3.6
Kiyomura đi sang phòng giải trí, sau đó Hayashi cũng về phòng. Lúc này Shimada mới chậm rãi nói, “Có khi đến hạn chót bọn họ mới viết xong cũng nên. Rốt cuộc thì phải dùng tiêu chuẩn thế nào để đánh giá tác phẩm nhỉ? Tôi chẳng có chút kinh nghiệm nào cả, tệ thật đấy. Kết quả đánh giá thì liên quan đến hàng tỷ yên…”
“Đúng là trách nhiệm rất nặng nề, nhưng anh không cần phải quá lo nghĩ về việc tiền thưởng thuộc về ai.” Samejima trả lời.
Nhà phê bình văn học này cũng có tửu lượng rất khá, uống đến giờ này mà giọng nói và sắc mặt vẫn như bình thường, chỉ là rượu vào rồi cũng hay hút thuốc lá như ai. Từ nãy đến giờ, Samejima vẫn mân mê bao thuốc đặt trên bàn song không rút ra hút, chắc vì e ngại ở đây có một phụ nữ đang mang bầu.
“Anh Shimada ạ, việc đánh giá tác phẩm thường thể hiện thái độ của cá nhân, cho nên chúng ta cũng không phải e dè lập trường của người khác, chỉ cần tổng hợp ý kiến rồi đưa ra kết luận là được. Ví dụ, có nhiều người cho rằng một truyện trinh thám đặc sắc thì phải đạt ba điều kiện: mở đầu kỳ lạ không tưởng, phần thân kích thích bất ngờ và kết cục nằm ngoài dự đoán. Song, trên thực tế, vẫn có ngoại lệ. Đương nhiên, bốn nhà văn kia đều biết rõ, ở một mức độ nào đó vẫn có những tiêu chuẩn khách quan.”
“Nói đúng lắm. Tôi đã đọc không ít tác phẩm của bốn người này, ai cũng có nét đặc sắc riêng, nhưng so với ông Miyagaki thì vẫn còn một số bất cập.”
“Đó là điều mà thầy Miyagaki chưa yên tâm. Mà đối với anh Utayama, ví dụ tiêu biểu nhất là ‘những tình tiết dư thừa’ phải không?”
“Đúng thế.” Utayama gật đầu thật mạnh, “Có lẽ một biên tập viên không nên giữ thái độ này, nhưng nói thẳng ra là tôi không quan tâm đến mấy thứ như tính hoàn chỉnh của tác phẩm hoặc sách có bán chạy không. Tôi rất ghét cách phê bình kiểu soi xét quỷ kế có thực hiện được không, miêu tả cách điều tra của cảnh sát có giống như thực tế không. Tôi chỉ quan tâm đến chuyện ‘những tình tiết dư thừa’ ấy có tạo được sự đồng cảm ở độc giả hay không. Xét từ góc độ này, tôi thấy tình hình tiểu thuyết trinh thám Nhật Bản hiện nay rất ảm đạm…”
Utayama nhận ra mình đã ngấm hơi men khi anh càng nói càng nhanh, tần suất nhấp rượu cũng tăng cao.
Thực ra, chính Utayama cũng không rõ định nghĩa chính xác của ‘tình tiết dư thừa’ là gì, có điều xét trên phương diện ấy thì anh cho rằng trong bốn nhà văn này, Suzaki có nhiều hy vọng được giải hơn cả. Tất nhiên, với điều kiện là trong năm ngày ở đây, anh ta phải viết đủ 100 trang. Suzaki nổi tiếng là viết chậm, nên vẫn có khả năng anh sẽ không thể hoàn thành bản thảo đúng hạn. Mà ba người còn lại thì, rất khó đoán trước được rằng dưới sự thôi thúc trong tình huống khác thường hiện nay, họ sẽ viết ra tác phẩm như thế nào. Biết đâu sẽ cho ra những tác phẩm đặc sắc không ngờ thì sao?
“Anh Shimada thích thể loại trinh thám gì?” Samejima hỏi.
Shimada khụt khịt mũi, “Tôi không khó tính kén chọn nên từ mô típ suy luận kiểu cổ điển cho đến loại tiểu thuyết đây kích thích như Trinh thám đen[1], tôi đều thấy hay cả. Nếu hỏi tôi thích thể loại nào nhất thì tôi nghĩ mình là fan của tiểu thuyết trinh thám truyền thống.”
