[Sư Phàm]
Tam tẩu tẩu một lần gọi tôi là tiểu quan nhân, tôi cười một tiếng, cô ấy cũng cười, nói: "Cậu cười cái gì? Lẽ nào tôi gọi sai rồi? Mặt trời chưa mọc lúc nào cũng sớm, vợ chưa cưới lúc nào cũng nhỏ, vả lại Bao Văn Chính gọi tẩu tẩu là tẩu nương, tôi không lớn hơn cậu sao?" Năm đó tôi đã mười tám, đang bàn chuyện cưới xin, là ở Lô Điền phía trước đi vào, cách thôn Hồ năm mươi dặm đất trong núi, con gái người Đường Khê, tên là Ngọc Phượng, cha là Đường Tế Tiên, người ta gọi ông là Tam tiên sinh.
Mùa hè năm đó từ học đường Hàng Châu nghỉ hè về, sau bữa cơm tối ngồi ở hiên nhà, có trăng sáng, mẹ hỏi ý kiến của tôi. Hai năm trước nhắc đến chuyện hôn nhân, tôi nói không cần, lần này lại nghe mẹ nói tiếp, trong lòng hiểu là cần rồi, chỉ thấy ở trước mặt mẹ, lại đối với chuyện nhân thế tôi đều uyển thuận nghe theo, sự uyển thuận nghe theo này ngược lại có mấy phần giống với của con gái. Nhưng vẫn hơi kinh ngạc, có một người con gái sắp là vợ tôi, trong lòng ý vị không kìm được mà có một loại vui mừng, ví như cánh hoa chạm vào mặt nước.
Thế nhưng mẹ tôi cũng nghe người ta nói bây giờ thịnh hành hôn nhân văn minh, phải tự mình chấm, đại ca tôi lại là một kẻ rảnh rỗi sinh nông nổi, liền cùng tôi đi Đường Khê, chỉ nói là mua trà, đến nhà Tam tiên sinh. Tam tiên sinh ở nhà bên, sai người đi gọi, chúng tôi ngồi ở phòng khách, lúc ấy đã ngọ trưa, Ngọc Phượng từ trên núi hái trà về, cô ấy vác giỏ trà trên vai, đang muốn đi từ cửa trước vào, nhìn thấy có khách, không biết sao cô ấy hình như đã cảm giác được, liền quay người đổi đi cửa sau. Tôi đúng như lời tam tẩu tẩu nói là một tiểu quan nhân, thẹn thùng không kịp, đâu còn chú ý, khiến đại ca sốt ruột ném ánh mắt cho tôi, lại còn nhỏ giọng chỉ điểm cho tôi, tôi nhìn ngó thì không ổn, không nhìn ngó thì cũng không ổn, chỉ thấy là một người con gái mặc áo quần vải bố xanh, từ cửa sau đi thẳng vào trong bếp, mặt vẫn chưa nhìn rõ.
Lát sau Tam tiên sinh về nhà, bèn trò chuyện cùng đại ca tôi, tiếp đãi rượu cơm ở phòng khách, em trai Ngọc Phượng mới mười hai tuổi, ra bưng thức ăn, chỉ không thấy chị nó, bọn họ đều đã hiểu trong lòng, tôi đâu phải là đi xem người? Rõ ràng là tự dâng tận cửa cho người ta xem, nhưng tôi cũng đành phải dày mặt lên, phỏng như liều cái mạng này vậy.
Sau cơm được dẫn đi tiệm Nguyệt Kiều nhà họ Vương. Chủ tiệm Nguyệt Kiều là bác họ bên họ hàng của Ngọc Phượng, có tiếng trong huyện, ở Hàng Châu Thượng Hải cũng có giao du là đại thân sĩ, nhà là lầu Tây, hành lang lan tràn thanh thúy. Ngồi trong phòng khách nhà ông ấy một lúc, tôi cũng không chú ý đại ca đã mua chuộc quan hệ thế nào, anh ấy dẫn tôi ra đồng ruộng phía sau nhà, tôi cứ tưởng là đi dạo thôi, nào ngờ nơi đó đối diện thẳng với sân sau, Ngọc Phượng cùng các chị em hóng mát thêu thùa trong sân, đại ca chỉ điểm bảo tôi xem, cái bộ dạng hoảng hoảng hốt hốt này tôi từ trước tới nay nào đã quen, lại thêm cách nhau mười mấy trượng, còn chưa kịp nhìn rõ trong bốn người ai là cô ấy, bên kia lại đã hay biết, đều trốn lên lầu hết rồi, chỉ còn lại ánh nắng và đường ruộng, nhà lầu của người ta vô cùng ngăn nắp.
