Flournoy và Munford, được điều về dưới quyền chỉ huy của Ashby, bám sát ông ở hậu quân Liên minh miền Nam. Đạo quân hành quân từ Shenandoah đã bỏ lại kỵ binh phía sau trong gió mưa để đốt cầu và cầm chân Frémont. Ashby, đứng trên cao ở bờ đông, nhìn những ngọn lửa liếm láp chậm chạp vào từng thớ gỗ, chống chọi với cái ẩm ướt, rồi cuối cùng vượt lên và bùng cháy rực rỡ. Chú ngựa ô chụm bốn chân xuống đất, lắc đầu, hếch mũi ngửi không khí. Gió thổi bay chiếc áo choàng của người kỵ sĩ. Trong ánh sáng từ cây cầu đang cháy, lớp lót màu đỏ thắm ánh lên rực rỡ như lá cờ trận. Chú ngựa hí vang. Giọng Ashby vang lên lanh lảnh: "Chew, chuẩn bị pháo Blakeley! Wyndham đang ở bờ bên kia kìa!"
Ngọn lửa bốc cao ngùn ngụt như một đống hỏa táng khổng lồ rực sáng cả màn đêm, dòng Shenandoah gầm thét, cùng những vòm cây ướt át đang lấp lánh. Từ trong bóng tối hướng bắc, Maury Stafford dẫn theo một đội trinh sát tiến đến. Anh giơ tay chào. "Thưa ngài, có một lực lượng đáng kể ở bên kia đang rảo bước qua rừng để cứu cây cầu. Kỵ binh đi đầu—chắc là Wyndham, vẫn ôm mộng 'tóm gọn' ngài."
"Chúng đây rồi!" Ashby nói. "Nhưng các ngươi đến muộn quá, Đại tá Sir Percy Wyndham!"
Vòm lửa cháy rực bắc ngang sông hắt ánh đỏ như rượu vang lên xuống dòng nước, làm lộ rõ những khối kỵ binh đang tập kết dưới tán cây óc chó, sồi và thông. Tiếng còi kèn vang lên cùng tiếng móng ngựa dậm rầm rầm, nhưng ngọn lửa gầm rú, dòng nước lũ cuồn cuộn, cơn mưa lất phất và những đợt gió thốc đã phần nào làm dịu bớt những âm thanh khác. Một kẻ cao gầy mang khăn sash, kiếm đeo hông, đi ủng dài tới đùi và có bộ ria mép dài kỳ lạ, đang ngồi trên lưng ngựa dưới một tán thông đẫm nước và lơ phơ trước gió. Hắn chỉ tay về phía những kỵ sĩ mặc sắc phục xám ở hai bên bờ nam. "Kìa con mồi! Khai hỏa!"
Trò chơi này bên nào cũng chơi được. Tiếng chớp lửa từ bờ bắc cùng tiếng súng cạc-binh đành đạch vừa dứt thì bờ nam cũng đáp trả bằng một tia lửa lóe lên chói chang và một tiếng nổ đanh không kém. Đi cùng các đội kỵ binh New Jersey có một khẩu pháo Parrott. Nó được đẩy lên, đặt vào vị trí và khai hỏa. Quả đạn nổ tung ngay khi chạm vào làn nước nhuốm đỏ ánh lửa, tạo ra một đài phun nước Versailles chẳng tốn xu nào. Pháo Blakeley đáp trả. Tiếng súng xám bắt đầu ngân lên.
"Nếu anh muốn có một khoảng thời gian tuyệt vời—
Nếu anh muốn có một khoảng thời gian tuyệt vời—
Nếu anh muốn bắt lấy con quỷ, hãy gia nhập kỵ binh!"
Một tên lúp-xê xuất hiện bên cạnh Ashby. "Thưa ngài, Tướng Jackson muốn biết liệu họ có thể qua sông được không?"
"Hãy nhìn cây cầu và bảo ngài ấy là Không."
