Hồi Chuông Dài

Lượt đọc: 444 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 6
Qua Đèo Ashby

❊ ❊ ❊

Trung đoàn Bộ binh Virginia số 65, dưới quyền Đại tá Valentine Brooke, đóng quân ở phía bắc Winchester trong thung lũng Virginia, bên một thảo nguyên có con suối uốn lượn và trên sườn đồi rợp bóng trăm cây dẻ phủ đầy những chùm hoa trắng muốt. Phía bên phải họ là các trung đoàn 2, 4, 5, 27 và 33 của Virginia, cùng với trung đoàn 65 hợp thành Lữ đoàn số Một do Tướng T. J. Jackson chỉ huy. Khẩu đội pháo phối trực thuộc—Pháo binh Rockbridge—chiếm vị trí tại một vườn táo gần đó. Bên trái, giữa những thảo nguyên tháng Bảy khác và các ngọn đồi rợp bóng dẻ khác, là các lữ đoàn của Bee, Bartow và Elzey trải dài. Đâu đó từ đằng xa, sau lớp màn sương mù, là Stuart cùng kỵ binh của ông. Bên kia suối, một ngôi nhà gạch bao quanh bởi những hàng cây dâu tằm là sở chỉ huy của Joseph E. Johnston, tổng tư lệnh các lực lượng Liên minh—một vị tướng kỳ cựu, tài ba và cẩn trọng, lúc này đang nắm trong tay mười một nghìn quân để đối phó với Patterson cùng mười lăm nghìn quân ở một hướng, và McDowell với ba mươi lăm nghìn quân ở hướng kia, đồng thời luôn chăm chú lắng nghe tin tức từ Beauregard với hai mươi nghìn quân đang đóng tại Manassas. Đó là vào giữa tháng Bảy năm 1861.

Sở chỉ huy Lữ đoàn số Một chỉ là một cái cây—một cái cây to đặc biệt—nằm tách biệt đôi chút so với những cây khác. Dưới gốc cây đặt một chiếc ghế tựa nhà bếp và một chiếc bàn gỗ, được trưng dụng từ căn lều gần nhất và đã trả tiền sòng phẳng. Sát bên cạnh là một cái lều rất nhỏ, nhưng Chuẩn tướng T. J. Jackson hiếm khi sử dụng đến. Ông ngồi dưới gốc cây, trên chiếc ghế nhà bếp, hai bàn chân xỏ trong đôi bốt kỵ binh khổng lồ đặt ngay ngắn trước mặt, hai tay buông thẳng cứng nhắc. Tại đây, ông giải quyết mọi công việc hằng ngày, và khi xong việc, ông ngồi đó hướng mặt về phía Bắc. Là một con người vụng về, ít nói và kỳ lạ, với những quan niệm lạ lùng về sức khỏe cũng như nhiều vấn đề khác, ở ông hoàn toàn không mảy may có vẻ gì là duyên dáng, lãng mạn hay uy phong của chiến tranh. Ông lạnh lùng, thô kệch, tay chân to lớn, thị phong kém và tác phong cứng nhắc. Trong hàng ngũ của ông không thiếu những thanh niên bảnh bao, tuấn tú cảm thấy vô cùng khó chịu trước ý tưởng phải ra trận dưới sự dẫn dắt của một con người như vậy. Việc ông từng chiến đấu rất dũng cảm ở Mexico và mang trong lòng mối thù hận lạnh lùng, đáng sợ đối với kẻ thù là những điểm cộng cho ông; còn hầu hết mọi thứ khác đều chống lại ông. Ông bắt binh sĩ huấn luyện bảy giờ mỗi ngày. Kỷ luật của ông thuộc hàng nghiêm khắc nhất, và những lời khiển trách của ông đủ sức làm cho những sĩ quan gan dạ nhất phải khiếp vía. Một chút lơ đễnh, một sự sơ suất nhỏ, bất kỳ hành vi trái lệnh nào—hình thức kiểm điểm, đình chỉ, bắt giữ sẽ giáng xuống với độ chính xác lạnh lùng và sự tàn nhẫn chẳng khác nào tự nhiên. Dường như ông hoàn toàn thiếu sức tưởng tượng. Ông rất ít khi có khiếu hài hước và chẳng tài nào hiểu nổi một lời nói đùa. Ông uống nước lọc và mút chanh để chữa bệnh khó tiêu, lại còn tưởng rằng việc dùng hạt tiêu đã gây ra chứng yếu ở chân trái. Ông cưỡi một con ngựa gầy trơ xương tên là Little Sorrel, mang gươm theo kiểu kỳ cục nhất, và phát âm từ "oblique" thành "oblike". Niềm vui lớn nhất của ông là đến nhà thờ Trưởng lão hai lần vào Chủ nhật và tham dự các buổi cầu nguyện trong tuần. Thỉnh thoảng trong mắt ông lại lóe lên một tia sáng hứa hẹn điều gì đó, nhưng các cuộc chiến chưa nổ ra, và binh lính của ông hầu như chẳng hiểu tia sáng đó báo hiệu điều gì. Một vài người quan sát cho rằng ông là kẻ đầy tham vọng, nhưng họ chủ yếu chỉ bị cười trừ. Đối với toàn lữ đoàn, ông có vẻ thực tế, tẻ nhạt và vô cùng khắc nghiệt, thực hiện mọi nhiệm vụ với sự chính xác, đơn điệu và đều đặn như một chiếc đồng hồ, giữ kín mọi kế hoạch như bí mật dưới mồ, hiếm khi ngủ, thức dậy từ lúc bình minh và bắt thuộc cấp phải làm y như vậy, cầu nguyện mọi lúc mọi nơi và đòi hỏi một sự tuân thủ tuyệt đối—điều này có lẽ thích hợp khi đi theo một vị đại tướng lừng lẫy nào đó, một kiểu Napoleon được sùng bái, nhưng có vẻ chẳng tương xứng chút nào đối với một cựu giáo sư triết học tự nhiên và chiến thuật pháo binh tại Học viện Quân sự Virginia. Sự thật là tại Harper's Ferry, nơi với cấp bậc Đại tá T. J. Jackson, ông từng chỉ huy cho đến khi Johnston đến nơi, ông đã bắt đầu vãn hồi trật tự từ chốn hỗn mang và nhào nặn từ một đám đông tình nguyện viên đầy nhiệt huyết nhưng vô kỷ luật thành một cỗ máy mà thế giới phải công nhận là đáng kinh ngạc; sự thật cũng là vào ngày mùng 2 tháng Bảy, trong cuộc đụng độ nhỏ với Patterson tại Falling Waters, ông dường như không phải là một nhân vật tầm thường trong mắt các nhà phê bình ở hàng ngũ binh sĩ. Ông rời khỏi Falling Waters với cấp bậc Chuẩn tướng T. J. Jackson, và binh lính của ông, dẫu vẫn còn vài điều hoài nghi trong lòng, bắt đầu gọi ông là "Lão Jack" (Old Jack). Biệt danh ấy mang ý nghĩa ngợi khen, nhưng là sự ngợi khen bị kìm nén rất nhiều. Họ có thể nói—và thực tế họ đã nói—rằng bất kỳ kẻ ngốc nào cũng biết một kẻ điên thì dám chiến đấu!