Sau khi kết cưới, Ngọc Phượng nói, lần đó cô ấy ngược lại đã nhìn tôi rất rõ ràng, tức là lúc tôi cùng đại ca từ phía sau nhà lại quay về phòng khách, cô ấy ở trên lầu nhìn tôi đi qua hành lang, mặc chiếc quần lụa là màu hạt dẻ, áo ngắn vải tây trắng, trong lòng chỉ cảm thấy là người tốt. Trong muôn năm giữa muôn người, chỉ có thiếu niên này chính là anh ấy, chỉ có người con gái này chính là cô ấy, vốn là không thể lựa chọn, cho nên vợ chồng là nhân duyên.
Cứ như vậy mà tiến hành ăn hỏi, người lớn nhà trai nhà gái đều yên tâm, nói hai người đã tự mình chấm nhau, khiến tôi không cách nào phân trần, nhưng cũng không thấy là bị hiểu lầm hay chịu ủy khuất, những chuyện chân thật nhất trên nhân thế thường hay có sự hồ đồ tốt đẹp giống như thế này.
Bà mối nhà trai là cậu Khả Trinh núi Mật Gia, nhà gái là biểu anh Thiếu Bành ở Lô Điền. Định sính là một trăm đồng bạc, hai tấm lụa, bên ngoài thêm một gánh hộp cùng hai vò rượu cũ. Trong gánh hộp là một đôi gà, hai con cá, một miếng thịt, mấy đôi vải thiều nhãn nhục hạt sen kẹo đường trắng cùng thiếp canh, đều đựng bằng mâm sơn đỏ. Bấy giờ cha tôi hãy còn sống.
Hôm trước ngày thu xếp mâm gánh, cha dùng bột táo đánh bóng đồng bạc, trên mỗi miếng dùng bút chu sa viết một chữ Hỷ, tôi cũng phụ giúp viết, chỉ thấy trên bàn Bát Tiên bày la liệt tiền bạc tây, dưới ánh nến đỏ đều là không khí vui mừng. Lại trên cột vách treo hai con cá mè hoa, trên thớt trong bếp đặt rau diếp mầm vàng chỉ vàng, còn có một bó củ ấu lớn dựa bên cửa, đều tỏa ra mùi tanh cùng hương thơm, cọng lá củ ấu dưới ánh nến lại càng thêm xanh tươi biếc biếc. Lúc này thịt băm trong bếp đã băm xong, hải sâm cũng ngâm xong, bóng cá nở ra, thịt khâu đã khâu xong, đầu bếp cáo từ, đợi ngày mai lại đến, mẹ cũng sắp xếp xong lễ vật trong gánh hộp, liền ngồi ngay ngắn đợi cha và tôi viết xong chữ Hỷ trên đồng bạc.
Hôm sau bà mối đến, mời tập hợp chú bác họ hàng trong tộc, tế cáo trời đất tổ tiên cùng bồ tát gia đường, đốt nến đỏ cao ở trước đường, viết thiếp năm sinh năm tuổi của tôi, đặt vào trong mâm, cúng trước mặt trời đất tổ tiên cùng bồ tát gia đường, sau đó cùng thiếp bái đỏ rực của cha đều nhét vào trong gánh hộp. Thế là mời bà mối ngồi ghế trên, ăn qua cơm rượu, do bà mối áp tải lễ sính sang nhà gái. Nhà gái nhận lấy lễ sính, gánh hộp đáp lễ, mở ra, một mâm là thiếp canh của cô dâu, một mâm là thiếp bái của cha vợ, những hộp khác là giày cô dâu làm cho bố mẹ chồng, bánh bao điểm chấm phấn hồng, cùng hạt sen kẹo đường trắng đáp lễ.
