Nền y học Trung Quốc có phương pháp khám và chữa bệnh độc đáo, ở thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc đã có trình độ chữa trị rất cao. Biển Thước được gọi là “Tổ sư sáng lập” chính là một thày thuốc nổi tiếng nhất ở cuối thời kỳ Xuân Thu và đầu thời kỳ Chiến Quốc.

Biển thước, vốn là một danh y ở thời đại Hoàng Đế Nghiêu Thuấn trong truyền thuyết. Đến cuối thời kỳ Xuân Thu, có một thày thuốc tên gọi Tần Việt Nhân, y thuật cao minh, y đức cao thượng, đã được mọi người gọi với cái tên tương xứng là “Biển Thước”, còn tên thật của ông ta thì đã bị người đời quên mất. Biển thước là người nước Tề, thời trai trẻ đã làm chủ hiệu quán trọ. Về sau được sự chỉ bảo của một danh y già là Trường Tang Quân mà học biết được cách khám bệnh và chữa bệnh, nên đã bắt đầu hành nghề y.

Biển Thước đã đi ra rát nhiều nước ở phương Bắc, đến nơi nào đi khám bệnh cho nhân dân ở nơi ấy, có bệnh gì chữa bệnh ấy. Đối với dân chúng bình thường ông đặc biệt quan tâm. Các bệnh tật của người già, phụ nữ và trẻ con, ông đều chữa trị rất giỏi. Như vậy, danh tiếng của ông dần dần được lan truyền đi, nhân dân đều rất tôn kính ông.

Có một lần, Biển Thước tới nước Quắc, đi qua cửa cung điện nhà vua, nghe nói Thái tử vừa bị chết, liền vội vàng hỏi thăm xem bị bệnh gì. Có người nói cho ông biết:

- Lúc đầu Thái tử khó thửo, khí huyết không thông, nội tạng bị hại, sau đó đột ngột tắc thở rồi chết.

Biển Thước hỏi tường tận, bệnh nhân chết khi nào, đã khâm liệm chưa. Sau đó ông trịnh trọng nói:

- Xin chuyển lời với đại vương quý quốc, tôi có thể cứu sống được Thái tử.

Người đó không tin, Biển Thước nói:

- Tôi xem bệnh từ trước tới nay đều lấy ngoài biết trong, lấy trong biết ngoài. Vừa rồi tôi nghe những chứng trạng mà ông nói, đã biết được Thái tử chưa chết thật, hiện tại nửa thân dưới của Thái tử khẳng định là vẫn còn nóng ấm.

Nhà vua nghe nói danh y Biển Thước tới, liền đích thân ra ngoài nghênh tiếp, nhăn mặt khổ sở mời ông khám bệnh c ho Thái tử. Biển Thước bước tới phía trước Thái tử, bắt mạch, rồi kiểm tra các bộ phận cho Thái tử, sau đó an ủi nhà vua:

- Bệnh của Thái tử gọi là “Thi quyết) (thể xác hôn mê ngất đi), đó là kết quả của việc không điều hòa cân bằng âm dương. Kỳ thực vẫn chưa chết, chỉ là một loại chết giả thôi. Xin nhà vua chớ lo, thần có thể chữa khỏi được.

Nói xong, Biển Thước để cho các đệ từ dùng kim châm vào mấy huyệt của Thái tử. Chỉ lát sau, quả nhiên Thái tử đã tỉnh lại. Biển Thước lại dùng cứu đốt ở hai bên sườn Thái tử, Thái tử liền ngồi ngay dậy. Lại uống thêm thang thuốc, qua gần mười ngày sau, Thái tử đã hoàn toàn bình phục. Sau khi tin tức này được lan truyền đi, người nước Quắc đều nói Biển Thước có thể cải tử hoàn sinh, biến người chết thành người sống được. Biển Thước bắt đầu nói:

- Tôi đâu có thể cải tử hoàn sinh được, đó là vì Thái tử chưa chết thật, chẳng qua là tôi khiến cho Thái tử phục hồi sức khỏe mà thôi!

Câu chuyện này nói rõ, vào thời đó những thày thuốc giống như Biển Thước này đã có thể gọi ra chuẩn xác nguyên nhân của con bệnh, ngoài ra còn biết dùng châm cứu để chữa trị cho người bệnh. Biển Thước còn giỏi chữa bằng nhìn và bắt mạch. Sự việc ông khám bệnh cho vua nước Tề là Hòa Công Ngọ (Hoàn Công người nước Tề, họ Điền, không phải là Tề Hoàn Công trong Ngũ bá thời Xuân Thu) đã chứng minh được điều này.

