Hồi Chuông Dài

Lượt đọc: 410 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 29
Con Đường Chín Dặm

❊ ❊ ❊

Trong ánh chiều vàng vọt ngày hăm ba tháng Sáu, thành phố Richmond với bốn mươi ngàn sinh linh đang oằn mình héo hắt trên bảy ngọn đồi. Phấp phới trên bầu trời thành phố là lá cờ sao và sọc của Liên minh miền Nam. Khắp các con đường vang dội tiếng trống trận. Nơi thì dồn dập, rộn rã, báo hiệu một trung đoàn đang hành quân từ các tuyến phòng thủ phía đông hoặc phía nam ra miền bắc. Nơi thì trầm đục, chậm rãi, tiếng trống nghẹn ngào trong khúc nhạc tiễn đưa người chết — có vị sĩ quan vừa tử trận trong một cuộc giao tranh nhỏ, hoặc lâm bệnh qua đời ở bệnh viện, nay đang được đưa về nghĩa trang Hollywood. Chỗ khác, lại rộn ràng tươi vui, là tiếng trống của Lực lượng Cận vệ Địa phương đi tập luyện. Từ vùng ngoại ô, tiếng kèn kỵ binh văng vẳng thổi tới — từ các ngã đường thu phí Brook và Deep Run, từ đường Meadow Bridge và đường Mechanicsville, từ các tuyến đường xe ngựa chạy qua Chín Dặm, Darbytown, Williamsburg và trạm thu phí cũ của Osborne, rồi từ bên kia sông vang lên từ ngả đường đi Pháo đài Darling. Từ trên các đỉnh đồi, từ hiên nhà hay mái nhà của Tòa nhà Quốc hội, có thể nhìn thấy những đốm lửa trại của năm mươi ngàn quân dưới quyền tướng Lee — đó là Binh đoàn Potomac thuộc phe Miền Nam, Binh đoàn Rappahannock, Binh đoàn Norfolk, Binh đoàn Peninsula — bốn binh đoàn đang chờ đợi sự hội quân của Binh đoàn Thung lũng để hợp nhất thành Binh đoàn Bắc Virginia. Những làn khói đan xen bay lên thẳng tắp, trắng muốt và mềm mại tựa lông vũ. Nhìn qua ống nhòm, ta có thể thấy ở nhiều vị trí lá cờ đỏ thắm in hình chữ thập xanh của Thánh Andrew cùng các ngôi sao — mười một ngôi sao, đại diện cho mỗi bang lớn của Liên minh. Nhìn kích thước cờ là biết binh chủng nào: bốn thước vuông cho bộ binh, ba thước vuông cho pháo binh, hai thước rưỡi cho kỵ binh.

Ánh nắng ấm áp bao trùm những ngôi nhà ở Richmond — trên những bức tường gạch đỏ sẫm nhuốm màu thời gian, trên lớp vữa trát màu xám nhạt. Nắng mơn man những ban công sắt cổ kính và những bức tường phủ đầy dây thường xuân, dát vàng lên những tán cây sycamore, và đọng lại thành từng vũng trên phiến lá dày của những rặng mộc lan. Dưới tòa nhà Quốc hội có hàng cột trụ, giữa thảm cỏ nhấp nhô của Quảng trường Quốc hội, trên phố Main, phố Grace cạnh nhà thờ St. Paul, trước khách sạn Exchange, Ballard House, Spotswood, trên đồi Shockoe cạnh dinh Tổng thống, khắp mọi con đường ngập tràn bóng râm đều nhộn nhịp bóng người qua lại. Trong không gian và thời điểm ấy, Sự sống và Cái chết lại gần nhau đến thế; đại dương đau thương và đổ nát hiển hiện vỗ vào bờ bãi, khiến cho chính nhờ sự tương phản và hiểm họa diệt vong ấy mà Sự sống càng tỏa ra thứ ánh sáng rực rỡ hơn, một vẻ tráng lệ sâu sắc hơn. Mọi cung bậc của nó đều ngân vang, và nó chẳng dễ dàng gì chịu từ bỏ nốt trưởng hào hùng.

Trong thị trấn có rất nhiều bệnh viện. Chúng đang được dọn dẹp, thông gió và sắp xếp ngăn nắp để chuẩn bị đón các trận chiến sắp sửa nổ ra. Những thương binh ở đó lúc bấy giờ, phần lớn là binh lính từ chiến trường Seven Pines, đưa mắt nhìn quanh và ôm ấp niềm hy vọng lớn nhất. Nhìn chung, các thương binh đều giữ được tinh thần lạc quan. Nhiều người có thể ngồi bên cửa sổ, hít thở bầu không khí thơm ngát, và ngắm nhìn những người phụ nữ miền Nam trong tà áo mềm mại, rộng thướt tha, đang tất bật lo việc nước. Rất nhiều người trong số họ mặc áo đen.

Quanh các khách sạn, dinh Tổng thống, dinh thống đốc và Tòa nhà Quốc hội, nhịp sống tấp nập thuộc về giới quan chức. Ở đó xuất hiện những người đàn ông khôi ngô trong những bộ đồ vải nỉ rộng rãi, nay đã hơi sờn, hơi phai màu nhưng được gìn giữ và chải chuốt rất cẩn thận. Một số người thuộc thế hệ cũ vẫn chuộng mốt đeo nẹp cổ và mặc áo sơ mi nhún bèo. Nhìn chung, họ cao ráo, mảnh khảnh và thường để tóc hơi dài. Nhiều người uyên bác về văn chương Latinh, phần lớn là những diễn giả tài ba. Ai nấy đều hết lòng phục vụ bang của mình theo khả năng tốt nhất, dẫu đầu tắt mặt tối và đầy lo âu, phải đối mặt với cảnh thiếu thốn ngay tại Richmond với ý thức rằng tình hình hậu phương đang vô cùng tẻ nhạt, ngồi suốt nhiều giờ trong Quốc hội, tại Viện Dân biểu, trong các tòa án hay công sở, vật lộn với muôn vàn khó khăn lớn lao, rồi chốc chốc lại đứng dậy ra ngoài nghe tin điện tín hoặc đọc bản tin chiến sự. Con cái, anh em, họ hàng và bạn bè của họ đều đang ngoài mặt trận.