"Thế thì ngài ấy bảo rút lui. Đạn dược quý lắm."
Vị chỉ huy kỵ binh đưa lên môi chiếc kèn săn đeo bên vai và thổi hiệu lệnh rút lui. Cây cầu đang cháy soi sáng khắp chốn, làm hiện lên con ngựa đen lớn cùng người kỵ sĩ trên lưng nó. Tên phiêu lưu người Anh ở bờ bên kia mang theo cả lính bắn tỉa. Trong thứ ánh sáng chập chờn, lóe lên rồi vụt tắt rồi lại bùng lên ấy, họ đã cố gắng vô ích để vươn tới cái mục tiêu ở trên cao kia. Giờ thì một kẻ đã thành công.
Viên đạn găm vào mạn sườn con ngựa đen. Nãy giờ nó vẫn đứng vững như một tảng đá, giờ thì lảo đảo như con tàu giữa cơn bão. Ashby buông kèn, vung chân qua yên ngựa và nhảy xuống đất khi con ngựa lớn khuỵu xuống. Những người ở gần xúm lại quanh ông. "Không! Ta không bị thương, nhưng Conrad Đen thì có. Bạn hiền của ta ơi!" Ông vuốt ve Conrad Đen, hôn lên giữa trán nó và rút súng lục ra. Chew bắn pháo Blakeley thêm lần nữa, lấn át mọi âm thanh nhỏ hơn. Bỗng nhiên những cột trụ cầu sụp xuống. Một mảng lớn khối vật liệu đang gầm rú rơiỏm xuống dòng sông; phần còn lại hướng về phía bờ nam cháy bùng lên dữ dội hơn nữa. Tiếng súng cạc-binh của phe Liên bang kéo dài nghe đầy vẻ giận dữ. Rốt cuộc thì họ đã có thể hành quân nhanh hơn, nếu thấy rằng Stonewall Jackson chẳng chịu bước chậm lại! Xây cầu ư? Làm sao họ có thể bắc cầu qua dòng sông rộng lớn, bản thân nó cũng đang hung hãn, gầm rú bạo tợn chọc ngoáy lối đi dưới bầu trời tối sầm đầy dông bão! Họ chẳng cần phải tiếc rẻ đạn dược, thế nên cứ thế nã phồn tạp đại bác, cạc-binh và súng lục vào màn đêm hướng về phía những đội kỵ binh xám đang rút lui.
Stafford, dẫu không mấy được lòng đại đa số binh lính nhưng lại rất được lòng một số người, đang cưỡi ngựa bên cạnh một sĩ quan đồng ngũ. Đây là một kẻ hào phóng và khôn ngoan, kẻ chơi trò chiến tranh cũng giống như chơi bài tuýt, mắt lim dim và bộ nhớ ghi nhớ từng lá bài. Anh ta cất giọng vui vẻ. "Sông Shenandoah dâng nước đẹp thật! Tớ không tin là Frémont có phao vượt sông đâu. Lão ta đành chịu chết ít nhất là một ngày một đêm—có lẽ còn lâu hơn. Quá đẹp cho tất cả chúng ta!"
"Đó là một chiến dịch đáng chú ý."
"'Đáng chú ý'! Để tớ nói cho cậu nghe nó giống cái gì nhé, Stafford. Nó giống năm 1796—chiến dịch Ý của Napoleon."
Cậu nghĩ thế à? Chà, có thể đúng đấy. Nghe tiếng gió thổi trong rặng thông kìa!"
"Để tớ nói cho cậu biết cậu thiếu cái gì nhé, Stafford. Cậu thiếu lòng nhiệt huyết với cuộc chiến này. Cậu quá thờ ơ một cách đáng nguyền rủa. Cậu nhận mệnh lệnh như một cỗ máy, và đi thi hành chúng cũng như một cỗ máy. Tớ không bảo rằng chúng không được thi hành một cách xuất sắc; chúng rất xuất sắc. Nhưng cái hồn thì không có. Hôm nọ ở Tom's Brook, tớ thấy cậu cưỡi ngựa tiến thẳng tới tận nòng súng của tay Wyndham đó, và, có chúa mới biết! Tớ không tin là cậu nhận thức được việc có những khẩu súng ở đó nhiều hơn một cỗ máy đâu!"
