Sau khi hai nước Hàn Triệu bị diệt vong, đại tướng Vương Tiễn của nước Tần soái lãnh trọng binh đóng đồn ở Trung Sơn (huyện Định, tỉnh Hà Bắc ngày nay), mục tiêu tấn công tiếp theo chính là nước Yên. Thái tử Đan nước Yên đã từng làm con tin ở nước Tần, biết rõ sự lợi hại của nước Tần. Thái tử cho rằng nếu ra mặt chống lại Tần thì không thể mang lại kết quả, chỉ gửi gắm hy vọng vào việc giết chết Tần Vương Doanh Chính, từ đó mà đả kích nước Tần, bảo vệ nước Yên. Tức thì sự kiện “Kinh Kha ám sát Tần Vương” phát sinh.

Kinh Kha vốn là người nước Vệ, thích đọc sách, tinh thông kiếm thuật, đã từng đi du thuyết vua nước Vệ, không được sử dụng thì sinh u uất, bất đắc chí. Về sau, nước Vệ bị nước Tần tiêu diệt, Kinh Kha không muốn làm vong quốc nô lệ liền chạy trốn tới nước Yên. Tại nước Yên, Kinh Kha đã kết bạn thân thiết với một người tên gọi là Cao Tiệm Ly thạo đánh trúc(1), Kinh Kha thích uống rượu. Hai người thường xuyên lên phố chợ uống rượu, uống say thật túy luý, Cao Triệu Ly bèn đánh Trúc, Kinh Kha cao giọng hát theo khúc nhạc. Họ đàn hát rất vui vẻ rồi cùng cười vang; hát tới đoạn bi thương, họ đều chảy nước mắtt cùng khóc. Kinh Kha thường dùng biện pháp này để thể hiện nỗi đau thương vì mất nước và nỗi khổ tâm tiếc nuối tài năng không được sử dụng của mình.

Không lâu, Thái tử Đan nước Yên trở lại. Khi Thái tử ở nước Tần, Tần Vương Chính đối đãi với Thái tử chẳng tốt đẹp gì, cho nên đối với Tần Vương, Thái tử mang đầy bất mãn. Sau đó, chính mắt Thái tử nhìn thấy nước Tần đã diệt nước Hàn, lại đánh nước Triệu, trong lòng rất lo lắng. Thái tử nghĩ rằng nước Triệu ở giữa nước Yên và nước Tần, hễ nước Triệu mất, nước Yên bị mất tấm bình phong, sẽ chẳng mất theo hay sao? Cho nên ông càng nghĩ càng cảm thấy không thể ở lại nước Tần được nữa, dự định về nước tổ chức lực lượng chống lại nước Tần, thế nhưng trở về như thế nào? Ông biết chắc vua sẽ không chịu để cho ông đi, tức thì ông liền hóa trang thành một người nghèo khổ trà trộn qua trạm kiểm soát ven đường, lẻn trốn về nước Yên.

Sau khi trở về nước, Thái tử Yên quyết tâm báo thù nước Tần. Thế nhưng nước Yên vừa nhỏ lại vừa yếu, làm sao có thể địch nổi nước Tần? Ông nghĩ đi nghĩ lại mà vẫn chẳng tìm được cách gì. Cuối cùng ông đã chọn biện pháp ám sát Tần Vương, mong làm suy yếu và rối loạn nước Tần, thừa cơ lại liên hiệp với các nước để đánh bại nước Tần. Tức thì Thái tử Đan đã đi khắp nơi thu thập dũng sĩ, chuẩn bị thực hiện kế hoạch của mình. Nước Tần có một viên tướng làm tên gọi là Phàn Vu Kỳ, vì sợ tội đã chạy trốn sang nước Yên, Thái tử Đan cũng thu nhận cả Vu Kỳ nữa.