Sau khi ăn hỏi, trước khi rước dâu, đến nhà vợ là sẽ bị trêu chọc làm con rể mới múng mím, nhưng đã hành lễ sính, trên nhân thế này thì đã có sẵn một người là vợ tôi, mà cô ấy thì vẫn đang làm con gái, không biết lúc cô ấy nghĩ thì là suy nghĩ thế nào, đại khái cũng giống như tôi chỉ có cảm giác này vô cùng tuyệt vời. Cứ như vậy hai năm.
[Hôn lễ]
Tôi yêu thích hôn nhân kiểu cũ. Hồi nhỏ thấy nhà chú bác có hỷ sự, trước hai, ba ngày đã đón họ hàng tới, tộc nhân đều đến giúp đỡ, khiêng kiệu gấp chợ, người giữ sổ sách người nấu bếp, phụ nữ thì giúp nấu cơm đưa trà, chiếu cố khách khứ, các bậc trưởng bối đều hòa ái, các con cháu đều một lòng một dạ, các chị em tẩu tẩu đều gọi là có mặt ngay, tuy chưa phát kiệu hoa, nhưng cũng đã náo nhiệt tưng bừng, là nhà có hỷ sự rồi. Bấy giờ người làm cha mẹ không đơn thuần là chủ một nhà, mà còn là chủ nhân của một đại sự trong nhân thế, giống như lời trong kinh Phật nói là Thế Tôn. Tuy vì con trai cưới vợ mới, trù bị chi phí hoặc trải qua mấy bận gian nan, lại còn suy tính kế sinh nhai trong nhà sau này, cũng chỉ thấy sự nhọc nhằn và hào phóng của nhân thế đều trả lại cho nhân thế, bản thân như có sự ngộ hoài của người đắc đạo, là pháp hỷ. Mà tân lang thì tùy mọi người chiếu cố các việc, chỉ không đi khiêng kiệu đón đồ cưới, mọi người đều cảm thấy anh ta là tân lang, mọi người đều cảm thấy anh ta hôm nay biến thành một đệ tử vô cùng nghe lời, các chị em lại càng có một thứ thân thiết mới với anh ta, người bình thường gọi tên lúc này đều gọi anh ta là anh là em.
Trước ngày cưới một ngày, dưới nhà mổ heo dê, sân sau giết gà mổ cá, hai, ba mươi người xuất phát đi khiêng của hồi môn. Xế chiều của hồi môn khiêng tới, từng gánh từng gánh từ đường lớn thẳng vào đến trước nhà rồi khiêng vào, chỉ thấy là lư hương chân đèn bằng thiếc dùng để tế cúng, toàn bộ chén đũa ấm chén, mão giày của tân lang, chăn mền gối mùng đỏ xanh của cô dâu, bốn hoặc tám rương quần áo, sau đó là đồ gỗ, giường hòa hợp, mấy bàn tủ rương chậu mâm, bàn trang điểm, đều mới tinh tươm, mỗi món trên đầu buộc một túm tơ bông đỏ lớn, rắc chút ngũ cốc. Đồ tế cúng trước tiên cúng qua trước mặt tổ tiên, tất cả của hồi môn đều dừng ở trước nhà và dưới nhà, để người bốn lính xung quanh đi tới xem, sau đó chuyển vào động phòng, do các bà mế giúp đỡ bố trí. Bà mế là vợ hoặc con gái của nhạc hộ, chuyên đi nhà có hỷ sự, phục dịch cô dâu tân lang, đồng thời giúp đỡ chiếu cố tân khách, giống như cô dâu là tiểu thư trong bảo quyển, còn cô ta là tỳ nữ xinh xắn cận thân theo hầu.
Đến chính ngày, tân lang rước dâu, ăn qua rượu sáng phát ra kiệu hoa, bà mối đi trước, một đội người khua chiêng, một đội người cầm súng hỏa mai, một đội người giương ống đuốc dầu, một đội người xách đèn lồng, trên đèn lồng một mặt ba chữ lớn "An Định Hồ", một mặt ba chữ lớn "Năm Phong Đường", cùng toàn ban nhạc hộ, tổng cộng năm, sáu mươi người, đi qua đồng ruộng, đi qua sườn núi, quanh co đi nhà gái.