"Ừ, tớ có chứ—"
"Chà, có thể cậu nhận thức được điều đó bằng một nửa bộ não. Còn nửa kia thì không. Đến một mức độ nào đó, tớ có thể đọc được ván bài của cậu. Cậu đang có một cuộc chiến lớn của riêng mình, trên một đất nước của riêng mình—hả?"
"Có lẽ anh không hoàn toàn sai đâu. Thỉnh thoảng vẫn có những chuyện như thế xảy ra."
"Ừ, đúng vậy. Nhưng tớ thấy thật tiếc! Cuộc chiến này"—anh ta hất đầu về phía màn đêm vây quanh—"đủ lớn, với những canh bạc lớn khủng khiếp. Nếu tớ là cậu, tớ sẽ tống khứ cái tôi cá nhân ra khỏi trại."
"Chỉ nghĩ đến đại cục thôi sao? Ước gì tớ làm được!"
"Thế, cậu không làm được à?"
"Không, vẫn chưa."
"Chỉ có đúng hai thứ—trừ bệnh tật ra—có thể xé đôi bộ não ra như thế—đem phần lớn nhất đi, làm hiệp sĩ giang hồ hoặc chiến binh Saracen, lạc vào vùng đất vô định nào đó, và giữ phần còn lại ở đây tại Virginia để đập nát sọ kẻ xâm lược! Một là tình yêu và hai là thù hận—"
"Chưa bao giờ là cả hai sao?"
"Vừa là hiệp sĩ giang hồ vừa là chiến binh Saracen trong một con người ư? Khó lắm."
"Chẳng có gì khó khăn bằng cuộc sống, cũng chẳng có gì kỳ lạ bằng nó. Và có lẽ, cả tình yêu lẫn thù hận đều là những căn bệnh. Thỉnh thoảng tớ nghĩ vậy."
"Vậy chúc cậu sớm bình phục nhé! Cậu là một tay quá tử tế—"
"Tôi không phải là một tay tử tế."
"Ít ra thì tối nay cậu không phải là một kẻ dễ mến! Đừng để cơn sốt lên cao quá đấy nhé!"
"Anh có muốn lắng nghe," Stafford nói, "tiếng gió trong rặng thông không? Và anh đã bao giờ nhìn thấy cỗ máy đánh cờ tự động chưa?"
Hai ngày sau, Frémont sau khi bắc cầu qua sông Shenandoah liền vượt sông, tung kỵ binh cùng một lực lượng bộ binh yểm trợ tiến về phía nam theo con đường cái quan. Khoảng ba giờ chiều ngày mùng sáu, những con ngựa của Ashby đang gặm cỏ trên những cánh đồng xanh tươi phía nam Harrisonburg, trên con đường đi Port Republic. Phía tây trải dài một dải rừng, phía đông nhô lên một sườn đồi thoai thoải mọc đầy dẻ và sồi. Thung lũng xanh nằm ở giữa. Bầu không khí hôm nay dịu dàng và ngọt ngào, những dãy núi Blue Ridge trải dài mờ ảo qua lớp sương mù màu tím thẫm. Binh lính nằm dài giữa đám hoa bồ công anh. Người thì canh ngựa; kẻ đọc thư nhà, hoặc dùng ba lô làm bàn viết dăm ba dòng chữ nguệch ngoạc sinh động, ngắn ngủn. Khá đông người đang quây quần bên bờ hồ nước trong vắt. Cởi trần đến thắt lưng, họ quỳ như những mụ giặt áo, chà xát đống vải không xà phòng lên những viên đá nhẵn nhụi, hoặc vắt kiệt nước một cách giận dữ, rồi quay người trải chúng ra phơi khô trên thảm