Đời Sống Trên Sông Mississippi

Lượt đọc: 1294 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 40
Lâu Đài Và Văn Hóa

❊ ❊ ❊

Baton Rouge được bao phủ trong hoa, tựa như một cô dâu—không, còn hơn thế nữa; giống như một nhà kính thì đúng hơn. Bởi giờ đây chúng tôi đã thực sự đặt chân đến miền Nam—nơi không có sự sửa đổi, không thỏa hiệp, không nửa vời. Những cây mộc lan trong khuôn viên tòa nhà Capitol thật đáng yêu và thơm ngát, với tán lá xanh mướt, dày đặc và những chùm hoa to như quả cầu tuyết. Hương hoa rất ngọt ngào, nhưng bạn cần phải đứng xa ra một chút, vì mùi hương của nó quá đỗi nồng nàn. Chúng không phải là loài hoa thích hợp để trong phòng ngủ—chúng có thể làm người ta ngạt thở khi đang say giấc. Cuối cùng thì chúng tôi cũng đã thực sự đến miền Nam; vì đây là vùng đất của mía đường, và các đồn điền—những vùng đất bằng phẳng xanh mướt, với nhà máy đường và khu nhà ở của người da đen nằm tụ lại ở tầm nhìn trung cảnh—đã hiện ra trước mắt. Và trên đầu là mặt trời nhiệt đới cùng cái không khí oi ả nhiệt đới bao trùm.

Và tại thời điểm này, thiên đường của người lái tàu cũng bắt đầu: một con sông rộng lớn kéo dài từ đây đến New Orleans, nước đầy ắp từ bờ bên này sang bờ bên kia, không còn những bãi cạn, chướng ngại vật, gỗ mục trôi sông hay xác tàu đắm ngáng đường.

Có lẽ Sir Walter Scott chính là người phải chịu trách nhiệm về tòa nhà Capitol này; bởi khó mà tin được rằng cái lâu đài giả tạo bé tí tẹo này sẽ được xây dựng nếu như ông ấy không làm thiên hạ phát cuồng cách đây vài thế hệ bằng những cuốn tiểu thuyết lãng mạn thời trung cổ của mình. Miền Nam vẫn chưa thoát khỏi ảnh hưởng suy nhược từ các tác phẩm của ông. Sự ngưỡng mộ dành cho những người hùng kỳ ảo cùng những hành động "hiệp sĩ" lố bịch và kiểu lãng mạn trẻ con vẫn còn tồn tại ở nơi đây, trong một bầu không khí mà người ta đã có thể nhận thấy rõ mùi vị thực tế và lành mạnh của thế kỷ mười chín từ các nhà máy bông và đầu tàu xe lửa; và những dấu vết của ngôn ngữ khoa trương cùng các trò bịp bợm sáo rỗng khác cũng tồn tại song hành với nó. Thật đáng buồn khi một tòa lâu đài quét vôi trắng, với những tháp canh và những thứ tương tự—với vật liệu bên trong lẫn bên ngoài đều là đồ giả, cố tình mạo danh những thứ không thuộc về mình—lại từng được xây dựng ở nơi đáng kính này; nhưng còn đáng buồn hơn khi thấy sự dối trá kiến trúc này lại đang được trùng tu và duy trì trong thời đại chúng ta, trong khi lẽ ra chỉ cần một chút thuốc nổ để kết thúc những gì mà một trận hỏa hoạn nhân từ đã khởi đầu, rồi dùng số tiền trùng tu đó để xây dựng một thứ gì đó chân thực thì dễ dàng biết bao.

Tuy nhiên, Baton Rouge không độc quyền về các lâu đài bắt chước, và cũng không nắm giữ bằng sáng chế cho chúng. Đây là một hình ảnh từ quảng cáo của 'Học viện Nữ giới' ở Columbia, Tennessee. Nhận xét sau đây cũng được trích từ chính quảng cáo đó—

'Tòa nhà Học viện từ lâu đã nổi tiếng là hình mẫu kiến trúc ấn tượng và tuyệt đẹp. Du khách bị mê hoặc bởi sự giống nhau của nó với những tòa lâu đài cổ trong thi ca và truyện kể, với những tòa tháp, những bức tường có tháp canh và những mái hiên phủ đầy dây thường xuân.'

