Ngôi nhà của Hurstwood nằm ở khu Bắc, gần Công viên Lincoln, là một tòa nhà gạch theo kiểu rất thịnh hành vào thời đó, cao ba tầng với tầng trệt thụt xuống một chút so với mặt đường. Ngôi nhà có một khung cửa sổ lồi lớn nhô ra từ tầng hai, phía trước được tô điểm bằng một thảm cỏ nhỏ rộng hai mươi lăm thước và sâu mười thước. Phía sau cũng có một khoảng sân nhỏ, được bao bọc bởi hàng rào của nhà hàng xóm và có một chuồng ngựa nơi ông nuôi con ngựa và chiếc xe ngựa nhẹ của mình.
Mười căn phòng trong nhà là không gian sinh sống của chính ông, người vợ Julia, cùng con trai và con gái là George Jr. và Jessica. Ngoài ra còn có một cô hầu gái, thường được thay thế bằng những cô gái có hoàn cảnh khác nhau, bởi vì bà Hurstwood không phải lúc nào cũng dễ vừa lòng.
“George, hôm qua tôi vừa cho con Mary nghỉ việc,” là câu chào không hiếm gặp bên bàn ăn.
“Được thôi,” là câu trả lời duy nhất của ông. Ông đã sớm chán ngấy việc tranh luận về cái đề tài đầy gai góc ấy.
Bầu không khí gia đình ấm cúng là một trong những đóa hoa của nhân gian, chẳng gì dịu dàng hơn, chẳng gì mong manh hơn, và chẳng gì có thể làm cho bản chất của những ai được nôi dưỡng trong đó trở nên mạnh mẽ và chính trực hơn thế. Những ai chưa từng trải nghiệm sức ảnh hưởng tốt lành ấy sẽ chẳng thể hiểu vì sao giọt nước mắt lại ngấn lệ trên mi trước một giai điệu lạ lùng nào đó. Những cung bậc huyền bí gắn kết và rung động trái tim cả dân tộc, họ sẽ chẳng bao giờ thấu hiểu.
Ngôi nhà của Hurstwood khó mà có thể xem là đượm thứ tinh thần gia đình ấy. Nó thiếu đi sự khoan dung và lòng âu yếm – những thứ thiếu đi thì mái ấm chẳng còn là gì cả. Nơi đây có đồ đạc tinh xảo, được sắp xếp êm dịu hết mức mà khả năng thẩm mỹ của gia chủ cho phép. Có thảm mềm, ghế bành và ghế dài bọc đệm sang trọng, một cây đàn đại dương cầm, một bức tượng cẩm thạch tạc hình thần Vệ Nữ vô danh bởi một nghệ nhân vô danh, cùng một vài bức tượng đồng nhỏ nhặt được từ xó xỉnh nào đó trên trời rơi xuống, nhưng thường thì chúng được bán kèm ở các cửa hàng nội thất lớn cùng với vạn vật để tạo nên một “căn nhà được trang hoàng hoàn hảo”.
Trong phòng ăn kê một chiếc tủ đựng bát đĩa bày la liệt những bình đựng rượu lấp lánh cùng các vật dụng và đồ trang trí bằng thủy tinh khác, cách bài trí của chúng thì không có gì để phàn nàn. Đây là thứ mà Hurstwood rất rành. Ông đã nghiên cứu chủ đề này trong nhiều năm qua công việc kinh doanh của mình. Ông lấy làm đắc ý khi hướng dẫn mỗi cô hầu gái, chẳng bao lâu sau khi họ đến, đôi điều về những gì mà nghệ thuật bài trí đòi hỏi. Ông tuyệt đối không phải kẻ ba hoa. Ngược lại, thái độ của ông đối với toàn bộ nền kinh tế gia đình lại mang một vẻ kín đáo đầy tế nhị, đúng chuẩn mực mà người đời gọi là phong thái quý ông. Ông không tranh cãi, cũng chẳng nói năng dài dòng. Trong cung cách của ông phảng phất nét độc đoán. Điều gì không thể uốn nắn, ông sẽ phớt lờ. Ông có xu hướng quay lưng bước đi trước những điều bất khả kháng.