cỏ trắng phau màu xám. Bốn kẻ đang đánh bài xì tố dưới gốc cây, một người đọc Tân Ước bằng tiếng Hy Lạp, sáu người bắt được một con rùa nhỏ và đang chuẩn bị nhóm lửa cành khô với chiếc ấm quân dụng bằng vẻ quan trọng vui vẻ của lũ trẻ con. Những người khác thì ngủ, đầu gối lên tay, chiếc nón nỉ mềm sụp xuống che mắt. Khu rừng nhấp nhô hướng về phía Harrisonburg và Frémont được canh gác vô cùng cẩn mật. Một người đứng dậy từ cạnh hồ nước, vươn người, cầm chiếc áo sơ mi vừa giặt lên ngắm nghía một cách săm soi. Dường như nó đạt yêu cầu, vì anh cẩn thận căng nó lên thảm cỏ rồi cầm theo chiếc quần đùi bằng vải bông quay lại hướng mặt nước. Một thanh niên mắt xanh người Loudoun đang huýt sáo bài "Swanee River" xách một xô nước đầy ắp từ con suối nhỏ chảy ra hồ rồi vui sướng đổ vào ấm. Một người gốc Prince Edward nằm sấp thổi lửa, một người khác nhấc con rùa lên. Đàn ngựa di chuyển về phía bãi cỏ có vẻ xanh tốt hơn, một kẻ chơi xì tố thốt lên "Khỉ thật!", người đọc sách lật một trang sách Tân Ước. Một trong những người đang ngủ ngồim dậy. "Tớ tưởng tớ vừa nghe thấy tiếng súng—"
Có lẽ anh ta đã nghe thấy thật; dẫu sao thì lúc này anh ta đã nghe thấy rất nhiều tiếng súng. Từ phía con đường cái và từ dưới những tán cây lớn trong khu rừng phía trước bỗng ùa ra toán lính gác tiền tiêu bị đánh bật lui bởi một cuộc đột kích chớp nhoáng, chuẩn xác của kỵ binh áo xanh—đội quân tiên phong của Frémont theo sau là một lữ đoàn bộ binh. Trong khoảnh khắc, mọi thứ ở thung lũng xanh trở nên hối hả và ồn ào. Đàn ông nhảy dựng lên, bỏ dở việc giặt giũ, bỏ lại con rùa đang ninh trong nồi, những lá bài vui nhộn nằm trên bãi cỏ xanh, cất kinh Tân Ước, thư nhà, vơ lấy thắt lưng và súng cạc-binh, bắt ngựa, phóng lên yên thật nhanh, quất người ngồi lên và phi vào đội ngũ, mắt nhìn thẳng—đội quân của Ashby.
Lính canh tiền tiêu có chuyện để báo cáo. "Chúng thình lình xông ra từ trong rừng—lại là tên người Anh đáng nguyền rủa đó, thưa ngài, cùng mấy đội kỵ binh từ New Jersey! Chúng tràn qua đè bẹp chúng ta—John Ferrar chết rồi—Gilbert bị bắt—Ngài có thể nhìn thấy từ trên đỉnh đồi kìa. Chúng đang tập hợp để xung phong. Phía sau có bộ binh—mấy tên lính đánh thuê Hà Lan của Blinker trông giống thế lắm!"
"Lính đánh thuê Hà Lan của Blinker," các kỵ binh lẩm bẩm. "'Hooney,' 'Nix furstay,' 'Bag Jackson,' 'Kiss und steal,' 'Hide under bed,' 'Rifle bureau drawers,' 'Take lockets und rings'—lính đánh thuê của Blinker đấy! Lẽ ra chúng ta phải dùng roi da chó để quất!"
