"Cảm ơn thưa bà," Allan nói. "Tôi cho rằng chỉ cần còn những người phụ nữ như thế này ở Thung lũng thì chắc chắn vẫn sẽ có những người đàn ông xứng đáng ở đây! Tất cả các bà chắc chắn đã làm tròn phần việc của mình rồi."
"Giờ thì, cháu đã có một hũ bơ táo, một cái xô đựng bánh mật ong, một miếng thịt xông khói và chiếc bánh mì trắng. Giá như cháu đến sớm hơn một chút thì cô đã có thể cho cháu vài quả trứng rồi—"
"Cháu đã có một bữa tiệc hoàng gia đây.—Tất cả những người lính đang đánh trận đi lên đi xuống Thung lũng này thế nào cũng ăn sạch nhà cửa của cô cho mà xem.—Cháu nhận được ít tiền lương từ hai tháng trước, và cháu vẫn còn đủ để trả sòng phẳng hơn—"
Cậu rút ra một tờ giấy bạc của Liên minh miền Nam. Người phụ nữ trên bậc cửa nhìn nó với vẻ trầm trồ, rồi nhận lấy từ tay cậu, xem xét cả hai mặt. "Họ làm chúng đẹp như tranh vẽ vậy," bà nói. "Có lần tôi ở Richmond và đã nhìn thấy Tòa nhà Quốc hội. Đó là một bức tranh đẹp về nó. Cả bức tượng Tướng Washington nữa chứ!—Chà! Con ngựa của ông ấy cứ lúa múa như người ta vẫn nói về con ngựa của Ashby theo tiếng nhạc vậy. Một trong những người bằng đồng xung quanh bệ tượng là tổ tiên của tôi đấy." Bà trả lại tờ giấy bạc. "Tôi có một chút ít cà phê thật muốn cho cậu lắm—nhưng mà hết sạch rồi. Dẫu sao thì, với những thứ cháu đang có, cháu sẽ không phải chịu đói đâu. Cháu có chỗ nào tử tế để ngủ qua đêm không?"
"Nơi tuyệt vời nhất trên đời. Một chiếc giường bằng lá sồi và mái nhà lợp toàn sao."
Bà nói: "Cháu có thể ở lại đây tối nay. Cô có một phòng trống."
"Bà tốt thật đấy ạ," Allan nói. "Nhưng cháu muốn ra ngoài để có thể nghe ngóng tin tức. Cháu là một trinh sát mà, thưa bà."
"Tôi đã đoán thế khi thấy cháu đi lên con đường mòn. Chúng tôi đang học hỏi nhanh lắm. Hồi trước tôi cứ nghĩ một người lính đơn giản chỉ là một người lính! Tôi chưa bao giờ nghĩ lại có những loại lính khác nhau. Cháu có nghĩ quân đội sẽ đi qua đường này không?"
"Cháu không thấy làm lạ đâu ạ," Allan nói. "Thực ra, cháu còn đang khá mong đợi điều đó nữa. Nhưng ai mà biết trước được. Có bao nhiêu người nhà của bà tòng quân thế?"
"Rất nhiều anh em họ. Nhưng các con trai tôi thì đi theo tướng Johnston. Richmond cách đây hơn trăm dặm, tôi nghĩ vậy, nhưng suốt cả đêm qua tôi cứ ngỡ như mình nghe thấy tiếng đại bác. Thôi, chào cháu nhé! Tôi rất vui được gặp lại tất cả các cháu ở Thung lũng. Nhớ quay lại ăn sáng nhé—và nếu quân đội đi qua thì tôi vẫn đủ đồ ăn cho một hoặc hai người nữa đấy. Chào cháu—Chúa phù hộ cho cháu."
Allan rời khỏi ngôi nhà gạch nhỏ, dừng lại uống ngụm nước ở con suối, rồi trèo qua một hàng rào thanh gỗ để băng qua một cánh đồng cỏ ba lá xanh tươi nhấp nhô đến một dải rừng đang mùa hoa nở, bên kia là con đường đi Mt. Solon và Bridgewater. Từ trong rừng bốc lên một làn khói lam nhuyễn và mùi củi đốt. Người trinh sát bước vào, bắt gặp một đống lửa cháy rực rỡ đến mức không cần thiết. Nằm duỗi dài bên cạnh nó, trên tấm thảm lá rụng từ năm ngoái, là Billy Maydew—người mà cậu đã xin đi cùng khi rời khỏi lực lượng đóng quân giữa McDowell và Franklin cách đó một tuần. Allan hít một hơi không khí. "Cậu đốt lửa to quá đấy, Billy! Đó không phải là cách làm việc của một trinh sát giỏi."
Billy đặt ngang khúc cây mà cậu đang đẽo xuống lớp lá khô. "Chẳng có ai ngoài người nhà ở đây để mà ngửi thấy mùi khói đâu. Bộ chúng ta không trông thấy tướng Ashby cưỡi con chiến mã đen vẽ một đường giống y như cây gậy kia dọc theo Thung lũng với một chốt canh cho mỗi mắt gút sao?" Cậu ngồi dậy. "Cậu có kiếm được gì ăn không?"
"Chắc chắn là có rồi. Đất nước này quả thực có những người phụ nữ tuyệt vời!" Allan trút đồ đạc mang theo xuống. "Gạt than ra và lấy cái chảo đi."
Sau đó, họ nằm sấp trên lớp lá và trò chuyện. Họ có quá nhiều điểm chung trong cuộc sống; họ thân thuộc với nhau chẳng khác nào hai con sóc hay chuyền trên cùng một cội cây. Giờ đây, khi nằm dưới làn khói tỏa ra từ hai chiếc tẩu thuốc bằng rễ cây bứa, họ dành một lúc bàn luận về Thunder Run, rồi từ chốn thú vị đó chuyển hướng về hiện tại. Allan đã từng dạy chữ cho Billy, và nhận ra đây là một học trò vô cùng kém cỏi. Hồi đó Billy thu lượm được rất ít chữ nghĩa sách vở, nhưng lại dành một sự kính trọng thực sự cho người khổng lồ tóc vàng đang nằm đối diện với mình. Kể từ khi tòng quân, cậu bắt đầu cảm thấy day dứt về những sự thiếu sót của bản thân, và cách đây một tuần, cậu đã gợi ý với Allan rằng trong thời gian tạm nghỉ các hoạt động trinh sát, người kia nên tiếp tục việc học cho mình. "Khi nào có cơ hội, tôi muốn thuyên chuyển sang pháo binh. Ba vạch đỏ ở đây này," cậu di ngón tay dài trên tay áo của mình, "chính là tham vọng của tôi. Tôi đoán lúc đó Christianna và tất cả các cô gái ở Thunder Run sẽ không gọi tôi là 'Billy' nữa. Họ sẽ gọi là 'Trung sĩ Maydew'. Một trung sĩ pháo binh thì đầu óc phải giỏi tính toán, và phải đọc được những từ có nhiều hơn một—một—"
"Âm tiết."
