Bỏ tôi lại một mình trong rừng trong đói rét, tay không một tấc sắt, vết thương nặng đang hành hạ, lại ở sát nách chỗ đóng quân của bọn Đức… Tôi tin chắc rằng đấy là một mưu mô mà hắn đã nghĩ chín từ tối hôm qua. Còn những lời hắn nói và những việc hắn làm vừa qua chỉ là để dọa dẫm và làm nhục tôi mà thôi. Nhưng những tính toán của hắn đã chẳng đi tới đâu, nên hắn đã phải bỏ đi một cách lặng lẽ. Hắn không giết tôi, song hành động này của hắn chẳng khác gì hắn đã giết tôi, thậm chí còn tàn nhẫn hơn thế nữa.

Tôi không dám nói rằng sau khi bình tĩnh lại, tôi cảm thấy trong lòng được nhẹ nhõm hơn. Cần phải tìm cách rời khỏi nơi này, nếu không thì sẽ đúng như lời Romashov, rằng mãi mãi tôi sẽ phải nằm lại trong cánh rừng bạch dương nhỏ bé này.

Tôi cố đứng lên. Đôi nạng chống như chiếc cao chiếc thấp. Tôi thử bước lên một bước. Cảm giác của tôi lúc này không phải như bị ai đánh vào gáy, lập tức ngất lịm đi mà tuồng như có hàng trăm nghìn chiếc kim quái dị xăm nát vết thương tôi ra. Lưng cũng đau buốt như bị lưỡi dao lách vào tủy sống. Tôi bước lên bước thứ hai, rồi bước thứ ba.

- Thế nào, có cản trở được ông không? – Tôi nói với những chiếc kim quái dị kia.

Tôi bước lên bước thứ tư.

Khi tôi gắng sức ra được đến bìa rừng thì mặt trời đã lên cao. Đã có thể nhìn thấy đám đồng lầy ở phía ngoài khu rừng mà chiều hôm trước chúng tôi đã đi qua. Một con đường nhỏ được vạch ra giữa cánh đồng cỏ, và tôi nhớ lại cảnh lá cỏ bị đè dạt sang hai bên khi các cô gái dìu tôi bò đi.

Ở bờ bên kia có bóng người đang đi – người mình hay bọn Đức nhỉ? Đoàn tàu của chúng tôi vẫn còn đang cháy. Ngọn lửa dưới ánh nắng mặt trời pha sắc trắng, bò lan theo những tấm gỗ sơn màu đen của thành tàu.

Chẳng lẽ lại về chỗ tàu bị cháy ư? Về đó để làm gì bây giờ? Tiếng nổ của đạn pháo vọng đến nghe nặng nề và xa lắc, như tận chân trời phía đông, ở phía đông đang có cuộc đánh nhau, vậy thì ở đó chắc chắn có người của ta. Về phía ấy có một ga tàu hỏa gần đây nhất, chừng hai mươi cây số. Nếu như cái việc dò dẫm bước từng bước một và phải chịu bao nhiêu đau đớn của tôi cũng được gọi là đi, thì tôi đang đi về hướng đông.

Tôi đã vượt khỏi cánh rừng. Phía trước mặt là một vườn cây có quả màu xanh sẫm. Tôi không còn nhớ tên loại cây này, quả của nó tựa như cam châu Âu, có điều to hơn một chút. Thật may mắn, vì đã hơn một ngày đêm tôi chẳng được tí gì vào bụng. Trên thửa ruộng phía sau khu vườn có một vật gì màu đen nằm im không động đậy. Có lẽ là một người chết. Mỗi lần tôi lấy cây nạng khều quả, cái người chết ấy lại khiến tôi băn khoăn suy nghĩ. Sau đó tôi dường như quên đi, nhưng không lâu tôi lại nghĩ tới nó với một cảm giác khá rùng rợn. Mấy quả rơi xuống cỏ, tôi thận trọng cúi xuống nhặt lên, và lúc này lòng tôi nhói lên như bị kim châm: đó là một người phụ nữ.

Tôi cố lê bước nhanh về phía cô gái.

Cô nằm ngửa, mặt trông lên trời, hai tay dang rộng ra hai bên. Không phải Katya mà là một cô gái khác. Viên đạn xuyên qua mặt cô, đôi lông mày đẹp đẽ co sát vào nhau đầy vẻ đau đớn.