Phía sau là quả đồi nhỏ mọc đầy dẻ và sồi. Con đường uốn lượn lên và vắt qua đó. Tiếng kèn của Ashby vang lên. "Đổi hướng bên phải. Chạy nước kiệu! Hành quân!" Con đường thoai thoải dốc lên, cỏ mọc hai bên cùng dăm bụi thông nhỏ rải rác đây đó. Bướm lượn dập dờn; mọi thứ đều vui tươi và ngọt ngào trong ánh nắng tháng Sáu. Ashby cưỡi ngựa đi đầu trên chú ngựa ô màu hạt dẻ. Pháo binh kỵ binh cũng từ bãi cỏ nơi họ đóng quân tiến đến—Đại úy Chew, mới mười chín tuổi, cùng ba khẩu pháo và sáu mươi binh sĩ, trong đó có bốn pháo thủ cừ khôi nhất trong toàn quân đoàn. Tất cả leo lên sườn đồi, dừng lại và triển khai đội hình. Các khẩu pháo được bố trí ở vị trí đắc địa, trung đoàn kỵ binh Virginia số 6, số 7 và số 2 xếp thành hai hàng dọc theo sườn đồi. Những tán dẻ rộng xòe là đà sát mặt đất, mấy khóm sồi lùn và cây sơn thùy cành lá xum xuê tạo thành một bức bình phong tuyệt mỹ; họ ẩn mình nhìn xuống sườn dốc thoai thoải và con đường đi Port Republic. Vị trí của Ashby nằm trước thân cây dẻ khổng lồ vỏ trắng bạc. Bằng một tay đeo găng sắt, ông giữ chú ngựa ô đứng yên, tay kia che mắt nhìn đăm đăm vào khu rừng hướng tây nơi con đường đâm vào đó. Chew ở bên phải ông, trìu mến chạm vào khẩu Blakeley. Pháo thủ số 1 đưa thuốc súng. Số 2 nạp đạn vào nòng, nhận quả đạn từ số 1 rồi tống vào. Dọc theo sườn đồi, đám kỵ binh cầm chắc súng cạc-binh, người nào người nấy cất giọng trầm ấm, thân thiện với con ngựa của mình. Tiếng động của lực lượng đang tiến đến mỗi lúc một rõ và dồn dập hơn.
"Khoảng một nghìn quân, thưa ngài không nghĩ vậy sao?" một sĩ quan tùy từ hỏi.
"Không. Khoảng từ bảy đến tám trăm. Cậu có nhớ trong truyện 'Ivanhoe'—"
Từ trong khu rừng phía tây, theo đội hình xung phong, một nhúm kỵ binh phi ra. Trận địa hãy còn hơi xa, những con ngựa đang phi nước kiệu, ánh mặt trời đang lặn tạo nên một khung cảnh đầy kích động. Nhanh chóng lớn dần trước mắt và tai, chúng lao đến. Quân kỳ phấp phới, tiếng kèn cựa làm sục sôi dòng máu. Tốc độ của chúng chuyển thành phi nước đại. Tiếng móng ngựa rầm rầm, tiếng kèn rúc lên làm rung chuyển bầu không khí. Cờ hiệu và cờ đuôi nheo lớn dần lên.
"Có Chúa chứng giám, thưa ngài, Wyndham đang đến để nuốt chửng ngài kìa! Lần này hắn biết hắn đã tóm được con thỏ rồi đấy."
"Mấy gã John Bull đứa nào cũng cưỡi ngựa thế này cả à? Hỡi bóng hình thời Cách mạng! thuở trước khi đến Virginia, chúng ta có cưỡi ngựa thế này không nhỉ?"
"Chúa ơi! Tiếng gì mà ồn thế!"
Ashby lên tiếng: "Đừng bắn cho đến khi thấy rõ tròng trắng mắt chúng."