Binh đoàn Shenandoah là một đội quân dân sự, đầy nhiệt huyết, tổ chức lỏng lẻo, ít nhiều thiếu kỷ luật, hoàn toàn chưa có kinh nghiệm chiến trận, nóng vội và trẻ trung, vẫn chưa học được bài học rằng khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm đôi khi lại là một đường cong. Trong mắt họ, Patterson tại Bunker Hill chính là vết nhơ duy nhất trên gia huy, và toàn bộ trò chơi chiến tranh cốt làm sao xóa bỏ được vết nhơ ấy. Sự bất mãn vì phải án binh bất động dâng cao. Trời tháng Bảy oi bức và khiến người ta chỉ muốn tranh cãi; trại lính ở phía bắc Winchester trong thung lũng Virginia râm ran những lời bàn tán của các nhà chiến lược bậc bét trong hàng ngũ. Lẽ ra nên tấn công Patterson sau trận Falling Waters. Dù ông ta có cố thủ đằng sau những bức tường đá ở Martinsburg thì sao chứ? Lẽ ra phải tấn công Patterson vào ngày rằm tại Bunker Hill. Lỡ như ông ta có mười lăm nghìn quân thì sao?—lỡ như ông ta có hai mươi nghìn quân thì sao?—Lỡ như McDowell đang chuẩn bị vượt sông Potomac thì sao? Và giờ đây, vào ngày 17, Patterson đang ở Charlestown, lủi thủi tiến về phía đông, rõ ràng là định bao vây Binh đoàn Shenandoah! Patterson là thực tế phũ phàng còn McDowell chỉ là giấc mơ—vậy mà Johnston vẫn không chịu di chuyển về phía tây để tấn công! Chúa ơi! Chúng ta rời nhà đâu phải chỉ để ngồi ngắm mấy trái dẻ này chín! Dù sao thì tất cả các vị tướng đều phát điên cả rồi.

Đó là lúc chín giờ sáng thứ Năm ngày 18,—một ngày nóng như đổ lửa. Ve sầu kêu ra rả vì oi bức; bãi cỏ, bất cứ chỗ nào mà con người, ngựa và bánh xe ngựa chưa nghiền nát thành bụi, đều khô cháy ngả màu nâu vàng;ám cỏ bạc hà bên suối héo rũ. Buổi tập luyện buổi sáng đã kết thúc, trung đoàn 65 đang nằm dài dưới bóng cây. TrờI nóng đến mức suýt thì chẳng ai thèm bận tâm đến Patterson nữa, suýt thì chẳng mủi lòng nổi trước đám lính gác, suýt thì chẳng thèm thắc mắc kỵ binh của Stuart đã đi đâu sáng nay, và tại sao "Lão Joe" đóng quân sau những rặng dâu trong ngôi nhà gạch lại phái một sĩ quan tham mưu đến gặp "Lão Jack", và tại sao các lữ đoàn của Bee, Bartow và Elzey cũng nhận được những chuyến viếng thăm tương tự; nóng đến mức chẳng muốn chơi cờ ca-rô, chẳng muốn gọt đẽo một bộ cờ vua, chẳng muốn học cho xong đoạn tiếng Hy Lạp ấy, chẳng muốn đọc cuốn "Ivanhoe" rồi tự quyết định sẽ chiến đấu dũng mãnh như sự kết hợp giữa Brian de Bois Gilbert và Richard; nóng đến mức lười viết thư về nhà, lười lục lọi túi đeo lưng và ba lô để ngắm lại năm mươi món đồnho nhỏ quý giá; quá nóng để hút thuốc, để chọc ghẹo con gấu mèo cưng của Đại đội A, để nghĩ về Thượng nguồn Thunder Run, để tự hỏi tía đang làm gì với thửa ngô đó và mấy cô gái đang bàn tán gì; quá nóng để mượn đồ, quá nóng để chửi thề, quá nóng để ra suối giặt một chiếc áo sơ mi, quá nóng để—"Tiếng trống gì mà nổi lên thế kia? Hồi còi dài! Binh đoàn Thung lũng sắp hành quân rồi! Hỡi các chàng trai, các chàng trai, các chàng trai! Chúng ta sắp tiến về phía bắc tới Charlestown! Hỡi các chàng trai, các chàng trai, các chàng trai! Chúng ta sắp cho Patterson một trận tơi bời!"