Vào buổi chiều vàng óng ả này, một vài người trong số những người bạn bè, họ hàng ấy đã từ tiền tuyến phi ngựa về thị trấn vì công việc này hay công việc khác liên quan đến quyền chỉ huy của họ. Số lượng họ không nhiều, bởi ai ai cũng biết chẳng mấy chốc sẽ diễn ra những trận giao tranh đẫm máu, vô cùng ác liệt và kéo dài. Binh lính và sĩ quan phải túc trực trong tầm tiếng trống. Những ai được nghỉ một tiếng ở Richmond, trong bộ quân phục xám đã sờn, với những đường viền ren vàng nay đã phai màu (chẳng thể nào thay mới nổi!), với những thanh gươm không hề vẩn đục, thắt lưng lụa đan lưới, đôi mắt sáng ngời cùng gương mặt gầy góc cạnh, đi đến đâu là có đủ bạn bè vây quanh đến đó — những người đặt câu hỏi và lắng nghe với sự háo hức vượt quá sức họ có thể đáp ứng. Một vị tướng quân, mới hai mươi chín tuổi, đội chiếc mũ gắn chùm lông đen dài, sở hữu đôi mắt xanh vô cùng quyến rũ cùng bộ râu dài màu đồng mượt mà, gợn sóng mà ông cứ chải vuốt mãi không thôi, suýt chút nữa không thể nhúc nhích nổi giữa đám đông vây kín. Cuối cùng, ngay tại Quảng trường Quốc hội, ông phải giật lùi ngựa vào hàng rào quanh bức tượng cưỡi ngựa của vị tướng vĩ đại Washington. Con ngựa, một giống vật quý, uốn cong chiếc cổ kiêu hãnh. Quanh cổ nó quấn một vòng hoa tươi rực rỡ. Vị tướng cất lên giọng nói mê hoặc: — Nào, nếu tôi kể cho các anh nghe ngắn gọn trong ba từ mọi chuyện diễn ra thế nào và chúng ta đã làm gì, các anh có chịu để tôi đi không? Chiều nay tôi còn phải phi ngựa tới Yellow Tavan đấy.

- Có chứ, có chứ! Xin hãy kể cho chúng tôi nghe đi, thưa tướng Stuart.

- Những người bạn thân mến của tôi ơi, mọi chuyện đơn giản trên đời này! Có một anh lính ở Trung đoàn Một đã sáng tác hẳn một bài hát về chuyện đó, và Sweeney đã phổ nhạc cho cây đàn banjo — nếu các anh ra chiến trại sau trận chiến, các anh sẽ được nghe! Tướng Lee muốn biết rõ một số điều về vùng đất phía sau lưng McClellan. Mà cách duy nhất để hiểu một thứ là phải đến tận nơi mà nhìn ngắm nó. Ông ấy ra lệnh cho một cuộc trinh sát quy mô lớn. Tôi dẫn theo một ngàn hai trăm kỵ binh và hai khẩu pháo của lực lượng pháo binh kỵ mã để thực hiện cuộc trinh sát đó. Các anh còn muốn biết gì nữa không nào?

- Xin ngài hãy tốt bụng kể cho chúng tôi nghe ngài đã làm những gì đi.

- Tôi lúc nào mà chẳng tốt — bẩm sinh nó thế rồi! Tôi đã phi ngựa vòng quanh quân đội của McClellan — Đừng có hoan hô lớn thế chứ! Cả thị trấn lại tưởng là Jackson từ Thung lũng kéo về mất!

- Xin tướng quân kể cho chúng tôi cách ngài làm điều đó đi!

- Thưa các quý ông, tôi không còn thời gian nữa. Nếu các anh thích, tôi sẽ đọc lại những vần thơ của anh lính Trung đoàn Một ấy, rồi tôi phải đi đây. Các anh thông cảm cho nhịp điệu nhé? Do một gã kỵ binh nghèo nàn, thô kệch và thất học làm ra đấy.

Fitz Lee, Roony Lee, Breathed và Stuart,

Martin đến giúp, cùng Heros von Borcke,

Trung đoàn Một Virginia, Trung đoàn Bốn, Chín, hai cỗ pháo và một Lữ đoàn —

Từ Hungary Run đến ngã ba Laurel Hill,

Qua Ashland, Winston, Hanover, Cash Corner,

Nhà thờ Enon, nhà thờ Salem, Totopotomoy, Old Church,

- Các anh thấy đấy, chúng ta đang bước nước kiệu.

- Qua Hamstead, Garlick, Tunstall Station, Talleyville,

Forge Mill, Chickahominy, Sycamore, White Birch.

- Đến đây là chúng ta đổi nhịp phi.

- Qua Hopewell và Christian, Wilcox và Westover,

Cầu Turkey, đồi Malvern, Deep Bottom và Balls

Bốn ngày, bốn mươi hải lý, chúng ta phi ngựa vòng quanh McClellan

Tựa như Giê-rê-mi đi quanh những bức tường thành Giê-ri-cô... —

- Không phải Giê-rê-mi đâu tướng quân! Là Giô-suê cơ.

- Thế à? Lát tôi sẽ bảo Sweeney sửa lại. Dù sao thì tường thành cũng đã sụp đổ.

Dừng lại! Tiến lên! Tiếng súng nổ! Giao chiến ở Hanover.