Đã từng có thời gian ông vô cùng say mê cô con gái Jessica, nhất là khi ông còn trẻ và sự nghiệp chưa mấy rộng mở. Thế nhưng giờ đây, ở tuổi mười bảy, Jessica đã phát triển một sự kín đáo và độc lập nhất định, vốn chẳng lấy gì làm hấp dẫn đối với tình cảm phụ tử sâu sắc nhất. Con bé đang học trung học, mang những quan niệm sống rặt ra vẻ tiểu thư quý tộc. Nó thích quần áo đẹp và liên tục đòi hỏi. Trong đầu nó quẩn quanh những ý nghĩ về tình yêu và những tổ ấm riêng tư sang trọng. Nó quen biết những nữ sinh trung học có cha mẹ thực sự giàu có và có địa danh giá ngoài xã hội với tư cách là đối tác hoặc chủ nhân của những doanh nghiệp vững mạnh. Những cô gái đó tự cho mình cái vẻ ta đây xứng tầm với những gia đình thị vượng mà họ bước ra. Chúng là những người duy nhất ở trường mà Jessica quan tâm.
Cậu con trai George Jr. đang ở tuổi đôi mươi, và đã có chân trong một công việc đầy hứa hẹn tại một hãng bất động sản lớn. Cậu chẳng đóng góp đồng nào vào chi phí sinh hoạt gia đình, nhưng lại được cho là đang tích lũy tiền để đầu tư bất động sản. Cậu có chút năng lực, thói kiêu căng đáng kể, và một ham mê vui chơi chưa đến mức cản trở công việc, dù đó là gì đi nữa. Cậu ra vào tùy ý theo những dự tính và sở thích riêng, đôi khi thưa với mẹ vài câu, kể chuyện vặt cho cha nghe, nhưng phần lớn thời gian chỉ quẩn quanh những câu chuyện xã giao chung chung. Cậu chẳng bày tỏ những khao khát sâu kín cho ai thấy. Và cậu cũng chẳng tìm thấy ai trong nhà thực sự bận tâm muốn thấy điều đó.
Bà Hurstwood thuộc mẫu phụ nữ luôn tìm cách tỏa sáng và ít nhiều cảm thấy bẽ bàng trước những biểu hiện có năng lực vượt trội hơn ở lĩnh vực này tại những nơi khác. Hiểu biết của bà về cuộc sống chỉ quẩn quanh trong vòng tròn xã hội nhỏ nhoi mà bà chưa từng – nhưng hằng khao khát được – là thành viên. Bà sớm nhận ra điều này là bất khả thi đối với bản thân. Nhưng với con gái, bà hy vọng vào những điều tốt đẹp hơn. Thông qua Jessica, bà có thể vươn lên một chút. Thông qua thành công tiềm năng của George Jr., bà có thể thu hút về mình đặc quyền để kiêu hãnh khoe khoang. Ngay cả Hurstwood cũng đang làm ăn khá giả, và bà rất mong những canh bạc bất động sản nhỏ nhoi của ông sẽ phất lên. Những tài sản đứng tên ông lúc này hãy còn khá khiêm tốn, nhưng thu nhập thì rất đáng mừng và vị thế của ông tại Fitzgerald and Moy thì đã được củng cố vững chắc. Cả hai vị lãnh đạo ở đó đều có mối quan hệ thân thiện và khá sỗ sàng với ông.
Bầu không khí mà những tính cách như thế tạo ra hẳn ai cũng rõ. Nó bộc lộ qua hàng ngàn cuộc trò chuyện vụn vặt, tất cả đều chung một giuộc.
“Ngày mai con lên Hồ Fox,” George Jr. thông báo bên bàn ăn vào một tối thứ Sáu.
“Trên đó có chuyện gì thế?” bà Hurstwood hỏi gặng.
“Eddie Fahrway mới có một chiếc canô hơi nước, và cậu ấy muốn con lên xem nó chạy thế nào.”
“Nó tốn bao nhiêu tiền vậy con?” mẹ cậu hỏi.
“À, hơn hai ngàn đô la chứ chẳng chơi. Cậu ấy bảo tuyệt cú mèo.”
“Lão Fahrway chắc đang kiếm được bộn tiền đây,” Hurstwood chêm vào.
