Một buổi sáng, trên đường vào thành phố, ông Pontellier ghé qua nhà người bạn cũ kiêm bác sĩ gia đình, bác sĩ Mandelet. Ông là một vị bác sĩ đã nghỉ hưu một phần, đang tận hưởng thành quả lao động, theo cách người ta thường nói. Tiếng tăm của ông thiên về sự thông thái hơn là tay nghề y thuật—ông để việc hành nghề y trực tiếp cho các trợ lý và những đồng nghiệp trẻ tuổi hơn—và ông rất được săn đón trong các buổi hội chẩn. Một vài gia đình gắn bó với ông bằng tình thâm giao thì vẫn được ông thăm khám mỗi khi cần đến dịch vụ y tế. Nhà Pontellier là một trong số đó.

Ông Pontellier tìm thấy vị bác sĩ đang đọc sách bên cửa sổ phòng làm việc để mở. Ngôi nhà của ông nằm khá lùi về phía sau so với mặt đường, giữa một khu vườn xinh xắn, nhờ vậy mà không gian bên cửa sổ phòng làm việc của cụ ông vô cùng yên tĩnh và thanh bình. Ông là một người rất ham đọc sách. Ông ngước lên nhìn với vẻ không hài lòng qua tròng kính khi ông Pontellier bước vào, tự hỏi kẻ nào lại dám cả gan quấy rầy mình vào giờ này buổi sáng.

“Á chà, Pontellier! Chắc không phải ốm đau gì chứ. Lại đây ngồi đi. Sáng nay có tin tức gì mang đến thế?” Ông khá đẫy đà, với mái tóc bạc phơ và đôi mắt nhỏ màu xanh lam mà tuổi tác đã cướp đi phần lớn vẻ rạng rỡ nhưng không thể làm suy giảm sự tinh anh.

“Ồ! Tôi có bao giờ ốm đâu, thưa Bác sĩ. Anh thừa biết tôi vốn có thể chất dẻo dai—thuộc dòng dõi người Creole gốc Pontellier cứ khô héo dần rồi cuối cùng bay biến theo gió. Tôi đến để tham khảo—không, không hẳn là tham khảo—để nói chuyện với anh về Edna. Tôi không hiểu nổi cô ấy bị bệnh gì nữa.”

“Bà Pontellier không khỏe sao,” vị bác sĩ ngạc nhiên. “Sao cơ, tôi mới gặp cô ấy—hình như là một tuần trước—đang đi dạo trên phố Canal, trông cứ như bức tranh của sức khỏe ấy chứ.”

“Đúng, đúng; cô ấy trông có vẻ hoàn toàn khỏe mạnh,” ông Pontellier nói, ngả người về phía trước và quay tròn chiếc gậy giữa hai bàn tay; “nhưng cách cư xử thì không ổn chút nào. Cô ấy kỳ cục lắm, không còn giống như trước nữa. Tôi không thể nào hiểu nổi, và tôi nghĩ có lẽ anh có thể giúp tôi.”

“Cô ấy cư xử thế nào?” vị bác sĩ hỏi.

“Ừm, cũng không dễ giải thích cho lắm,” ông Pontellier vừa nói vừa ngả người ra sau ghế. “Cô ấy bỏ bê chuyện nhà cửa cho quỷ tha ma bắt luôn.”

“Thôi nào, thôi nào; phụ nữ đâu có giống nhau hết, anh Pontellier thân mến. Chúng ta phải xem xét...”

“Tôi biết chứ; tôi đã bảo là tôi không thể giải thích được cơ mà. Toàn bộ thái độ của cô ấy—đối với tôi, đối với mọi người và mọi thứ—đã thay đổi rồi. Anh biết tôi vốn là kẻ nóng tính, nhưng tôi không muốn cãi vã hay thô lỗ với phụ nữ, nhất là vợ mình; thế mà tôi cứ bị đẩy vào đường cùng, và cảm thấy tồi tệ như hàng vạn con quỷ sau khi đã tự biến mình thành kẻ ngốc. Cô ấy đang làm cho cuộc sống của tôi khổ sở như quỷ đây,” ông tiếp tục với vẻ bồn chồn. “Cô ấy hình như nhiễm cái ý tưởng kỳ quặc nào đó trong đầu về cái gọi là quyền lợi muôn thuở của phụ nữ; và—anh hiểu đấy—chúng tôi chạm mặt nhau vào buổi sáng bên bàn ăn sáng.”

Cụ ông nhướng đôi lông mày rậm rạp, bĩu cái môi dưới dày và gõ ngón tay có đệm thịt lên thành ghế.

“Anh đã làm gì cô ấy thế, Pontellier?”

“Làm gì á! Parbleu!”

“Liệu cô ấy,” vị bác sĩ hỏi với một nụ cười, “có dạo gần đây giao du với một hội nhóm phụ nữ nửa mùa trí thức—những sinh thể siêu việt siêu tâm linh không? Vợ tôi vừa kể cho tôi nghe về bọn họ đấy.”

“Rắc rối là ở chỗ đó đấy,” ông Pontellier ngắt lời, “cô ấy chẳng giao du với ai cả. Cô ấy bỏ bê cả những buổi tiếp khách ngày thứ Ba hàng tuần của mình, rũ bỏ mọi mối quen biết, cứ một mình lủi thủi đi lang thang, ngồi thừ người trên xe điện, và mãi tận chớp nhoáng trời tối mới về đến nhà. Tôi nói thật là cô ấy có vấn đề đấy. Tôi không thích thế chút nào; tôi cảm thấy hơi lo lắng.”

Đây là một khía cạnh hoàn toàn mới đối với vị bác sĩ. “Không có gì di truyền chứ?” ông hỏi vẻ nghiêm túc. “Gia đình bên ngoại hay bên nội cô ấy có tiền sử gì đặc biệt không?”