Trận skirmish tại Taliaferro. Trận skirmish tại Hawes.

Bi thương thay Totopotomoy, bởi nơi ấy chúng ta đã mất Latané

Hiên ngang tựa Hampden, cao cả, ngã xuống vì Chính nghĩa của mình.

Tại Old Church buổi họp tan. Thật là đáng tiếc

Nhưng sắc xanh chàm mới là bục giảng và ghế ngồi!

Fitz Lee đã hoàn thành nhiệm vụ. Gửi lời thăm tới Fitz Porter.

Lạy Chúa! Ôi cuộc duyệt binh hào hùng của Binh đoàn Mac!

Chẳng có gì là những con ngựa của chúng ta không làm được.

Tunstall Station trắng xóa bọt sóng những xe chở quân.

Chúng ta đã đốt cháy những đoàn tàu, kho tàng và những mái nhà che chở ấy!

Và rồi chúng ta thiêu rụi ba chiếc tàu vận tải trên sông Pamunkey

Và làm cho đám quân ở White House phải giật mình tỉnh giấc!

Ầm ầm gầm rú trên lối đi của chúng ta là dòng Chickahominy dâng nước

— "Hãy lao xuống đi, hỡi quân Miền Nam! Các anh sinh ra đâu phải để chết đuối".

Chúng ta nhảy múa qua đầm lầy White Oak, nhảy múa qua tên "Giắt-xơn Chiến đấu" Hooker!

Chúng ta đã phi ngựa vòng quanh McClellan từ gót chân lên đến đỉnh đầu!

Có những con người thật lạ lùng lại thích Bộ binh!

Từng có những kẻ đem lòng yêu mến Pháo binh.

McClellan từng tuyên bố rằng: "Trong mỗi gia đình

Nên có sẵn một chiếc pháo hạm" — ồ, nhưng chúng ta đây,

Những kẻ bị mọi binh chủng khác gán cho bao lời phỉ báng,

Rằng: "Ngày nào những tên nhân mã đáng nguyền rủa ấy cũng đẩy chúng ta lên cây!"

Chúng ta vẫn một mực khẳng định những phẩm chất tuyệt vời của Kỵ binh!

Nào các bạn, tôi phải đi đây! Đó là một cuộc đột kích tuyệt vời! Tôi vẫn luôn quý mến Cậu Mac. Anh ấy là một quý ông, và anh ấy sở hữu một đội quân tuyệt hảo. Trừ tội nghiệp Latané ra, chúng ta không mất một mạng người nào. Nhưng tôi đã bỏ lại một vị tướng phía sau lưng.

- Một vị tướng ư? Tướng nào thế...

Stuart bật lên tiếng cười giòn tan: — Tướng Hoang mang.

Mặt trời trôi thấp dần. Hai kỵ binh cưỡi ngựa theo ngả đường Deep Run đi vào và nhanh chóng rẽ về phía đông xuyên qua thị trấn. Buổi chiều trời ấm áp, nhưng người đi đầu lại khoác một chiếc áo choàng lớn của kỵ binh. Nó khiến mọi đường nét trở nên mờ ảo và che khuất mọi dấu hiệu quân hàm. Ông cũng đội một chiếc mũ sụp vành che khuất tầm nhìn. Người ông đầy bụi bặm; ông phi ngựa rất nhanh trong làn khói bụi mịt mờ, chẳng ai nhận ra được. Ra khỏi thị trấn, trên con đường Chín Dặm, ông đưa cho viên sĩ quan canh gác chặn mình xem một tờ giấy thông hành có chữ ký "R. E. Lee" rồi tiến vào các phòng tuyến của quân Miền Nam. — "Tổng hành dinh của tướng Lee ở đâu?" Chúng được chỉ dẫn cho, đó là một ngôi nhà cổ kính bóng rợp cây sồi. Ông phi ngựa đến đó, giao ngựa lại cho người đưa tin đi cùng, rồi cất lời với sĩ quan tùy viên vừa bước ra: — "Hãy bẩm với tướng Lee, có người từ Thung lũng đến".

Viên tùy viên liếc nhanh một cái, rồi mở cánh cửa bên trái. — "Tướng Lee sẽ rảnh rỗi ngay đây thôi. Ngài vui lòng đợi ở đây chứ?"

Vị khách từ Thung lũng bước vào. Đó là một căn phòng rộng rãi, được bài trí đơn giản, trên tường treo những bức tranh khắc thép — Ngôi nhà Hạ viện năm 1619, Spotswood trên đỉnh Blue Ridge cùng các Hiệp sĩ Móng ngựa Vàng của ông, Patrick Henry tại nhà thờ St. John cổ kính, Jefferson viết Tuyên ngôn Độc lập, Washington nhận thanh kiếm của Cornwallis. Các cửa sổ đều mở đón gió chiều và chim chóc đang ríu rít ca hót trong khóm hồng phía ngoài. Trong phòng có ba người đàn ông. Một người có vóc dáng lớn và khuôn mặt có phần nặng nề đang ngồi chiếc ghế cạnh chiếc bàn với vẻ mặt cương nghị và bướng bỉnh như đá tảng. Ông ngồi vững chãi tựa tảng đá lớn trên sườn núi; trên mình mang đầy những vết sẹo cũ, chỉ chực chờ được chuyển động trở lại để nghiền nát mọi thứ thành tro bụi. Người thứ hai, trẻ tuổi hơn, mảnh khảnh, để bộ râu đỏ ngắn, đang tựa người vào cửa sổ, hít hà hương hoa hồng và lắng nghe tiếng chim ca. Người thứ ba, một người đàn ông tuổi tứ tuần, có phong thái ôn hòa cùng đôi mắt vô cùng chân thành và đôn hậu, đang chăm chú ngắm nhìn những bức tranh khắc. Cả ba đều mang lon cấp tướng của thiếu tướng.