Năm 19 Tần Vương Chính (năm 228 trước Công Nguyên), nước Tần đã tiến thêm một bước tiêu diệt Triệu, bắt sống được vua Triệu. Như vậy, nước Yên đã chịu sự uy hiếp trực tiếp. Vua tôi nước Yên trên dưới đều rất lo sợ. Thái tử Đan trong lòng nóng như lửa cháy, ăn ngủ không yên, liền tới thỉnh giáo thày dạy của mình là Cúc Vũ. Cúc Vũ nói:

- Lực lượng của nước Yên quá nhỏ, đơn độc chống lại nước Tần thì có khác gì lấy lông ngỗng đốt lửa, dùng trứng chọi đá. Chỉ có ở phía Tây hẹn với nước Ngụy, phía Nam liên kết với Tề Sở, phía Bắc giao kết với Hung Nô, ba mặt đánh kẹp lại, có lẽ có thể đánh lại được nước Tần, giúp cho nước Yên tránh khỏi thảm họa diệt vong!

Thái tử Đan thấy Cúc Vũ bi quan như vậy, không cho là nói đúng, nói:

- Việc trù hoạch của tiên sinh đúng là không sai, chỉ có điều là bỏ phí thời gian rất lâu, lòng con đang cháy như lửa đốt, quả thực không đừng được nữa. Bất kể là lông ngỗng đốt lửa cũng được, trứng gà chọi đá cũng xong, con đã chuẩn bị chơi canh bạc cuối cùng. Xin tiên sinh tiến cử một người, giúp con đề xuất mưu kế.

Cúc Vũ nói:

- Vậy thì con hãy đến bàn bạc với Điền Quan tiên sinh, con người này trí dũng song toàn, lại bình tĩnh, thận trọng, có thể xuất mưu, tính kế cho con được.

Thái tử Đan nhờ Cúc Vũ mời Điền Quang tới gặp gỡ, Cúc Vũ bằng lòng.

Ngày hôm sau, Điền Quang tới. Thái tử Đan cung kính nghênh đón Điền Quang vào cung, đuổi hết tả hữu ra ngoài, sau đó moi gan móc ruột, nói:

- Yên và Tần thề không cùng đứng chung trời được, chắc chắn tiên sinh đã biết. Từ lâu nghe nói tiên sinh có dũng mưu, liệu có thể sớm tối cứu nước Yên khỏi hiểm họa được hay không?

Lúc này Điền Quang đã ngoài bảy mươi tuổi rồi, ông xua tay nói:

- Cúc Vũ tiến dẫn lão, bởi vì ông ta chỉ biết lão khi còn tuổi trẻ có sức khỏe, bây giờ lão đã cỗi rồi, không dùng được nữa!

Thái tử rất thất vọng hỏi:

- Trong số bạn bè của tiên sinh có người nào còn khỏe như tiên sinh lúc trẻ không?

Điền Quang nghĩ một lúc rồi nói:

- Có, lão có một người bạn tên gọi là một người bạn tên gọi là Kinh Kha, tài năng của ông ta còn mạnh hơn lão rất nhiều.

Thái tử vui mừng hớn hở bắt được Điền Quang giới thiệu Kinh Kha để kết thành đôi bạn. Điền Quang luôn miệng bằng lòng.

Không lâu, Kinh Kha gặp mặt Thái tử Đan. Thái tử Đan thấy Kinh Kha khí thế hiên ngang, nhất cử nhất động phi phàm, vô cùng kính trọng nói:

- May mắn mới được lão tiên sinh tiến cử, nên mới có cuộc gặp. Ngày nay, nước Tần lòng tham vô đáy, được voi đòi tiên, chúng không thôn tính được hết các nước, xưng vương thiên hạ thì chẳng cam chịu buông tay. Hiện nước Hàn, nước Triệu đều bị diệt tan rồi, bước tiếp theo sẽ đến lượt nước Yên ta đó. Ta thực sự ngủ không yên giấc, ăn chẳng ngon cơm, xin tiên sinh chỉ giáo cho!

Kinh Kha hỏi:

- ý thái tử sẽ xuất binh quyết một phen thắng phụ vớ nước Tần, hay có toan tính gì khác?