Cuộc xung phong bắt đầu nuốt chửng sườn dốc thoai thoải, con đường ngập nắng, thảm cỏ xanh hai bên đường. Tiếng kèn thổi vang tận đỉnh, gươm giáo lóe sáng, người đàn ông cao lớn đi đầu cưỡi ngựa nhổm người lên khỏi bàn đạp, thanh gươm giơ cao trên đầu. "Huzzah! huzzah! huzzah!" đám kỵ binh áo xanh hò reo.
"Đại úy Chew, anh sẵn sàng chưa?" Ashby hỏi. "Rất tốt, vậy thì giã cho chúng một trận đi!"
Khẩu Blakeley và hai khẩu pháo Parrott đồng loạt gầm lên. Khi những tiếng vang dội hãy còn đang rền rã, một loạt đạn dữ dội từ tất cả các khẩu súng trường ngắn của Liên minh miền Nam nổ tung. Kỵ sĩ mang quân kỳ của phe Liên bang ngã gục, những kỵ sĩ khác ở hàng đầu ngã gục, con ngựa cao gầy của gã người Anh cũng ngã gục xuống! Những kẻ đi sau không kịp hãm lại cú phi nước đại điên cuồng; chúng lao xô vào và đè lên những kẻ đã ngã. PháoBlakeley lại gầm lên và những khẩu cạc-binh màu xám nổ đanh đách. Gã người Anh đã đứng dậy được, chộp lấy con ngựa của một kỵ sĩ và gào thét như một tên dã nhân, thúc giục các đội kỵ binh tiến lên và xông lên. Lần thứ ba, những khu rừng bốc cháy và vang dội. Đội hình áo xanh lảo đảo. Vài tên kỵ binh quay đầu bỏ chạy. "Khốn kiếp! Tiến lên!" Wyndham gầm lên.
Ashby đưa kèn lên môi. Những nốt nhạc trong trẻo và ngọt ngào vút lên, tựa một cơn bão bạc. "Ashby! Ashby!" những hàng quân xám hô vang và xung phong. "Ashby! Ashby!" Từ trong rừng và đổ dốc đồi, họ ào ra như dòng nước vỡ bờ. Hai dòng triều cường va vào nhau và lao vào giáp lá cà. Tiếp sau đó là một cuộc hỗn chiến điên cuồng, tiếng gào thét, sự bộc phát vô thức của nguồn năng lượng cơ bắp khổng lồ, tầm nhìn qua những cặp kính đỏ nhòe nhoét khói súng, mùi hôi thối độc hại, cảm giác khô khốc vị bông gòn trong miệng, cảm giác như đang chiến đấu trên một ngọn tháp, tận tít trên cao, với không gian trống rỗng xung quanh và bên dưới. Phe xám chiếm ưu thế, phe xanh quay đầu tháo chạy. Thoạt nhìn có vẻ như họ đang bay lượn giữa không trung, rơi xuống, rơi xuống! phe xám thấy hơi chóng mặt khi cắm phè phửc thúc vào sườn ngựa và đuổi theo sát nút. Tất cả dường như đang chìm nghỉm giữa không gian, rồi đột nhiên, họ cảm thấy chạm đất, thở phào nhẹ nhõm, và rầm rầm phi ngựa ngược lên con đường Port Republic, hướng về Harrisonburg. Phía trước là đám lính áo xanh đang cố gắng tháo chạy, chẳng mấy chốc đã tới được khu rừng. Một tiếng đại bác gầm lên từ sườn đồi phía xa. Ashby kìm ngựa dừng cuộc truy kích và lắng nghe báo cáo của một tên lính gác. "Frémont đang thúc quân tiến lên. Kỵ binh, pháo binh và sư đoàn người Đức. Hừm!" Ông ngồi trên lưng ngựa ô, đảo mắt nhìn xung quanh, rồi bảo: "Cuninghame, cậu quay lại tìm Tướng Ewell đi. Hậu quân chắc cách đây không quá ba dặm. Báo cho Tướng Ewell biết về toán quân Đức và xin ngài ấy cấp cho tôi một ít bộ binh. Mau lên, và nếu ngài ấy đồng ý, hãy dẫn chúng lên đây thật nhanh!"