Vị khách từ Thung lũng bước vào, cất chiếc áo choàng và để lộ cấp hiệu tương tự. D. H. Hill rời khỏi bức tranh khắc, bước tới nắm chặt lấy hai tay ông. Hai người là anh em đồng hao; hơn nữa, cả hai đều có những niềm tin tôn giáo vô cùng mãnh liệt; và Hill, dẫu không có thiên tài như người kia, lại là một vị tướng chiến đấu bình tĩnh, thông minh và quả quyết. Cả hai đã không gặp nhau kể từ khi tên tuổi của Jackson lừng lẫy khắp nơi.

Bây giờ danh tiếng ấy khoác lên người ông tựa tấm áo choàng. Người đàn ông ngồi bên bàn uể oải đứng phắt dậy; người đứng bên cửa sổ rời mắt khỏi khóm hoa hồng. — "Tôi tin là các ông chỉ biết nhau qua danh tiếng thôi phải không, thưa các vị?" — D. H. Hill lên tiếng. — "Tướng Jackson — tướng Longstreet, tướng Ambrose Powell Hill".

Bốn người cùng ngồi xuống, Jackson đặt thanh gươm vắt ngang đầu gối. Trên người ông hãy còn vương bụi đất của ba hạt; toàn thân ông mang một màu xám xịt trung tính tựa chiếc lá khô phai màu, chỉ có đôi mắt là lóe lên sắc xanh xám, đầy quả quyết dẫu vô cùng tĩnh lặng. Người ông gầy gò hốc hác.

Longstreet cất chất giọng trầm đục: — Thưa tướng quân, Định mệnh đang biến Thung lũng của ông thành vùng đất Flanders của cuộc chiến này.

- Chúa đã tạo ra nó làm một con đường lớn, thưa ngài. Chúng ta phải đón nhận nó như những gì nó vốn có.

- Chà, — A. P. Hill mỉm cười nói, — vì chúng ta có một Marlborough cho vùng Flanders đó...

Jackson khẽ dịch chuyển thanh gươm. — Marlborough không phải là hình mẫu lý tưởng của tôi. Hoàn cảnh đã chi phối ông ta quá nhiều.

Cánh cửa bên trong bật mở. — Pháo binh gần Cold Harbour... — một giọng nói nhịp nhàng và nam tính cất lên. Ngay khoảnh khắc sau, tướng Lee bước vào. Cả bốn người cùng đứng dậy. Ông bước thẳng tới chỗ Stonewall Jackson, đặt một tay lên vai ông, tay kia đặt lên ngực áo. Cả hai có lẽ đã từng gặp nhau ở Mexico; nhưng từ đó đến nay chưa từng gặp lại. Giờ đây họ nhìn thẳng vào mắt nhau. Cả hai đều là những người cao lớn, dẫu Lee là người cao hơn cả; cả hai đều mặc quân phục xám, cả hai đều gầy gò vì mệt mỏi ở chiến trường. Đến đây thì điểm chung chấm dứt. Lee là hiện thân của vẻ đẹp nam tính hoàn mỹ. Vóc dáng ông, cũng như tính cách ông, cân đối một cách hoàn hảo; ông có một chiếc đầu lớn, bệ vệ uy nghi, khuôn mặt mang nét dịu dàng cao quý, bước chân nhẹ nhàng và bất khuất. Toát lên xung quanh ông là vẻ hào hiệp của các hiệp sĩ, phong thái vương giả, một chút hào quang cổ kính, những tia nắng vàng rực rỡ của Thời đại Hoàng kim. — "Chào mừng tướng Jackson, — ông cất lời, — rất hân hạnh được đón ngài! Ngài rời Frederickshall..."

- Tối qua, thưa ngài.

- Đại quân đang ở đó chứ?

- Đang ở đó, thưa ngài.

- Ngài đã trở thành một cái tên huyền thoại để người ta nhắc đến rồi đấy, thưa tướng quân! Tôi nghĩ Thung lũng của ngài sẽ chẳng bao giờ quên ngài đâu.

Ông kéo chiếc ghế bên bàn ngồi xuống. — "Mời các vị ngồi. Tôi triệu tập hội đồng này, giờ thì mặt trời đang lặn dần mà tướng Jackson lại còn phải đi một quãng đường xa, chúng ta phải khẩn trương lên thôi. Bản đồ đây rồi."

Các thiếu tướng quây quần lại bên bàn. Lee dùng những vật nhỏ trên bàn ghim chặt một góc bản đồ xuống, rồi ngả người ra thành ghế. — "Đây là hội đồng đầu tiên của chúng ta với tướng Jackson. Chúng ta đang chờ đợi Binh đoàn Thung lũng để chắc chắn châm ngòi cho một trận chiến lớn, và có lẽ là nhiều trận chiến khác nữa. Tôi cho rằng các cuộc giao tranh quanh Richmond sẽ ác liệt hơn tất thảy những gì đã qua."

Một tùy viên lặng lẽ bước vào trên tay cầm một bức thư. — "Thưa ngài, thư của Tổng thống," — anh ta nói. Lee đứng dậy cầm bức thư ra bên cửa sổ. Bốn người ngồi bên bàn nhỏ giọng bàn tán với nhau.

- Đây là địa hình phức tạp nhất trên đời, — A. P. Hill nói. — Ngài sẽ phải đoán già đoán non mệt nghỉ đấy, thưa tướng quân, không giống như con đường huyết mạch bằng phẳng ở Thung lũng của ngài đâu!

- Có bản đồ tốt không?

- Không, — Longstreet đáp gọn lỏn, — tồi tệ chết tiệt.

