Về đến trong phủ, thời gian đã là giữa trưa. Thương Ưng cảm thấy rất mệt mỏi, nhưng cũng lại rất nhẹ nhõm, muốn nằm trên sập nghỉ ngơi một lúc, nhưng lại không thể yên giấc.

Thái tử Doanh Tứ hôm nay là lần đầu tiên lộ diện tại dịp quốc sự trọng đại, cũng là lần đầu tiên Thương Ưng nhìn thấy tài năng xử lý quốc sự của Doanh Tứ. Tuy rằng ông có một đánh giá cơ bản về tính cách và năng lực của Thái tử, nhưng quả thực không ngờ người lại làm xuất sắc đến như vậy! Phong độ trầm ổn, lời lẽ đúng mực vừa khéo, phản bác sắc bén, cùng với sự sắc sảo lấp lánh trong vẻ đôn hậu, không một điều gì là không tràn ngập khí thái vương giả dọc ngang tung hoành. Tất cả những điều này đều không phải là thứ có thể gượng ép làm ra, cũng không phải do suy nghĩ khổ công mà thành. Chỉ có bản lĩnh đã qua rèn luyện lâu ngày, thiên phú bẩm sinh, cùng tính cách kiên cường bản sắc mới có thể dung hòa thành năng lực ứng biến xuất loại siêu quần này. Sự an ủi của Thương Ưng chính là ở chỗ này. Những năm tháng đầu tiên ông và Tần công đồng tâm hiệp lực, một người hai mươi ba tuổi, một người hai mươi hai tuổi. Nhưng Doanh Tứ hiện giờ đã là người ba mươi tuổi rồi, chuyện sau này còn gì phải lo lắng nữa? Xem ra, chỉ cần đồng hành cùng Tần công đi hết chặng đường cuối cùng này, ông đã có thể thanh thản từ quan về ở ẩn rồi...

Kinh Nam vội vàng bước vào, đưa cho Thương Ưng một bức tranh vải: Một bóng hình màu xám lén lút nhảy lên bờ mái của căn nhà có tấm biển ghi "Thái Sư Phủ"! Ở chỗ tối trên bờ mái đang có một bóng đen khác nằm phục!

"Ai?" Thương Ưng chỉ vào bóng đen đó.

Kinh Nam lắc đầu.

"Chạy rồi?" Thương Ưng chỉ vào bóng màu xám.

Kinh Nam gật đầu, rồi lại chỉ vào bóng đen ra hiệu vài động tác.

Thương Ưng chắp tay đi lại trầm tư. Kinh Nam đã điều tra rõ ràng, bóng màu xám đó chính là Công Tôn Giả kẻ đã trốn hình phạt, cải trang rồi ám sát ông! Để dụ ra lực lượng đứng sau lưng Công Tôn Giả, Thương Ưng đã ra lệnh cho Kinh Nam đối với Công Tôn Giả "chỉ theo dõi không giết". Nhưng mà, còn có kẻ nào cũng đang theo dõi Công Tôn Giả, và rõ ràng muốn nhanh chóng giết chết y? Nếu không nhờ Kinh Nam ngăn cản, manh mối Công Tôn Giả này chẳng phải có thể bị đứt bất cứ lúc nào sao? Ai? Ai muốn giết Công Tôn Giả? Doanh Kiền sao? Nhưng Doanh Kiền đã chết rồi. Cam Long sao? Cam Long cũng đã chết rồi. Nhưng mà, kể từ khi Cam Long chết, Công Tôn Giả xông vào đó có ý đồ gì?... Trong một chốc Thương Ưng nghĩ không ra, quay người chỉ vào bức tranh vải nói: "Tiếp tục theo dõi kẻ áo xám, tra rõ lai lịch kẻ áo đen."

Kinh Nam đáp "Hặc!" một tiếng rồi đi ra ngoài.

Quản gia nhẹ bước đi vào, "Bẩm Thương Quân, ngoài cửa có một sĩ nhân cầu kiến, tự xưng là Triệu Lương ở Vân Dương."

"Triệu Lương?" Thương Ưng suy ngẫm một hồi, bỗng nhiên cười nói, "A, nhớ ra rồi." Nói rồi liền bước ra khỏi thư phòng nghênh đón ở sảnh cửa. Từ xa nhìn thấy ngoài hành lang cửa đứng một sĩ tử trung niên, tóc xõa tay áo rộng, áo đen râu dài, trên mặt mỉm cười, vẻ nho nhã sảng khoái lộ rõ. Thương Ưng ở dưới sảnh cửa chắp tay cười nói: "Người đến há chẳng phải là danh sĩ Tắc Hạ, Triệu Lương huynh đài sao?"

