Những chi tiết khô khan này có tầm quan trọng nhất định. Chúng cho tôi cơ hội giới thiệu một trong những đặc tính kỳ lạ nhất của sông Mississippi: đó là việc con sông tự rút ngắn chiều dài theo thời gian. Nếu bạn tung một dải vỏ táo dài và dẻo qua vai, nó sẽ tự uốn mình thành hình dáng khá giống với một đoạn sông Mississippi trung bình; cụ thể là quãng dài chín hoặc mười trăm dặm từ Cairo, Illinois, về phía nam đến New Orleans, một đoạn sông quanh co đến kỳ lạ, với vài đoạn thẳng ngắn thi thoảng mới xuất hiện. Quãng đường hai trăm dặm từ Cairo ngược lên phía bắc đến St. Louis thì không hề quanh co như vậy, bởi đó là vùng đất đá mà dòng sông không thể bào mòn nhiều.

Dòng nước bào mòn các bờ bồi của con sông 'hạ lưu' thành những khúc cong hình móng ngựa sâu hoắm; sâu đến mức, ở một số nơi, nếu bạn bước lên bờ ở một đầu móng ngựa và đi bộ ngang qua phần eo đất, khoảng nửa hoặc ba phần tư dặm, bạn có thể ngồi nghỉ vài tiếng đồng hồ trong khi tàu hơi nước của bạn phải đi vòng quanh khúc khuỷu dài đó với tốc độ mười dặm một giờ để đón bạn trở lại. Khi nước sông dâng nhanh, một kẻ bất lương nào đó sở hữu đồn điền nằm sâu trong đất liền, nơi có giá trị thấp, chỉ cần chờ thời cơ, cắt một rãnh nhỏ băng qua eo đất hẹp vào một đêm tối trời, rồi dẫn nước vào đó, và chỉ trong một thời gian ngắn đến kinh ngạc, một phép màu đã xảy ra: nghĩa là, toàn bộ dòng Mississippi đã chiếm lấy con mương nhỏ đó, đặt đồn điền của gã nông dân đó ngay bên bờ sông (làm giá trị của nó tăng gấp bốn lần), còn đồn điền vốn có giá trị của bên kia lại thấy mình bị đẩy ra xa tít tắp trên một hòn đảo lớn; dòng nước cũ quanh đó sẽ sớm bị bồi lấp, tàu thuyền không thể lại gần trong phạm vi mười dặm, và giá trị của nó tụt xuống còn một phần tư so với trước. Người ta phải canh gác các eo đất hẹp này vào những thời điểm cần thiết, và nếu một gã nào đó bị bắt quả tang đang cắt mương, thì cơ hội để gã đó có thể cắt thêm một cái mương nào khác gần như là không còn nữa.

Hãy quan sát một vài hệ quả của công việc đào mương này. Có lần, một eo đất đối diện Port Hudson, Louisiana, chỉ rộng nửa dặm ở nơi hẹp nhất. Bạn có thể đi bộ qua đó trong mười lăm phút; nhưng nếu bạn đi vòng quanh mũi đất trên một chiếc bè, bạn sẽ phải di chuyển ba mươi lăm dặm mới đạt được cùng một đích đến. Năm 1722, con sông lao thẳng qua eo đất đó, bỏ lại lòng sông cũ, và nhờ vậy rút ngắn được ba mươi lăm dặm. Tương tự, nó rút ngắn được hai mươi lăm dặm tại Black Hawk Point vào năm 1699. Bên dưới Red River Landing, khúc sông Raccourci đã bị cắt (tôi nghĩ là bốn mươi hoặc năm mươi năm trước). Việc này rút ngắn dòng sông được hai mươi tám dặm. Vào thời của chúng ta, nếu bạn đi bằng đường sông từ điểm cắt cực nam đến điểm cắt cực bắc trong số ba điểm này, bạn chỉ đi có bảy mươi dặm. Để làm điều tương tự vào một trăm bảy mươi sáu năm trước, người ta phải đi mất một trăm năm mươi tám dặm! — một sự rút ngắn tám mươi tám dặm trong khoảng cách nhỏ bé đó. Vào một thời điểm nào đó trong quá khứ xa xôi, các điểm cắt đã được thực hiện phía trên Vidalia, Louisiana; tại đảo 92; tại đảo 84; và tại Hale's Point. Tổng cộng chúng đã rút ngắn dòng sông được bảy mươi bảy dặm.

