Vì trời đẹp, bà Valmondé liền đánh xe sang L’Abri để thăm Désirée và đứa bé.

Bà không nhịn được cười khi nghĩ đến cảnh Désirée đã làm mẹ. Chà, ngỡ như mới ngày hôm qua thôi mà Désirée cũng hãy còn là một đứa trẻ; đó là khi ông hội đồng, trong một lần cưỡi ngựa qua cổng Valmondé, đã tìm thấy con bé nằm ngủ say dưới bóng râm của trụ cột bằng đá lớn.

Đứa bé tỉnh giấc trong vòng tay ông và bắt đầu khóc đòi “Dada.” Con bé chỉ biết chừng đó và nói được chừng đó. Vài người cho rằng có lẽ nó tự đi lạc đến đây, vì đang độ tuổi chập chững biết đi. Nhưng quan niệm phổ biến hơn là nó đã bị bỏ lại có chủ đích bởi một nhóm người gốc Texas; chiếc xe ngựa có mui bạt của họ, vào lúc chiều muộn, đã qua chuyến phà do Coton Maïs trông coi, ngay phía dưới đồn điền. Rồi theo thời gian, bà Valmondé đã gạt bỏ mọi phỏng đoán, chỉ giữ lại ý nghĩ rằng Désirée đã được một đấng Quan Phòng nhân ái phái đến để làm đứa con yêu dấu của bà, bởi bà vốn chẳng có lấy một mụn con ruột thịt. Càng lớn, cô bé càng trở thành một thiếu nữ xinh đẹp và dịu dàng, trìu mến và chân thành — là niềm kiêu hãnh được hết thảy người nhà Valmondé sùng ái.

Thế nên chẳng có gì lạ khi vào một ngày nọ, khi cô đứng tựa vào trụ cột bằng đá nơi cô từng nằm ngủ mười tám năm trước, Armand Aubigny cưỡi ngựa ngang qua, nhìn thấy cô và đã đem lòng yêu mến. Đó là cách mà mọi người dòng họ Aubigny yêu, cứ như bị sét đánh ngang tai vậy. Điều đáng ngạc nhiên là sao anh ta không yêu cô từ trước; bởi anh đã biết cô kể từ khi người cha đưa anh từ Paris về nhà lúc mới lên tám, sau khi mẹ anh qua đời ở đó. Ngọn lửa đam mê bùng cháy trong anh ngày hôm ấy, khi anh nhìn thấy cô ở cổng, cuộn trào như một trận tuyết lở, hay như cơn cháy đồng cỏ, hoặc bất cứ thứ gì lao đi bất chấp mọi chướng ngại trên đường.

Ông Valmondé trở nên thực tế và muốn mọi chuyện phải được cân nhắc thấu đáo: nghĩa là nguồn gốc mơ hồ của cô gái. Armand nhìn vào đôi mắt cô và chẳng màng đến điều đó. Người ta nhắc anh rằng cô không có họ tên. Nào hề h chi chuyện tên họ khi anh có thể trao cho cô một trong những cái tên lâu đời và kiêu hãnh nhất ở Louisiana? Anh đặt mua tráp sính lễ từ Paris, kiên nhẫn kìm nén cho đến khi nó đến nơi; rồi họ kết hôn.

Bà Valmondé đã bốn tuần không gặp Désirée và đứa bé. Khi đặt chân đến L’Abri, bà lại rùng mình ngay cái nhìn đầu tiên như mọi bận. Đó là một chốn buồn thiu, nơi đã nhiều năm vắng bóng bàn tay dịu dàng của một nữ chủ nhân, bởi ông hội đồng Aubigny từng cưới và mai táng vợ ở Pháp, còn người vợ quá cố thì quá yêu quê hương mình nên chẳng buồn rời đi. Mái nhà sà xuống dốc đứng và đen thẫm như chiếc mũ trùm đầu, vươn ra khỏi những hành lang rộng bao quanh ngôi nhà trát vữa vàng. Những cây sồi già u buồn mọc sát bên, và những cành cây rậm rạp, tỏa bóng xa trùm lên ngôi nhà như một tấm khăn tang. Kỷ luật của vị chủ nhân trẻ tuổi cũng vô cùng nghiêm ngặt, khiến đám nô lệ dưới quyền đã quên mất cách cười đùa vui vẻ như thời kỳ dễ dãi và khoan dung của người chủ cũ.

Người mẹ trẻ đang hồi phục chậm chạp, nằm duỗi thẳng người trên chiếc ghế dài trong bộ váy làm bằng vải mousseline trắng mềm mại và ren thêu. Đứa bé nằm cạnh cô, gối lên cánh tay cô, nơi nó đã thiếp đi bên ngực mẹ. Người nữ y tá da màu ngồi bên cửa sổ tự quạt mát cho mình.