Đến trưa, Binh đoàn Thung lũng, với Lữ đoàn số Một đi đầu, duỗi mình ra từng trung đoàn một từ thảo nguyên rộng lớn và khu rừng dẻ, ùa ra đường cái lớn—và nhận ra đầu quân đang hướng về phía nam! Sự kinh ngạc bao trùm, rồi những tiếng xì xào vang lên. "Cái gì thế này—cái gì thế này hỡi anh em? Charlestown đâu có nằm hướng này. Lão Joe mất phương hướng rồi! Johnny Lemon, mày đến nói với ổng đi—đi hỏi Lão Jack xem có được không. Ô kìa, dừng lại! Tên ngốc đó đi thật kìa!! Quay lại đây mau, Johnny, trước khi đại úy nhìn thấy mày! Ôi trời đất ơi! Chúng ta lại quay ngược trở lại Winchester rồi!"

Một làn sóng phẫn nộ quét qua Lữ đoàn số Một. Trung đoàn 65 trở nên khó bảo, di chuyển chậm như sên. Các sĩ quan đại đội chạy ngược chạy xuôi. "Đội hình sát vào, hỡi anh em, đội hình sát vào! Không, tôi cũng chẳng biết nhiều hơn các anh đâu—có lẽ là đi đường vòng nào đó thôi. Đội hình sát vào—sát vào!" Viên đại tá cưỡi ngựa dọc theo hàng quân. "Có chuyện gì thế này? Các anh đâu phải đang đi đưa đám! Hãy nghĩ đây là một cuộc săn cáo đi các chàng trai, và bước cho nhanh chân lên!" Một thông tín viên từ đầu cột cỗ xe tiến lại. "Tướng Jackson gửi lời thăm Đại tá Brooke, và ông nói rằng nếu trung đoàn này không bước đều trong vòng ba phút, ông sẽ bỏ mặc họ lại với đám bệnh binh ở Winchester!"

Lữ đoàn số Một, theo sau là Bee, Bartow và Elzey, lầm lũi hành quân xuống con đường cái lớn, tiến vào Winchester và đi qua những con đường đầy bụi bặm của thị trấn. Người dân đổ ra đường đông đúc, từ các cụ già, thiếu niên cho đến phụ nữ đều đứng kín các vỉa hè lát gạch. Quân đội đang có tới một nghìn bảy trăm bệnh nhân trong thị trấn. Những khuôn mặt tái nhợt ngó ra từ các cửa sổ tầng trên; những người lừa bình phục sau bệnh kiết lỵ, sởi, sốt, lảo đảo bước ra từ những khoảng sân trước rợp bóng râm để nhập vào hàng ngũ; những người khác, yếu ớt hơn, chực bước đi rồi lại lảo đảo lùi lại. "Hỡi các chàng trai, các chàng trai! Các anh thực sự định bỏ mặc chúng tôi ở đây cho bọn Yankee bắt đi sao? Hỡi các chàng trai—các chàng trai—" Người dân thị trấn cũng có lời muốn nói. "Bộ Winchester bị bỏ mặc cho Patterson thật sao? Chúng tôi đã đối xử hết lòng với các anh—vậy mà các anh lại nhẫn tâm bỏ đi thế này!" Vấy phụ nữ lớn tuổi đang khóc nức nở, những người trẻ tuổi thì nhìn với ánh mắt khinh bỉ. Đội hình sát vào, hỡi anh em, sát vào—sát vào!

Lữ đoàn số Một cảm thấy nhẹ nhõm khi đi qua khỏi thị trấn. Phía trước họ, trải dài xuyên qua Thung lũng Virginia về phía nam là con đường lớn, một trăm hai mươi dặm đường, băng qua một vùng đất tươi đẹp, trù phú và hạnh phúc bậc nhất mà chiến tranh từng tìm đến để biến thành thiên đường rồi tàn phá thành bãi hoang tàn. Phía đông sừng sững dãy Blue Ridge, phía tây là các ngọn núi Great North và Shenandoah, cách đó hai mươi dặm về phía nam, Massanutton sừng sững như một pháo đài Gibraltar giữa những cánh đồng lúa mì và ngô nhấp nhô, những vùng trồng táo và đồng cỏ tươi tốt. Vùng đất này nổi tiếng với những cối xay nước cổ với guồng quay lóe nước, những ngôi nhà gạch đỏ ấm cúng và những kho lứa đầy ắp, những thị trấn chợ sầm uất, một giống ngựa quý hiếm, những cỗ xe phủ bạt trắng lớn, những dòng nước trong veo và những khu vườn ngọt ngào, cùng một cộng đồng người dân chân chất, tháo vát, dũng cảm và thông minh. Đó là một vùng đất tuyệt vời, và rất nhiều người lính trong quân đội có quê hương ở đây, nhưng lúc này chẳng ai còn tâm trạng đâu mà thưởng thức vẻ đẹp của nó. Họ chỉ muốn nhìn thấy những hàng quân áo xanh dài dằng dặc của Patterson; họ muốn quét sạch chúng khỏi Virginia, qua bên kia sông Potomac, đẩy lùi về nơi chúng đã xuất phát.