Kể từ thời tôi còn làm việc trên sông Mississippi, các điểm cắt đã được thực hiện tại đảo Hurricane; đảo 100; tại Napoleon, Arkansas; tại Walnut Bend; và tại Council Bend. Tổng cộng chúng đã rút ngắn dòng sông được sáu mươi bảy dặm. Trong thời của tôi, một điểm cắt đã được thực hiện tại American Bend, rút ngắn dòng sông được mười dặm hoặc hơn.

Do đó, đoạn sông Mississippi giữa Cairo và New Orleans dài một ngàn hai trăm mười lăm dặm vào một trăm bảy mươi sáu năm trước. Nó còn một ngàn một trăm tám mươi dặm sau khi có điểm cắt năm 1722. Nó còn một ngàn không trăm bốn mươi dặm sau điểm cắt American Bend. Kể từ đó, nó đã mất thêm sáu mươi bảy dặm nữa. Hệ quả là chiều dài của nó hiện nay chỉ còn chín trăm bảy mươi ba dặm.

Giờ đây, nếu tôi muốn trở thành một trong những kẻ mang danh khoa học tầm cỡ đó, và 'ra vẻ' chứng minh những gì đã xảy ra trong quá khứ xa xôi bằng những gì đã xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn gần đây, hoặc điều gì sẽ xảy ra trong tương lai xa bằng những gì đã xảy ra trong những năm gần đây, thì đây quả là một cơ hội tuyệt vời! Địa chất học chưa bao giờ có cơ hội nào như vậy, cũng chẳng có dữ liệu chính xác nào để lập luận từ đó! Cả cái gọi là 'sự phát triển của các loài' cũng vậy! Các kỷ băng hà là những thứ vĩ đại, nhưng chúng quá mơ hồ — rất mơ hồ. Xin hãy quan sát:

Trong khoảng thời gian một trăm bảy mươi sáu năm, hạ lưu sông Mississippi đã tự rút ngắn đi hai trăm bốn mươi hai dặm. Nghĩa là trung bình mỗi năm rút ngắn hơn một dặm và một phần ba một chút. Do đó, bất kỳ người điềm tĩnh nào, nếu không mù lòa hay đần độn, đều có thể thấy rằng vào 'Thời đại Silurian Oolitic Cổ', chỉ một triệu năm trước, tính đến tháng Mười Một tới đây, hạ lưu sông Mississippi đã dài hơn một triệu ba trăm ngàn dặm, và chìa ra ngoài Vịnh Mexico như một chiếc cần câu. Và cũng theo lập luận đó, bất kỳ ai cũng có thể thấy rằng bảy trăm bốn mươi hai năm nữa, hạ lưu sông Mississippi sẽ chỉ còn dài một dặm và ba phần tư, còn Cairo và New Orleans sẽ nối liền đường phố với nhau, và cùng chung sống thoải mái dưới một vị thị trưởng và một hội đồng thành phố chung. Khoa học quả có một điều gì đó đầy mê hoặc. Người ta có thể thu được những kết luận vĩ mô từ một khoản đầu tư dữ kiện vụn vặt như thế.