Bà Valmondé cúi thân hình đẫy đà của mình xuống ôm lấy Désirée và hôn cô, trìu mến siết chặt cô trong vòng tay trong chốc lát. Rồi bà quay sang đứa trẻ.

“Đây không phải là đứa bé!” bà thốt lên với vẻ kinh ngạc. Tiếng Pháp là thứ ngôn ngữ được dùng ở Valmondé vào những ngày đó.

“Con biết là mẹ sẽ ngạc nhiên mà,” Désirée cười lớn, “vì cách nó lớn nhanh đấy. Thằng bé béo múp míp như heo sữa ấy ạ! Mẹ nhìn chân nó xem, cả tay và móng tay nữa — móng tay thật hẳn hoi nhé. Zandrine phải cắt móng cho nó hồi sáng nay đấy. Có phải thế không, Zandrine?”

Người phụ nữ cúi đầu quấn khăn turban một cách đầy cung kính: “Mais si, Madame.”

“Và tiếng khóc của nó thì,” Désirée nói tiếp, “điếc cả tai. Armand nghe thấy tận nhà của La Blanche hồi bữa trước cơ.”

Bà Valmondé vẫn dán mắt vào đứa trẻ. Bà bế nó lên và bước đến ô cửa sổ ngập tràn ánh sáng nhất. Bà săm soi đứa bé thật kỹ, rồi lại nhìn Zandrine với ánh mắt dò xét không kém, lúc này người gia nhân đang quay mặt nhìn ra cánh đồng.

“Ừ, đứa trẻ lớn thật, và đã đổi khác,” bà Valmondé chậm rãi nói khi đặt nó nằm lại bên cạnh mẹ. “Armand nói sao?”

Khuôn mặt Désirée bừng lên một vẻ rạng rỡ chính là hiện thân của hạnh phúc.

“Ồ, con tin là Armand đang là người cha kiêu hãnh nhất xứ này, chủ yếu vì đó là một con trai để nối dõi tông đường; dù anh ấy bảo không phải vậy — rằng anh ấy sẽ yêu một đứa con gái nhiều không kém. Nhưng con biết điều đó không đúng. Con biết anh ấy nói thế chỉ để chiều lòng con thôi. Và mẹ ơi,” cô nói thêm, kéo đầu bà Valmondé áp sát vào mình và thì thầm, “anh ấy chưa hề phạt một ai trong số bọn họ — không một ai — kể cả từ khi đứa bé ra đời. Ngay cả Négrillon, kẻ giả vờ bỏng chân để trốn việc — anh ấy cũng chỉ cười và bảo Négrillon là một tên ranh con láu cá. Ồ mẹ ơi, con hạnh phúc quá; khiến con thấy sợ luôn ấy chứ.”

Những gì Désirée nói là sự thật. Hôn nhân, và sau đó là sự ra đời của cậu con trai, đã làm dịu đi rất nhiều bản tính hách dịch và khắt khe của Armand Aubigny. Chính điều này đã mang lại hạnh phúc vô bờ cho dịu dàng Désirée, bởi cô yêu anh sâu sắc đến cuồng si. Khi anh cau mày, cô run sợ, nhưng vẫn yêu anh. Khi anh mỉm cười, cô chẳng xin ơn phước nào lớn hơn từ Chúa nữa. Nhưng khuôn mặt điển trai, tối tăm của Armand hiếm khi bị vẩn đục bởi những nếp nhăn cau có kể từ ngày anh đem lòng yêu cô.

Khi đứa bé được khoảng ba tháng tuổi, một ngày nọ Désirée chợt nhận ra rằng có điều gì đó trong không khí đang đe dọa sự bình yên của cô. Ban đầu nó quá mơ hồ để có thể nắm bắt. Đó chỉ là một sự gợi ý đầy bất an; một bầu không khí bí ẩn giữa những người da đen; những chuyến viếng thăm bất ngờ từ những người hàng xóm ở tận đâu đâu mà khó lòng viện nổi lý do cho chuyến đi. Rồi đến một sự thay đổi kỳ lạ, đáng sợ trong thái độ của người chồng, thứ mà cô không dám nặn lời hỏi anh giải thích. Khi anh nói chuyện với cô, ánh mắt anh tránh né, và thứ ánh sáng tình yêu thuở nào dường như đã vụt tắt trong đôi mắt ấy. Anh hay vắng nhà; và khi có mặt, anh tìm cách tránh mặt cô cùng đứa con mà chẳng cần viện lý do. Và dường như chính linh hồn của quỷ dữ đã bất ngờ chiếm lấy anh trong cách đối xử với đám nô lệ. Désirée đau khổ đến mức muốn chết đi cho rồi.