Mở trường học trong một tòa lâu đài là một điều lãng mạn; cũng lãng mạn y như việc mở khách sạn trong một tòa lâu đài vậy.

Bản thân lâu đài bắt chước này chắc chắn là vô hại, và cũng chẳng có gì sai trái; nhưng với tư cách là một biểu tượng, một thứ nuôi dưỡng và duy trì chủ nghĩa lãng mạn Trung cổ ủy mị ở ngay giữa thế kỷ đơn giản, vững chãi, vĩ đại và đáng giá nhất trong tất cả các thế kỷ mà thế giới từng chứng kiến, thì nó nhất thiết phải là một thứ tai hại và là một sai lầm.

Dưới đây là một đoạn trích từ tờ giới thiệu của một 'Trường Cao đẳng Nữ giới' ở Kentucky. Cách gọi trường cao đẳng nữ giới nghe cũng ổn; nhưng vì cụm từ đó được đặt ra một cách khiên cưỡng chỉ vì sự ngắn gọn, theo tôi thì gọi là trường-cái (she-college) nghe sẽ hay hơn—vì nó ngắn hơn, mà nghĩa lại tương đương: đó là nếu như bất kỳ cụm từ nào trong số đó có mang ý nghĩa gì cả—

'Viện trưởng là người miền Nam, được sinh ra, nuôi dưỡng, giáo dục và hun đúc bởi tư tưởng miền Nam; các giáo viên đều là người miền Nam về mặt tư tưởng, và ngoại trừ những người sinh ra ở châu Âu, họ đều được sinh ra và lớn lên ở miền Nam. Tin rằng miền Nam là hình mẫu văn minh cao nhất mà lục địa này từng chứng kiến, các tiểu thư trẻ được đào tạo theo các tư tưởng miền Nam về sự thanh tao, tinh tế, nữ tính, tôn giáo và chuẩn mực; do đó, chúng tôi cung cấp một trường cao đẳng nữ giới hạng nhất dành cho miền Nam và mong nhận được sự bảo trợ của miền Nam.'

{ [Minh họa cho điều đó mà người quảng cáo đã vô tình bỏ sót:

KNOXVILLE, Tennessee, ngày 19 tháng Mười.—Sáng nay, vài phút sau mười giờ, Tướng Joseph A. Mabry, Thomas O'Connor và Joseph A. Mabry, Jr. đã thiệt mạng trong một vụ đấu súng. Sự việc bắt đầu từ chiều hôm qua khi Tướng Mabry tấn công Thiếu tá O'Connor và đe dọa giết ông. Sự việc xảy ra tại khu hội chợ, và O'Connor bảo với Mabry rằng đó không phải là nơi để giải quyết mâu thuẫn giữa họ. Mabry sau đó nói với O'Connor rằng ông ta sẽ không được sống. Có vẻ như Mabry có vũ trang còn O'Connor thì không. Nguyên nhân của mâu thuẫn là một mối thâm thù cũ về việc chuyển nhượng tài sản từ Mabry sang O'Connor. Cuối buổi chiều hôm đó, Mabry nhắn tin cho O'Connor rằng ông ta sẽ giết hắn ngay khi nhìn thấy. Sáng nay, Thiếu tá O'Connor đang đứng ở cửa Ngân hàng Quốc gia Mechanics, nơi ông làm chủ tịch. Tướng Mabry và một người đàn ông khác đi bộ dọc theo phố Gay ở phía đối diện ngân hàng. O'Connor bước vào ngân hàng, lấy một khẩu súng săn, nhắm thẳng vào Tướng Mabry và bóp cò. Mabry ngã gục, chết tại chỗ do bị bắn vào bên trái. Khi ông ngã xuống, O'Connor bắn thêm một phát nữa, trúng vào đùi Mabry. Sau đó, O'Connor với tay vào trong ngân hàng và lấy thêm một khẩu súng săn nữa. Đúng lúc này, Joseph A. Mabry, Jr., con trai của Tướng Mabry, chạy ùa xuống phố, không để O'Connor nhìn thấy cho đến khi chỉ còn cách bốn mươi bộ, chàng trai trẻ rút súng lục bắn, phát đạn trúng vào ngực phải của O'Connor, xuyên qua cơ thể gần tim. Ngay khi Mabry bắn, O'Connor quay lại và nổ súng, đạn trúng ngực phải và sườn của Mabry trẻ. Mabry ngã xuống, bị găm bởi hai mươi viên đạn chì, và O'Connor cũng đổ gục chết ngay lập tức mà không hề giãy giụa. Mabry cố đứng dậy nhưng lại ngã vật xuống và chết. Toàn bộ bi kịch diễn ra trong vòng chưa đầy hai phút, và cả ba người không ai nói một lời nào sau khi bị bắn. Tướng Mabry có khoảng ba mươi viên đạn chì trên cơ thể. Một người đứng xem bị thương đau đớn ở đùi do trúng đạn chì, và một người khác bị thương ở tay. Bốn người đàn ông khác bị đạn chì xuyên qua quần áo. Vụ việc gây chấn động lớn, và phố Gay chật cứng hàng ngàn người. Tướng Mabry và con trai Joe chỉ mới được tuyên vô tội vài ngày trước trong vụ sát hại Moses Lusby và Don Lusby, hai cha con mà họ đã giết vài tuần trước đó. Will Mabry đã bị Don Lusby giết vào dịp Giáng sinh năm ngoái. Thiếu tá Thomas O'Connor là Chủ tịch Ngân hàng Quốc gia Mechanics tại đây, và là người giàu nhất Bang.—Điện báo của Associated Press.