"Đúng thế đấy. Bây giờ ở quanh đây chẳng có cuốn sách in nào cả, nhưng cậu thì giữ tất cả trong đầu rồi—"
"Tôi chẳng dạy cậu được nhiều đâu," Allan điềm đạm đáp, "khi mà cứ phải thì thầm dưới bụi cây và lắng nghe kỵ binh của Schenck! Dù sao chúng ta cũng có thể làm gì đó. Cậu đánh vần kém khủng khiếp. Đánh vần chữ 'trung sĩ' xem—giờ đến 'quân khí'—rồi 'đạn dược'—'pháo đội'—'xe chở đạn'—'lựu pháo'—'Napoleon'—'Tredegar'—'càng pháo'—'bệ pháo'—'thuốc súng đại bác'—"
Trong tuần qua, Billy đã có tiến bộ—tiến bộ hơn cả một khóa học ở Thunder Run. Giờ đây, khi đang nằm trong khu rừng ở phía tây Mt. Solon, chờ đợi quân đội rút về Thung lũng, lần này là từ phía tây, từ những vùng hiểm trở Alleghany, cậu hoàn thành một cách xuất sắc một số bài toán nhẩm—"Nếu hai khẩu pháo Parrott của Yankee bắn ra cứ mỗi tám phút, và ở pháo đội chúng ta, lựu pháo được nạp đạn mỗi chín phút, pháo Napoleon mỗi mười phút, hai khẩu sáu pao mỗi mười một phút, và nếu quân Yankee tháo càng pháo rời đi vào cuối một tiếng đồng hồ, thì sẽ có bao nhiêu quả đạn pháo được bắn ra?"—"Nếu từ Harrisonburg đến Potomac là một trăm mười dặm, và nếu bộ binh đi bộ của cụ Jackson tiến lên hai mươi hai dặm một ngày, và nếu chúng ta nghỉ một ngày để đánh trận, và nếu chúng ta có ba trận giao tranh mỗi trận kéo dài hai tiếng, và nếu Banks cầm cự nửa ngày ở Winchester, và nếu Frémont thực hiện một cuộc hành quân bọc sườn và làm chúng ta chậm mất sáu tiếng, thì sẽ mất chính xác bao lâu để cụ Jackson đẩy Banks xuống sông Potomac?"—"Nếu Đại đội A có chín ngàn người khi xuất phát ('hồi đó có tròn một trăm') và năm người chết vì sởi và viêm phổi ('lẽ ra là sáu'), và nếu chúng ta tuyển thêm ba người ở Falling Springs, và sáu người tử trận ở Manassas cùng mười sáu người bị thương, một nửa trong số đó không bao giờ quay lại, và chúng ta có mười hai tân binh ở Centreville cùng bảy người nữa ở Winchester, và nếu năm kẻ đào ngũ trong chuyến đi tới Bath và Romney rồi bặt vô âm tín, và nếu năm người tử trận ở Kernstown và một tá người vẫn đang ở bệnh viện, và nếu mười tân binh nữa gia nhập ở Rude's Hill và nếu chúng ta để lại bốn người ốm ở Magaheysville, và nếu chúng ta không mất ai ở McDowell vì không tham chiến, nhưng mất hai người trong một trận giao tranh sau đó, và nếu Steve Dagg đào ngũ ba lần nhưng bị bắt lại và cố gắng bỏ trốn hai lần nhưng chưa bao giờ đi quá được nhà giam—thì có bao nhiêu người trong Đại đội A?"—"Nếu"—đây là câu hỏi của Billy—"nếu tôi gặp may trong trận chiến tới, và nếu tôi được chứng minh là có sự quen biết với từng cọng râu chữ nghĩa dài ngoằng nghoèo mà vị đại úy hỏi tôi, và tôi được lên làm trung sĩ, và tôi được thuyên chuyển sang pháo binh, và có một trận chiến lớn, và pháo đội của tôi với Đại đội A ở gần nhau, và Trung sĩ Mathew Coffin gặp rắc rối ngay sát cạnh tôi, và anh ấy kêu lên hàng trăm lần (nằm ngay ở đó trong vùng lửa đạn), 'Các cậu ơi, hãy đưa tao ra khỏi địa ngục này!' và toàn bộ đại đội buộc phải rút lui, tất cả các pháo thủ nữa, và chỉ còn mình tôi ở lại đó điều khiển khẩu pháo của mình, thật đẹp đẽ và hiên ngang, và anh ấy lại kêu lên hàng trăm lần nữa, 'Billy Maydew, hãy đến đỡ tao dậy và đưa tao ra khỏi địa ngục'—và tôi vẫn cứ tiếp tục phục vụ pháo hàng trăm lần, chỉ liếc nhìn anh ấy mỗi khi khẩu pháo gầm lên và tôi đứng thẳng người dậy—"
"Thật đáng xấu hổ!" Allan kêu lên. "Tôi từng nghe Steve Dagg nói điều gì đó đại loại như thế về Richard Cleave." Billy phẫn nộ ngồi bật dậy. "Không hề giống chút nào cả! Thiếu tá ra sao thì Steve Dagg thế đấy! Trung sĩ Mathew Coffin ra sao thì y như ai đó đã gọi một ai đó trong cuốn sách lịch sử cũ mà cậu bắt chúng tôi phải học đấy! Anh ta là 'một bạo chúa nhỏ'. Anh ta chính là thế đấy, và Thunder Run không thích kiểu người như vậy. Anh ta sẽ không thể chuyên quyền thêm được bao lâu nữa đối với Billy Maydew đâu. Và cậu đừng có đem tôi ra so sánh với Steve Dagg. Tôi không phải là kẻ như thế, và chưa bao giờ là thế cả."