Lữ đoàn số Một đang chán nản và đầy vẻ xét nét, và vì chưa học được cách kiềm chế cảm xúc của mình, họ hành quân đúng theo dáng vẻ của một kẻ chán nản và bất mãn khi phải di chuyển giữa cái nắng gay gắt của một buổi trưa tháng Bảy. Mỗi con suối nhỏ, mỗi bụi mâm xôi và cây táo dọc đường đều thu hút thêm những kẻ tạt ngang tạt ngửa. Những lần dừng chân vô cớ kéo dài vô tận, tiếng thúc giục "Sát vào, sát vào nào anh em!" của những sĩ quan bực dọc cũng vô dụng chẳng khác nào tiếng ve kêu râm ran trong cái nóng chói chang của tháng Sáu. Lữ đoàn không hề có ý định giấu giếm sự miễn cưỡng khi phải rời bỏ Patterson. Họ mất cả tiếng đồng hồ chỉ để đi được một dặm từ Winchester. Tướng Jackson cưỡi con Little Sorrel đi dọc theo hàng quân và nói gì đó với đại tá của từng trung đoàn, và các vị đại tá lại truyền đạt lại những lời đó cho các đại úy. Dặm đường tiếp theo được hoàn thành trong nửa giờ.

Bụi tháng Bảy bốc lên từ con đường cái lớn thành từng đám mù mịt, nóng bức, ngột ngạt và dày đặc như cơn mưa tro từ một ngọn núi lửa. Nó bám nặng nề lên áo khoác, mũ, túi đeo hông và ba lô, lên những khẩu súng trường và cả những lá cờ đang rũ xuống trong cái nóng, rũ xuống vì ý nghĩ phải quay lưng lại với Patterson và đi về một nơi mà Chúa và Lão Joe mới biết là đâu! Nện bước, nện bước trên con đường cái nóng rực, lầm lũi tiến về phía nam, bên ngoài nóng rực mà bên trong cũng hầm hập! Ba lô thật nặng, túi đeo hông thật nặng, khẩu súng trường thật nặng. Mồ hôi túa ra từ dưới vành mũ vải hoặc mũ phớt, chảy thành những vệt dơ bẩn trên má và cằm. Binh lính mặc đồ lót quá dày. Họ còn mang theo áo khoác ngoài và chăn—trời thì nóng, nóng kinh khủng, và mỗi pound trọng lượng mang theo nặng tựa mười pound! Giữ lại—hay vứt đi? Giữ lại—hay vứt đi? Tiếng bước chân nện xuống nhịp nhàng theo câu hỏi nhức nhối ấy, và theo cả ý nghĩ Chỉ là đi hành quân cho có lệ!—chắc lão Joe tưởng đây là trò vui đây, và Không biết quái nào chúng ta đang đi đâu thế này!

Xuyên qua đám mây bụi khổng lồ do quân đội tạo ra, những rặng cây trong thung lũng hiện lên như những vệt nâu mờ nhạt chống lại nền trời ngả màu vàng đất. Những ngọn đồi xa hơn và những dãy núi thì hoàn toàn không thể nhìn thấy. Những hàng rào đá hai bên đường, những bụi mâm xôi, cây cơm cháy, hay thỉnh thoảng là một cây táo, cây anh đào giờ chỉ còn là những đường nét và đốm màu xám đục. Ôi, nóng quá, nóng quá! Một người vung tay và chiếc áo khoác cuộn tròn rơi thẳng vào giữa một bụi gai. Chiếc thứ hai rơi theo—chiếc thứ ba, chiếc thứ tư. Một tên to con vạm vỡ từ một vùng rừng núi nào đó giật phăng dây giày và chỉ trong chốc lát đã bước đi bằng chân trần, chiếc giày da vướng víu lúc lắc trên cánh tay anh ta. Hai bên trái phải, hắn tìm thấy không ít kẻ bắt chước. Một người đàn ông to béo, vốn là một thương gia quen ngồi chiếc ghế bành lớn đặt ở hiên mát trước cửa hàng làng, chịu đựng vô cùng cực nhọc, môi tái nhợt, thở hổn hển từng cơn. Chiếc áo khoác ngoài của anh ta đi trước, rồi đến cuộn chăn. Cuối cùng, anh ta ngước nhìn một thoáng, đầy vẻ bi thương, vào chiếc ba lô của mình, rồi cũng buông nó xuống, lặng lẽ, ở một góc hàng rào. Sát vào nào anh em—sát vào!

Một cơn gió thổi qua cuốn bụi bay điên cuồng tứ phía. Trong Đại đội Cờ của trung đoàn 65, một thiếu niên bắt đầu ho rũ rượi, không tài nào kìm lại được, phát ra những âm thanh trống rỗng. Những người đứng gần liếc nhìn với vẻ ái ngại. "Cậu nên chạy quách về nhà đi, nhóc con! Mẹ cậu lẽ ra không nên để cậu theo ra đây. Mẹ kiếp! Nếu chúng ta còn hành quân trên con đường này lâu nữa, tất cả bọn mình sẽ ngã quỵ ở nhà mất!—Nếu để ý kỹ, cậu có thể nghe thấy tiếng Thượng nguồn Thunder Run đấy!—Và cái tên Yankee đang rúc đầu sung sướng ở tận Charlestown đằng kia!—tôi cá là hắn đang đánh điện tín ngay giờ phút này rằng chúng ta đã bỏ chạy rồi đây—"

Richard Cleave đi dọc theo hàng quân. "Đừng nản lòng thế chứ, anh em! Thực ra trời cũng chẳng nóng hơn mấy bữa tiệc nướng ở nhà chúng ta là bao. Ai vừa ho đấy?"