Jackson đanh mặt lại. D. H. Hill vội vã lên tiếng: — Quả thực rất khó để vẽ chính xác khi mà có tới một trăm mười ngàn tên lính Yankee cứ lảng vảng xung quanh. Lẽ ra chúng phải được vẽ từ năm ngoái mới phải.

Lee quay trở lại bàn. — Vâng, mười ngày tới sẽ viết nên một trang sử đẫm máu. — Ông thở dài. — Tôi không thích chiến tranh chút nào, thưa các vị. Giờ thì bắt đầu lại từ đầu nhé! Chúng ta đều đồng ý rằng việc bảo vệ Richmond là mệnh lệnh tối cao. Richmond thất thủ thì Liên minh sụp đổ. Đó là thủ đô và là nơi đặt cơ quan đầu não chính phủ của chúng ta. Chỉ ở đây chúng ta mới có hệ thống đường sắt kết nối với miền Nam xa xôi. Nơi đây đặt các kho xưởng vũ khí và nhà máy quân sự, các kho dự trữ quân lương, kho bạc, bệnh viện, cùng những phụ nữ và trẻ em tị nạn. Nơi này là trái tim của chúng ta, và đôi tay cùng bộ óc phải bảo vệ nó. Bỏ Richmond tức là chúng ta phải rút lui khỏi Virginia. Từ bỏ Virginia, chúng ta sẽ chẳng còn khả năng uy hiếp thủ đô miền Bắc nữa. Khi ấy tướng Jackson sẽ chẳng thể nào tạo ra sự hoảng loạn hai ngày một lần được nữa, và Stanton cũng sẽ chẳng còn rút một sư đoàn nào của McClellan về sau mỗi lần báo động nữa.

Ông chống đầu lên tay, trong khi những ngón tay chắc nịch của bàn tay kia miết nhẹ mép bàn. — "Không! Đây là ván cờ giữa hai thủ đô, và bàn cờ chính là dải đất trải dài ở giữa. Cho đến cùng thì chúng vẫn sẽ tìm cách tiến đánh Richmond. Cho đến cùng thì chúng ta phải ngăn chặn được chiếu tướng chúng. Nào, hãy cùng xem các con đường có thể xảy ra của chúng. Năm ngoái McDowell đã thử đánh theo ngả Manassas, và hắn đã thất bại. Đó là một vị trí chiến lược — Manassas. Rất có thể sẽ lại có giao tranh ở đó. Con đường qua Fredericksburg... chúng vẫn chưa thử ngả đó, dẫu rằng nó cũng có giá trị riêng. Và giờ là con đường mà McClellan đã chọn — đi bằng đường biển đến đồn Monroe, rồi từ đó tiến thẳng ra trước mặt chúng ta theo ngả sông York, do thiết giáp hạm Merrimac đã ngăn hắn tiến vào sông James. Đó vẫn là con đường tốt nhất hiện nay, dù nếu điều chỉnh một chút thì sẽ còn tuyệt hơn nữa! Có một vị trí chốt yếu mà tôi hy vọng hắn sẽ không phát hiện ra..."

- Hắn sẽ không thấy đâu, — D. H. Hill nói gọn lỏn. — Các bà tiên đỡ đầu khi hắn lọt lòng đã chẳng ban cho hắn trực giác sắc bén, lại còn nhào nặn hắn thành kẻ cực kỳ thận trọng. Dù sao thì hắn cũng là một chàng trai tốt!

Lee gật đầu. — Tôi dành sự tôn trọng thực sự cho tướng McClellan. Anh ta là một quý ông, một người lính dũng cảm và một vị tướng giỏi. — Ông đẩy tấm bản đồ trước mặt ra xa, và lấy một tấm khác lên. — Thời gian gần đây, tuyến phòng thủ vững chắc nhất của Richmond chính là tướng Jackson ở Thung lũng. Được rồi! Có thể để McDowell, Frémont và Banks canh chừng một thời gian cái thủ đô vốn đang vô cùng lo sợ rằng mình gặp nguy hiểm ấy. Giờ tôi dự định đưa tướng Jackson bất ngờ xuất hiện bên sườn phải của McClellan —

Jackson, người từ nãy vẫn giữ mình cứng nhắc như một pho tượng chiến binh trên lăng mộ, khẽ dịch chuyển thanh gươm và kéo ghế xích lại gần vị tổng tư lệnh thêm một inch. — Sườn phải của hắn nằm ở bờ bắc sông Chickahominy...

- Đúng vậy. Tướng Stuart đã mang về cho tôi rất nhiều thông tin mà tôi hằng mong muốn. Fitz John Porter đang chỉ huy ở đó — Quân đoàn số 5 — với hai mươi lăm ngàn quân. Tôi đề xuất, thưa tướng quân, ngài hãy dẫn quân thật nhanh chóng từ Frederickshall đến Ashland, từ Ashland ngài hành quân theo con đường Ashcake và nhà thờ Merry Oaks để tới con đường lạch Totopotomoy, rồi di chuyển theo đó đến lạch Beaver Dam, ngài tiến hành bọc lót và đánh bật Porter cùng hai mươi lăm ngàn quân của hắn, đẩy ép chúng dạt về trung tâm của McClellan — ngay tại đây.

Ông dùng chiếc quản bút lấy từ bình mực chỉ lên bản đồ.

- Tốt lắm! Tốt lắm! Thế còn cuộc tấn công trực diện thì sao?

- Tướng A. P. Hill và sư đoàn của ông ấy sẽ đảm nhận việc đó. Các trận địa pháo trên sông Chickahominy sẽ yểm trợ cho họ vượt cầu. Tướng Longstreet sẽ hỗ trợ ông ấy. Tướng Magruder cùng tướng Huger và lực lượng pháo binh dự bị sẽ ở lại trước Richmond. Họ sẽ tạo ra những cuộc điều động binh lực để đánh lạc hướng sự chú ý của tướng McClellan khỏi thành phố cũng như khỏi sườn phải và tướng Porter. Tướng Stuart sẽ chiếm vị trí trên tuyến hành quân của ngài từ Ashland, và tướng D. H. Hill sẽ hỗ trợ ngài.