Cậu lại nằm sấp xuống, mang theo vẻ mặt bị tổn thương, và kiên quyết không học tiếp bài học nữa. Allan điềm tĩnh đón nhận, thốt ra một vài câu xoa dịu, rồi chìm vào sự im lặng đầy thân tình. Không gian trong rừng thật dễ chịu, nơi những chú chim chuyền cành qua lại, hoa kim ngân hồng mọc khắp nơi, và từ một khoảng cách an toàn, một chú sóc chuột đang kiêu kỳ quan sát những kẻ xâm nhập. Người trinh sát nằm đó, ngái ngủ trong sự hạnh phúc, ánh nắng mặt trời biến mái tóc và bộ râu của cậu thành thứ vàng sợi, khẩu súng cạc-bin đặt gần đó. Quay trở lại Thunder Run vào lúc bấy giờ, Christianna đội chiếc nón chống nắng màu hồng, cài một bông hoa păng-xê từ trạm thu phí ngay trước ngực, đang tì người lên chiếc cuốc trong khu vườn cô đang vun trồng và phóng tầm mắt nhìn ra biển núi rộng lớn có thể nhìn thấy từ tổ chim ưng Thunder Run. Bóng mây trôi qua những ngọn núi; rồi mặt trời bừng sáng và chúng nằm dưới tầng ánh sáng mộng mơ màu thạch anh tím; Christianna đã có giấc mơ của mình vào đêm hôm trước. Trong giấc ngủ, cô bắt gặp một vũng nước sẫm màu bên dưới những tán cây tổng quán, và cô đã quỳ xuống bờ đất đen, nhúng đôi tay ngập đến vai vào dòng nước. Trong mơ, cô có cảm giác ở dưới đáy có thứ gì đó mà cô vẫn ao ước—một chiếc trâm cài áo hoặc một đồng tiền. Và cô đã kéo lên một vật nặng trĩu lấp đầy đôi tay mình. Khi cô nhấc nó lên nửa chừng khỏi mặt nước, ánh trăng chiếu rọi, và đó chính là Allan Gold. Giờ đây, cô đứng trong khu vườn trên sườn núi dốc được bao bọc bởi hoa phăng và hoa phi yến, phóng tầm mắt nhìn xa xôi qua những dãy núi dài và dấp dính. Cô biết rõ mình phải nhìn theo hướng nào, và bằng con mắt tâm trí, cô cố gắng nhìn ngắm những người lính trận, những người lính trận; rồi cô lắc đầu và cúi xuống tiếp tục công việc cuốc đất—nơi chốn xa xôi và cao ngất trên Thunder Run.
Cách đó ba mươi hải lý, trong khu rừng trổ hoa bên con đường Mt. Solon, Allan ngồi dậy. "Tôi suýt ngủ thiếp đi," cậu nói, "tận trên sườn núi phía trên Thunder Run." Cậu lắng nghe. "Tiếng móng ngựa—một tiểu đội đang phi nước đại, tiến về phía hướng đông! Chắc chắn là người của Ashby rồi, nhưng cậu cứ ở đây và vùi đất lên đống lửa để tôi ra ngắm nghía xem sao." Tay cầm súng, cậu len lỏi qua đám cây bụi rậm rạp giữa khu trại và con đường.
Trời đã muộn, nhưng con đường vẫn ngập tràn ánh nắng nằm giữa cánh đồng cỏ ba lá và lúa mì, những vườn cây ăn quả đang mùa hoa nở và những khu rừng tháng Năm. Những sự cẩn trọng của Allan phần lớn mang tính bản năng; theo những gì cậu chắc chắn, không có quân Liên bang nào ở phía nam Strasburg. Cậu ngóng tìm một chốt canh phiên nào đó của Ashby. Nhưng năm kỵ binh xuất hiện trong tầm mắt, ba người đi song song, hai người đi tụt lại phía sau một chút, không hề mang phong thái của người vùng Thung lũng. "Người miền Tidewater," Allan tự nhủ. "Từ đây đến Swift Run Gap là bao xa nhỉ? Không khéo lại là Tướng Ewell ấy chứ—"
Một phút sau, nhóm người tiến đến ngang tầm với khu rừng. Allan, sau một cái nhìn dò xét kỹ lưỡng khác, bước ra từ sau một bụi gai đang ra hoa. Nhóm người dừng lại. "Chào buổi chiều, anh bạn," người mang quân hàm ngôi sao và vòng nguyệt quế ở chính giữa cất giọng cao vút, lanh lảnh nói. "Đi một mình đấy à?—Hy vọng không phải là kẻ đào ngũ chứ? Quá nhiều kẻ đào ngũ rồi—căn bệnh trầm kha của cái quân ngũ này—thường dân hóa lính tạt và đủ thứ chuyện. Gì thế nhỉ? Cậu biết anh ta à, Stafford? Một trong những trinh sát của Tướng Jackson ư?—Thế thì, làm ơn cho tôi biết, Tướng Jackson đang ở đâu? Vì chúa tôi, tôi chịu chết không biết!"
"Chính cháu hôm nay cũng băng qua đồng ruộng, thưa ngài—cháu và một cậu bé đi cùng. Chúng cháu đã đi trước cùng Ashby để chặn Frémont. Tướng Jackson đang hành quân rất nhanh, và cháu mong là ngài ấy sẽ đến vào tối nay."
"Thế ngài ấy đang đi đâu?"
"Cháu hoàn toàn không biết, thưa ngài."
Ewell lanh lảnh nói: "Chà, tôi sẽ rất vui khi gặp ông ấy. Chúa biết là tôi chẳng rõ mình phải làm gì nữa! Tôi có phải tăng viện cho Johnston ở Richmond không? Tôi có phải vượt qua Thung lũng—thưa chúa, nơi này đáng yêu thật!—và tăng viện cho Jackson không? Chết tiệt thật, các quý ông, tôi đang là một thiếu tướng trên một chiếc bập bênh đây! Richmond lâm nguy—Thung lũng lâm nguy. 'Hãy đến với tôi!' Johnston nói. Rất đúng! Ông ấy cần từng người một. 'Hãy ở lại với Jackson,' Lee nói. Lại rất đúng nữa! Cả cụ Jackson đang có ba đạo quân đối đầu trước mặt mà chỉ có trong tay nhúm quân lẻ tẻ. 'Hãy phi ngựa sang và tự tìm hiểu cái đầu óc điên rồ ấy muốn gì,' vị thiếu tướng ở giữa tự nhủ." Ông đột ngột quay phắt sang Allan như một chú chim. "Chúa quỷ thật, tôi đói như chó sói đây! Cậu có gì ăn không?"
"Cháu có ít bánh mì, thịt xông khói, vài quả trứng, nửa hũ bơ táo và một miếng bánh mật ong, thưa ngài—"
Ewell xuống ngựa. "Cậu chính là người anh em kết nghĩa mà tôi đã đi tìm suốt ba mươi lăm năm qua! Maury và John, nghe chừng có vẻ đủ cho bốn người đấy. Deane và Edmondson, các anh cứ cưỡi ngựa tiến đến cái cối xay gió mà tôi thấy ở đằng trước kia, và hỏi xem họ có thể cho các anh bữa tối không. Chúng ta sẽ gặp lại các anh sau khoảng một tiếng nữa. Này ân nhân của tôi, chúng ta sẽ nhóm lửa và nếu cậu có cái chảo, tôi sẽ chỉ cho cậu cách làm một đĩa trứng ốp lết thế nào mới đúng điệu mà người ta thường chẳng bao giờ làm được!"