Khi nước bắt đầu chảy qua một trong những con mương mà tôi vừa nhắc tới, đó là lúc người dân quanh vùng phải di dời. Dòng nước xẻ dọc các bờ sông như dao cắt. Đến lúc con mương rộng mười hai hoặc mười lăm feet, tai họa coi như đã hoàn tất, vì giờ đây không sức mạnh nào trên trái đất có thể ngăn cản nó. Khi chiều rộng đạt tới một trăm yard, các bờ sông bắt đầu bong ra từng lát rộng nửa mẫu Anh. Dòng chảy vòng quanh khúc khuỷu trước đây chỉ đạt năm dặm một giờ; giờ đây nó tăng lên dữ dội nhờ quãng đường được rút ngắn. Tôi đã ở trên con tàu đầu tiên cố gắng đi qua điểm cắt tại American Bend, nhưng chúng tôi đã không qua được. Lúc đó gần nửa đêm, và là một đêm kinh hoàng — sấm chớp và mưa như trút nước. Người ta ước tính dòng chảy tại điểm cắt đó đang đạt khoảng mười lăm hoặc hai mươi dặm một giờ; mười hai hoặc mười ba dặm là tốc độ tối đa con tàu của chúng tôi có thể đạt được, ngay cả khi ở trong dòng nước tĩnh tương đối, vì vậy có lẽ chúng tôi đã quá dại dột khi thử đi qua điểm cắt đó. Tuy nhiên, ông Brown đầy tham vọng, và ông ấy cứ cố thử mãi. Dòng xoáy chạy ngược lên bờ, phía dưới 'mũi đất', nhanh gần bằng dòng chảy ở giữa sông; vì vậy chúng tôi lao vút lên dọc bờ như một chuyến tàu tốc hành, dồn hết áp suất hơi nước, và 'đứng chờ một cú chao đảo' khi chúng tôi đâm sầm vào dòng nước đang cuộn xoáy qua mũi đất. Nhưng mọi chuẩn bị của chúng tôi đều vô ích. Ngay khi dòng nước ập vào, nó xoay chúng tôi như một con quay, nước tràn ngập boong tàu, và con tàu nghiêng đi xa đến mức người ta khó lòng đứng vững. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, chúng tôi đã trôi tít xuống hạ lưu, cố hết sức bình sinh để không bị tấp vào rừng cây. Chúng tôi đã thử làm thí nghiệm đó bốn lần. Tôi đứng trên cầu thang boong trước để quan sát. Thật đáng kinh ngạc khi thấy con tàu xoay tròn và quay đuôi lại đột ngột như thế nào ngay khi nó vừa thoát khỏi dòng xoáy và dòng nước đập vào mũi tàu. Chấn động mạnh và sự rung lắc cũng chẳng khác gì nếu nó đâm hết tốc lực vào một bãi cát. Dưới những tia chớp, người ta có thể thấy các căn chòi đồn điền và những cánh đồng trù phú đổ ụp xuống sông; và tiếng đổ nát của chúng nghe cũng chẳng kém gì tiếng sấm. Có lần, khi chúng tôi quay vòng, chúng tôi chỉ suýt nữa đâm sầm vào một ngôi nhà cách đó khoảng hai mươi feet, nơi có ánh đèn đang cháy bên cửa sổ; và ngay khoảnh khắc đó, ngôi nhà đã trôi tuột xuống sông. Không ai có thể đứng vững trên boong trước của chúng tôi; nước quét ngang qua nó thành một dòng lũ mỗi khi chúng tôi lao ngang qua dòng chảy. Kết thúc lần thử thứ tư, chúng tôi dạt vào rừng cây cách điểm cắt hai dặm về phía hạ lưu; tất nhiên toàn bộ vùng đất ở đó đều đã bị ngập lụt. Một hoặc hai ngày sau, điểm cắt đó đã rộng ba phần tư dặm, và tàu thuyền đi ngược lên qua đó mà không gặp mấy khó khăn, nhờ vậy tiết kiệm được mười dặm.