Nhà gái hôm đó sáng sớm, con gái trang điểm làm cô dâu, phượng quan vân kiếp, anh lạc rủ rèm, đai ngọc áo mãng bào, bên dưới váy trăm nếp gấp, giày thêu đỏ rực, bái tạ trời đất tổ tiên, bồ tát gia đường, cha mẹ sinh thành, trưởng bối thân tộc gần và anh chị em. Trưa chính giữa bày tiệc rượu ở nhà trước, cô ấy ngồi ghế trên, các chị em cùng dự tiệc. Lúc này lúc ấy, thân phận của cô ấy là ở giữa con gái và cô dâu, vừa vui mừng vừa thê lương, cha mẹ và các bậc trưởng bối chú bác lúc bái vừa nói mấy lời chúc phúc dạy dỗ, vừa không kìm được trong lòng thấy xót xa, anh chị em đáp lễ, cũng trong mắt muốn dâng trào. Đến khi tiệc tàn lên lầu, tẩy trang, chỉ mặc quần áo bông đỏ thắm, phấn son không điểm, các chị em ở trong phòng bầu bạn, nói mấy lời tâm sự, mọi người đối xử với cô ấy đều như tri kỷ thấu hiểu như thế. Ngày này giống như trên thế giới xảy ra vô số đại sự, mà lại qua đi vội vã, ngay cả những việc làm lúc sáng sớm và ngọ trưa, đều giống như là không thực tế.
Không ngờ mặt trời đã ngậm núi, người đi cửa thôn đợi ngóng nói kiệu hoa đã đến rồi, ở trên đường sườn núi, quả nhiên văng vẳng nghe tiếng chiêng dần gần, lại liên tiếp nổ súng, chỉ thấy kinh tâm động phách, tức thì cả đời của người con gái đều rõ ràng. Kiệu hoa vào thôn, một dàn nhạc nhỏ dẫn đường, lại là chiêng lại là súng, lúc này cổng vòm mở lớn, pháo trăm con đốt đỏ thắm đầy đất, kiệu hoa vào cổng vòm, dừng lại ở trước nhà. Mọi người đều được tiếp đãi ở nhà trước và hai hành lang, ăn rượu ăn quà bánh. Tân lang được dẫn đến phòng khách, dâng trà đường, ăn bánh trôi, điểm tâm rượu ngon tám đĩa đầy, em trai cô dâu cùng tiếp, nữ quyến bên cửa sổ cửa hông lén nhìn tân lang, lại ngầm cho vào bát bánh trôi của tân lang nhân hạt tiêu, muốn cho anh ta cay một chút, khiến anh ta biết sự lợi hại của nhà gái, không được bắt nạt cô dâu.
Ăn điểm tâm xong, nhạc hộ tấu nhạc ở hành lang, tân lang ra đến trước nhà, trước bái tổ tiên nhà gái, kế bái cha vợ mẹ vợ và trưởng bối trong họ tộc, sau vái các cậu, bái xong lại về phòng khách, nhạc dừng. Lập tức bày tiệc trên nhà, bàn trên một, hai bên tám bàn, đầu hiên hành lang cũng năm, sáu bàn, rượu nữ thì ở trên lầu. Tấu nhạc, tân lang vào tiệc. Nhà dưới nhà trước là tân lang ngồi ghế trên, lầu trên phòng là cô dâu ngồi ghế trên. Nến hoa trên nhà, đuốc dầu củi dưới sân. Thoắt cái tiếng nhạc nổi lớn, dâng chén dâng món không dứt. Tiệc tàn, tân lang về phòng khách, dâng trà thanh, nhạc hộ ở hành lang hát một vở tuồng, mỗi người nghỉ ngơi.
Sắp đến nửa đêm, giờ lành đã gần, trống nhạc lầu dưới giục trang điểm, tân lang muốn dậy, nhà gái mời tân lang đợi một chút. Quá chốc lại trống nhạc giục trang điểm. Hễ ba giục, tân lang ra đến trước nhà bái cha vợ mẹ vợ và các trưởng bối trong họ, lại vái các cậu, mới thấy cô dâu đi xuống, là anh của cô ấy bế cô ấy lên kiệu hoa, khi đi qua đám đông, nghe thấy cô ấy nức nở nghẹn ngào, các chị em theo sát tiễn đến trước kiệu hoa, buông rèm kiệu xuống. Bấy giờ trống nhạc nổi lớn, khua chiêng nổ súng, pháo trăm con như mưa, mọi người châm đuốc củi dầu đèn lồng, huyên náo cùng phát, nhà trước và lầu trên thoắt cái biến thành quạnh quẽ lạnh lẽo. Chỉ còn mẹ vợ khóc lớn thành tiếng. Phía bên này thì kiệu hoa ra khỏi cửa thôn, tiếng nức nở của cô dâu dần ngớt, dọc đường người ngựa náo nhiệt, ven núi cạnh suối đèn lồng đuốc chiếu sáng mà đi, chỉ là tiếng chiêng ngắt quãng. Tiếng chiêng hai đôi hai đôi,
Bạch sinh -- bạch dưỡng --
Nửa đêm đi qua, con gái và tân nương trẻ tuổi ở thôn ven đường đều giật mình nghe thấy, nghĩ đến thân mình là phận nữ nhi, sao mà thê lương.