Một ngày tháng trước, Giáo sư Sharpe, thuộc Trường Cao đẳng Nữ giới Somerville, Tennessee, 'một người đàn ông trầm tính và lịch sự,' được tin rằng em rể của mình, một Đại úy Burton, đã đe dọa giết ông. Có vẻ như Burton đã từng giết một người và đâm dao vào một người khác. Vị Giáo sư trang bị cho mình một khẩu súng săn hai nòng, bắt đầu đi tìm người em rể, phát hiện hắn đang chơi bi-a trong một quán rượu, và thổi bay não hắn. Tờ 'Memphis Avalanche' đưa tin rằng hành động của Giáo sư nhận được sự tán thành khá rộng rãi trong cộng đồng; biết rằng pháp luật bất lực, trong tình trạng thực tế của dư luận xã hội, không thể bảo vệ mình, nên ông đã tự bảo vệ bản thân.

Cùng thời gian đó, hai thanh niên ở Bắc Carolina cãi vã vì một cô gái, và những 'lời đe dọa' đã được gửi qua lại. Bạn bè cố gắng hòa giải nhưng công cốc. Vào ngày 24, hai thanh niên gặp nhau trên đường cái. Một người cầm gậy nặng, người kia cầm rìu. Người cầm gậy chiến đấu tuyệt vọng để giành lấy mạng sống, nhưng đó là một cuộc chiến vô vọng ngay từ đầu. Một cú đánh chính xác khiến cây gậy của anh ta văng khỏi tay, và khoảnh khắc tiếp theo, anh ta đã là một người chết.

Cũng trong khoảng thời gian đó, hai thanh niên Virginia 'danh giá', là nhân viên bán hàng tại một cửa hàng phần cứng ở Charlottesville, trong lúc 'đùa nghịch', đã xảy ra xô xát. Peter Dick ném hạt tiêu vào mắt Charles Roads; Roads đòi một lời xin lỗi; Dick từ chối, và họ đồng ý rằng một cuộc đấu tay đôi là không thể tránh khỏi, nhưng lại nảy sinh khó khăn; các bên không có súng lục, và trời đã quá muộn để đi mua. Một người gợi ý rằng dao mổ thịt sẽ giải quyết được vấn đề, và người kia chấp nhận; kết quả là Roads đổ gục xuống sàn với một vết rạch ở bụng mà có thể gây tử vong hoặc không. Nếu Dick đã bị bắt, thì tin tức đó chưa đến tai chúng tôi. Anh ta 'bày tỏ sự hối tiếc sâu sắc', và chúng tôi được một phóng viên tờ Philadelphia Press ở Staunton cho biết rằng 'mọi nỗ lực đã được thực hiện để ỉm chuyện này đi.'—Trích dẫn từ các Tạp chí Công cộng.]}

Này, lính gác, hỡi! Kẻ nào có thể thổi một hồi còi đầy tự mãn như thế, chắc hẳn là đang đứng từ trong lâu đài mà thổi ra.