Bên trong khu rừng ẩn khuất, Billy lại vun lửa lên, và Tướng Ewell, dưới ánh mắt đầy thích thú của các sĩ quan tùy tùng, thái thịt xông khói, đập trứng vào chảo và làm ra một đĩa trứng ốp lết tuyệt hảo. Quả thực ông là một đầu bếp bậc thầy—mọi thứ đều ngon lành và đậm đà—và cả ba người đều đang rất đói. Ewell có mang theo xì-gà và hút chúng như một người Tây Ban Nha—ông cũng rất hào phóng khi chia sẻ thoải mái cho những người khác. Cứ khi nào lửa bén yếu đi, Billy lại ném những cành củi khô vào. Buổi tối trời se lạnh, bóng tối đang dần buông xuống; ánh lửa bập bùng cùng hơi ấm mang lại cảm giác thật dễ chịu. Những người mới đến đặt ra các câu hỏi. Họ rất muốn biết—tất cả mọi người trong vùng đều khao khát được biết—những nhân chứng sống của các sự kiện luôn được đánh giá cao. Người trinh sát đã từng ở McDowell ư?
"Vâng, nhưng không tham chiến, vì Lữ đoàn Stonewall không tham gia giao tranh. Trung đoàn 12 Georgia làm tốt nhất—và Trung đoàn 44 Virginia. Trung đoàn 12 Georgia giữ vững đỉnh đồi. Có một người, chỉ là một cậu bé giống như Billy ở đây thôi ('Cháu mười tám tuổi rồi!' Billy chen vào)—chẳng ai có thể cản được cậu ta lại, phía sau gò đất nơi quân ta đang nằm. 'Chúng ta không lặn lội đến đây để trốn tránh bọn Yankee,' cậu ta hét lên, rồi lao vồ ra ngoài và xông thẳng vào bọn chúng—tội nghiệp chàng trai!"
"Đó mới là tinh thần chứ. Sáng hôm sau các anh tiếp tục truy kích chứ?"
"Vâng, nhưng Milroy và Schenck cũng không chiến đấu tồi. Đó là một chiêu bài khá hay của họ—đốt rừng! Khắp nơi chập chùng màn khói mù mịt với những lưỡi lửa liếm láp—khói xộc vào mũi vào mắt và gió thổi ào ạt. Trông giống như ngày tận thế vậy. Cụ Jack—xin lỗi ngài, Tướng Jackson—Tướng Jackson không thể không mỉm cười, vì đó là một chiến thuật quá xuất sắc. Cuối cùng chúng ta rút lui, gần khu vực Franklin, và quân đội dựng trại một lát. Tôi và Billy đã đi cùng một phân đội của Ashby."
"Để chặn Frémont lại à?"
"Vâng. Tướng Jackson muốn các ngả đèo bị chặn kín. Chúng tôi đã làm việc đó khá triệt để."
"Bằng cách nào?"
"Đốt tất cả các cây cầu; chặt cây cối—có nơi chặt cả một dặm đường—rồi dựng rào chắn, lăn những tảng đá lớn từ trên vách núi xuống để chặn nghẽn các con đường. Nếu Frémont muốn vượt qua thì hắn sẽ phải đi đường vòng xa tận mạng nhện mới làm nổi! Tôi nghĩ hắn đành gác lại cuộc chơi trong một thời gian. Ít nhất thì hắn sẽ không thể gây rối đường thông tin liên lạc của chúng ta. Ashby có ba đại đội hướng về phía núi. Ông ấy đã cọc rào chắn ngang Thung lũng bên dưới Woodstock. Banks thậm chí không thể đưa nổi một tên gián điệp nào lọt qua từ Strasburg. Tôi từng nghe một sĩ quan nói—ngài biết anh ấy mà, Thiếu tá Stafford—Thiếu tá Cleave—tôi từng nghe anh ấy nói rằng Tướng Jackson sử dụng kỵ binh giống như Napoleon và chưa từng có ai làm được điều đó kể từ thời đó đến nay."
Ewell châm một điếu xì-gà khác. "Thường thì tôi phải thú nhận rằng cụ Jackson không hề điên rồ như cái tên ngốc nghếch Dick Ewell từng nghĩ! Đúng như Milton đã nói, 'Trong sự điên rồ của ông ấy ẩn chứa một phương pháp'—hình như của Shakespeare chứ nhỉ, Morris? Đọc sách ở ngoài đồng hoang chẳng được bao nhiêu."
Viên sĩ quan tùy tùng trẻ tuổi tỏ ra hào hứng suốt buổi tường thuật. "Stonewall quả là một cái tên hay, thưa trời! nhưng mà, có trời mới biết, họ nên gọi ông ấy là 'Kẻ lẩn tránh nghệ thuật' thì đúng hơn—"
Maury Stafford phá lên cười lớn. "Có trời mới biết, Morris, cậu tốt nhất là nên nói thẳng điều đó với ông ấy! Cậu từng gặp ông ấy bao giờ chưa?"
"Chưa. Người ta bảo ông ấy thực sự sùng đạo và ngây thơ hết mức có thể—nhưng lạy Chúa! chẳng có gì là ngây thơ trong những hành động gần đây của ông ấy cả."
Stafford lại cười. "Sùng đạo như Cromwell, và tinh ranh quỷ quyệt như Machiavelli! Mở đầu các mệnh lệnh bằng việc dành một lời tôn kính Chúa, kết thúc chúng bằng câu 'Cống tất cả những kẻ đào ngũ vào xiềng xích', và ở giữa thì hiến kế cho cả cáo Reynard—"
Ewell bỏ điếu xì-gà ra khỏi môi. "Đừng có mà mỉa mai cay độc thế, Maury! Còn tệ hơn cả uống rượu đấy—Thế nào, Deane?"
Một trong những kỵ binh của ông đã xuất hiện. "Có một sĩ quan liên lạc vừa đến, thưa tướng quân, mang theo một bức thư từ Tướng Jackson. Tôi để anh ta ở xối xay gió và quay lại báo cáo. Ở đó có một phòng làm việc nhỏ xinh xắn có đèn và đầy đủ dụng cụ viết lách."