Thái tử trả lời:

- Liều mạng chống chọi với nước Tần hoặc giả liên lạc với các nước chư hầu, những cách này đều không được. Ta đã nghĩ kỹ rồi, thấy chỉ có một biện pháp, chính là mời một người dũng cảm, mưu trí sang làm sứ giả, tới nước Tần, dùng mối lợi lớn dụ dỗ vua Tần. Vua Tần tham lam nhất định sẽ tiếp kiến người đó. Tới lúc ấy thì có thể học theo cách làm của Lỗ Mạt trước kia bức Tề Hoàn Công phải trả lại đất đai cho nước Lỗ, một tay cầm dao găm, một tay túm chặt vua Tần, bắt hắn phải trả lại đất đai mà hắn đã cướp của các nước. Nếu vua Tần không bằng lòng thì sẽ mượn lưỡi dao đâm chết. Hễ vua Tần chết, nước Tần không có đầu, chắc chắn sẽ loạn. Nhân cơ hội này, chúng ta liên hợp với các nước cùng đánh Tần, ắt Tần sẽ bị tiêu diệt. Đây là một việc mà ta cầu mong trong cả mộng mị. Chỉ có điều là sứ mệnh này rất hệ trọng, cần phải tìm một người đáng tin cậy, không biết tiên sinh có chịu đảm nhận trọng trách này không?

Kinh Kha cúi đầu yên lặng, lát sau mới nói:

- Đây là việc đại sự có quan hệ tới sự sống còn của đất nước, tôi tài năng thấp hèn, sợ không hoàn thành nổi sứ mạng.

Thái tử lại một lần nữa khổ sở khẩn cầu xin Kinh Kha không được từ chối, lúc đó Kinh Kha mới bằng lòng. Thái tử phong cho Kinh Kha làm quan Thượng Khanh, sắp xếp ông ở quán khách thượng đẳng, hàng ngày đem thức ăn ngon, rượu ngọt chiêu đãi, lại thường xuyên đưa tới mọi của ngon, vật lạ, ngựa xe mỹ nữ để Kinh Kha thả sức chơi bời.

Sau một thời gian dài, Kinh Kha vẫn chưa có ý muốn lên đường. Lúc này, đại tướng nước Tần là Vương Tiễn đã diệt xong nước Triệu, bắt đầu tiến vào biên giới nước Yên. Thái tử Đan vôi cùng bối rối, vội vã ìm Kinh Kha, nói:

- Quân Tần chẳng mấy chốc sẽ đánh tới đây, lúc đó, dù ta có muốn chiêu đãi tiên sinh nhiều nữa thì cũng chẳng chiều chuộng nổi, xin tiên sinh hãy mau mau nghĩ cách!

Kinh Kha nói:

- Việc này thần đã suy nghĩ từ lâu rồi. Muốn áp sát được vua Tần, thì phải giành được tín nhiệm của hắn. Hiện tại vua Tần đang dùng trọng thưởng thiên kim để tróc nã tướng quân Phàn Vu Kỳ, quyết giết bằng được ông ta. Nếu thần đem được đầu lâu của Phàn tướng quân, ngoài ra lại đem thêm bảo địa đồ vùng Đốc Kháng, nơi giàu có nhất của nước Yên chúng ta (vùng Trác Châu, Định Hưng, Tân Thành, Cố An, tỉnh Hà Bắc ngày nay) để làm lễ vật, nhất định vua Tần sẽ vui mừng tiếp đón thần. Tới lúc đó thần sẽ có biện pháp.

Thái tử nói:

- Địa đồ Đốc Kháng thì dễ thôi, Phàn tướng quân cùng đường mạt lộ mới phải về theo chúng ta, ta tuyệt đối không thể nhẫn tâm giết hại ông ta. Xin tiên sinh nghĩ cách khác đi.