Điểm cắt Raccourci cũ đã rút ngắn chiều dài con sông được hai mươi tám dặm. Trước đây có một truyền thuyết liên quan đến nó. Người ta kể rằng có một con tàu đi ngang qua đó vào ban đêm và đi vòng quanh khúc khuỷu khổng lồ theo cách thông thường, vì các hoa tiêu không biết điểm cắt đã được tạo ra. Đó là một đêm rùng rợn, hãi hùng, mọi hình thù đều mơ hồ và biến dạng. Khúc sông cũ đã bắt đầu bị bồi lấp, và con tàu cứ loay hoay tránh những rạn đá bí ẩn, và thỉnh thoảng lại đâm sầm vào một cái. Các hoa tiêu bối rối bắt đầu chửi thề, và cuối cùng buông ra một lời nguyền hoàn toàn không cần thiết rằng ước gì họ đừng bao giờ thoát khỏi nơi đó. Như vẫn thường xảy ra trong những trường hợp như vậy, lời cầu nguyện đó đã được đáp ứng, còn những điều khác thì bị lãng quên. Vì vậy, cho đến tận ngày nay, con tàu ma đó vẫn cứ húc đầu vào khúc sông bị bỏ hoang kia, cố tìm đường thoát ra ngoài. Không ít người gác đêm đáng tin đã thề với tôi rằng vào những đêm mưa phùn ảm đạm, họ đã nhìn xuống khúc sông bị lãng quên đó một cách sợ hãi khi đi ngang qua đầu đảo, và nhìn thấy ánh sáng nhạt nhòa của con tàu ma trôi qua màn đêm xa xăm, rồi nghe thấy tiếng ho húng hắng bị bóp nghẹt của những ống khói 'scape-pipes' và tiếng kêu than ai oán của những người đo độ sâu.

Để thay cho việc bổ sung thêm các số liệu thống kê, tôi xin phép kết thúc chương này bằng một hồi ức nữa về 'Stephen'.

Hầu hết các thuyền trưởng và hoa tiêu đều giữ những tờ giấy vay nợ của Stephen cho các khoản tiền đã cho vay, từ hai trăm năm mươi đô la trở lên. Stephen không bao giờ trả một đồng nào trong số đó, nhưng hắn lại rất nhanh nhẹn và nhiệt tình trong việc gia hạn chúng mỗi mười hai tháng một lần.

Tất nhiên, cuối cùng cũng đến lúc Stephen không còn có thể vay mượn của các chủ nợ cũ nữa; vì thế hắn buộc phải rình rập những người mới chưa biết về hắn. Nạn nhân như vậy chính là chàng trai Yates trẻ tuổi, tốt bụng và khờ khạo (tôi dùng tên giả, nhưng tên thật cũng bắt đầu bằng chữ Y, giống như cái tên này). Yates trẻ tuổi tốt nghiệp hoa tiêu, kiếm được một vị trí, và khi tháng làm việc kết thúc, cậu ta bước tới văn phòng thư ký và nhận được hai trăm năm mươi đô la tiền mặt bằng những tờ giấy bạc mới cứng, thì Stephen đã có mặt ở đó! Cái lưỡi dẻo quẹo của hắn bắt đầu hoạt động, và chẳng bao lâu sau, hai trăm năm mươi đô la của Yates đã đổi chủ. Sự thật nhanh chóng được biết đến tại trụ sở hoa tiêu, và sự thích thú cùng hài lòng của các chủ nợ cũ thật là lớn và hào phóng. Nhưng Yates ngây thơ không hề nghi ngờ rằng lời hứa trả nợ nhanh chóng vào cuối tuần của Stephen là vô giá trị. Yates đòi tiền vào đúng thời điểm đã định; Stephen ngọt nhạt trấn an cậu ta và hoãn lại một tuần. Sau đó cậu ta lại đòi, theo đúng thỏa thuận, và lại ra về sau khi được tẩm đường một lần nữa, nhưng vẫn phải chịu đựng một lần hoãn trả nợ khác. Cứ thế mọi chuyện tiếp diễn. Yates đeo bám Stephen tuần này qua tuần khác, chẳng đi đến đâu, và cuối cùng thì bỏ cuộc. Thế rồi, ngay lập tức, chính Stephen lại bắt đầu đeo bám Yates! Yates xuất hiện ở đâu, Stephen không thể tránh khỏi lại có mặt ở đó. Và không chỉ có mặt, hắn còn rạng rỡ tình cảm và tuôn ra những lời xin lỗi vì không thể trả nợ. Dần dần, mỗi khi Yates tội nghiệp nhìn thấy hắn tiến lại, cậu ta sẽ quay đầu bỏ chạy, và kéo cả bạn bè theo nếu cậu ta đi cùng ai đó; nhưng chẳng ích gì; con nợ của cậu ta vẫn sẽ đuổi kịp và dồn cậu ta vào đường cùng. Thở hồng hộc và đỏ mặt tía tai, Stephen sẽ tới, với đôi bàn tay dang rộng và đôi mắt khao khát, chen ngang vào cuộc trò chuyện, lắc mạnh cả hai cánh tay của Yates khiến chúng như muốn rời khỏi khớp, và bắt đầu—