“Hắn kiếm được ấy chứ, con đoán thế. Jack bảo dạo này họ đang xuất khẩu thuốc Vegacura sang Úc – bảo là tuần trước vừa gửi nguyên một thùng sang Cape Town.”
“Thử nghĩ mà xem!” bà Hurstwood trầm trồ, “vậy mà chỉ mới bốn năm trước họ còn ở cái tầng hầm trên phố Madison cơ đấy.”
“Jack bảo mùa xuân tới họ sẽ dựng một tòa nhà sáu tầng trên phố Robey.”
“Nghĩ đến mà xem!” Jessica tiếp lời.
Vào dịp đặc biệt này, Hurstwood muốn ra ngoài sớm.
“Chắc tôi phải ra phố đây,” ông vừa nói vừa đứng dậy.
“Thứ Hai chúng ta có đi xem nhà hát McVicker không anh?” bà Hurstwood hỏi mà không đứng lên.
“Có,” ông đáp hờ hững.
Họ tiếp tục dùng bữa, trong khi ông lên lầu lấy mũ và áo khoác. Chẳng mấy chốc tiếng cửa khép lại.
“Chắc bố đi rồi,” Jessica nói.
Tin tức ở trường của cô con gái mang một màu sắc rất riêng.
“Họ sắp tổ chức một buổi biểu diễn ở phòng sinh hoạt chung trên lầu,” con bé khoe vào một ngày nọ, “và con sẽ tham gia diễn.”
“Thế à?” mẹ nó đáp.
“Vâng, và con sẽ phải may một chiếc váy mới. Vài cô bé dễ thương nhất trường cũng tham gia đấy. Cô Palmer sẽ nhận vai Portia.”
“Vậy sao?” bà Hurstwood nói.
“Lại có cả con mụ Martha Griswold trong đó nữa chứ. Cứ tưởng mình biết diễn xuất không bằng.”
“Gia đình nó chẳng ra gì phải không con?” bà Hurstwood phụ họa với vẻ đồng cảm. “Chúng chẳng có gì đúng không?”
“Vâng,” Jessica đáp, “chúng nghèo rớt mồng tơi.”
Nó phân biệt rất rạch ròi giữa những nam sinh trong trường, dù rất nhiều kẻ bị thu hút bởi nhan sắc của nó.
“Mẹ đoán xem con gặp chuyện gì này?” nó nói với mẹ một buổi tối; “cái cậu Herbert Crane ấy dám chìa tay làm quen với con.”
“Nó là ai thế con yêu?” bà Hurstwood gặng hỏi.
“À, chẳng là ai cả,” Jessica bĩu cái môi xinh xắn. “Cậu ta chỉ là một học sinh ở đó thôi. Chẳng có xu dính túi.”
Mặt đối lập của bức tranh này xuất hiện khi cậu quý tử nhà Blyford – con trai của nhà sản xuất xà phòng Blyford – đi bộ hộ tống nó về nhà. Bà Hurstwood đang ở tầng ba, ngồi trên chiếc ghế bập bênh đọc sách và tình cờ nhìn ra ngoài lúc ấy.
“Ai đi cùng con thế, Jessica?” bà hỏi khi con bé bước lên gác.
“Dạ thưa mẹ, là anh Blyford ạ,” nó đáp.
“Thế à?” bà Hurstwood nói.
“Vâng, và anh ấy muốn mời con sang công viên đi dạo,” Jessica giải thích, gương mặt hãy còn hơi ửng hồng vì chạy lên cầu thang.
“Được thôi con yêu,” bà Hurstwood bảo. “Đừng đi lâu quá đấy.”
Khi hai người khuất dạng cuối đường, bà hướng ánh mắt đầy tò mò ra khung cửa sổ. Quả là một cảnh tượng vô cùng mãn nhãn, vô cùng mãn nhãn.