- Tốt lắm! Tốt lắm! Hôm nay là chiều ngày hăm ba.

- Vâng. Frederickshall cách điểm này bốn mươi dặm — — Ông lại chạm tay vào bản đồ. — Nào, thưa tướng quân, khi nào ngài có thể có mặt ở đây?

- Sáng thứ Năm, ngày hăm sáu, thưa ngài.

- Thế thì sớm quá.

- Thời gian là tất cả trong chiến tranh, thưa ngài.

- Điều đó hoàn toàn chính xác. Nhưng thời gian quá ngắn và cuộc điều binh này lại vô cùng tinh vi. Ngài và binh lính của ngài vừa trải qua một chiến dịch vừa gian khổ vừa kinh ngạc. Sự mệt mỏi và căng thẳng hẳn là rất lớn. Ngài và tướng Hill cách xa nhau và vùng đất ở giữa thì hoang vu, chưa được vẽ bản đồ. Tuy nhiên, chiến thắng lại phụ thuộc vào những đòn đánh đồng loạt.

Jackson lại ngồi cứng đờ, bàn tay cứng nhắc đặt lên chuôi gươm. — Con người vốn không thể nói trước một cách chắc chắn những gì mình có thể làm đâu, thưa ngài. Nhưng điều cần thiết là phải đánh úp sườn phải này trước khi McClellan nhận ra mối nguy hiểm. Mỗi ngày trôi qua lại càng làm cho việc che giấu sự vắng mặt của đại quân tôi khỏi Thung lũng trở nên khó khăn hơn. Giữa mối hiểm họa của cuộc hành quân ép tốc độ và hiểm họa nhãn tiền nằm ở sự chậm trễ, tôi chọn cách hành quân ép tốc độ. Thà hy sinh một người trong hành quân còn hơn mất năm người trong một trận chiến không do chúng ta lựa chọn. Một cọng rơm có thể mang lại thất bại cũng như có thể mang lại chiến thắng. Tôi có thể thất bại, nhưng rủi ro ấy vẫn phải được chấp nhận. Napoleon đã thất bại tại Eylau, nhưng kế hoạch của ông ta là chính xác.

- Rất tốt, — Lee nói. — Vậy cứ quyết định là sáng ngày hăm sáu nhé! Mệnh lệnh cuối cùng sẽ chờ đón ngài tại Ashland.

Jackson đứng dậy. — Tốt lắm! Tốt lắm! Giờ này chắc ngựa của tôi đã được thay rồi. Tôi phải quay về đây. Đại quân sẽ hành quân tiến ra ga Beaver Dam vào sáng nay.

Ông phi ngựa suốt đêm qua vùng quê hoang vu, đây là đêm thứ hai ông ngủ trên yên ngựa. Ga Beaver Dam và Binh đoàn Thung lũng đang cắm trại đã nhìn thấy ông vào sáng thứ Ba ngày hăm bốn. — "Lão Jack đã trở về từ xó xỉnh nào rồi kìa!" — Tin đồn lan nhanh. Tổng hành dinh được thiết lập tại một vài căn lều gần tuyến đường sắt đã bị phá hủy. Vừa đến nơi, ông liền triệu tập bộ tham mưu và cho gọi Ewell tới. Trong lúc mọi người túc trực đông đủ, ông đọc một bản báo cáo do Munford ở tuyến sau chuyển tới. — "Trinh sát Gold và Jarrow vừa từ Thung lũng về. Frémont vẫn đang củng cố công sự tại Strasburg — nghĩ rằng ngài có thể đang ở Front Royal. Shields ở Luray cho rằng ngài có thể đã đi Richmond, nhưng Ewell vẫn ở lại Thung lũng với bốn mươi ngàn quân. Banks ở Winchester cho rằng ngài có thể đã đi đánh Shields ở Luray, hoặc đánh King ở Catlett, hoặc Doubleday ở Fredericksburg, hoặc đã đi Richmond — nhưng Ewell đang di chuyển về phía tây hướng về Moorefield!"

- Tốt lắm! Tốt lắm! — Jackson nói. Bộ tham mưu đã túc trực đầy đủ, và ông tiến hành ban hành các mệnh lệnh chớp nhoáng và chuẩn xác. Sau khi đã giao việc xong xuôi, ban tham mưu vội vã tỏa đi, vị tướng quay sang nói với Jim: — Gọi ta dậy khi tướng Ewell tới nhé. — Ông ngả người nằm dài trên chiếc ghế dài trong lều. — Ta đang cảm thấy mệt mỏi, — ông nói, — vì sốt và một cảm giác kiệt sức. — Ông kéo áo choàng quấn quanh người và nhắm mắt lại. Dù vậy, ông chỉ chợp mắt hoặc không ngủ được chừng nửa tiếng, bởi Ewell là người nổi tiếng nóng tính và đúng giờ.