Ngày hôm đó nhà trai từ trước trưa sai kiệu hoa rước dâu đi rồi, nhân thủ để lại điều động chỉ là nấu nướng thức ăn đồ nhai, chuẩn bị mấy bàn chén dĩa, treo tranh Tam Tinh Phúc Lộc Thọ và câu đối hỷ trên nhà, vào đêm mọi người đã sẵn sàng, dần dần canh ba hướng lậu, đợi kiệu hoa tới quả thực còn một khoảng thời gian, người điều động đều đi ngả lưng mặc áo quần, chỉ còn bố mẹ chồng và cậu ở sảnh đông bàn bạc điều độ nhân sự ngày mai. Tôi hồi nhỏ cũng gượng chống không chịu đi ngủ, muốn đợi kiệu hoa, dần dần thiu thiu mơ màng, chỉ thấy nhà trước không người, ngọn nến chiếu tranh Tam Tinh càng thêm ngái ngủ, sắc đêm bên hiên xanh thẳm, sao giăng đầy trời, tôi ra đất nhặt pháo trăm con đốt dở, bẻ gãy làm đôi, liền châm bằng đuốc sân, nhìn hoa lửa bắn tung, sau đó không biết lúc nào tôi ngủ thiếp đi trên gối mẹ, được bế nhẹ nhàng đặt lên giường. Cho đến khi tỉnh lại, chỉ nghe trống nhạc nổi lớn, kiệu hoa đã đến rồi, tôi không kịp nghĩ tại sao mình lại ở trên lầu, liền chạy xuống xem.
Lúc này trời mới tang tảng sáng, kiệu hoa vào cửa lớn, trên kiệu dưới kiệu trước trước sau sau một tiếng pháo trăm con nổ vang, đánh chiêng thổi kèn trùm, một người trước kiệu rắc ngũ cốc xuống đất, để trừ khử điều không lành. Kiệu hoa đến trước nhà, dừng lại một lát, đợi giao vào giờ lành, mới vén rèm kiệu, dìu cô dâu ra, tân lang tân nương bái đường. Chỉ thấy khắp nhà trước hoa đoàn cẩm tú toàn là người, thắp lên một cặp nến long phụng, tấu nhạc. Âm nhạc lúc bái đường vô cùng hoa lệ, là chinh, chiêng lăng, chiêng đổng, mai hoa. Chinh cũng là một loại chiêng, đường kính chỉ năm tấc, khá dày, dây thừng lồng vào ngón cái tay trái, tay phải dùng lưỡi cạnh của miếng tre hình quạt rộng hai tấc dày hai ly đánh, tạo ra tiếng đanh đanh. Chiêng lăng mỏng hơn, đường kính tám tấc không có quai, chỉ dùng đầu ngón trỏ tay trái đỡ chặn phía trên, đánh cũng dùng miếng tre, âm thanh trong trẻo nông cạn. Chiêng đổng đường kính một thước hai tấc, còn dày hơn chinh, chỗ giữa nhận chỗ chúa nổi gồ lên một vòng cỡ miệng chén, đánh bằng dùi, âm thanh sâu rộng. Mai hoa giống hình thức hỗn hợp của kèn ngắn và tiêu sáo. Mấy món này đều là nhạc khí bằng đồng, âm tiết do chinh và chiêng lăng chiêng đổng hợp thành là
Đanh đanh si đanh đổng --
Đanh đanh si đanh, si đanh si đanh đổng -- đổng
"Si" là tiếng chiêng lăng đánh một cái tùy tay chặn lại ngưng bặt. Mà giai điệu nhạc phối thì ở mai hoa, mai hoa đó thổi lên giống như nước chảy hoa nở trong khe núi ngày trời quang. Âm nhạc này là để đón thần, cũng là để bái đường.