"Đúng vậy. Tại hạ chính là Triệu Lương." Trong nụ cười kiêu hãnh của người đến có vài phần giễu cợt, "Chỉ là không ngờ Thương Quân lại có thể cất công ra đón, Triệu Lương thật thụ sủng nhược kinh."

Thương Ưng sảng khoái đại cười, "Danh sĩ không làm quan, vương giả còn tôn trọng, huống chi là Ưng ta? Mời."

Vào đến thư phòng, Thương Ưng mời Triệu Lương ngồi ghế thượng thủ bên phải, mình ngồi ghế chủ vị bên cạnh. Gia nhân dâng trà xong liền khép cửa lui ra. Thương Ưng thở dài một tiếng cảm khái, "Triệu huynh tới đây, đệ đệ Triệu Khang của huynh đã không thể gặp lại, thật bất hạnh làm sao? Mong huynh nén đau thương."

Triệu Lương lại mỉm cười, "Triệu Khang vi phạm pháp lệnh, Triệu Lương chỉ xót xa cho sự bất hạnh của nó, giận vì nó không chịu vươn lên. Thương Quân không cần bận lòng, việc nước tình riêng, bên nào nhẹ bên nào nặng, Triệu Lương vẫn phân biệt rõ ràng."

"Tiên sinh có lồng ngực bao la như thế, Ưng vô cùng cảm kích. Tiên sinh từ học cung số một thiên hạ trở về, xứng đáng là thầy giỏi bạn tốt, xin hỏi lấy gì chỉ giáo cho ta?" Thương Ưng cảm thấy lời lẽ của Triệu Lương có ý khác, liền muốn để Triệu Lương tỏ bộc nỗi lòng.

Triệu Lương: "Kẻ này không dám nhận lệnh. Khổng Khâu có câu, tiến cử người hiền thì người hiền tiến lên, tụ tập kẻ bất tài thì người có năng lực lui bước. Kẻ này là hạng bất tài, làm sao có thể làm thầy giỏi bạn tốt với Thương Quân?"

Thương Ưng mỉm cười nhạt, "Kẻ sĩ Nho gia vốn lấy thủ làm công. Tiên sinh ắt có lời sau, xin mời."

"Người ta nói Thương Quân lấy hình phạt chém giết làm pháp luật, tội nhỏ phạt nặng. Có thể cho phép ta nói mà không bị tội?"

Nhìn dáng vẻ tưởng chừng như thong dong giễu cợt nhưng lại lộ ra một tia ngập ngừng căng thẳng của Triệu Lương, Thương Ưng cuối cùng không nén nổi đại cười, "Danh sĩ lập ngôn, há sợ sống chết? Phong khí luận chiến ở Tắc Hạ nổi tiếng thiên hạ, nhưng chỉ có đại sư Mạnh Tử của Nho gia từng xin giết kẻ luận chiến. Tiên sinh há lại nghĩ sĩ nhân trong thiên hạ đều như Mạnh Tử sao?"

Triệu Lương hơi ngượng ngùng, ho một tiếng rồi đi vào đề tài chính, "Mạn phép hỏi Thương Quân, làm chính trị tự so mình với ai?"

Thương Ưng mỉm cười nhẹ, đã biết Triệu Lương muốn đi đến đâu, thong dong nói: "Ưng cầu thực cầu trị, không lấy bất kỳ tiên hiền nào tự so. Nhưng ở nước Tần, tổng thể có thể vượt qua nghiệp tích của Bách Lý Hề chứ."

Triệu Lương nghiêm mặt lắc đầu: "Kẻ này thì cho rằng, Thương Quân có thể so với Quản Trọng, Lý Khôi, Tử Sản, Ngô Khởi, thậm chí vượt qua họ. Nhưng người mà Thương Quân tuyệt đối không thể so sánh, chính là Bách Lý Hề này."

"Xin nghe chi tiết."

"Bách Lý Hề đối với Thương Quân là hai đường trị quốc, như xe chạy hướng nam bánh quay hướng bắc, băng với than không thể chung đồ. Nói một lời tóm lại, Bách Lý Hề là vương đạo trị quốc, cậy vào đức để làm chính trị. Thương Quân là bá đạo trị quốc, cậy vào lực để làm chính trị. Kẻ cậy đức thì thịnh, kẻ cậy lực thì vong, đây là huấn thị ngàn đời. Làm sao có thể sánh ngang hàng?"

"Mạn phép hỏi tiên sinh, Bách Lý Hề cậy vào đức thế nào? Ưng cậy vào lực thế nào?"