Binh đoàn Thung lũng bắt đầu cuộc hành quân cưỡng bách qua vùng đất vừa hiểm trở vừa lạ lẫm. Nơi này thời gian gần đây đã bị quân địch chiếm đóng, chúng đã đốn hạ cây cối chắn ngang các con đường rừng và đốt phá những cây cầu bắc qua những con lạch sâu và chảy xiết. Người dẫn đường thì lạc lối, chỉ dẫn ở các ngã tư thì vô cùng mù mịt. Rừng rậm trở nên ngột ngạt không thể tả, bụi đường thì cay xè khó chịu; bầu không khí bị bóp nghẹt bởi những bức tường cây xanh cao vút hai bên; mặt trời thiêu đốt như lò lửa luyện bảy lần. Lương thực đã không được chuyển đến kịp thời tại ga Beaver Dam và binh lính phải hành quân với khẩu phần ăn bị cắt nửa. Núi non và bầu không khí miền cao đã lùi vào dĩ vãng, thay vào đó là hơi thở nồng nàn ngột ngạt của vùng đất thấp. Nó mang chất độc của loài cây upas, làm tê liệt đại não, làm chậm trễ bước chân. Binh lính vô cùng mệt mỏi, trời oi bức, và những cơn sốt âm ỉ bao trùm bầu không khí.

Họ hành quân đến tận khuya trong đêm không trăng, và tiếng kèn đã đánh thức họ dậy từ lâu trước bình minh. Sương mù bao trùm khắp các vùng đất phẳng, báo hiệu một ngày oi Ả. Cột quân Tiến lên! Ngày hôm nay lại lặp lại y nguyên ngày hôm qua, chỉ có điều khốc liệt hơn. Mặt trời trùm lên mình sức mạnh lớn hơn, bụi đường càng lúc càng ngột ngạt, nguồn nước thì ô nhiễm, ruồi muỗi và côn trùng vo ve thành từng đám nhức nhối, đôi bàn chân trong những đôi giày rách rưới càng thêm tê cứng, sưng phù và phồng rộp. Độ ẩm trong không khí làm suy kiệt sức lực tựa như phòng xông hơi. Toàn bộ binh đoàn, từ "kỵ binh đi bộ" cho đến tất cả mọi người, hành quân với tốc độ chậm chạp đến đáng sợ. Thúc giục Tiến lên — Thúc giục Tiến lên — Thúc giục Tiến lên — Thúc giục Tiến lên! Tiếng gọi ấy dần dà vang lên tựa tiếng ve kêu vo ve hai bên tai, chỉ là một thứ âm thanh nhàm chán phải nghe mãi. — "Đang đi tới Richmond — Đang đi tới Richmond — Ừ thì tất nhiên là chúng ta đang đi Richmond rồi — trừ khi, thực ra là chúng ta đang đi đường vòng để đánh McDowell ở Fredericksburg! Richmond còn đó chứ chạy đi đâu. Nó đã trụ vững lâu lắm rồi — kể từ khi William Byrd thành lập nó cơ mà. Tướng Lee đang ở đó — và vì thế mọi chuyện đều ổn cả thôi — và chúng ta thì chẳng thể đi nhanh hơn được nữa. Chiến tranh chẳng đẹp đẽ như người ta tưởng tượng đâu. Ôi, nóng quá, nóng quá, nóng quá! Lại lắm muỗi nữa chứ! Và cái xứ này thì đích thị là chốn ở của thần Ẩm ướt. Thúc giục Tiến lên — Thúc giục Tiến lên — Thúc giục Tiến lên. Nếu cái âm thanh đó không dừng lại, ta sẽ dùng báng súng nát óc đứa nào dám kêu ca mất!"

Phải đến tận chiều muộn ngày hôm nay họ mới tới được Ashland. Binh lính ngã rạp xuống đất. Ngay dưới lớp da rám nắng, người ta vẫn có thể nhận ra những quầng thâm đen sẫm dưới mắt họ, và đôi môi thì mất đi sắc hồng. Jackson cưỡi ngựa dọc theo các hàng quân và quan sát. Dưới đôi mắt ông cũng hằn những quầng thâm, và đôi môi mím lại mỏng tang, xám ngắt. — "Hãy để họ nghỉ ngơi," — ông điềm tĩnh nói, — "cho đến tận bình minh." Đi bên cạnh ông là một sĩ quan được phái đến từ chỗ tướng Lee. Giờ đây ông đã cầm trên tay Mệnh lệnh Tướng của vị tổng tư lệnh, và ông đã chậm mất gần một ngày.

Chút thời gian sau đó, trong ngôi nhà ông đang ở, khi tham mưu trưởng, Ewell cùng các lữ đoàn trưởng đã rời đi, ông già Jim xuất hiện trước mặt ông. — "Xin ngài hãy lắng nghe tôi một phút đi, thưa tướng quân! Theo sự quan sát tường tận của tôi thì ngài đã chẳng chịu đi ngủ tối qua — lẫn đêm hôm trước — lẫn đêm trước nữa — và tôi chẳng thấy có chút chuẩn bị nào cho việc ngài sẽ đi ngủ vào cái đêm nay cả! Như thế là không ổn đâu. Cô Anna sẽ nói gì khi cô ấy nghe được chuyện này chứ? Cô ấy sẽ bảo ngài làm cô ấy lo lắng quá nhiều. Cô ấy sẽ bảo ngài sẽ đến nơi nhanh hơn, và đánh trận giỏi hơn, nếu ngài chịu nằm xuống chốc lát và để Jim mang cho ngài cái gì đó mà ăn..."

- Ta đã ăn rồi. Ta sắp ra vườn đi dạo một lát.

Ông bước đi, toàn thân ngập trong sắc đồng, ánh mắt xanh lóe lên tia sáng sắc lạnh. Jim đứng nhìn theo ông với vẻ mặt đầy lo lắng. — "Lại đi nói chuyện với Chúa — nói chuyện suốt đêm thâu! Thật chẳng lành mạnh chút nào. Cứ cầu nguyện mãi rồi ngước nhìn lên bầu trời cho đến khi bị liệt người mất thôi! Tướng quân thà cứ để tôi cởi đôi bốt ra, rồi lên giường đi ngủ và mơ về cô Anna thì hơn!"