Bái đường là tân lang tân nương sánh vai trước bái trời đất, sau đó tân lang tân nương bái nhau, một người nhạc hộ xướng lễ, hô,
Vái, bái --.
Vái, vái, bái --. Đứng lên --.
Cô dâu có bà mế ở bên cạnh dìu làm lễ. Cô dâu là trang phục lúc lên kiệu hoa, mình mặc áo bà ngoại, đầu đội mão giấy, phủ một chiếc khăn trùm đầu màu đỏ, nói là do Đào Hoa Nữ đấu pháp với bố chồng mà làm ra, mão giấy là tang phục, để lừa gạt hung thần ác sát, phụ nữ trong đời gặp đại sự như vậy, thực sự là thấy rõ sinh mệnh, như quyết tuyệt sống chết. Cô ấy cũng không điểm phấn son, lúc bái đường chính là mặt mộc thiên địa nhân gặp nhau như vậy, mặt mộc của một nam một nữ gặp nhau.
Bái đường xong, nhạc hộ thổi kèn trùm, chiêng lớn trống lớn ở hành lang, tân lang bế cô dâu lên lầu, mọi người quây quần theo vào động phòng. Tân lang tân nương ngồi sóng đôi bên mép giường hòa hợp, trong đám đông xuất hiện hai ông bà phước thọ song toàn, cầm bánh trôi đút tân lang một miếng, cô dâu một miếng, lại cầm cả cây mía vỏ đỏ chúc tân lang tân nương ba điều chúc, đa phúc đa thọ đa nam tử. Thế là tân lang vén khăn trùm đầu của cô dâu đi, tẩu tẩu tới giúp cô dâu thay áo quần chải chuốt, phải đến lúc này, mới mặc trang điểm phượng quan vân kiếp, tô phấn thoa son, như mưa qua mẫu đơn, hoa đào mặt trời mọc, phượng quan vân kiếp là trang phục của hậu phi còn bái trời đất lại là lễ giao thiên của đế vua, dân gian Trung Quốc ngay cả cuộc đời của người phụ nữ cũng là vua chúa.
Lầu dưới lại tấu nhạc, là thời điểm rạng sáng rồi, tân lang tân nương lại xuống dưới nhà trước, bái Tam Tinh Phúc Lộc Thọ cùng bồ tát gia đường. Lại sau đó bái tổ tiên, bái bố mẹ chồng cùng trưởng bối trong họ tộc, tân lang tân nương mỗi hành động đều theo sau bằng trống nhạc, con người ta có thể tốt đẹp giống như bước từng bước hoa sen.
Thế là mở tiệc. Rượu sáng rượu tiệc rượu đêm. Khách khứa khắp nhà. Một lần tổng cộng có hai mươi bàn, bàn trên cùng ở nhà trước cô dâu ngồi ghế trên, tân lang ngồi ở ghế chủ bên dưới, nữ quyến hai bên cùng tiếp, nhạc tấu rượu rót, cô dâu chỉ rủ rèm ngồi ngay ngắn, không nâng chén đũa, đúng thật giống như Cửu Thiên Huyền Nữ nương nương. Trong thân khách có người lên dâng chén rượu, cô dâu đứng dậy, do bà mế uống thay, tân lang cũng đứng dậy uống cùng. Thoắt cái âm nhạc chuyển thành nhạc nhỏ chậm rãi, tân lang tân nương đến các bàn chúc rượu, thân khách khắp nhà đều đứng dậy, do bà mế cầm ấm rót chén, mọi người đều uống, chúc rượu xong, tân lang tân nương về chỗ ngồi, mọi người đều an vị, trống nhạc nổi lớn, rượu qua ba tuần, các bàn đoán hơ múa lệnh, chỉ thấy ánh chén bóng áo rực rỡ đan xen, âm nhạc đó là chiêng lớn trống lớn, còn thổi kèn trùm, khiến người ta nhớ đến câu thơ Đường say cùng mặc giáp múa, đánh trống động non sông.