– "Thưa ngài, là Andrew Kerr."

– "Andrew Kerr, cậu hãy đến gặp bác sĩ ngay sau buổi điểm danh tối nay nhé. Vui lên nào anh em! Sáng nay chẳng ai bắt các cậu về nhà mà không được đánh trận đâu."

Từ phía sau vang lên tiếng xe lăn ầm ầm, tiếng ra lệnh hét vang, tiếng roi quật đét đét. Cột quân dịch chuyển sang một bên con đường rộng, và Pháo binh Rockbridge lao qua—một khung cảnh nhòe nhoạt của ngựa, pháo và người, bị cuốn trong trận cuồng phong bụi mù mịt rồi biến mất trong luồng gió lốc. Họ đã lao đi trong tiếng sấm rền giữa cái nóng và màn sương mù. Mọi người trong trung đoàn 65 Virginia đều thầm tự hỏi tại sao lúc trước mình lại không chọn vào binh chủng pháo binh.

Từ một con đường hẹp trải dài về phía tây, bất ngờ xuất hiện trong tiếng vó ngựa phi nước đại một nhóm kỵ binh, đội mũ lông đen và cưỡi những con ngựa tuyệt đẹp, lao vút vào con đường cái lớn rồi biến mất trong một cột bụi hướng về phía đầu đoàn quân. Vẳng ra từ sau đám mây bụi là tiếng lủng củng của trang thiết bị, tiếng ngựa hí, tiếng sĩ quan hô hào.

Đám lính bộ binh rên rỉ. "Mười tên thuộc Đội Kỵ binh Màu đen!—tự hỏi số còn lại đâu rồi nhỉ? Ồ, đúng là bọn chúng sướng thật đấy!"

– "Mới kỵ binh của Stuart là sung sướng nhất!—chỉ việc cưỡi ngựa dong chơi khắp xứ, tán tỉnh gái gác, và nghe tiếng đàn banjo của Sweeney—

Nếu bạn muốn có những giây phút tuyệt vời—

Nếu bạn muốn có những giây phút tuyệt vời,

Hãy gia nhập kỵ binh!—

Con đường đằng kia là đường nào thế—trông mát mẻ thế cơ chứ? Đường đến đèo Ashby à? Ước gì con đường cái này cũng rợp bóng râm thế này!"

Một tiếng kèn vang lên; mệnh lệnh dừng lại lan dọc theo hàng quân. Lữ đoàn số Một dừng chân trên con đường cái đầy bụi bặm, dưới cái nắng gay gắt và chói chang. Trung đoàn 65 đứng ở vị trí thứ ba trong đội hình, đi đầu là trung đoàn 4 và trung đoàn 27. Bất ngờ từ trung đoàn 4 bật lên tiếng hoan hô, một âm thanh vang dội và cao vút của sự nhẹ nhõm và phấn khích. Chỉ một khoảnh khắc, hiệu ứng đó lan sang trung đoàn 27; họ cũng đang reo hò cuồng nhiệt. Hình như có mấy tên thông tín viên—Không! Là các sĩ quan tham mưu, trung đoàn 65 nhìn thấy những dải viền vàng—mang theo thông điệp hoặc mệnh lệnh nào đó từ vị tổng tư lệnh, lúc này đang ở rất xa phía trước cùng đội hộ vệ Kỵ binh Màu đen. Họ đang phi ngựa dọc theo hàng quân—Lão Jack cũng đi cùng họ—trung đoàn 4 và 27 đang reo hò điên cuồng. Vị đại tá của trung đoàn 65 thúc ngựa tiến lên. Có một phút hội ý, rồi ông quay lại: "Sáu mươi lăm! Đây không phải là cuộc săn cáo—đây là cuộc săn gấu! 'Tướng Johnston gửi lời đến trung đoàn 65'—" Ông ngưng bặt và ra hiệu cho viên sĩ quan tùy giáp bên cạnh tiến lên. "Hãy nói cho họ biết, Đại úy Washington, hãy nói cho họ biết chúng ta sắp truy lùng một kẻ thù đáng sợ thế nào ở các vựa ngô!"

Viên sĩ quan tùy giáp, một thanh niên trẻ tuổi cưỡi con ngựa tuyệt đẹp, cười lớn, cất cao giọng. "Hỡi trung đoàn 65! Binh đoàn Thung lũng sẽ đi qua đèo Ashby để đến Piedmont, và từ Piedmont đi xe lửa đến ngã ba Manassas. Tướng Stuart hiện vẫn ở Winchester để đánh lừa Tướng Patterson. Tại Manassas, đội quân anh dũng của chúng ta dưới quyền Tướng Beauregard đang bị McDowell tấn công với lực lượng áp đảo. Tổng tư lệnh hy vọng các binh sĩ sẽ bước đi như những người đàn ông thực thụ và thực hiện một cuộc hành quân cưỡng bức để cứu lấy đất nước!"

Anh ta đã đi rồi—những sĩ quan tham mưu khác cũng đã đi—Lão Jack đã đi rồi. Họ vượt qua trung đoàn 65 đang hò reo, và chẳng mấy chốc từ phía sau dội lên tiếng reo hò của các trung đoàn 2, 21 và 33 Virginia. Lão Jack quay ngựa trở lại một mình dọc theo chiều dài lữ đoàn của ông; và sự nhiệt tình của binh lính dâng trào đến mức họ đã reo hò chào đón ông, reo hò vang dội! Ông khẽ chạm tay lên chiếc mũ dã chiến cũ kỹ của mình, cứng nhắc phi ngựa đi qua trên lưng con Little Sorrel. Từ phía sau, tít tận cuối con đường, người ta có thể nghe thấy tiếng hô vang của các lữ đoàn Bee, Bartow và Elzey. Nhiệt huyết, sự linh hoạt và sức mạnh đã quay trở lại với Binh đoàn Shenandoah. Với tiếng thét khải hoàn, Lữ đoàn số Một rẽ vào con đường dẫn về phía đông băng qua dãy Blue Ridge qua ngả đèo Ashby.