Trong giây phút ấy tôi chợt nhận ra là mình đang lẩm nhẩm những câu chuyện rất kỳ thú. Tôi sực nhớ ra cái thứ quả màu xanh sẫm giống hệt như cam châu Âu này gọi là gì, nó gọi là gô-nô-bô-ben hay là gô-lu-bi-ca[1]. Tuy đó không phải là một phát hiện gì ghê gớm, song nó khiến tôi hớn hở hẳn lên. Tôi hứng chí, bắt đầu nói thành lời câu chuyện về cái chết của cô gái này. Rất có thể là cô ta đang trên đường trở lại đón tôi thì bị một loạt đạn của bọn Đức từ trên bờ đất cao bắn xuống. Tôi nói với cô rất nhiều lời an ủi, tôi cố an ủi cô, tựa như cô chưa hề chết vậy.

Sau đó tôi đã quên cô gái ấy đi. Tôi lê tiếp về phía trước, miệng luôn lẩm bẩm những lời chẳng đâu vào đâu. Đó là những lời gần như nhảm nhí tự nó phát ra chứ không phải do tôi chủ tâm nói tới. Lúc này tôi muốn dứt bỏ ngay những ý nghĩ đó để chống chọi với một ý muốn đang thúc giục tôi là vứt bỏ đôi nạng đi và nằm lăn xuống mặt đất yên tĩnh và hạnh phúc.

… Trước khi ngất đi, hình như có một quãng thời gian khá dài tôi chẳng nhìn thấy gì ở chung quanh nữa. Tôi nằm trong một vườn cây ăn quả, đôi mắt mệt mỏi ngắm nhìn một gốc chè to tướng. Nếu cái hình nộm bện bằng cỏ khô kia không lắc lư liên hồi ở bên cạnh tôi thì tốt biết chừng nào. Một chú chim non đỗ lên vai cái hình nộm ấy. Tôi nghĩ, nếu đôi mắt đen tuyền của chú chim kia không chớp nháy thì mọi thứ trên đời sẽ đẹp đẽ biết chừng nào! Tôi kêu lên một tiếng với chú chim nọ. Nhưng tiếng kêu của tôi quá yếu ớt, quá khẽ khàng. Chú chim quay lại nhìn tôi rồi vẫn ung dung chớp chớp đôi mắt và điềm nhiên vỗ nhẹ đôi cánh như không có chuyện gì xảy ra.

Quả thực là nếu như tôi có thể ghìm giữ lại, không cho mọi vật xung quanh quay đảo nữa thì mọi việc sẽ tốt đẹp biết chừng nào! Lúc ấy chắc chắn là tôi sẽ có thể nhìn thấy rõ ngôi nhà gỗ không quét hắc ín, những bậc tam cấp và cái giá treo gầu cao cao bên cạnh giếng ở giữa sân kia, tất cả nằm ở phía sau một thửa rau xanh rờn. Và chắc chắn là tôi sẽ nhìn thấy bóng người đi lại ở đằng sau khung cửa sổ lúc tối lúc sáng ấy, cái bóng đương hốt hoảng nhìn ra phía cửa sổ.

Tôi cố đứng lên. Từ đây đến cổng ngôi nhà kia chừng bốn chục bước. Nếu đem so với đoạn đường mà tôi đã đi qua trong ngày hôm trước thì chẳng thấm vào đâu. Thế mà tôi đã phải trả một giá đắt biết nhường nào mới có thể vượt qua bốn chục bước ấy! Tôi đã hoàn toàn kiệt sức. Tôi ngã vật xuống bậc tam cấp, chiếc nạng gỗ va vào bậc thềm vang lên một tiếng kêu chói tai.

Cánh cửa hé mở. Một chú bé chừng mười hai tuổi ngồi xổm phía sau một chiếc ghế đẩu vuông. Sàn ngôi nhà này rất thấp, bên trên lót một lớp nệm cỏ phủ vải hoa. Tôi nằm liệt trên bậc tam cấp. Trong một lúc khó có thể nhìn thấy rõ diện mạo của chú bé đang ngồi trong nhà tối tăm ấy. Chú ta chĩa súng về phía tôi, má tì sát vào báng và một mắt nhắm lại như chực nhả đạn vào tôi.

- Giúp chú với nào! – Tôi nói, và cố sức trấn tĩnh để làm cho ngôi nhà trước mặt tôi không quay đảo nữa. – Chú là phi công bị thương, chú vừa nhảy từ trên tàu hỏa xuống và thoát khỏi vòng vây của bọn Đức.

- Kirill, không được bắn! – Chú bé giữ khẩu súng nói. – Người của mình đấy.

Lúc này tôi có cảm giác như chính chú bé đã tách ra làm hai, một chú bé khác giống hệt như chú ta thận trọng lách đầu ra khỏi tấm rèm, nhìn ra ngoài. Chú ta cầm trong tay một con dao kiểu Phần Lan, vừa hớp mắt nhìn, vừa thở rất mạnh.

❀ ❀ ❀

[1] Việt quất nước, tên khoa học là Vaccinium uliginosum. – N.D.