Bóng chiều chập choạng phủ kín khu rừng, màn đêm buông xuống, và những vì sao lấp lánh giữa các kẽ lá. Một vầng trăng lớn màu trắng nhô lên biến con đường bên cạnh thành một dải lụa màu sữa trải dài từ đông sang tây. Một làn gió nhẹ khẽ lay động muôn vàn chiếc lá. Đâu đó sâu trong rừng, một con cú kêu lên từng hồi với vẻ vô cùng trang nghiêm. Billy chất thêm củi vào đống lửa, đặt cẩn thận khẩu súng của mình vào đúng vị trí, duỗi người nằm dài bên cạnh nó và chỉ trong ba phút đã chìm sâu vào giấc ngủ say nồng. Allan ngồi dựa lưng vào thân cây tr hickory, ánh lửa chiếu rọi lên những trang sách mà cậu mượn được từ một sinh viên nào đó trong hàng ngũ. Đó là một tập thơ của Shelley, và chàng trai trẻ đọc với sự trân trọng đầy nghiêm túc. Cậu là một người yêu thơ ca, và cậu rất vui mừng được gặp gỡ nhà thơ này—người mà các tác phẩm của cậu vẫn chưa thể đưa lên kệ sách của mình ở căn phòng nhỏ dưới mái hiên trạm thu phí. Cậu tiếp tục đọc, người chồm về phía trước, ánh lửa hắt lên vóc dáng vạm vỡ, mái tóc và bộ râu vàng óng của cậu, cùng nòng khẩu súng trường nằm trên lớp lá bên cạnh.
Hỡi Tình yêu! Đấng khóc thương
Sự mong manh của vạn vật chốn này,
Sao ngươi lại chọn kẻ mong manh nhất
Làm nôi ru, làm chốn ở, làm quan tài?
Allan làm cho đống lửa sáng rực hơn nữa, lắng nghe một lát tiếng cú kêu, rồi tiếp tục đọc:—
Những đam mê của nó sẽ ru ngươi
Như giông bão ru bầy quạ trên cao;
Lý trí sáng ngời sẽ chế nhạo ngươi—
Cậu ngừng đọc, quay đầu lại, vì nghe thấy tiếng kỵ mã trên con đường cái quan đang đi tới từ hướng cối xay gió. Nó tiến đến chậm chạp, mang theo sự mệt mỏi trĩu nặng trong từng tiếng móng ngựa, rồi rời khỏi con đường để đi vào ven rừng và dừng lại. Tiếp theo là khoảng lặng khi người kỵ mã buộc nó vào một thân cây non, rồi qua bụi rậm, người đó tiến về phía đống lửa trại. Hóa ra đó là Maury Stafford. "Viên liên lạc nói Tướng Jackson sẽ tới Mt. Solon vào khoảng nửa đêm. Tướng Ewell đang tranh thủ chợp mắt một tiếng ở xưởng cối xay. Tôi không buồn ngủ và đống lửa của các anh trông thật hấp dẫn. Tôi có thể ngồi bầu bạn với các anh một lát được không?"
Allan tỏ ra vô cùng hiếu khách. "Đương nhiên rồi, thưa ngài! Xin hãy trải áo choàng ngay ở đó—gió sẽ thổi khói sang hướng khác. Chà, tất cả chúng ta sẽ rất vui mừng khi được gặp quân đội!"
"Cậu đang đọc gì thế?"
Allan đưa cho anh ta xem. "Ừm!—
Những đam mê của nó sẽ ru ngươi
Như giông bão ru bầy quạ trên cao;
Lý trí sáng ngời sẽ chế nhạo ngươi—
Chà—tất cả chúng ta đều biết gã đó là một nhà tiên tri."
Anh ta đặt cuốn sách xuống chiếc áo choàng màu xám lót đỏ và ngồi chống cằm, đăm đăm nhìn đống lửa. Phải mất một lúc anh ta mới lên tiếng; rồi hỏi: "Cậu đã quen biết Richard Cleave lâu chưa?"
"Vâng. Kể từ khi cả hai chúng tôi còn trẻ hơn bây giờ. Tôi quý anh ấy hơn bất kỳ ai tôi biết—và tôi nghĩ anh ấy cũng có cảm tình với tôi."
Anh ta có vẻ có nhiều bạn bè ấm áp đấy chứ."
"Đúng vậy. Anh ấy kiên định như sắt đá và có tư duy lớn. Anh ấy mạnh mẽ—từ trong ra ngoài."
Có chút đơn giản đến vụng về đôi khi, cậu không nghĩ vậy sao? Luật sư và người lính được chắp nối trên hình mẫu Piers Ploughman, và những vết khâu không được che giấu kỹ? Tôi muốn nói là có sự thiếu uyển chuyển—"
"Tôi không nhận thấy điều đó," Allan đáp gọn lỏn. "Anh ấy là một người chỉ huy rất giỏi."
Người kia mỉm cười, dù chỉ bằng đôi môi. "Ồ, tôi đâu có chê bai anh ấy! Tại sao tôi phải làm thế chứ? Tôi từng nghe những điều rất tuyệt vời về anh ấy. Anh ta là một người được sủng ái, phải không, đối với Tướng Jackson?"
"Tôi không nghĩ Tướng Jackson lại có ai là người sủng ái cả."
"Ít nhất thì, anh ta không còn thất sủng nữa. Tôi nhớ vào thời điểm chiến dịch Romney kết thúc—"
"Ồ, chuyện đó à!" Allan nói, "đó có là gì đâu." Cậu đặt tẩu thuốc xuống. "Để tôi xem liệu mình có thể giải thích cho anh về cách thức của quân đội này nhé. Anh không hiểu Tướng Jackson như chúng tôi—những người đã ở bên ông ấy từ một năm trước và sự kiện Harper's Ferry! Trong rất nhiều thứ, ông ấy dịu dàng như một người phụ nữ; trong một vài thứ khác thì—không. Trong một số khía cạnh, ông ấy cứng như sắt. Ông ấy rất nghiêm khắc trong kỷ luật và tuyệt đối không dung thứ cho bất kỳ bóng dáng nào của sự bất phục tùng, trái lệnh hay chểnh mảng nhiệm vụ. Ông ấy mang nhược điểm của chính ưu điểm của mình, và đôi khi ông ấy nhìn thấy những điều đó ngay cả khi chúng không hề tồn tại. Ông ấy không hiểu thế nào là châm chước hay tha thứ. Ông ấy sẽ khiển trách một người trong mệnh lệnh chung, bêu riếu anh ta—nếu anh ta là sĩ quan—trước mặt binh lính, và tất cả chỉ vì một chuyện mà một vị tướng khác sẽ chẳng buồn để ý tới! Ông ấy sẽ bắt một sĩ quan phải hành quân mà không có gươm suốt cả nhiều ngày ở phía sau trung đoàn của mình, và tất cả cũng chỉ vì một lỗi mà một lời khiển trách đơn thuần là đủ! Như anh nói đấy, ông ấy đã bắt chính người mà chúng ta đang bàn tới làm điều đó từ Bloomery Gap đến Romney—và chẳng ai biết lý do tại sao. Chỉ mới dạo trước thôi, có một số gã lính ngốc nghếch kỳ hạn một năm ở một trong các trung đoàn của chúng ta đã đi đến kết luận rằng họ không muốn tái ngũ nữa. Họ nói họ sẽ về nhà và lớn tiếng đòi xuất ngũ. Và họ đã quên béng mất đạo luật tòng quân mà Quốc hội vừa mới thông qua. Thế là, khi yêu cầu xuất ngũ bị từ chối, họ nổi giận lôi đình và vứt bỏ vũ khí. Viên đại tá đến gặp tướng quân, và tướng quân suýt thì ra lệnh bắt giam ông ấy. 'Tại sao Đại tá Grigsby lại đến gặp tôi để học cách đối phó với những kẻ bạo loạn? Hãy bắn chết chúng ngay tại chỗ đi.'—Cả trận Kernstown nữa. Hầu như không có một người nào trong lữ đoàn Stonewall lại không nghĩ rằng Tướng Garnett có lý khi ra lệnh rút lui đó, thế mà hãy nhìn Garnett kìa! Đang bị bắt giam, và vị tướng tư lệnh đang đệ trình các cáo buộc chống lại lại ông ấy! Nào là ông ấy không chờ mệnh lệnh, làm thua trận và vân vân. Với Garnett thì đó là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng—tước hiệu, danh tiếng và cả danh dự vì lòng dũng cảm đều lâm vào cảnh nguy hiểm—"
"Tôi hiểu. Nhưng với Richard Cleave thì đó không phải là chuyện nghiêm trọng ư?"