Hai giờ, ba giờ, bốn giờ trôi qua. Sự phấn khích thúc giục binh lính di chuyển nhanh và đi được quãng đường dài, nhưng họ chỉ là những tân binh và họ phải chịu đựng rất nhiều. Mặt trời cũng tỏ ra vô cùng hăng hái, thiêu đốt bằng tất cả sức mạnh của nó. Con đường hóa ra chẳng hề mát mẻ hay rợp bóng râm như tưởng tượng. Tất cả các mạch nước ngầm dường như bỗng chốc khô cạn. Cứ qua mỗi giờ lại có mười phút dừng chân, và điều đó là vô cùng cần thiết. Binh lính ngã gục bên vệ đường, trên đám cỏ khô cháy, dưới bóng râm của những bụi cây sơn thù du và cơm cháy, rồi nằm bẹp mà chẳng nói năng gì. Những nông dân nghèo, cư dân miền núi, thợ săn, những người cày cược thì không đến nỗi quá khổ sở; nhưng những chủ đồn điền sở hữu ngút ngàn điền trang, luật sư, bác sĩ, giáo sĩ, thương gia, chủ cối xay và chủ quán trọ, sinh viên đại học, thanh niên từ các học viện cổ điển, cửa hàng huyện, ngân hàng làng, văn phòng luật sư, tất cả những ai quen sống cảnh cưỡi ngựa hoặc ngồi một chỗ, cùng những người lớn tuổi và các thiếu niên—họ mới là những kẻ chịu đòn đau nhất. Các sĩ quan cưỡi ngựa tuy không bị mỏi chân, nhưng họ cũng phải chịu cái nóng, cơn khát, sự đói kém, và hơn thế nữa là trách nhiệm, sự thiếu kinh nghiệm cùng ánh nhìn của vị chuẩn tướng. Mười phút trôi qua rất nhanh. Tập hợp lại—tập hợp lại nào các anh em! Quãng nghỉ ngắn ngủi càng khiến chặng đường tiếp theo thêm khổ sở, binh lính đứng dậy với cơ thể cứng đờ và đau nhức.

Binh lính đã ăn trước khi rời khỏi trại phía trên Winchester—nhưng điều đó đã từ nhiều ngày trước. Giờ đây, khi đi qua hạt Clarke, xuất hiện ở các ngã tư, tại cổng các đồn điền, ở những bậc thềm dẫn vào những cánh đồng xanh ngắt, là các quý cô trẻ tuổi và lớn tuổi, mang theo những giỏ đựng đầy thức ăn ngon vội vã vơ vét từ phòng đựng thức ăn và bàn ăn. Họ cũng mang theo những bình trà đá, sữa lạnh, thậm chí cả nước mâm xôi chua ngọt và rượu vang sangria. Mọi thứ mới ngon lành làm sao! Và thật khó lòng mà đi lướt qua được! Nhưng dù no hay đói, dù được giải khát hay vẫn còn khô cổ, binh lính vẫn cầu chúc những điều tốt đẹp cho những người đã trao tặng, một cách kính cẩn, với sự trong sáng trong tư duy, sự trân trọng đầy nghĩa hiệp, một thứ tình cảm trẻ trung, ngọt ngào nhưng đủ mạnh mẽ, đã đồng hành cùng người lính Liên minh vào chiến trường và ở lại đó cho đến tận cuối cùng.

Buổi chiều dài dần khép lại. Cái nóng giảm bớt, nhưng bụi bặm vẫn còn nguyên và sự mệt mỏi thì phình to đến mức khổng lồ. Lữ đoàn số Một đã vượt lên khá xa so với Bee, Bartow và Elzey. Họ đã xuất phát trước và nới rộng khoảng cách đó. Nếu có bất kỳ cuộc hành quân nào mà con người có thể làm được, Jackson đều vắt kiệt nó từ binh sĩ; họ đi được ba dặm dưới sự thúc giục của ông trong khi người khác chỉ đi được một dặm, nhưng ngay cả ông, ngay cả sự nhiệt huyết và nhu cầu phải giải cứu Beauregard cũng chỉ ép nổi cuộc hành quân này tiến được chưa đầy hai dặm một giờ. Rất may mắn là McDowell, khi tiến đánh Beauregard cùng Bull Run và e ngại "những khẩu pháo ẩn giấu", đã hành quân chậm hơn rất nhiều. Khi hoàng hôn buông xuống, Lữ đoàn số Một đã tới sông Shenandoah.

Các sĩ quan cưỡi ngựa cho phép một hoặc thậm chí hai binh sĩ leo lên ngồi cùng, và những con ngựa đã dũng cảm vùng vẫy vượt qua dòng nước lạnh buốt, chảy xiết ngập đến ngực. Phía sau họ, từng đại đội một, binh lính cởi bỏ áo khoác và quần, chất quần áo và đạn dược lên đầu, giơ cao súng trường và cứ thế vượt sông. Pháo và xe ngựa theo sau. Trước khi qua hết con sông, trời đã sập tối.