Đúng ba giờ, tiếng kèn thổi vang lên. Lại một lần nữa sự chậm trễ không thể lường trước lại diễn ra. Mặt trời đã ló dạng trước khi Binh đoàn Thung lũng rời khỏi Ashland. Lúc này họ đang hành quân theo đội hình hai hàng cột, Jackson đi theo con đường Ashcake và nhà thờ Merry Oaks, Ewell cắt ngang qua vùng nông thôn, điểm tập kết là nhà thờ Pole Green, nằm ở phía bắc và đông một chút so với Mechanicsville và sườn phải của lực lượng Liên bang. Khoảng cách mà mỗi cánh quân phải vượt qua là chừng mười sáu dặm.

Bùa chú của ngày hôm qua vẫn đeo bám và trở thành bùa chú của ngày hôm nay. Mười sáu dặm chẳng là gì ở Thung lũng; nhưng tại những vùng đất thấp xanh mướt và đầy ma mị này, chúng dài ngoẵng như năm mươi dặm. Kỵ binh của Stuart bắt đầu xuất hiện, các đội tuần tra chỗ này, chỗ kia, những vọng gác đứng trơ trọi giữa đám cỏ chổi, hoặc lững lờ hiện lên bóng kép, cả người lẫn ngựa cùng cái bóng, ẩn hiện trên và trong những vũng nước đục ngầu, tĩnh lặng và trong vắt. Đã có lúc Binh đoàn Thung lũng từng tò mò và phấn khích biết bao trước đám kỵ binh của Jeb Stuart, nhưng giờ đây họ dửng dưng nhìn chúng bằng đôi mắt mờ đục vì kiệt sức. Đúng chín giờ, đại quân vượt qua tuyến đường sắt đã bị phá hủy của hãng Virginia Central, đi đầu là những lính Texas của Hood. Một tiếng sau, đoàn quân rẽ về hướng nam, Stuart bám sát sườn trái của đoàn quân dài dằng dặc, che chở cho họ khỏi bị phát hiện, và giao tranh quyết liệt suốt những giờ phút tiếp theo. Binh đoàn vượt qua lạch Crump, đi qua nhà máy Taliaferro, vượt qua những con lạch khác, lầm lũi bò về phía nam xuyên qua những khu rừng rậm rạp, oi bức. Buổi trưa đến rồi đi. Đầu cột quân rẽ về phía đông, và chẳng mấy chốc đã tới một ngã tư đường. Đang chờ sẵn ở đó chính là tướng Stuart trong bộ quân phục chiến đấu. Jackson cho con ngựa Little Sorrel dừng lại bên cạnh ông ta. — "Chào buổi sáng, tướng quân."

- Chào buổi sáng, tướng quân — hay đúng hơn là chào buổi chiều. Tôi đã hy vọng được gặp ngài từ nhiều tiếng đồng hồ trước cơ.

- Người của tôi không phải siêu nhân đâu, thưa ngài. Đã có những sự chậm trễ xảy ra. Nhưng Chúa vẫn đang ở trên chúng ta.

Ông thúc ngựa đi tiếp. Stuart nhìn theo, khẽ nhướng mày. — "Theo ý kiến của tôi thì A. P. Hill đang phải đợi một gã đang mộng du đấy!"

Binh đoàn lại quay đầu hướng về phía nam, lúc này đang hành quân về phía lạch Totopotomoy, đầu cột quân tiến đến nơi vào lúc ba giờ. Làn khói dày đặc và cay nồng bốc lên trước mặt binh lính, báo hiệu một sự việc mà họ đã quá quen thuộc. — "Cầu cháy!" Đúng vậy, ở bờ bên kia con lạch xuất hiện một nhóm mặc sắc phục xanh đang bận rộn chặn đường đi. Đám lính Texas của Hood khẽ hò reo rồi lao vun vút sang sông, biến mất giữa biển lửa, rồi lại từ trong đó xông ra tấn công nhóm công binh mặc áo xanh. Khẩu đội pháo của Reilly được điều tới; một vài phát đạn pháo được bắn ra. Quân xanh tháo chạy khỏi chiến trường, và đội công binh mặc sắc phục xám tìm cách dập tắt ngọn lửa rồi dựng lại cây cầu. Một tiếng đồng hồ trôi qua trước khi cánh quân tiên phong có thể vượt qua cấu trúc hãy còn run rẩy ấy. Cuối cùng cũng qua được sông, đoàn quân tiếp tục tiến bước, vẫn hướng về phía nam, tới ngã tư Hundley. Tại đây, sư đoàn của Ewell hội quân với họ, và tại đây, trước sự ngạc nhiên mơ hồ của một đội quân đã kiệt sức, mệnh lệnh dừng chân được phát ra. Binh đoàn Thung lũng cắm trại cách ba dặm về phía bắc của sườn phải mà lẽ ra họ phải đánh úp từ nhiều tiếng đồng hồ trước. Lúc đó trời đã gần chạng vạng. Khi binh lính xếp súng gọn gàng, thì ở phía nam của họ, bên kia lạch Beaver Dam, một loạt tiếng pháo gầm rú kinh hoàng bất ngờ vang dội. Trimble, một chiến binh lão luyện, đang ở gần Jackson. — "Âm thanh đó chẳng khác nào một trận giao tranh tổng lực, thưa ngài! Chúng ta có nên tiến lên không?"

Jackson nhìn ông với một vẻ thản nhiên kỳ lạ. — "Đó là các trận địa pháo trên sông Chickahominy đang yểm trợ cho đoàn của tướng Hill vượt dòng suối. Ông ấy sẽ cắm trại ở bên đó, và ngày mai chúng ta sẽ thấy trận chiến — Ngài đã bao giờ dành nhiều tâm sức để suy ngẫm về chủ đề sự tiến bộ trong ơn sủng chưa, thưa tướng quân?"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.