Vào một buổi chiều trời bức bối, cô ngồi trong phòng, mặc chiếc áo choàng ngủ, thẫn thờ luồn những ngón tay qua làn tóc nâu dài mượt mà rủ xuống bờ vai. Đứa bé, mình trần trụi một nửa, đang ngủ say trên chiếc giường gỗ gụ lớn của cô, trông lộng lẫy như một chiếc ngai vàng với lớp mành che nửa giường lót lụa sa tanh. Một trong những đứa con trai lai da màu của La Blanche — cũng ở trần một nửa — đứng quạt cho đứa bé bằng một chiếc quạt làm từ lông công. Ánh mắt Désirée thẫn thờ và buồn bã dặt dẹo nhìn đứa bé, trong khi cô đang cố gắng xuyên thủng màn sương mù đe dọa mà cô cảm thấy đang khép chặt lấy mình. Cô nhìn từ đứa con của mình sang đứa bé trai đứng cạnh, rồi lại nhìn ngược lại; cứ thế lặp đi lặp lại. “Á!” Đó là tiếng kêu cô không sao kìm nén được; một tiếng kêu mà cô không hề ý thức được là mình đã thốt ra. Máu trong huyết quản cô đông đặc lại như nước đá, và một lớp mồ hôi lạnh toát túa ra trên khuôn mặt.

Cô cố gắng cất lời với đứa bé lai; nhưng ban đầu chẳng có âm thanh nào phát ra nổi. Khi nghe gọi tên mình, đứa cậu bé ngẩng lên, và thấy bà chủ đang chỉ tay về phía cửa. Nó đặt chiếc quạt lớn mềm mại xuống và ngoan ngoãn rón rén bước đi trên đôi chân trần dọc theo sàn nhà được đánh bóng.

Cô vẫn đứng bất động, ánh mắt đờ đẫn dán chặt vào đứa con, gương mặt hiện lên vẻ hoảng sợ tột độ.

Chẳng mấy chốc chồng cô bước vào phòng, và chẳng thèm ngó ngàng gì đến cô, anh tiến lại chiếc bàn rồi bắt đầu lục lọi đống giấy tờ đang bày la liệt trên đó.

“Armand,” cô gọi anh, bằng một giọng nói chắc hẳn đã đâm nát tim gan anh, nếu anh thực sự là con người. Nhưng anh phớt lờ. “Armand,” cô lại gọi lần nữa. Rồi cô đứng dậy, lảo đảo bước về phía anh. “Armand,” cô thở dốc lần nữa, níu chặt lấy tay áo anh, “anh nhìn con chúng ta xem. Ý nghĩa của chuyện này là gì? Nói cho em biết đi.”

Anh lạnh lùng nhưng nhẹ nhàng gỡ những ngón tay cô ra khỏi tay áo mình và hất bàn tay ấy ra xa. “Nói cho em biết chuyện này là thế nào đi!” cô tuyệt vọng kêu lên.

“Nó có nghĩa là,” anh đáp thản nhiên, “đứa trẻ không phải người da trắng; nó có nghĩa là cô cũng không phải người da trắng.”

Một nhận thức chớp nhoáng về tất cả những gì lời buộc tội này giáng xuống đời cô đã tiếp cho cô một thứ dũng khí bất thường để phủ nhận nó. “Đó là lời nói dối; không đúng sự thật đâu, em là người da trắng! Anh nhìn mái tóc em xem, nó màu nâu; và mắt em màu xám, Armand, anh biết chúng màu xám cơ mà. Và làn da em trắng trẻo,” cô chộp lấy cổ tay anh. “Anh nhìn tay em đi; còn trắng hơn cả tay anh nữa, Armand,” cô cười trong cơn cuồng loạn.

“Trắng như của La Blanche vậy thôi,” anh tàn nhẫn đáp lời; rồi quay lưng bỏ đi, để mặc cô cô độc lại cùng đứa con thơ.

Đến khi có thể cầm nổi chiếc bút trên tay, cô viết một bức thư tuyệt vọng gửi cho bà Valmondé.

“Mẹ ơi, người ta bảo con không phải người da trắng. Armand đã nói với con rằng con không phải người da trắng. Vì Chúa, xin mẹ hãy nói với họ rằng điều đó không đúng đi. Chắc chắn mẹ phải biết đó là lời nói dối. Con sẽ chết mất. Con phải chết thôi. Con không thể chịu đựng nỗi bất hạnh nhường này mà sống tiếp được.”

Lời đáp lại ngắn gọn vô cùng:

“Désirée bé bỏng của mẹ: Hãy trở về Valmondé; trở về bên người mẹ yêu con. Hãy mang theo cả đứa bé nữa.”