Từ Baton Rouge đến New Orleans, những đồn điền mía đường rộng lớn bao quanh cả hai bên bờ sông suốt dọc đường, và trải dài những vùng đất bằng phẳng rộng hàng dặm ra tận những bức tường rừng mờ ảo của những rặng cây bách râu ria phía sau. Những bờ sông không còn cô độc nữa. Có rất nhiều nhà cửa dọc theo đường đi, ở cả hai bên bờ—đứng sát nhau, trên những quãng dài, khiến con sông rộng lớn nằm giữa hai dãy nhà trở thành một loại đường phố rộng rãi. Một vùng đất trông thật ấm cúng và hạnh phúc. Và thỉnh thoảng bạn lại thấy một trang viên lớn với những hàng cột và mái hiên, ẩn mình trong những tán cây. Đây là lời chứng thực của một hoặc hai du khách nước ngoài đã đi dọc theo nơi này nửa thế kỷ trước. Bà Trollope kể rằng—

'Sự bằng phẳng không dứt của các bờ sông Mississippi tiếp tục không thay đổi trong nhiều dặm phía trên New Orleans; nhưng những cây cọ duyên dáng và sum suê, những cây sồi nhựa sẫm màu cao quý, và những cây cọ tươi sáng, có thể được nhìn thấy ở khắp mọi nơi, và phải mất nhiều ngày chúng tôi mới thấy chán ngán việc ngắm nhìn chúng.'

Đại úy Basil Hall—

'Vùng đất nằm tiếp giáp với sông Mississippi, ở những phần hạ lưu của Louisiana, ở khắp nơi đều có mật độ dân cư đông đúc bởi những người trồng mía đường, những ngôi nhà hào nhoáng, những hàng hiên vui tươi, những khu vườn gọn gàng và vô số làng của nô lệ, tất cả đều sạch sẽ và tươm tất, tạo nên một vẻ thịnh vượng vô cùng cho phong cảnh ven sông.'

Tất cả những người trong đoàn diễu hành đều vẽ nên bức tranh hấp dẫn theo cùng một cách. Những mô tả của năm mươi năm trước không cần phải thay đổi một từ nào để mô tả chính xác cùng một vùng đất như nó hiện ra ngày nay—ngoại trừ độ 'tươm tất' của các ngôi nhà. Lớp sơn vôi đã biến mất khỏi những túp lều của người da đen bây giờ; và nhiều, có lẽ là hầu hết, những biệt thự lớn, từng một thời trắng sáng rực rỡ, đã phai màu sơn và mang vẻ mục nát, bị bỏ hoang. Đó là vết nhơ của cuộc chiến tranh. Hai mươi mốt năm trước, mọi thứ đều gọn gàng, tươm tất và tươi sáng dọc theo 'bờ biển', giống hệt như năm 1827, theo mô tả của những du khách đó.

Những du khách bất hạnh! Người ta lừa họ bằng những lời nói dối ngu ngốc và ngớ ngẩn, rồi cười nhạo họ vì đã tin và in những điều đó ra. Họ bảo với bà Trollope rằng loài cá sấu—hay cá sấu sông Nile, như cách bà gọi chúng—là những sinh vật khủng khiếp; và củng cố khẳng định đó bằng một câu chuyện rùng rợn về việc một trong những con bò sát bị vu khống này bò vào túp lều của một người định cư vào một đêm nọ, và ăn thịt một người phụ nữ cùng năm đứa trẻ. Người phụ nữ, chỉ một mình cô ta thôi, đã đủ làm thỏa mãn bất kỳ con cá sấu nào không tưởng rồi; nhưng không, những kẻ nói dối này còn bắt nó phải ngốn thêm năm đứa trẻ nữa. Người ta sẽ không hình dung rằng những kẻ đùa dai thuộc giống loài mạnh mẽ này lại nhạy cảm—nhưng họ lại rất nhạy cảm. Thật khó để hiểu, và không thể biện minh cho sự tiếp nhận mà cuốn sách của vị Đại úy Basil Hall nghiêm túc, trung thực, thông minh, lịch thiệp, tử tế, giàu lòng nhân ái và có thiện chí này nhận được vào thời điểm hiện tại.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.