Xế chiều phát rương. Nữ quyến phần lớn đến phòng mới, do thím dâu hoặc bà ngoại hỏi cô dâu lấy chìa khóa mở rương đồ cưới, đem váy áo từng món từng món lấy ra cho mọi người xem qua, dùng đũa làm thẻ tính số, lấy ý nghĩa nhanh chóng hưng vượng. Phát đến tầng dưới cùng là áo tang, thì dừng lại, đem váy áo đã phát ra sắp xếp lại cho gọn gàng đặt ngay ngắn. Áo tang là để tang cho bố mẹ chồng trăm tuổi sau này, của hồi môn từ đồ tế cúng đến áo tang, cùng với dải băng tết tua rua cái nào cái nấy đầy đủ, cuộc đời của người phụ nữ thực cũng thê lương, cũng trang nghiêm yên ổn.
Buổi tối động phòng hoa chúc, thân hữu náo phòng, náo phòng đều là tân khách nam, trăm mưu ngàn kế dẫn người mới cười, nữ quyến thì trong lòng che chở cho cô dâu. Cô dâu ngồi ngay ngắn bên mép giường, không nói cũng không cười, đến mắt cũng không nâng lên, trên mặt không có biểu cảm gì, nhưng chỉ sự đoan trang ngồi ngay ngắn như thế này, chính là sự tồn tại của vô hạn ý vị. Lúc này may nhờ cái miệng của bà mế cực kỳ lanh lợi, khắp nơi giải vây thay cho cô dâu, lại dùng lời hay trêu ghẹo tân khách, khiến cho đùa cợt mà không ác ý. Cho đến khi canh khuya, mọi người đều không xuống đài được, cô dâu mới vì thế mà hé nụ cười rạng rỡ, thế là nói cô dâu đã bị chọc cười rồi, lúc này mới lục tục xuống lầu, tẩu tẩu bưng ra quả mừng của cô dâu, mời ăn rượu ăn điểm tâm ở nhà trước, tân lang tân nương thì uống rượu hợp cẩn trong động phòng.
Thôn tôi hễ có cưới vợ, thì ngay cả trên đường lớn cũng đều là khí hỷ. Trên đường lớn ngoài cửa nhà có hỷ sự ẩm ướt, không biết là sương hay là mưa phùn đêm qua, cũng không biết thời gian là buổi sáng sớm hay là xế chiều, chỉ thấy hoa mặt trời nở ra rồi. Trên mặt đất rải giấy pháo màu đỏ thắm, sạch sẽ như chưa từng có ai giẫm đạp lên. Hoa mặt trời chiếu vào phòng mới, chỉ cảm thấy bàn trang điểm như nước mộc thanh hoa. Khách khứa lầu dưới, phòng mới lầu trên thì chị em dâu phụ bạn cùng cô dâu, giống như cô dâu chỉ là của bọn họ, có sự thấu hiểu tâm can đến thế. Thỉnh thoảng tân lang đi vào lướt qua một vòng, cô dâu cũng vẫn ngồi ngay ngắn không nâng mắt, nhưng thừa biết là anh ấy đi vào phòng rồi lại đi ra.
Làm tiệc mừng hỷ tròn ba ngày, ngày đầu tiên là ngày chính, thợ đãi chúng tân khách, ngày hôm sau rượu tạ bà mối, cô dâu yết từ đường, ba ngày sau làm rượu nhà trưởng tộc, cô dâu vào bếp nấu canh, gia tế. Ná nhiệt thu màn, lập tức mọi thứ trong nhà lại như cũ, chỉ là nhiều thêm một người thôi, cũng thấy cô ấy nấu trà nấu cơm, cũng thấy cô ấy giặt áo múc nước, nhưng vẫn cảm thấy cô ấy là người mới, hệt như sự việc hoa ba xuân qua đi, tiết trời tháng tư tháng năm theo sau, vẫn là trúc mới sen mới, chỉ cảm thấy nhân thế sông dài núi rộng.
Hôn lễ này, dân gian Trung Quốc mấy ngàn năm nay đều tiến hành như vậy, thế mà người người đều cảm thấy là được thiết kế riêng cho ngày tốt lành trong đời của mình, không thể mô phỏng hoặc lần thứ hai. Tôi với Ngọc Phượng bèn cũng chính là đôi vợ chồng hoa chúc như thế này.