Khi bức thư đến tay Désirée, cô cầm nó bước thẳng vào phòng làm việc của chồng, trải rộng lên chiếc bàn viết trước mặt anh. Cô đứng như một bức tượng đá: lặng thím, trắng bệch, bất động sau khi đặt nó xuống đó.

Trong sự tĩnh lặng, anh đảo đôi mắt lạnh lùng đọc lướt qua những con chữ được viết ra.

Anh chẳng nói gì. “Em đi nhé, Armand?” cô cất lời bằng giọng nói sắc lẹm trong nỗi hoang mang đến quằn quại.

“Ừ, đi đi.”

“Anh muốn em đi thật sao?”

“Ừ, anh muốn em đi.”

Anh cho rằng Thượng Đế tối cao đã đối xử với anh một cách tàn nhẫn và bất công; và bằng cách nào đó, anh cảm thấy mình đang trả ơn Ngài sòng phẳng khi đâm một nhát dao chí mạng vào tâm hồn người vợ như thế. Hơn nữa, anh không còn yêu cô nữa, vì tai họa vô tình mà cô đã giáng xuống mái nhà và danh dự của dòng họ anh.

Cô quay đi như kẻ chết trân vì một cú đánh giáng trời, lê bước chậm chạp về phía cửa, thầm hy vọng anh sẽ gọi cô quay lại.

“Vĩnh biệt anh, Armand,” cô rên rỉ.

Anh không đáp lại cô. Đó là đòn giáng cuối cùng của anh vào số phận.

Désirée đi tìm đứa con. Zandrine đang bế nó đi đi lại lại trên dãy hành lang u ám. Cô bồng đứa nhỏ khỏi vòng tay người vú em mà chẳng giải thích nửa lời, rồi cất bước xuống bậc thềm, lủi thủi đi ra dưới những tán cây sồi già.

Đó là một buổi chiều tháng Mười; mặt trời đang khuất dần. Ngoài những cánh đồng tĩnh lặng, đám nô lệ đang mải miết hái bông.

Désirée vẫn chưa thay chiếc áo mỏng màu trắng hay đôi giày vải nhẹ tênh mà cô đang mang. Đầu cô để trần và những tia nắng hắt lên một thứ ánh vàng từ đám tóc nâu rối bời. Cô không đi theo con đường lớn rộng rãi quen thuộc dẫn đến đồn điền Valmondé ở mãi đằng xa. Cô bước băng qua một cánh đồng hoang vu, nơi gốc rạ đâm tua tủa làm tổn thương đôi chân mềm mại được giày dép nâng niu cẩn trọng, và xé tơi tả chiếc áo mỏng manh của cô.

Cô biến mất giữa đám sậy và liễu mọc dày đặc ven bờ con lạch sâu và đục ngầu; để rồi không bao giờ trở lại nữa.

Vài tuần sau, một cảnh tượng kỳ lạ diễn ra tại L’Abri. Ngay giữa khoảng sân sau được quét dọn sạch sẽ là một đống lửa lớn rực hồng. Armand Aubigny ngồi trên dãy hành lang rộng nhìn bao quát toàn bộ khung cảnh; và chính anh là kẻ ném thêm nhiên liệu cho nửa tá nô lệ duy trì ngọn lửa bùng cháy dữ dội ấy.

Một chiếc nôi mây xinh xắn, cùng toàn bộ những vật dụng trang hoàng diêm dúa, đã được đặt lên giàn hỏa tấu, thứ vốn đã được bồi đắp bằng sự trù phú của cả một trọn bộ đồ sơ sinh vô giá. Tiếp đến là những chiếc áo lụa, rồi nhung và xa tanh được chất thêm vào; cả ren và đồ thêu thùa; mũ và găng tay; bởi tráp sính lễ vốn toàn những món đồ hiếm có khó tìm.

Thứ cuối cùng bị thiêu rụi là một bọc thư nhỏ xíu; những nét chữ nguệch ngoạc ngây thơ mà Désirée từng gửi cho anh trong những ngày đôi lứa đính ước. Vẫn còn sót lại mảnh của một bức thư ở ngăn kéo nơi anh lấy chúng ra. Nhưng đó không phải của Désirée; nó là một phần bức thư cũ của mẹ anh gửi cho cha anh. Anh đọc nó. Bà đang tạ ơn Chúa vì hồng phúc tình chồng nghĩa vợ:

“Nhưng hơn hết thảy mọi điều,” bà viết, “ngày cũng như đêm, tôi tạ ơn Chúa nhân từ đã sắp đặt cuộc đời chúng ta sao cho Armand yêu dấu của chúng ta sẽ không bao giờ phải hay biết rằng người mẹ đang tôn thờ nó đây, lại thuộc về giống nòi mang lời nguyền nô lệ.”