'Chao ôi, tôi đã chạy một quãng đường thật vất vả! Tôi thấy cậu không thấy tôi, nên tôi đã dồn hết tốc lực vì sợ rằng sẽ bỏ lỡ cậu mất. Và cậu đây rồi! Nào, cứ đứng yên đó, để tôi ngắm cậu một chút! Vẫn khuôn mặt cao quý đó.' [Nói với bạn của Yates:] 'Nhìn cậu ấy này! Nhìn cậu ấy đi! Nhìn cậu ấy chẳng phải là một điều tuyệt vời sao! Phải không nào? Cậu ấy chẳng phải là một bức tranh sao! Một số người gọi cậu ấy là bức tranh; tôi thì gọi cậu ấy là một bức tranh toàn cảnh! Đúng vậy—một bức tranh toàn cảnh trọn vẹn. Mà nhắc mới nhớ! Tôi ước gì mình có thể gặp cậu sớm hơn một giờ! Suốt hai mươi bốn giờ qua, tôi đã dành dụm hai trăm năm mươi đô la đó cho cậu; tôi đã tìm cậu khắp nơi. Tôi đã đợi ở khách sạn Planter's từ sáu giờ chiều qua đến hai giờ sáng nay, không nghỉ ngơi hay ăn uống gì; vợ tôi hỏi: “Anh đã ở đâu suốt đêm thế?” Tôi trả lời: “Khoản nợ này đè nặng trong tâm trí anh.” Cô ấy bảo: “Suốt cả đời tôi chưa bao giờ thấy ai coi trọng khoản nợ như anh cả.” Tôi nói: “Đó là bản tính của anh rồi; làm sao anh thay đổi được?” Cô ấy nói: “Thôi được, đi ngủ và nghỉ ngơi chút đi.” Tôi nói: “Không được, cho đến khi chàng trai trẻ cao quý, tội nghiệp kia nhận được tiền của mình.” Thế là tôi thức trắng cả đêm, và sáng nay tôi lao ra ngoài, và người đầu tiên tôi gặp nói rằng cậu đã xuống tàu “Grand Turk” và đi New Orleans rồi. Chao ôi, thưa anh, tôi đã phải dựa vào một tòa nhà mà khóc. Chúa chứng giám, tôi không thể kìm lòng được. Người chủ nơi đó bước ra, đang dọn dẹp bằng một miếng giẻ, và nói rằng ông ta không thích người ta khóc dựa vào tòa nhà của mình, và lúc đó tôi cảm thấy như cả thế giới đã quay lưng lại với mình, và chẳng còn lý do gì để sống nữa; và khi đi ngang qua đây một giờ trước, chịu đựng nỗi đau đớn mà không ai biết, tôi đã gặp Jim Wilson và trả cho hắn hai trăm năm mươi đô la tiền nợ; và nghĩ rằng cậu đang ở đây ngay lúc này, mà tôi lại chẳng còn một xu dính túi! Nhưng tôi xin thề chắc như tôi đang đứng đây trên mặt đất, ngay tại viên gạch này,—đây, tôi đã cào một dấu lên viên gạch để làm kỷ niệm,—tôi sẽ vay tiền đó và trả cho cậu vào đúng mười hai giờ trưa mai! Nào, cứ đứng yên đó; để tôi ngắm cậu thêm một lần nữa.'