“Trong các nhà văn trinh thám truyền thống, anh thích ai nhất?”
“Tôi nghĩ là Carr. Tôi cũng thích Ellery Queen và Agatha Christie, gần đây còn có cả Colin Dexter và PD. James nữa, nhưng tôi vẫn thích Carr nhất. Trinh thám cổ điển luôn đem lại cho tôi cảm giác tuyệt vời khó bề cưỡng nổi.”
“Không có nhà văn Nhật Bản nào sao?”
“Tôi là fan của ông Miyagaki.”
“Thế à?”
“Samejima là tín đồ của Ellery Queen thì phải?”
‘“Tín đồ’? Nói thế thì khoa trương quá.” Samejima ngừng lại, lúc này không kìm được nữa, cầm điếu thuốc đưa lên miệng và nhìn Keiko, “Cho phép tôi hút một điếu nhé?”
Keiko mỉm cười, “Không cần giữ kẽ quá, phòng này rất rộng mà.”
“Cảm ơn.” Samejima châm lửa, rồi ngoảnh nhìn Shimada, “Hồi trẻ đọc Queen, tôi không thể dứt khỏi những chuỗi logic vô cùng chặt chẽ của nhà văn này. Tuy nhiên, cũng có thể nói là vì đã tìm mọi cách để theo đuổi logic một cách triệt để, nên các tác phẩm thời kỳ đầu của Queen đã bị các nhà phê bình cho là ‘lâu đài trên bãi cát’.”
“Với tư cách độc giả, thì tôi coi trọng yếu tố bất ngờ hơn là logic. Nói thế có hơi thiếu công bằng, nhưng nếu kết cục nghịch chuyển ngoạn mục và cực kỳ bất ngờ thì tôi vẫn thấy mê.”
“Vậy có lẽ anh thích các truyện ngắn của Funaoka?”
“Vâng. Nói về tính logic tinh vi chặt chẽ, thì chắc nhà phê bình Samejima thích phong cách của Horinouchi… à, Hayashi?”
Shimada buột miệng nói ra bút danh của Hayashi rồi chữa lại ngay. Anh đã nghe nói đến quy ước, trong khu nhà của ông Miyagaki thì mọi người không xưng hô bằng bút danh, kể cả chủ nhân. Cho nên khách khứa của ông trước nay đều thuận theo để tỏ lòng tôn kính nhà văn lão thành này.
Cứ thế, ‘hội đồng chấm thi’ tiếp tục bàn luận về tiểu thuyết trinh thám cho đến 12 giờ đêm. Utayama đưa Keiko về phòng rồi quay lại đại sảnh. Trên quãng đường về đại sảnh, anh đã lạc lối đến mấy lần.
Đêm hôm khuya khoắt, một mình đi trong mê cung mờ tối…
Những mặt nạ bằng thạch cao trên tường hành lang cứ nhìn Utayama chằm chằm bằng cặp mắt trắng dã khiến anh sởn gai ốc. Thế là anh bước nhanh hơn, dù vẫn hơi liêu xiêu vì men rượu. Dọc đường, anh dừng lại mấy lần, định nói với ‘bọn mặt nạ’ điều gì đó nhưng rồi ký ức của anh lại lập tức nhạt nhòa.
Về đến đại sảnh đúng lúc Shimada đang ngồi gấp giấy cho Samejima xem, Utayama lại mở một chai whisky tu ừng ực. Mắt vằn đỏ, vừa uống, anh vừa không ngớt ca ngợi tác phẩm của ông Miyagaki tuyệt vời ra sao, rằng ông đã để lại số lượng tác phẩm nhiều đến thế nào.
Đêm về khuya… Lần cuối cùng Utayama nhìn đồng hồ thì đã hơn 1 giờ sáng.
Utayama ngủ luôn ở sofa trong đại sảnh. Anh mơ thấy mình cứ mãi lang thang trong một mê cung chưa nhìn thấy bao giờ.
❀ ❀ ❀
[1] Thể loại trinh thám xuất hiện vào giữa thập niên 1920 với người khởi xướng là Dashiell Hammet. Những vụ án trong đó thường miêu tả những hành vi bạo lực, xâm hại tình dục, giết người vô tội vạ trong khung cảnh đường phố rộng lớn, ngược lại với nó là trường phái cổ điển: vụ án diễn ra trong phạm vi nhỏ, tình tiết truyện chỉ tập trung vào suy luận thuần túy.