Triệu Lương hùng hồn bàn luận, "Bách Lý Hề làm tướng quốc nước Tần, không ban hành pháp lệnh, chỉ thực hành nhân đức. Khi tĩnh thì mặc áo vải ăn cơm thô, khi động thì thong thả đi bộ thay xe. Ở nhà không dùng người ở, đi lại không mang giáp binh. Mùa hè không giương lọng che, mùa đông không mặc áo lông nhẹ. Trong nước không có hình phạt nặng, dân không có kiện tụng. Nước láng giềng gặp tai hoạ, nước Tần cứu viện lương thực. Cho nên công danh cất ở phủ kho, đức hành lưu truyền thiên hạ. Ba Thục dâng cống, Tám Nhung thuần phục. Do Y nghe tin, gõ cửa xin gặp. Anh tài thiên hạ không ai không hướng về nước Tần. Bách Lý Hề chết, trai gái rơi lệ, trẻ con không hát ca, người giã gạo không hò reo. Vương đạo đại đức này mới gián tiếp tạo nên đại nghiệp một thời của Mục công. Thế nhưng Thương Quân trị Tần, không nghĩ đến đức hóa, chỉ cậy vào hình pháp, tội nhỏ phạt nặng, lạm thi chém giết. Thứ dân người trong nước bị liên tọa tàn tật, công thất quý tộc bị hình phạt giáng xuống thân. Dân có tai họa không cứu lại còn giết. Cậy vào quân binh cướp đất, uy hiếp bốn xóm giềng. Càng có kẻ quá đáng hơn, Thương Quân đi lại, sắt kỵ nghiêm nhặt, giáo mác chói ngày, người đi đường tránh xa, xe bên cạnh nhường đường. Kinh 《Thi》 nói, 'Được lòng người thì thịnh, mất lòng người thì sụp'. Việc làm của quân, mất hết lòng người, làm sao có thể lâu dài?" Một bài thuyết từ vô cùng hào hùng lưu khoát.

Thương Ưng vẫn mỉm cười nhạt, "Mạn phép hỏi tiên sinh, kẻ cậy lực thì làm thế nào?"

Triệu Lương nói hăng hái, thừa thế tiếp tục, "Hiện nay Tần công nguy ngập, quân đã nguy như sương buổi sáng. Quý tộc trong triều ngậm nhục nhẫn nhịn, đóng cửa chờ thời cơ. Thứ dân người trong nước oán hận dạt dào, ngầm ẩn chực động. Vì quân mưu tính, không bằng mau chóng quy ẩn về phong địa, tưới vườn đọc sách, xin tân quân đại xá tội phạm, khôi phục vương đạo, giải tỏa oán hận của thần dân, mới có thể tự an. Nếu cậy sủng nuôi oán, thì tai họa nguy ngập của quân sẽ đến ngay trong tầm mắt."

Thương Ưng rời chỗ đứng dậy, ánh mắt sắc bén nhìn chằm chằm Triệu Lương, chợt thở dài một tiếng, đột nhiên ngửa mặt lên trời đại cười, "Triệu Lương à Triệu Lương, hóa ra ngươi là vì người khác mà tới đây thuyết phục, thật là tốn công vô ích. Thảo nào trước tiên lấy câu 'nói mà không có tội' để tự bảo vệ mình, sau đó lại đại phóng quyết từ. Hư ngụy đến mức này mà lại dám lấy vương đạo chính nghĩa tự xưng, quả là chuyện kỳ lạ trong thiên hạ. Có thể cho phép ta trả lời vài câu để tiên sinh mang về cho người ủy thác không?"

"Thương Quân xin cứ nói." Triệu Lương tỏ ra có chút túng quẫn.