Kinh Kha thấy dáng vẻ của Thái tử như thế này, liền bí mật tới gặp Phàn Vu Kỳ, nói với ông ta:

- Đối với tướng quân, vua Tần đã làm cho tuyệt tự rồi, hắn đã giết hại cha mẹ, họ hàng của tướng quân, còn dùng rất nhiều vàng bạc để mua lấy đầu của tướng quân, tướng quân há không muốn báo thù sao?

Phàn Vu Kỳ nghe mà thở dài não nuột, nước mắt tuôn rơi lã chã, nói:

- Tôi hận vua Tần, hận tới mức chảy máu mắt, thế nhưng chẳng nghĩ được cách báo thù ra sao cả.

Kinh Kha nói:

- Hiện giờ có một biện pháp vừa có thể giải trừ được đau buồn hoạn nạn cho nước Yên, lại vừa có thể trả mối thù huyết hận cho tướng quân, không biết tướng quân có đồng ý không?

Phàn Vu Kỳ vội hỏi:

- Biện pháp gì vậy?

Kinh Kha chần chừ hồi lâu, không nói. Phàn Vu Kỳ giục Kinh Kha nói mau. Kinh Kha nói:

- Biện pháp thì có, có điều là rất khó nói thành lời.

Phàn Vu Kỳ nói:

- Ngài cứ nói đi, miễn sao báo thù được, cho dù thịt nát xương tan, tôi cũng chẳng hối tiếc!

Lúc này Kinh Kha mới mở miệng:

- Tôi dự định đi ám sát vua Tần, điều đáng sợ là sợ không thể tiếp cận được hắn; giả như có cái đầu của tướng quân mà hiến dâng Tần Vương, nhất định hắn sẽ vô cùng sung sướng, hẳn là hắn sẽ cho tôi tiền kiến. Lúc đó, một tay tôi túm chặt lấy ống tay áo hắn, một tay tôi cầm dao găm đâm thẳng vào ngực hắn, như vậy thì mối thù của tướng quân có thể báo được, nước Yên cũng có thể thoát được hiểm họa vong quốc. Thưa tướng quân, ý tướng quân thế nào?

Phàn Vu Kỳ liền xé toạc áo của mình, nghiến răng nghiến lợi nói:

- Tôi ngày ngày đêm đêm vò nát ruột gan, chỉ khổ nỗi là không tìm được biện pháp nào. Lời nói của tiên sinh hôm nay đã mở mang đầu óc cho tôi!

Nói xong, Phàn Vu Kỳ liền tuốt kiếm báu ra tự sát!

Kinh Kha sai người cấp báo cho Thái tử Đan biết. Nghe xong, Thái tử Đan lập tức lên xe tới ôm chặt lấy thi thể của Phàn Vu kỳ khóc lóc thảm thiết suốt hồi lâu, rồi sai người chôn cất thi thể Phàn tử tế, còn đầu lâu Phàn được đặt trong hộp gỗ, giao cho Kinh Kha. Kinh Kha hỏi Thái tử:

- Tìm được dao găm tốt chưa?

Thái tử Đan lấy ra một con dao găm sắc nhọn, nói:

- Đầu dao găm này đã tẩm thuốc độc, đâm vào người, chỉ cần rỉ ra mmột tia máu nhỏ, không ai là không chết. Ta đã chuẩn bị con dao găm này chu đáo rồi, chỉ chờ tráng sĩ lên đường thôi!

Kinh Kha nói:

- Tôi phải chờ một người bạn thân nữa, muốn nhờ người đó làm trợ thủ cho tôi.

Thái tử Đan lo lắng đêm dài nhiều mộng, chỉ sợ Kinh Kha thay đổi, liền nói:

- Sao còn kịp chờ đợi nữa! Dưới trướng ta có một dũng sĩ, tên gọi Tần Vũ Dương. Hắn sẽ tháp tùng tráng sĩ!

Kinh Kha thấy Thái tử Đan vội vã như vậy, lại không biết bạn của mình khi nào mới tới, liền nói:

- Được ạ, một hai ngày nữa tôi sẽ lên đường!

