Tôn Vũ là nhà quân sự vĩ đại trong thời cổ đại của Trung Quốc. Tôn Tử Binh Pháp mà ông viết ra chẳng những là bộ binh thư cổ nhất hiện còn tồn giữ của Trung Quốc, mà đó cũng là một bộ binh thư sớm nhất trên thế giới, chẳng những là trước tác quân sự kiệt xuất nhất trong thời cổ đại Trung Quốc, mà trong lịch sử học thuật quân sự thế giới nó cũng chiếm một địa vị vô cùng quan trọng. Bộ binh thư này, từ trước tới nay đều được gọi là “Binh Kinh”, sớm từ thế kỷ thứ 7 đã được chuyển vào Nhật Bản, sau thế kỷ thứ 18, các nước Anh, Pháp, Đức, Tiệp, nga,... đều đã phiên dịch ra, ảnh hưởng của nó vô cùng lớn lao.

Dưới đây sẽ kể một chuyện về Tôn Vũ thao luyện nữ binh.

Tôn Vũ vốn là người nước Tề, do phải chạy nạn đã tới nước Ngô. Ông đã đem theo bộ binh thư mà ông viết ra, muốn được cầu kiến Ngô Vương để thực hiện hoài bão của mình. Hạp Lư muốn đánh Sở, đang cần có một nhân tài giống như Tôn Vũ. Bây giờ Ngũ Tử Tư vừa tiến cử, trước hết Hạp Lư đã đọc qua một lần quyển binh thư của Tôn Vũ, sau đó mới tiếp kiến Tôn Vũ. Hạp Lư nói với Tôn Vũ:

- Tác phẩm lớn 13 thiên của tiên sinh, quả nhân đã đọc cả rồi. Liệu có thể thực hành thử ngay trước mặt quả nhân được không?

Tôn Vũ trả lời:

- Được ạ!

Hạp Lư lại hỏi:

- Có thể để cho phụ nữ thử được không? Nếu dùng để thao luyện nữ binh thì sao?

Tôn Vũ nói:

- Tốt ạ!

Tức thì Hạp Lư cho gọi hết cung nữ, có ước khoảng 180 người, giao cả cho Tôn Vũ chỉ huy. Bản thân Hạp Lư ngồi ở trên đài cao xem Tôn Vũ thao luyện nữ binh.

Tôn Vũ đã chia số cung nữ này ra thành hai đội, để cho hai người cung nữ mà Hạp Lư sủng ái nhất lần lượt đảm nhận chức đội trưởng của hai đội, hạ lệnh cho tất cả các cung nữ mỗi người cầm một chiếc kích.

Tôn Vũ hỏi:

- Các người có hiểu rõ trái tim, sau lưng tay trái, tay phải của mình không?

Các cung nữ đều đồng thanh trả lời:

- Hiểu rõ!

Tôn Vũ nói:

- Tốt! Bây giờ ta hạ lệnh các người hướng về phía trước, thì các người phải nhìn theo phương hướng đối diện của trái tim; ra lệnh cho các người hướng về bên trái thì các người phải nhìn về phía tay trái; ra lệnh cho các người hướng về bên phải thì các người phải nhìn về phía tay phải; ra lệnh cho các người hướng về đằng sau thì các người phải quay thân mình nhìn về sau lưng, mọi người có thể làm được cả chứ?

Các cung nữ đều trả lời nói:

- Có thể!

Sau khi Tôn Vũ trao đổi hiệu lệnh rõ ràng rồi, liền cho người đem các binh khí như rìu, búa... đặt cả ở trong cung đình, rồi căn dặn nhiều lần: nếu không nghe theo hiệu lệnh thì sẽ bị trừng trị theo quân pháp. Sau đó đánh trống truyền lệnh hướng sang bên phải, các cung nữ chỉ quen thói ca múa nhẹ nhàng, đâu có chịu sự bó buộc như thế này bao giờ? Nghe thấy hiệu lệnh liền xiêu vẹo ngả nghiêng, cười đùa huyên náo không ngớt.

Tôn Vũ nói:

- Hiệu lệnh nói ra không được rõ ràng, động tác giảng giải không minh bạc, cho nên các người thao luyện không tốt. Điều này không thể trách các người được mà đó là trách nhiệm của ta, người làm chủ tướng này.