"Hoàn toàn không. Những vụ bắt giam và khiển trách nhỏ nhặt này—thậm chí cả những người giỏi nhất cũng không tránh khỏi. Tôi không nghĩ chúng có gì thú vị, vì đôi khi chúng được nhắc đến trong các báo cáo, và thỉnh thoảng chúng còn lọt đến tai những người phụ nữ ở nhà. Nhưng các sĩ quan của ông ấy giờ đã hiểu rõ ông ấy, họ duy trì kỷ luật tốt, và họ thà được dẫn dắt bởi Stonewall Jackson còn hơn là một vị tướng dễ tính hơn. Còn về phần Richard Cleave, tôi đã ở cùng anh ấy trong cuộc hành quân đến McDowell và anh ấy trông giống như một người hạnh phúc."
"A!"
Cuộc trò chuyện ngưng bặt. Người trinh sát, sau khi đã nói hết ý mình, dễ dàng chìm lại vào sự im lặng. Vị khách của cậu, nửa nằm nửa ngả trên chiếc áo choàng dưới gốc cây cổ thụ sần sùi, vẫn bất động. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt anh ta một cách kỳ lạ, vì lúc này trông nó giống mặt của người này, lúc khác lại như mặt của người kia. Ở một khía cạnh, anh ta trông có vẻ chăm chú, như thể trong tâm trí đang vạch ra một đường lối. Ở khía cạnh khác, anh ta chỉ thể hiện sự mệt mỏi, phảng phất một nét gì đó bi kịch—một gương mặt khôi ngô, đầy vẻ đăm chiêu, u sầu. Họ cứ giữ nguyên tư thế đó trong một lúc, ngọn lửa cháy trước mặt, ánh trăng tràn ngập khu rừng, và tiếng cú kêu vọng ra từ cái hốc trên một thân cây mục nát.
Cuối cùng, một âm thanh khác chen vào, một âm thanh rất nhỏ, trầm đục giống như tiếng sóng ngầm từ xa vọng lại hoặc như tiếng sấm không có tiếng vang. Nó lớn dần lên; dẫu vẫn đục nhưng đã trở nên sâu thẳm. Allan gạt tàn thuốc ra khỏi tẩu. "Đó là một âm thanh," cậu nói, "mà một khi đã nghe qua thì cậu sẽ không bao giờ quên được. Quân đội đang tới."
Stafford đứng dậy. "Tôi phải quay lại chỗ Tướng Ewell thôi! Cảm ơn Gold vì sự hiếu khách của anh."
"Có gì đâu! Không có gì đâu!" Allan nhiệt tình đáp. "Tôi rất vui vì có thể làm sáng tỏ vấn đề đó giúp anh. Sẽ thật tàn lụi như sương muối giá băng nếu để bàn tay và tâm trí của Stonewall Jackson chống lại anh—và Richard Cleave không phải là người ít vướng vào hoàn cảnh đó nhất!"
Đạo quân Thung lũng, bao gồm cả tiên phong, chủ lực, hậu quân, pháo binh và đoàn xe vận tải, tiến xuống con đường ngập ánh trăng, đã hành quân được hai mươi dặm kể từ giữa trưa. Hai bên đường trải dài những đồng cỏ tươi tốt, một dòng suối uốn lượn, những khu rừng đẹp đẽ. Từng đại đội một rời khỏi con đường, dừng chân, xếp súng, giải tán hàng ngũ. Việc chấm dứt sự chuyển động thật ngọt ngào, cảm giác được đặt chân lên thảm cỏ mới tuyệt vời làm sao. Họ đã ăn tối từ ba tiếng trước; giờ đây họ muốn ngủ, và chẳng cần bận tâm nhiều trước đó, họ nằm xuống và tận hưởng giấc ngủ—những người thuộc lực lượng "bộ binh đi bộ" của Stonewall Jackson ngủ dưới vầng trăng tròn ở Mt. Solon.