Lần đó, Biển Thước gặp Hoàn Công Ngọ, quan sát kỹ một lúc rồi nói:

- Đại vương đã có bệnh rồi. Nếu không chữa trị thì có thể bị nặng đó!

Hoàn Công Ngọ không vui vẻ, nói:

- Ta chẳng có cảm giác nào khó chịu cả, sao lại có thể bệnh được?

Sau khi Biển Thước ra về, nhà vua nói với tả hữu:

- Những kẻ làm thầy thuốc này, chỉ muốn tỏ ra mình cao minh tài giỏi, ta đương không có bệnh dám nói ta có bệnh.

Sau năm ngày, Biển Thước lại tới gặp Hoàn Công Ngọ, sau khi nhìn kỹ, liền có chút lo sợ nói:

- Bệnh của đại vương đã vào tới mạch máu rồi, cần phải gấp rút chữa trị mới kịp.

Hoàn Công Ngọ hãnh diện nói:

- Ta khỏe lắm! Chữa bệnh gì mới được chứ?

Lại trôi qua mấy ngày, Biển Thước tới gặp Hoàn Công Ngọ lần thứ ba, giật mình nói:

- Bệnh của đại vương đã vào tới ruột và dạ dày rồi, nếu không chữa thì sẽ nguy hiểm đó!

Hoàn Công Ngọ nghe xong rất chán ghét, chẳng thèm nói năng gì. Khi hai người gặp nhau lần thứ tư, Biển Thước vừa nhìn thấy Hoàn Công Ngọ, không nói năng gì, liền quay đầu bỏ đi. Hoàn Công NGọ cảm thấy kỳ quái, liền sai người đuổi theo, hỏi rõ nguyên nhân, Biển Thước nói:

- Bệnh của Đại Vương, vừa bắt đầu ở ngoài da, sau đó phát triển vào mạch máu, rồi vào trong nội tạng, lẽ ra đều có thể dùng phương pháp chườm nóng, châm cứu, uống thuốc, chữa khỏi được. Thế nhưng hôm nay, tôi nhìn thấy bệnh của đại vương đã ăn vào tới xương tủy rồi, không còn cách gì chữa khỏi nữa. Cho nên tôi đành phải bỏ đi.

Sau vài hôm, quả nhiên Hoàng Công Ngọ phát bệnh, lại sai người đi tìm Biển Thước, Biển Thước đã rời khỏi nước Tề rồi. Không lâu, Hoàng Công Ngọ chết.

Biển Thước hành nghề y, không những biết dùng thuốc, còn đặc biệt coi trọng trạng thái tâm lý của bệnh nhân, vì ông cho rằng, có một số bệnh chủ yếu không phải là bệnh của cơ thể, mà là tâm lý sinh hoạt của con người mất đi sự điều hòa cân bằng. Ví dụ người phóng túng kiêu ngạo, không coi trọng đạo lý, truy cầu sự giàu có bạt mạng, không biết tiết chế ẩm thực, không chịu rèn luyện thân thể khiến cơ thể suy yếu, tất cả những điều này đều có hại đối với cơ thể con người, gặp phải những bệnh nhân như thế này ông dứt khoát không chữa trị. Đặc biệt đối với những bệnh nhân mê tín cô đồng, ma thuật thì ông càng kiên quyết không chữa trị.

Những năm cuối đời, Biển Thước đã từng tới nước Tần hành nghề y. Tần Vũ Vương muốn mời ông tới khám bệnh, thế nhưng quan y nước Tần là Lý Hy vô cùng đố kỵ với Biển Thước, sợ ông chữa khỏi bệnh cho nhà vua thì sẽ ảnh hưởng tới danh dự và địa vị của mình, đành sai người đâm chết một đời danh y Biển Thước.

Y thuật của Biển Thước là đại biểu cho trình độ chữa bệnh của thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc, đồng thời cũng đã đặt cơ sở cho nền y học truyền thóng Trung Quốc. Cho tới ngày nay, cách khám bệnh “Vọng, Văn, Vấn, Thiết” (nhìn sắc da, nghe giọng nói, hỏi triệu chứng, bắt mạch), châm cứu, bốc thuốc theo thang, vẫn là những thủ thuật cơ bản trong khám và chữa trị bằng Đông y.