Nói xong lại giảng giải mấy lượt mọi hiệu lệnh quy định, sau đó đánh trống truyền lệnh nhìn sang hướng trái. Các cung nữ vẫn rối loạn, ngả nghiêng, xiêu vẹo rồi lại cười khanh khách. Tôn Vũ nói:

- Trước đây, ta chưa giảng giải rõ ràng hiệu lệnh, các người chưa thành thuộc, đó là trách nhiệm của ta làm chủ tướng. Bây giờ, hiệu lệnh đã giảng giải rõ ràng, các người vẫn không làm được theo hiệu lệnh, thì đó là trách nhiệm của các người. Căn cứ vào quân pháp, cần phải trừng phạt đội trưởng.

Nói xong liền đem hai người đội trưởng ở bên trái và bên phải ra chém đầu.

Từ trên đài cao Ngô Vương Hạp Lư nhìn thấy Tôn Vũ sắp sửa chém đầu hai người cung nữ sủng ái nhất của mình thì giật mình kinh sợ, cuống cuồng sai người truyền lệnh, nói:

- Ta đã biết tướng quân là người giỏi dùng binh. Thế nhưng hai mỹ nhân này tuyệt đối không thể cho chém đầu được! Không có hai người này làm bạn, thì ngay cả cơm ta cũng không nuốt được!

Tôn Vũ nói:

- Ta đã tiếp nhận sự bổ nhiệm của đại vương làm chủ tướng. Là Đại tướng quân, lệnh vua có thể không tiếp nhận.

Tức thì hạ lệnh chém đầu hai nữ đội trưởng đó. Tiếp theo, sau lại chỉ định hai người khác làm đội trưởng, lại đánh trống thao luyện lại từ đầu. Lúc này, số cung nữ kia, đã không dám cười, lại chẳng dám thở to. Ai nấy tập trung hết sức chú ý thao luyện theo tiếng trống, bất kể là quay sang trái, phải, hướng về đằng trước, quay về đằng sau, hoặc là quỳ xuống, đứng lên, hoàn toàn phù hợp với hiệu lệnh, một chút sai sót cũng chẳng hề có.

Huấn luyện đã xong, Tôn Vũ cử người báo cáo với Hạp Lư:

- Đội nữ binh đã thao luyện tốt rồi, đại vương có thể tới trước trận để xem, tùy đại vương muốn hạ mệnh lệnh gì, đội nữ binh đều biết phục tùng, kể cả bắt họ nhảy vào canh sôi, lửa bỏng họ cũng không thoái thác.

Lúc này, Hạp Lư vẫn còn đang buồn sầu vì bị mất hai mỹ nữ thân tín, đâu còn lòng dạ tới xem nữ binh thao luyện! Đành phải thuận miệng nói qua quýt:

- Cho quân đội nghỉ ngơi, ta không muốn đi xem nữa!

Tôn Vũ nghe xong, thở dài nói:

- Trời! Xem ra đại vương chỉ thích xem binh thư mà ta viết ra, chứ không muốn ta phát huy bản lĩnh chân thực!

Nghe xong lời của Tôn Vũ, Ngô Vương mới thấy phấn chấn tinh thần, ông đã suy nghĩ kỹ lưỡng, không thể vì hai mỹ nữ mà để mất đi một vị Đại tướng? Tức thì Hạp Lư chuyển giận thành vui, chính thức bổ nhiệm Tôn Vũ làm Đại tướng.

Về mặt quân sự Tôn Vũ đã có thành tựu vĩ đại, trên quan điểm chính trị Tôn Vũ cũng là người chủ trương tích cực đổi mới quật cường vươn lên. Trên thanh trúc cũ nát “Ngô Vấn” đào được trong mộ đời Hán tại huyện Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông năm 1972, đã ghi chép đoạn đối thoại giữa Tôn Vũ và Ngô Vương. Ngô Vương hỏi Tôn Vũ: “Quan đại phu trong sáu nhà ở nước Tấn, nhà nào sẽ diệt vong trước, nhà nào nhất định sẽ thành công?”. Tôn Vũ trả lời nói: “Nhà nào rộng, đất lớn, tô thuế nhẹ thì nhất định sẽ thành công!”. Tôn Vũ đã nhìn thấy sự biến đổi cực kỳ to lớn của xã hội lúc đó, đã nhìn thấy muốn củng cố chính quyền thì cần phải tranh thủ lòng dân. Tư tưởng này rất phù hợp với sự phát triển của xã hội lúc đó!