Cứ thế, cuộc đời Yates trở thành gánh nặng đối với cậu ta. Cậu ta không thể trốn thoát khỏi con nợ của mình và những nỗi đau khổ khủng khiếp của con nợ vì không thể trả tiền. Cậu ta sợ phải xuất hiện trên phố, sợ rằng sẽ bắt gặp Stephen đang rình rập mình ở góc đường.

Câu lạc bộ bi-a của Bogart là một nơi tụ tập tuyệt vời của các hoa tiêu thời bấy giờ. Họ gặp nhau ở đó không chỉ để chơi mà còn để trao đổi tin tức về sông nước. Một buổi sáng, Yates đang ở đó; Stephen cũng có mặt, nhưng nấp đi. Thế nhưng, chẳng bao lâu sau, khi hầu hết các hoa tiêu trong thị trấn đều đã đến, Stephen đột nhiên xuất hiện giữa đám đông, và lao tới chỗ Yates như một người anh em lâu ngày xa cách.

'Ồ, tôi thật vui khi được gặp cậu! Ôi linh hồn tôi ơi, được nhìn thấy cậu là niềm an ủi cho đôi mắt tôi! Các quý ông, tôi nợ tất cả các vị tiền; trong số các vị, có lẽ tôi nợ tổng cộng bốn mươi ngàn đô la. Tôi muốn trả; tôi dự định sẽ trả từng xu một. Tất cả các vị đều biết, mà không cần tôi nói ra, nỗi đau buồn mà tôi phải gánh chịu khi quá lâu vẫn mang ơn những người bạn kiên nhẫn và hào phóng như vậy; nhưng nỗi đau nhói nhất mà tôi phải chịu đựng—tuyệt đối là đau nhất—chính là khoản nợ tôi nợ chàng trai trẻ cao quý ở đây; và tôi đã đến nơi này sáng nay đặc biệt để thông báo rằng cuối cùng tôi đã tìm ra phương pháp để có thể trả hết tất cả các khoản nợ của mình! Và nhất là tôi muốn cậu ấy có mặt ở đây khi tôi công bố điều đó. Phải, người bạn trung thành của tôi—ân nhân của tôi, tôi đã tìm ra phương pháp rồi! Tôi đã tìm ra phương pháp để trả hết tất cả các khoản nợ của mình, và cậu sẽ nhận được tiền!' Hy vọng bừng sáng trong mắt Yates; rồi Stephen, rạng rỡ một cách nhân từ, và đặt tay lên đầu Yates, nói thêm, 'Tôi sẽ trả nợ theo thứ tự bảng chữ cái!'

Rồi hắn quay người và biến mất. Ý nghĩa đầy đủ về 'phương pháp' của Stephen chưa hiện ra trong tâm trí đám đông đang bối rối và suy tư trong khoảng hai phút; rồi Yates lầm bầm với một tiếng thở dài—

'Chà, bọn chữ Y có cơ hội mỏng manh lắm. Hắn sẽ chẳng đi xa hơn được chữ C trong thế giới này đâu, và tôi cho rằng sau khi một khoảng thời gian dài vĩnh cửu trôi qua ở thế giới bên kia, tôi vẫn sẽ được nhắc đến ở trên đó với cái tên “tay hoa tiêu nghèo khổ, rách rưới đã đến đây từ St. Louis vào những ngày đầu tiên!”'