoại trừ bắt đầu từ việc không làm nô lệ ra, thì không còn cách nào khác nữa.
Chúng ta phản đối mô phỏng người xưa, đồng thời cũng phản đối mô phỏng người phương Tây, cái chúng ta phản đối là tất cả sự mô phỏng, chứ không hề có sự phân biệt và thành kiến giữa Trung - ngoại, cổ - kim. Mô phỏng Đỗ Thiếu Lăng hay Tagore, mô phỏng Tô Đông Soa hay Hồ Thích, đều không phải là điều chúng ta tán thành, thế nhưng chịu ảnh hưởng của họ thì là điều có thể, cũng là có ích, đây chính là thái độ của tôi đối với vấn đề Âu hóa. Chúng ta hoan nghênh Âu hóa là vì vui mừng có được một làn không khí mới, có thể cung cấp cho chúng ta thụ hưởng, tạo nên sức sống mới, chứ không phải tiêm vào mạch máu là có thể thay thế cho tác dụng của máu. Xưa nay có một thứ thuyết điều hòa của kẻ ba phải, chủ trương Trung học vi thể Tây học vi dụng, hoặc giả có người sẽ nghi ngờ chủ trương phản đối mô phỏng hoan nghênh ảnh hưởng của tôi có chút gì đó tương tự, nhưng trong đó có một điểm khác biệt này: bọn họ có một thứ thành kiến quốc túy ưu thắng, chỉ trên điều kiện này mới dung nạp một số cải cách không tổn hại đến đại cục, tôi lại lấy quốc tính di truyền làm nền tảng, đem toàn bộ lượng có thể về mặt bản chất của nó để tiếp nhận ảnh hưởng từ các phía, khiến nó dung hợp thấm đượm, hòa làm một thể, liên tục biến hóa tiếp diễn, tạo nên một quốc tính vĩnh viễn mà luôn tươi mới, giống như sự di truyền của con người qua từng đời thêm vào các phân tử khác mà không mất đi tính cách căn bản của mình. Tỷ như vấn đề quốc ngữ, theo ý kiến của những kẻ chủ trương Trung học vi thể Tây học vi dụng, đại khái lấy việc vứt bỏ cổ văn Chu Tần mà dùng cổ văn đời nay làm sự nhượng bộ lớn nhất; chủ trương của tôi thì dựa trên bản tính của chữ Hán đơn âm để tận dụng mức độ giới hạn lớn nhất, dung nạp "Âu hóa", gia tăng sức mạnh biểu đạt của nó, chứ cũng không ép nó làm những việc mà nó không thể làm được. Nhìn theo cách này, các phái phong trào cải cách quốc ngữ hiện nay đều đang đi trên con đường chính quỹ, hoặc giả còn có thể ép chặt thêm một bước, chỉ là không cần đến mức độ "những bông hoa mẫu đơn đỏ của những chú ba": sự biến đổi vĩ tố của ngôn ngữ khúc chiết tuy cực kỳ tiện lợi, nhưng lại nằm ngoài khả năng của văn Hán. Một mặt chúng ta không tán thành việc người hiện đại làm văn biền ngẫu luật thi, nhưng đồng thời cũng không xem nhẹ khả năng đối ngẫu kép về mặt nghĩa chữ và âm thanh trong quốc ngữ, cảm thấy sự phát triển của biền luật chính là tất yếu của vận mệnh, không hoàn toàn do nhân tạo, cho nên xu hướng của văn học quốc ngữ tuy đang hướng tới sự phát triển tự do, nhưng khuynh hướng tự nhiên này cũng rất có thể lợi dụng, rèn giũa thành ngôn tín của âm nhạc và màu sắc, miễn là đừng lấy từ ngữ làm tổn hại đến ý nghĩa là được. Tóm lại tôi cảm thấy tranh chấp giữa quốc túy và Âu hóa là vô ích, con người không thể thay đổi bản tính, cũng không thể cự tuyệt ngoại duyên, rốt cuộc không thể không dũng cảm thừa nhận cả hai mặt. Giả như cố chấp một mặt, cho rằng triệt để, giống như hai học giả, một người nói thơ cũng có bản năng, một người nói phải "hủy bỏ bản năng nhiều", mọi người bàn luận cao siêu một phen, coi như để cho hả dạ, kỳ thực có ích gì đâu chứ?
(Sáng tác tháng 2 năm 1922, chọn từ "Khu vườn của riêng mình")