Cái nóng lúc này đã tan biến, bụi bặm đã được gột rửa, binh lính đã uống nước thỏa thuê. Từ túi đeo hông, họ lấy ra phần thức ăn còn lại từ sáng hôm đó. Những chiếc bánh quy và thịt xông khói ăn rất ngon miệng; dĩ nhiên là mỗi thứ đều không đủ no, nhưng dẫu sao vẫn còn có cái mà lót dạ. Con đường bên kia sông dốc đứng, bởi nơi đây chính là dãy Blue Ridge, cao ngút ngàn và tối tăm, gồ ghề đá sỏi và rậm rạp những khu rừng nguyên sinh chưa từng bị khai phá. Đây chính là con đường đèo xuyên qua núi, đây chính là đèo Ashby. Lữ đoàn leo lên theo con đường mòn, mệt mỏi, lặng im và khắc khổ. Ngày hôm nay dường như là một sự nếm trải trước về chiến tranh; binh lính đã có một cái nhìn mới về sức nặng và độ sâu của chiếc cốc đắng mà họ phải uống. Họ cảm thấy mình già đi, và ngọn gió thổi rít từ trên núi xuống tựa như không khí của một xứ sở xa xôi nào đó mà họ đã và đang bước tới gần như không hay biết. Giờ đây họ nhận ra đó là một vùng đất xa lạ, khác xa với nơi họ từng sinh sống trước đây. Họ chậm chạp leo lên giữa những vách đá tối tăm và cây cối, đầy vẻ mệt mỏi. Mọi tiếng hát ca và trò đùa đã tắt ngấm; họ lúc này chỉ là những người lính mệt mỏi, đang khát khao giấc ngủ hơn bao giờ hết. Đội hình sát vào, hỡi anh em, sát vào!

Họ lên đến đỉnh đèo, nơi có một cây dương khổng lồ với bộ rễ cắm sâu vào bốn hạt. Tại đây lại có mười phút dừng chân; binh lính ngã vật xuống những thảm lá mục và đất ẩm mềm mại. Mí mắt họ sụp xuống; họ chìm ngay vào giấc mơ và trong cơn mơ lại nghe thấy tiếng Tập hợp—tập hợp lại nào anh em! Cột quân lảo đảo đứng dậy và bắt đầu hành trình xuống sườn bên kia núi.

Mây kéo đến; vào lúc nửa đêm khi họ đến được sườn dốc thấp hơn, trời bắt đầu đổ mưa. Muộn hơn, họ tới vùng ngoại vi làng Paris, đến một khu rừng sồi cổ thụ to lớn, và tại đây lữ đoàn dừng lại nghỉ ngơi qua đêm. Binh lính ngã xuống đất và lăn ra ngủ. Không có thức ăn được phát, cũng chẳng có lính gác nào được cắt cử. Một sĩ quan tùy giáp với đôi mắt trĩu nặng buồn ngủ hỏi có nên cắt cử lính canh không. "Không, thưa anh," viên tướng trả lời. "Hãy để họ ngủ." "Còn ngài thì sao, thưa ngài?" "Tôi không thấy buồn ngủ. Tôi sẽ đảm bảo không có sự cố báo động nào xảy ra." Khoác chiếc áo choàng trên người, kéo sụp chiếc mũ c cadet cũ che khuất đôi mắt, vụng về, giản dị và mộc mạc, ông lang thang qua đêm dưới những tán cây, hoặc ngồi trên một hàng rào gỗ gãy, quan sát những người lính đang ngủ say và, vị sĩ quan tùy giáp nghĩ rằng, ông đang cầu nguyện.

Cơn mưa nhỏ tạnh hẳn, trời quang mây tạnh, ánh bình minh nhợt nhạt ló dạng từ phương đông. Trong ánh sáng hồng đầu tiên, những tiếng kèn vang lên. Lữ đoàn số Một vùng dậy, nấu và ăn bữa sáng, bước ra từ khu rừng sồi để tiến lên con đường cái lớn, đối mặt với mặt trời đang mọc. Buổi sáng mát mẻ đến kỳ lạ, tinh thần binh lính vô cùng phấn chấn, Piedmont và tuyến đường sắt chỉ còn cách đó sáu dặm đường. Lữ đoàn số Một vượt qua quãng đường này trước tám giờ. Kìa nhà ga, kìa tuyến đường sắt cũ Manassas Gap, kìa đoàn tàu chở hàng và chở gia súc—nhiều toa chở hàng và chở gia súc làm sao! Từng đại đội chen nhau leo lên; đến mười giờ mọi toa tàu đều chật kín, và cả trên nóc lẫn bậc lên xuống cũng có người bám đầy. Chiếc đầu máy xe lửa già nua còi hú vang, Lữ đoàn số Một chính thức khởi hành đi Manassas. Bee, Bartow và Elzey, đến Piedmont vào buổi sáng hôm đó, lại không được may mắn như vậy. Ngành đường sắt từng hứa hẹn, trừ những tai nạn hy hữu không thể lường trước, sẽ đưa cả bốn lữ đoàn đến Manassas trước lúc bình minh ngày 20. Và tai nạn hy hữu ấy đã xảy ra đúng hẹn. Đã có một vụ va chạm xảy ra, đường ray bị tắc nghẽn, và chỉ có trung đoàn 7 và 8 Georgia lọt qua được. Phần còn lại của lực lượng bộ binh buộc phải chờ đợi tại Piedmont, một số bộ phận phải chờ tới tận hai ngày trời mà không có lấy một chút khẩu phần ăn. Pháo binh và kỵ binh—với lực lượng kỵ binh lúc này đã đuổi kịp—hành quân bằng đường bộ và đến nơi đúng thời gian khá suôn sẻ.