“Ồ, không, làm gì có! Cô ấy xuất thân từ dòng dõi Trưởng lão Kentucky nền nếp lâu đời. Cụ ông, thân phụ cô ấy, tôi nghe nói, thường hay dùng những lời cầu nguyện ngày Chủ nhật để chuộc lại những tội lỗi trong tuần. Tôi biết chắc một điều là những con ngựa đua của dòng họ ấy đã hất cẳng luôn cả mảnh đất canh tác đẹp nhất ở Kentucky mà tôi từng đặt mắt tới. Margaret—anh biết Margaret rồi đấy—cô ấy mang đậm chất Trưởng lão nguyên chất không lẫn vào đâu được. Còn cô con gái út thì đanh đá ra trò. Nhân tiện, chỉ vài tuần nữa là nó lên xe hoa đấy.”

“Hãy bảo vợ anh đến dự đám cưới đi,” vị bác sĩ thốt lên, thoáng thấy một giải pháp tốt đẹp. “Hãy để cô ấy ở lại với người thân một thời gian; điều đó sẽ có ích cho cô ấy đấy.”

“Đó mới là điều tôi muốn cô ấy làm. Thế mà cô ấy nhất quyết không chịu đi dự đám cưới. Cô ấy bảo đám cưới là một trong những cảnh tượng đáng thương hại nhất trên đời. Thật là một câu hay ho để một người vợ nói với chồng mình!” ông Pontellier thốt lên, lại bốc hỏa khi nhớ lại chuyện đó.

“Pontellier,” vị bác sĩ nói sau một thoáng trầm ngâm, “cứ để mặc vợ anh một thời gian đi. Đừng phiền hà cô ấy, và cũng đừng để cô ấy làm phiền anh. Phụ nữ, anh bạn thân mến ạ, là một cỗ máy rất kỳ lạ và tế nhị—một người phụ nữ nhạy cảm và có cấu trúc tâm lý phức tạp, như tôi biết bà Pontellier là thế, lại càng đặc biệt hơn nữa. Sẽ cần phải có một nhà tâm lý học đầy cảm hứng mới đối phó thành công với họ. Còn khi những kẻ bình thường như anh và tôi mưu cầu đối phó với những tính khí thất thường của họ thì kết quả chỉ là hỏng bét. Hầu hết phụ nữ đều hay thay đổi tâm trạng và lắm lúc đồng bóng. Đây chỉ là một cơn hứng thú thoáng qua nào đó của vợ anh thôi, bắt nguồn từ một nguyên nhân hay những nguyên nhân nào đó mà anh và tôi không cần phải nhọc công dò đáy. Nhưng nó sẽ qua đi tốt đẹp thôi, nhất là khi anh chịu để mặc cô ấy. Hãy bảo cô ấy qua chỗ tôi chơi.”

“Ồ! Tôi không thể làm thế được; làm gì có lý do nào để qua chứ,” ông Pontellier phản đối.

“Thế thì tôi sẽ qua thăm cô ấy,” vị bác sĩ nói. “Tôi sẽ ghé qua ăn tối vào một buổi tối nào đó với tư cách *en bon ami* [bạn hiền].”

“Được chứ! Nhất trí đi,” ông Pontellier giục giã. “Anh sẽ đến vào buổi tối nào? Cứ chọn thứ Năm đi. Anh đến vào thứ Năm nhé?” ông hỏi, đứng dậy chuẩn bị cáo từ.

“Được thôi; thứ Năm. Vợ tôi có lẽ sẽ có vài cuộc hẹn cho tôi vào thứ Năm. Trong trường hợp có, tôi sẽ báo cho anh biết. Bằng không, anh cứ việc trông đợi tôi.”

Ông Pontellier quay người trước khi ra về để nói thêm:

“Tôi sắp đi New York có việc kinh doanh đây. Tôi đang ấp ủ một dự án lớn, và muốn có mặt trực tiếp tại hiện trường để giật dây và cầm cương. Chúng tôi sẽ cho anh tham gia vào phe cánh nếu anh muốn đấy, Bác sĩ,” ông cười lớn.

“Không, cảm ơn anh, bạn hiền của tôi,” vị bác sĩ đáp lời. “Tôi xin nhường những mạo hiểm đó lại cho những người trẻ tuổi các anh, những người vẫn còn mang dòng máu sục sôi nhiệt huyết của cuộc đời.”

“Điều tôi muốn nói là,” ông Pontellier tiếp lời, tay vẫn đặt trên nắm đấm cửa; “có lẽ tôi phải vắng nhà một thời gian khá lâu. Theo anh có nên dẫn theo Edna không?”

“Dứt khoát là nên, nếu cô ấy muốn đi. Còn không, hãy để cô ấy ở lại đây. Đừng trái ý cô ấy. Tâm trạng đó rồi sẽ qua đi, tôi bảo đảm với anh đấy. Có thể mất một tháng, hai tháng, ba tháng—hoặc lâu hơn nữa, nhưng rồi nó sẽ qua; hãy kiên nhẫn vào.”

“Thôi, chào anh, *à jeudi* [hẹn gặp vào thứ Năm nhé],” ông Pontellier nói khi tự mở cửa bước ra.

Vị bác sĩ hẳn đã muốn nhân cuộc trò chuyện mà hỏi rằng, “Liệu có bóng dáng người đàn ông nào trong chuyện này không?”, nhưng ông quá rành tính tình người Creole của mình để mà mắc phải một sai lầm ngớ ngẩn như thế.

Ông không cầm lại cuốn sách ngay lập tức, mà ngồi thừ ra một lúc ngẩn ngơ nhìn ra khu vườn.