Tại xưởng cối xay diễn ra một cuộc gặp gỡ và hội nghị. Một nhân vật mặc chiếc áo choàng cũ và chiếc mũ lưỡi trai sờn cũ rích xuống ngựa, với dáng điệu chẳng mấy uyển chuyển, từ một con ngựa đã mệt mỏi, và băng qua hiên nhà không che chắn để tiến đến cánh cửa rộng của xưởng cối xay. Ở đó, ông được đón tiếp bởi vị trung sĩ đáng tin cậy và sẽ là người đáng tin cậy trong tương lai của ông—"anh Dick Ewell thân mến". Lời chào của Jackson giản dị đến mức cụt lủn. Lời chào của Ewell mang sự chuẩn xác của một đại úy kỵ binh. Cùng nhau, họ bước vào văn phòng nhỏ của xưởng cối xay, nơi các sĩ quan tùy tùng đặt đèn và dụng cụ viết lách rồi lui ra ngoài. Hai vị tướng ngồi xuống, một người ở phía này chiếc bàn gỗ thông, người kia ở phía đối diện. Jackson lấy từ trong túi ra một quả chanh, rất thong thả mở con dao ra, cắt đôi quả trái cây, và áp một nửa thứ báu vật chua ngoa ấy lên môi. Ewell cựa quậy khó chịu, rồi khi người kia tiếp tục mút, ông quyết định mở lời trước cho xong chuyện. "Chết tiệt thật, thưa tướng quân! Nếu cuối cùng tôi không thấy vui mừng vì có được vinh dự này—"
Jackson liếc sang bên kia bàn bằng một cái nhìn xám xanh, rồi nhẹ nhàng đặt một nửa quả chanh xuống và cầm nửa kia lên. Ewell thầm nghĩ: "Sao quái quỷ nào mà ông ấy lại nhìn mình với cái vẻ trách móc chết tiệt đó nhỉ?" Ông lại bắt đầu câu chuyện khác. "Có một đống lời khuyên rối rắm chết tiệt từ Richmond gửi đến. Tôi ghét sự bất định như quỷ dữ, thế nên tôi nghĩ mình tốt nhất là nên phi ngựa sang đây—"
Jackson dịu dàng nói: "Tướng Ewell, ngài làm ơn đừng chửi thề. Thưa ngài, những lời tục tĩu là điều cực kỳ khó chịu đối với tôi. Giờ thì, ngài đã phi ngựa sang đây ư?"
Ewell nuốt nước bọt. "Phi ngựa sang—phi ngựa sang—tôi đã phi ngựa sang, thưa tướng quân, từ Swift Run Gap, và tôi mang theo hai công điện mới nhất từ Tướng Johnston và Tướng Lee. Tôi nghĩ có lẽ cần có chút ý kiến biểu lộ từ ngài gửi đến họ về quan điểm của ngài—sau chiến thắng vừa qua và mọi chuyện—"
Người kia cầm lấy và đọc, đặt các công điện xuống và quay lại với quả chanh của mình. Chẳng mấy chốc. "Tôi sẽ đánh điện vào tối nay cho Tướng Johnston và Tướng Lee. Tôi sẽ khuyên rằng ngài hãy tiến vào Thung lũng như dự định ban đầu. Còn về phần Richmond—chúng ta có thể phục vụ Richmond tốt nhất bằng cách đe dọa Washington."
"Đe dọa Washington ư?"
"Hiện tại ngài đang ở trong khu vực của tôi và là một phần trong quyền chỉ huy của tôi. Ngài sẽ lập tức cho quân đội tiến lên một ngày đường. Khi nhận được tin từ Tướng Johnston và Tướng Lee—và nếu chúng đúng theo xu hướng tôi mong đợi—ngài sẽ tiến quân nhanh chóng đến Luray."
"Và sau đó?"
"Nhanh chóng tiến đến Luray. Tôi đánh giá rất cao tốc độ hành quân."
"Tôi hiểu điều đó, thưa tướng quân. Gấp đôi khoảng cách trong nửa thời gian."
"Tốt! Khi đã đưa ra chỉ thị, điều đáng mong muốn là những chỉ thị đó phải được tuân theo. Tôi sẽ chịu trách nhiệm đưa ra những chỉ thị thích hợp."
"Tôi hiểu rồi, tướng quân. Tuân lệnh và không hỏi han gì thêm."
"Đúng thế. Hãy cẩn thận với những cỗ xe đạn dược của ngài, nhưng ngoài ra thì càng ít hành lý cồng kềnh càng tốt."
"Tôi hiểu rồi, thưa tướng quân. Con đường dẫn đến vinh quang không thể đi cùng với quá nhiều hành lý được."
Jackson vươn cánh tay dài ra và khẽ chạm vào tay người kia. "Tốt! Tôi sẽ ngạc nhiên đấy nếu chúng ta không hợp tác với nhau thật tốt. Giờ tôi sẽ viết điện tín gửi Tướng Lee và sau đó ngài sẽ quay lại Swift Run Gap. Một vị tướng vắng bóng khỏi quân đội của mình càng ít giờ càng tốt." Ông đứng dậy và mở cửa. "Trung sĩ Meade!" Viên tùy tùng xuất hiện. "Hãy cử cho tôi một người liên lạc—người có con ngựa tươi sức nhất ấy. Ra lệnh yên cương ngựa cho Tướng Ewell."
Đó là ngày mười bảy. Hai ngày sau, Đạo quân Thung lũng, di chuyển xuống đường cái quan Thung lũng với niềm tin tuyệt đối rằng nó đang lao mình tấn công Banks ở Strasburg, bỗng quặt ngoắt về phía đông quanh khu vực New Market, với một sự đột ngột khiến người ta chóng mặt. Chạy cắt ngang qua đường đi của nó lúc này là bức tường kỳ lạ và hùng vĩ của dãy Massanuttons, một dị thường kiến trúc của tự nhiên, sừng sững giữa Thung lũng tươi đẹp. Đạo quân rên rỉ. "Lại leo núi nữa! Lần này vào giờ này ngày mai, tôi đoán là chúng ta lại leo ngược trở lại thôi. Bên kia chẳng có gì ngoài Thung lũng Luray cả!"
Quân đội cứ thế tiến lên, xuyên qua những khu rừng rậm rạp nơi hoa nguyệt quế đang nở rộ, qua những dòng suối mát lạnh róc rách, qua những chốn từng là nơi lui tới của hươu nai, qua những thảm dương xỉ, trên những lớp lá thông, dưới bầu trời xanh thẳm,—rồi nó hạ xuống, qua những khúc quanh co uốn lượn dài dằng dặc, rêu phong, dương xỉ và những khu rừng giàu có nhất, nơi đây là bóng râm nhung lụa, nơi kia là ánh sáng rực rỡ nhất, cứ thế đi xuống, đi xuống thung lũng Luray đáng yêu, đến chỗ qua sông Shenandoah, đến những đồng cỏ xanh ngắt và tiếng kèn đồng vang lên lệnh "dừng lại"!
Thời gian giữa lúc điểm chuông tối và tiếng kèn báo thức sao mà ngắn ngủi thế! Bình minh hồng rực, tĩnh lặng, không lạnh, dòng sông chảy sát bên, binh lính được phép rũ bỏ bụi bặm của chặng hành quân dài ngày hôm qua. Họ lao mình xuống, dọc theo nhánh phía nam của sông Shenandoah, dòng nước mát lạnh và trong lành. Có tiếng cười nói, tiếng hò reo, những trò chơi đùa như cá heo. Rồi họ bước lên, và trong lúc nấu bữa sáng, họ nghe thấy tiếng trống và kèn fife của tám ngàn quân thuộc lực lượng Ewell đang tiến từ Conrad's Store xuống.