Ngày Kinh Kha và Tần Vũ Dương ra đi, Thái tử Đan cùng một số tân khách thân thiết của Kinh Kha đều mặc áo trắng đội mũ trắng, giống hệt như đi đưa tang vậy. Họ tiễn Kinh Kha tới tận bờ sông Dịch Thủy. Tại đó người ta đã bày sẵn tiệc rượu để thết tiễn Kinh Kha. Trên bờ sông, ngoài tiếng gió thu gào hú, dòng sông nước chảy ào ào, chẳng còn nghe thấy chút âm thanh nào nữa. Ai nấy nét mặt đau buồn, lòng vô cùng thương cảm bi ai: Họ biết rằng Kinh Kha ra đi lần này sẽ không trở về nữa. Người bạn thân của Kinh Kha là Cao Tiệm Ly cũng đã kịp tới. Trong khi uống rượu, Cao Tiệm Ly đánh đàn Trúc, Kinh Kha gõ nhịp theo tiết tấu, cất tiếng hát vang:

Gió gào rũ hề, nước sông Dịch Thủy lạnh

Tráng sĩ ra đi hề, không bao giờ trở về!

Lời ca khẳng khái, tiếng đàn lay động lòng người, những người tới đưa tiễn đều gào khóc thất thanh. Thái tử Đan rót một cốc rượu, đưa tới trước mặt Kinh Kha. Kinh Kha uống một hơi hết cạn, kéo tay Tần Vũ Dương, nhảy lên xe ngựa, đánh cho xe chạy thật nhanh, đầu cũng không quay nhìn trở lại.

Năm 20 Tần Vương Chính (năm 227 trước Công Nguyên) Kinh Kha đã tới đô thành Hàm Dương nước Tần. Tần Vương nghe nói nước Yên đưa lễ vật quý trọng tới, hơn thế, còn biểu thị thần phục thì vô cùng sung sướng, đã dùng nghi thức long trọng nhất để tiếp kiến sứ giả nước Yên.

Hôm đó, Kinh Kha tay bưng chiếc hộp bên trong đựng đầu lâu Phàn Vu Kỳ, Tần Vũ Vương tay bưng cuộn địa đồ Đốc Kháng, người trước người sau bước vào cung vua Tần. Khi sắp bước lên thêm Đại Điện, Tần Vũ Dương chợt thấy cung điện trở nên nghiêm cẩn một cách khác thường thì hoảng sợ, sắc mặt bệch ra, giống như người đã chết, khiến các quan đại thần nước Tần sinh Nghi. Kinh Kha quay đầu trở lại nhìn Tần Vũ Dương rồi cười, nói với vua Tần:

- Hắn là người thô thiển ở vùng xa xôi hẻo lánh, chưa được thấy dung nhan Thiên tử bao giờ, cho nên sợ hãi, xin Đại vương lượng thứ cho.

Vua Tần không yên tâm nói:

- Cho hắn đứng chờ ở dưới thềm!

Kinh Kha đành phải một mình bước lên trên. Vua Tần khám nghiệm qua đầu lâu của Phàn Vu Kỳ, rồi sai Kinh Kha dâng bản đồ lên. Kinh Kha tiếp nhận địa đồ từ trong tay Tần Vũ Dương, quay mình trở lại, dâng lên vua Tần. Vua Tần mở cuốn địa đồ ra, xem dần dần từ đầu. Xem tới chót thì một con dao găm sáng quắc lấp lánh lộ hẳn ra; vua Tần giật mình kinh sợ, vội nhảy cẫng lên. Kinh Kha ngay lập tức dùng tay trái nắm chặt ống tay áo của Vua Tần, tay phải cầm dao găm đâm mạnh. Vua Tần dùng hết sức né tránh, thừa cơ cái ống tay áo bị giằng đứt đã vùng chạy. Kinh Kha cầm dao đuổi theo. Vua Tần nhìn thấy không còn chỗ nào thoát thân, đành cứ phải chạy quẩn quanh những hàng cột đồng của Dại Điện. Kinh Kha bám riết theo sau. Hai người, một nấp, một đuổi, tình thế cực kỳ căng thẳng. Các quan văn võ trên Đại Điện đều hoảng sợ, chân tay luống cuống. Theo quy chế của nước Tần lúc đó, các quan đại thần lên Điện không được phép đem theo bất kỳ thứ vũ khí nào, các vệ sĩ ở dưới điện khhi không có lệnh của nhà vua cũng không được phép được lên điện. Cho nên số văn thần võ tướng kia đều trong tay không tâcss sắt, chỉ có mấy người tay không bước tới vật lộn với Kinh Kha. Kinh Kha võ nghệ cao cường, chỉ với ba quả đấm, hai chân đá đã khiến chúng ngã nhào. Vua Tần do quá hoảng sợ, nhất thời cũng không kịp kêu người đến cứu; muốn tuốt bảo kiếm ra, thân kiếm lại quá dài, không sao tuốt được. Có người gào to nhắc vua Tần:

- Đại vương, đẩy kiếm về sau lưng, tuốt kiếm qua đầu, vung ra phía ngoài.

Tới lúc ấy vua Tần mới tuốt được bảo kiếm ra. Chính trong giây khắc vua Tần tuốt được kiếm ra, Kinh Kha đã dương dao găm lên, sắp sửa lao thẳng vào vua Tần. Vừa hay, các thầy thuốc trong cung đã ném một túi thuốc trúng ngay tay phải Kinh Kha. Dao găm đã đâm chệch. Lợi dụng cơ hội này vua Tần vung tay kiếm đứt ngay một chân của Kinh Kha. Kinh Kha ngã lăn xuống đất, cố nén chịu cơn đau đớn kịch liệt, dùng hết sức lao mũi dao găm vào vua Tần. Vua Tần né tránh. Dao găm vút qua tai, trúng vào cột đồng phía sau, làm tóe lửa sáng rực. Vua Tần lại lao tới đâm Kinh Kha. Kinh Kha tay không chống đỡ, thân thể bị thương nặng đến tám chỗ, tựa vào cột đồng, miệng cười chửi mắng vua Tần:

- Hôm nay ta không đâm chết được ngươi, bởi vì ta muốn bức ngươi phải trả lại đất đai cho các nước. Bây giờ kể như là tùy ý ngươi, có điều người cũng chẳng sống nổi đâu...

Câu nói chưa hết, các quan đại thần đã xông lên, kết liễu mạng sống của Kinh Kha. Tần Vũ Dương ở dưới bậc thềm, chưa kịp xông lên, cũng đã bị mấy người đứng cạnh giết chết.

Cho dù Kinh Kha đã tỏ ra rất dũng cảm, câu chuyện này cũng thật bi tráng, cảm hóa lòng người, thế nhưng, vào thời điểm đó, việc thống nhất đã là xu thế tất yếu của sự phát triển lịch sử, nếu chỉ đơn thuần dùng thủ đoạn ám sát để mưu đồ xoay ngược bánh xe lịch sử thì sao có thể thành công được? Điều đó chỉ làm cho vua Tần thêm tức giận mà thôi.

Vua Tần đã tăng phái càng nhiều quân đội, hạ lệnh cho Vương Tiễn gấp rút công nước Yên. Con trai của Vương Tiễn là Vương Bôn cũng đã kịp tới trợ chiến. Năm sau (năm 226 trước Công Nguyên) đã chiếm lĩnh được Thành Kế (phía Tây Nam thành phố Bắc Kinh ngày nay) là kinh đô của nước Yên và quá nửa đất nước. Yên Vương Hỉ và Thái tử Đan đã phải rút tới Liêu Đông. Về sau, vua Yên đã giết chết Thái tử Đan, đem thủ cấp đưa tới quân Tần để tạ tội. Thế nhưng điều mà vua Tần cần đó là sự thống nhất toàn quốc, đối với nước Yên đâu có thể nhẹ tay được.