Từ mười giờ sáng cho đến tận hoàng hôn, Lữ đoàn số Một cùng đoàn tàu Manassas Gap lê lết như một con rùa bò giữa cái nắng tháng Bảy, qua những cánh đồng ngô xào xạc, qua suối và rừng cây, qua những trang trại và ngôi làng. Trong các toa tàu chở hàng và gia súc trời rất nóng, nóng bức, đầy tro bụi và ồn ào. Ngoại trừ một vài trường hợp ngoại lệ, binh lính đều cởi áo khoác, nới lỏng giày dưới chân, tự tạo cho mình sự thoải mái bằng bất kỳ cách nào có thể nghĩ tới. Sự buông thả ngấm ngầm, sự trượt dài khỏi những quy củ và ràng buộc để quay trở lại với một cuộc sống ít bị kìm kẹp hơn, sự trỗi dậy mờ nhạt của bản năng thể xác thuần túy, sự lùi bước nhẹ nhàng của lý trí, sự sụp đổ nhanh chóng của những lớp vỏ bọc nhân tạo—những dấu hiệu này cùng nhiều biểu hiện khác của một trong vô số tiền đề chiến tranh bắt đầu bộc lộ trong chuyến hành trình này. Nhưng tại các nhà ga làng quê, mọi thứ lại thay đổi. Phụ nữ và các thiếu nữ tập trung ở đây, trong những bộ váy mus-lin tươi tắn, mang theo thức ăn và đồ uống dành cho "những người anh hùng của chúng ta". Những trang phục bị vứt bỏ giữa các trạm dừng chân lại được mặc lại một cách siêng năng bất cứ khi nào tiếng còi tàu vang lên. "Những người anh hùng của chúng ta" ngó đầu ra từ các toa tàu chở hàng và gia súc, có lẽ hơi nhem nhuốc một chút, nhưng ăn mặc chỉnh tề và tỉnh táo, trên khuôn mặt rạng rỡ vẻ hào hứng, cung kính và lòng nhiệt thành ái quốc sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Virginia. Những người phân phát mật hoa và thức ăn của các vị thần yêu mến tất cả bọn họ, tiễn đưa họ đến Manassas bằng biết bao lời cầu nguyện và chúc phúc!

Khi hoàng hôn buông xuống, tiếng còi tàu thét lên chói tai nhất. Đó chính là đích đến của họ. Đoàn tàu giật cục vài nhịp rồi dừng hẳn. Từng trung đoàn một, Lữ đoàn số Một ùa ra khỏi toa, xếp thành hàng ngũ và chạy nước rút bốn dặm để đến Ford của Mitchell cùng một khu rừng thông, nơi mà trong cơn đói khát, khát nước, bẩn thỉu và kiệt sức, hàng ngũ bắt đầu rã đám.

Đó là đêm ngày 19. Tại Piedmont, lữ đoàn đã nghe tin về cuộc đụng độ nhỏ ngày hôm qua tại khúc sông này giữa sư đoàn của Tyler và Longstreet, phần thắng thuộc về phe Liên minh. Trong khu rừng thông có một hàng mộ mới đắp; trên những chiếc kim thông màu nâu rải rác những cành cây bị đạn pháo cắt đứt; trên mặt đất còn vương lại những vết tích nhất định. Lữ đoàn số Một ăn uống rồi chìm vào giấc ngủ—giấc ngủ có phần bồn chồn, sốt vó. Đêm trôi qua không có báo động nào. Một cuộc tấn công với lực lượng lớn được dự tính sẽ diễn ra vào buổi sáng, nhưng nó đã không đến. Điều kỳ diệu là McDowell vẫn đinh ninh rằng Patterson đã chân chân giữ chân Johnston lại trong thung lũng. Bị ám ảnh bởi niềm tin ấy, ông ta lúc này đang tiến hành một "cuộc trinh thám ngầm", mục đích là tìm ra một con đường để vượt qua sông Bull Run phía trên Cầu Đá và đánh vào sườn trái của Beauregard. Hoạt động này cùng với việc nghỉ ngơi buổi chiều trong trại đã ngốn của ông ta toàn bộ thời gian của ngày 20. Vào ngày này, chính Johnston đã đến Manassas, mang theo trung đoàn 2 Mississippi và 4 Alabama của Bee, cùng trung đoàn 7 và 8 Georgia của Bartow. Stuart, sau khi đánh lừa thành công Patterson, cũng đã có mặt. Phần còn lại của Binh đoàn Shenandoah, bị giữ chân bởi sự cố đứt gãy trên tuyến Manassas Gap, vẫn chưa tới nơi, và các vị tướng đã ném về hướng đó biết bao ánh nhìn đầy lo âu.

Lữ đoàn số Một, không bị phát hiện bởi "cuộc trinh thám ngầm", đã nghỉ ngơi suốt cả ngày thứ Bảy dưới những tán thông tại Mitchell's Ford, và đến đêm thì ngủ ngon lành, không còn bận tâm đến hàng mộ chí nữa. Khi bình minh ngày Chủ nhật ló dạng, một phát đại bác đánh thức binh lính dậy, lớn tiếng và đầy kinh hoàng, đó là phát súng hiệu của McDowell, được bắn đi từ Centreville, thông báo cho đại quân Liên bang rằng cuộc hành quân bị gián đoạn, khẩu hiệu "Tiến về Richmond" được phất trên các biểu ngữ và viết phấn trên các hòm rương, nay sẽ được tiếp tục, dẫu cho "lũ nổi loạn" ở bờ nam sông Bull Run có muốn hay không.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.