Hurstwood đã sống trong bầu không khí ấy suốt bao năm qua mà chẳng mảy may bận tâm suy nghĩ sâu xa. Bản chất của ông vốn không hay phiền muộn vì những điều tốt đẹp hơn, trừ khi cái sự tốt đẹp ấy hiện ra rành rành và tạo nên một sự tương phản gay gắt. Cứ thế, ông nhận vào và cho đi, đôi lúc bực mình trước những biểu hiện thờ ơ ích kỷ nhỏ nhặt, đôi lúc lại hài lòng trước dăm ba vẻ hào nhoáng bề ngoài vốn dĩ mang lại phẩm giá và địa vị xã hội. Cuộc sống ở tụ điểm mà ông quản lý chính là cuộc đời ông. Ông dành phần lớn thời gian ở đó. Những tối trở về nhà, căn nhà trông thật đẹp mắt. Trừ những ngoại lệ hiếm hoi, các bữa ăn đều ổn thỏa, đúng kiểu mà một người hầu bình thường có thể lo liệu. Phần nào đó, ông thấy hứng thú với câu chuyện của hai đứa con luôn ăn vận bấy lâu nay rấtmực chỉn chu. Thói hư vinh khiến bà Hurstwood luôn chăm chút cho vẻ ngoài có phần diêm dúa, nhưng với Hurstwood, thế còn hơn là một sự giản dị tẻ nhạt. Giữa họ chẳng có lấy một chút tình yêu sâu đậm. Cũng chẳng có nỗi bất mãn nào to tát. Quan điểm của bà về bất kỳ vấn đề gì cũng chẳng có gì đáng kinh ngạc. Họ chẳng trò chuyện đủ nhiều với nhau để đi đến tranh luận về một khía cạnh nào đó. Nói theo ngôn ngữ bình dân và thịnh hành, bà có ý kiến của bà còn ông có suy nghĩ của ông. Thỉnh thoảng ông vẫn gặp một người phụ nữ nào đó có tuổi trẻ, sự hoạt bát và óc hài hước khiến vợ ông trở nên kém cỏi khi đặt lên bàn cân so sánh, nhưng nỗi bất mãn nhất thời ấy sẽ nhanh chóng bị lấn át bởi địa vị xã hội và một nguyên tắc ứng xử nhất định. Ông không thể làm phức tạp hóa đời sống gia đình, bởi điều đó có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ với các ông chủ. Họ không muốn có bất kỳ vụ bê bối nào. Muốn giữ chiếc ghế của mình, một người đàn ông phải có phong thái đàng hoàng, lý lịch sạch sẽ, và một bến đỗ gia đình đáng kính. Thế nên ông luôn cẩn trọng trong mọi hành động, và bất cứ khi nào xuất hiện nơi công cộng vào buổi chiều hay ngày Chủ nhật, ông đều đi cùng vợ, và đôi khi là các con. Ông thường ghé thăm các khu nghỉ dưỡng địa phương, hoặc những nơi lân cận ở Wisconsin, rồi trải qua vài ngày cứng nhắc, bóng bẩy dạo quanh những chốn quy củ và làm những việc theo đúng khuôn phép. Ông thừa hiểu sự cần thiết của những điều đó.
Khi một kẻ nào đó trong số đông đảo những người trung lưu có tiền mà ông quen biết gặp rắc rối, ông chỉ lắc đầu ngán ngẩm. Bàn ra tán vào mấy chuyện đó chẳng ích gì. Nếu lỡ đem ra mổ xẻ giữa những người bạn mà ông xem là thân thiết, ông sẽ chê bai sự ngu ngốc ấy. “Làm vậy thì cũng được thôi – ai mà chẳng thế – nhưng sao hắn không cẩn thận chứ? Đàn ông thế nào đi nữa cũng phải cẩn thận tột cùng.” Ông hoàn toàn mất đi sự cảm thông dành cho kẻ phạm sai lầm mà lại bị tóm tẩy.
Cũng vì lý do này mà ông vẫn dành chút thời gian đưa vợ đi đây đi đó – khoảng thời gian thực sự tẻ nhạt nếu không vì những con người ông gặp và những niềm vui nhỏ nhoi chẳng phụ thuộc vào sự có mặt hay vắng bóng của bà. Thỉnh thoảng ông quan sát vợ với sự tò mò không giấu giếm, bởi cách này hay cách khác bà vẫn còn chút sức hút và đàn ông vẫn ngước nhìn bà. Bà niềm nở, hư vinh, dễ xiêu lòng trước những lời tán tụng, và Hurstwood hiểu rõ rằng sự kết hợp ấy hoàn toàn có thể dẫn đến bi kịch ở một người phụ nữ có vị thế gia đình như bà. Do tính cách của mình, lòng tin của ông vào phái yếu chẳng lấy gì làm cao. Vợ ông chưa từng sở hữu những đức tính có thể chinh phục được lòng tin và sự ngưỡng mộ của một người đàn ông có bản chất như ông. Chừng nào bà còn yêu ông nồng nhiệt thì ông còn hiểu được lý do tồn tại của lòng tin, nhưng khi sợi dây liên kết ấy không còn nữa – chà, chuyện gì đến rồi sẽ phải đến.