Thương Ưng chậm rãi dạo bước, bình tĩnh nhạt nhẽo, "Thuyết cậy đức cậy lực, Ưng vốn không thèm bác bỏ. Nhưng nếu các sĩ nhân như tiên sinh 'một lá che mắt', sao có thể không làm rõ Thái Sơn? Trị quốc không cậy vào lực, làm sao có quốc gia? Kẻ cậy vào lực chính là đại đức của trị quốc. Nếu không có quân đội, lao tù, pháp lệnh, quan lại cùng các sức mạnh gốc rễ, thiên hạ làm sao có trật tự? Sức mạnh mạnh mẽ chính là gốc của quốc gia, đức hành là ngọn của làm chính trị. Như da với lông, da không còn thì lông bám vào đâu? Vua Vũ không cậy lực, lấy gì lập nhà Hạ? Vua Thang không cậy lực, lấy gì diệt nhà Hạ? Văn vương Võ vương không cậy lực, lấy gì diệt nhà Thương? Chu công không cậy lực, lấy gì tiêu diệt Quản Thái? Lấy gì đẩy mạnh Chu lễ? Tất cả những điều đó không nằm ở việc có cậy lực hay không, mà ở chỗ mục tiêu cầu tới của việc cậy lực là gì? Cậy lực cầu trị, quốc cường dân phú, đây là đại đức thiên hạ, có gì sai? Kinh 《Thi》 nói, 'Quên đại đức của ta, nhớ oán nhỏ của ta', quả đúng là nói tiên sinh sao? Các tiên sinh không nghĩ tới đại đức của pháp trị, chỉ tính toán ân oán của quý tộc, tôn Bách Lý Hề làm đại đạo thánh hiền, lên án tân pháp Thương Ưng là khốc hình ác chính. Những lời lẽ cũ rích này đã sớm bị thiên hạ ruồng bỏ, tiên sinh lại phụng làm thánh minh, lấy đó để dạy bảo người khác, há chẳng khiến người ta buồn cười sao?" Thương Ưng nói rồi liền ha ha đại cười.

"Đức chính của Bách Lý Hề lưu truyền ngàn đời." Triệu Lương bướng bỉnh đỏ mặt.

Thương Ưng: "Bách Lý Hề tuy hiền, nhưng tác phong nông phu trị quốc của ông ta căn bản không đáng để noi theo. Nước nhỏ dân ít còn có thể làm được. Quốc gia rộng lớn ngàn dặm vạn dặm, nhân chúng hàng triệu hàng chục triệu, nếu thong thả đi bộ thay xe thì đã sớm vong quốc sụp đổ rồi! Dân chúng vốn không phải là trẻ sơ sinh yếu đuối, như Bách Lý Hề kia lại cứ tự coi mình là mẹ hiền, coi dân chúng như trẻ thơ mà vuốt ve, khiến cho dân phong nhu nhược, khí thế cường hãn mất sạch. Làm việc không tuân theo pháp lệnh, chỉ dựa vào nhân trị dàn xếp. Đây chính là thói xấu bệnh tật của trị quốc, áp dụng ở nước thì nước vong, áp dụng ở nhà thì nhà tan. Sau thời Bách Lý Hề, nước Tần yếu đuối suốt năm đời, trong vòng một trăm năm không thể trỗi dậy. Loại đức chính này, những người có trí thức trong thiên hạ đều xem là trò cười hủ lậu, tiên sinh lại xem như bảo vật, thật đúng là giấc mộng ngớ ngẩn của Nho gia."

"Dù là như thế, Bách Lý Hề danh tiếng lưu truyền hậu thế. Thương Quân ngươi thì sao? Lại có họa sát thân!" Rõ ràng đây là bảo bối lớn nhất, Triệu Lương lau mồ hôi rịn trên trán, nhưng trên mặt lại gượng gạo tràn ra nụ cười căng thẳng.

"Về phần họa phúc tính mạng cá nhân, ta đã sớm gạt ra ngoài tai rồi." Thương Ưng cười nói: "Từ thời Xuân Thu đến nay, có nhiều danh sĩ học nhân lấy việc toàn thân tự bảo vệ làm thành công cao nhất của công nghiệp. Nếu không, tiên sinh làm sao có thể đóng vai thuyết khách mà chí khí tràn đầy? Thế nhưng tiên sinh có điều không biết, trên đời cũng có những người dốc hết lòng không nghĩ hai lòng, hết lòng vì công không lo việc tư, chưa bao giờ dựa vào sinh tử cá nhân làm căn cứ tiến lui. Nho gia các người chẳng phải cũng nói sát thân thành nhân, xả sinh thủ nghĩa sao? Quốc gia muốn mạnh mẽ thì phải trả giá bằng máu. Máu của dân chúng, máu của đại thần, máu của vương công quý tộc, máu trên chiến trường, máu ở pháp trường, máu tráng liệt, máu oan khuất. Quốc gia như cây đại thụ, người trong nước dám lấy máu tươi tưới tắm thì mới có thể vươn cao chọc trời. Một quốc gia sợ lưu máu, một nhà chấp chính sợ làm sự hy sinh bước lên tế đàn thì vĩnh viễn sẽ không bao giờ buông tay chân ra quản lý quốc gia. Trong đó, há lại không bao gồm máu tươi của Thương Ưng sao? Đại đức bao la, lòng này sáng tỏ. Tính mạng cá nhân của Thương Ưng sẽ cùng tồn tại với tân pháp, còn có gì khác nữa?"

Triệu Lương ngẩn ngơ nhìn Thương Ưng, râu cũng vểnh lên, nhưng lại chìm vào im lặng rất lâu.