Đêm hôm trước tại Washington, nơi tràn ngập sự an toàn và niềm kiêu hãnh về sự kiện Thất thủ Richmond chắc chắn sẽ xảy ra—nếu không muốn nói là đã xảy ra rồi, Bộ trưởng Chiến tranh đã nhận được một bức công điện từ Tướng Banks tại Strasburg trong Thung lũng Virginia, cách Winchester ba mươi dặm.
"Lực lượng của tôi tại Strasburg gồm 4.476 bộ binh, hai lữ đoàn; 1.600 kỵ binh, 10 khẩu pháo Parrott và 6 khẩu pháo nòng trơn. Tôi có trên tuyến Đường sắt Manassas Gap, giữa Strasburg và Manassas, 2.500 bộ binh, 6 đại đội kỵ binh và 6 khẩu pháo. Có 5 đại đội kỵ binh, thuộc Trung đoàn Maine Thứ nhất, ở gần Strasburg. Về phía kẻ thù, tôi nhận được thông tin tối qua, trực tiếp từ New Market, rằng Jackson đã quay trở lại cách Harrisonburg 8 dặm về phía tây. Tôi không nghi ngờ gì về việc lực lượng của Jackson đang ở gần Harrisonburg, và Ewell vẫn ở lại Swift Run Gap. Tôi sẽ thông báo chi tiết hơn về tình hình hiện tại và các kế hoạch có thể có của kẻ thù."
Theo đúng lời hứa, Tướng Banks đã viết một bức thư dài từ Strasburg vào tối ngày 22:—
"Thưa ngài. Sự trở lại của các lực lượng nổi dậy của Tướng Jackson tới Thung lũng sau cuộc hành quân cưỡng bức chống lại các Tướng Milroy và Schenck làm tăng thêm sự lo lắng của tôi về sự an toàn của vị trí tôi đang chiếm giữ.... Rằng ông ta đã trở lại là điều không thể nghi ngờ.... Từ tất cả thông tin tôi có thể thu thập được—và tôi không muốn gây hoang mang không cần thiết—tôi buộc phải tin rằng ông ta đang mưu tính một cuộc tấn công ở đây. Tôi coi như chắc chắn rằng ông ta sẽ tiến về phía bắc tới tận New Market, một vị trí... cũng cho phép ông ta phối hợp với Tướng Ewell, người vẫn đang ở Swift Run Gap.... Một khi đến New Market, họ chỉ cách Strasburg hai mươi lăm dặm... Tôi đã kiềm chế cho đến phút cuối cùng mới trình bày vấn đề này, vì thừa biết rằng những sự hoang mang vô căn cứ gây hại thế nào cho dịch vụ công cộng..."
Vị tướng ký tên và gửi bức thư đi. Đứng lại một lát, trong bầu không khí se lạnh của buổi chiều tối, ở cửa trụ sở, ông nhìn về hướng đông nơi những ngôi sao đầu tiên đang lấp lánh. Cách đó mười bốn dặm là tiền đồn kiên cố nhất của ông, ngôi làng Front Royal do Đại tá Kenly đóng quân cùng một nghìn người và hai khẩu pháo. Vị tướng không thể nhìn thấy nơi đó; nó nằm giữa dãy Massanuttons và dãy Blue Ridge, nhưng nó ở trong tâm trí ông. Ông nói với một sĩ quan tùy tùng. "Ngày mai tôi nghĩ tôi sẽ gọi Kenly quay lại và phái ông ấy xuống đường cái quan để dò thám lực lượng của kẻ thù."
Thị trấn nhỏ Strasburg rực rỡ ánh đèn chói lọi và tràn ngập những âm thanh đa dạng của một đạo quân đóng trại. Những người bán hàng rong bày bán hàng hóa của họ, các toán lính gác đi qua, các kỵ binh khua rổn rảng tiếng cựa giày qua các con đường, tiếng cười nói vang vọng khắp nơi. Một đoàn kịch lưu động từ miền Bắc đi xuống, di chuyển từ Washington đến Harper's Ferry—nơi do ba nghìn quân Liên bang kiểm soát; từ Harper's Ferry đến Winchester—do một nghìn rưỡi quân kiểm soát; và từ Winchester đến Strasburg. Các diễn viên có một rạp lều bằng vải bạt, nơi dưới ánh nến lụi tàn và tiếng đàn vĩ cầm kẽo kẹt, họ trình diễn vở kịch đẫm máu của buổi tối, và họ biểu diễn trước một khán giả đông nghẹt. Ở những nơi khác có cờ bạc, nơi khác cầu nguyện, nơi khác những kẻ ba hoa khoác lác về những chiến tích vĩ đại như Ajax, nơi khác có tiếng rên rỉ và trằn trọc trong các bệnh viện, nơi khác một người lính trơn nào đó, được nhấc bổng trên đầu những đồng đội của mình, đang đọc to những tờ báo miền Bắc lên. McClellan có một trăm mười hai nghìn người. Hôm qua đạo quân tiên phong của ông ấy đã đến Nhà Trắng trên sông Pamunkey. McDowell có bốn nghìn người, và theo thông tin mới nhất thì chỉ cách thủ đô phản quốc vài chặng hành quân. Các pháo hạm của chúng ta đang hối hả tiến lên sông James. Có lẽ vào chính thời điểm bài viết này lên khuôn thì Richmond đã thất thủ rồi.
Thất thủ, thất thủ, thất thủ, thất thủ,
Thất thủ khỏi vị thế huy hoàng,
Và quằn quại trong vũng máu.
Ở những nơi khác, những người đàn ông dũng cảm, trung thực và giản dị vẫn tận tụy với nhiệm vụ của họ, viết thư về nhà, và khi đi tuần tra hay dạo bước trên các chốt canh, họ ngước nhìn những vì sao bạc. Họ nhìn những ngôi sao ở phía tây, trên dãy Alleghenies nơi Frémont, nơi Milroy và Schenck đang trú ngụ; và những ngôi sao ở phía nam, trên những dặm dài của Thung lũng lớn, trên vùng Harrisonburg, đâu đó bên kia phía có Stonewall Jackson; và những ngôi sao ở phía đông, trên dãy Massanuttons, với dãy Blue Ridge ở phía sau, và Front Royal ở khoảng giữa, nơi Đại tá Kenly đang đóng quân; và những ngôi sao rạng ngời ở phía bắc, trên quê hương, trên Connecticut, Pennsylvania và Massachusetts, trên Wisconsin, Indiana và Maine.
Những người ngắm nhìn những vì sao từ Strasburg có lẽ là những kẻ ít nghĩ nhất đến những ngôi sao ở phía đông. Thế nhưng dưới những vì sao đó vào đêm hôm đó, cách Front Royal mười dặm, là Stonewall Jackson và mười bảy nghìn quân.