Trong một hai năm gần đây, chi phí sinh hoạt gia đình bỗng trở thành một gánh nặng lớn. Jessica muốn quần áo đẹp, và bà Hurstwood, sợ bị con gái lấn át, cũng thường xuyên làm mới tủ quần áo của mình. Trước đây Hurstwood chẳng hề phàn nàn gì, nhưng có hôm ông đã càu nhàu.
“Tháng này Jessica phải có một chiếc váy mới,” bà Hurstwood nói vào một buổi sáng.
Lúc đó Hurstwood đang đứng trước gương chỉnh lại chiếc áo ghi-lê hoàn hảo của mình.
“Tôi tưởng con bé vừa mới mua một cái rồi cơ mà,” ông nói.
“Cái đó chỉ là đồ mặc đi chơi buổi tối thôi,” vợ ông thản đáp.
“Tôi thấy,” Hurstwood bực bội đáp, “dạo này con bé tiêu tốn quá nhiều tiền cho váy vóc.”
“Thì dạo này nó hay ra ngoài hơn mà,” vợ ông chốt hạ, nhưng giọng điệu của ông khiến bà cảm nhận được điều gì đó chưa từng có trước đây.
Ông không phải là người hay đi đây đi đó, nhưng mỗi lần có dịp, ông vẫn thường dẫn vợ đi cùng. Gần đây, một chuyến đi chơi bằng ngân quỹ thành phố được tổ chức cho các ủy viên hội đồng đến Philadelphia – một chuyến đi kéo dài mười ngày. Hurstwood đã được mời.
“Dưới đó chẳng ai quen biết chúng ta đâu,” một gã lên tiếng, gương mặt gã ta chỉ nhỉnh hơn sự dốt nát và dục vọng tầm thường một chút. Gã luôn đội chiếc mũ phớt lờ rất bệ vệ. “Chúng ta tha hồ vui vẻ.” Con mắt bên trái của gã nháy lên một cái ra chiều ra hiệu. “Cậu cũng đi cùng đi, George.”
Hôm sau, Hurstwood thông báo ý định của mình với vợ.
“Anh phải đi vắng vài ngày đây, Julia,” ông nói.
“Đi đâu thế?” bà ngước lên hỏi.
“Đến Philadelphia có chút việc công.”
Bà nhìn ông dò xét, chờ đợi điều gì đó khác nữa.
“Lần này anh đành phải để em ở nhà rồi.”
“Được thôi,” bà đáp, nhưng ông có thể nhận ra bà đang nghĩ đó là một chuyện kỳ quặc. Trước khi ông đi, bà còn gặng hỏi thêm vài câu nữa, và điều đó khiến ông nổi giận. Ông bắt đầu cảm thấy bà chẳng khác nào một thứ vướng víu khó chịu.
Chuyến đi đó mang lại cho ông niềm vui trọn vẹn, và khi nó kết thúc, ông đâm ra tiếc nuối khi phải quay về. Ông vốn chẳng thích quanh co dối trá, và cực kỳ căm ghét việc phải giải thích về những chuyện đó. Toàn bộ sự việc được khỏa lấp bằng những câu chuyện chung chung, nhưng bà Hurstwood lại dành rất nhiều tâm tư suy nghĩ về nó. Bà năng ra đường hơn, ăn mặc đẹp hơn và thường xuyên đi xem kịch để bù đắp.
Một bầu không khí như thế khó mà có thể xếp vào phạm trù đời sống gia đình. Nó cứ trôi đi theo quán tính, theo sức mạnh của những lề thói thông thường. Theo thời gian, nó ắt sẽ ngày càng khô cằn – rồi cuối cùng sẽ hóa thành đống bùi nhùi, chỉ chực chờ một tia lửa là bùng cháy và tiêu tan.