Tên lính gác phi ngựa về hướng đông. Ashby và quân lính quay trở lại sườn đồi, mang theo Pháo binh kỵ binh, những thi thể, người bị thương và tù nhân. Tù nhân có bốn sĩ quan và bốn mươi binh lính. Họ quây quần thành một đám dưới ánh nắng mặt trời đang chiếu rọi dịu dàng lên thảm cỏ ngắn và những cây thông non. Những thây ma nằm chồng chất, trong khi lượn lờ bên trên họ là những cánh bướm. Các bác sĩ của Ashby đang bận rộn cứu chữa cho những người bị thương. Một gã bị vỡ quai hàm đang ra hiệu, chậm rãi trò chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu dành cho người câm điếc mà có lẽ hắn đã học vì lợi ích của người bạn hay họ hàng nào đó. Một thanh niên trẻ tuổi hơn, bàn tay bấu chặt vào vết thương ở ngực, cứ lặp đi lặp lại một cách đơn điệu: "Tôi ở Trenton, New Jersey, tôi ở Trenton, New Jersey." Người thứ ba với đôi mắt đang mờ đần làm dấu thánh giá, lết người ra khỏi vùng nắng, nấp dưới một trong những cây thông nhỏ, rồi trút hơi thở cuối cùng. Một vài tù nhân im lặng. Số khác thì ba hoa khoác lác với những kẻ bắt giữ họ. "Salisbury, North Carolina! Chỗ đó có xa gì đâu. Năm trăm dặm thì sá gì—Hơn nữa, Frémont sẽ tới giải cứu bọn tao chẳng mấy chốc đâu. Mà nếu lão không tới, thì ngày mai Shields cũng tới! Lúc đó tụi mày cứ xác định là đi đảo Johnson nhé!" Vị sĩ quan chỉ huy cuộc xung phong đang ngồi trên một gò đất nhìn xuống con đường. Trong trận giao tranh, hắn gầm thét như một cuồng chiến sĩ Berserker, giờ đây hắn ngồi điềm tĩnh, mặt đỏ gay và đờ đẫn, hệt như một triết gia người Anh đang ngồi trên khúc thông đổ. Ashby quay trở lại con đường, xuống ngựa và dắt chú ngựa ô tiến lại gần. "Chào Đại tá Wyndham."
"Chào Tướng Ashby. Chiến tranh là một trò chơi. Kiểu gì cũng có kẻ thua. Cách duy nhất để dừng việc thua chóc là chấm dứt chiến tranh. Ngài nắm giữ toàn bài tẩy—Mẹ khiếp! Ngài đánh cũng hay thật đấy." Thanh kiếm của hắn nằm vắt ngang đầu gối. Hắn cầm nó lên và chìa ra. Ashby ra hiệu từ chối. "Không. Tôi không cần nó. Tôi chuẩn bị tống anh về hậu tuyến đây. Nếu có gì tôi có thể giúp anh—"
"Cảm ơn tướng quân, không có gì đâu. Kẻ hành khất thời vận. Vận rủi chiến tranh. Chỗ tệ hại để xung phong. Lẽ ra tôi phải cẩn trọng hơn. Đáng đời tôi lắm. Ngài giữ Bob Wheat bên mình đấy à? Biết Bob Wheat chứ. Tìm thấy hắn ở hậu tuyến chưa?"
"Rồi. Cùng với Tướng Ewell. Và giờ vì tôi hơi bận—"
"Ngài phải chúc tôi thượng lộ bình an chứ! Thấy ngài đang chăm sóc cho lính bị thương của tôi kìa. Đa tạ nhé. Lính chết thì tự lo lấy thân thôi. Chỗ này đẹp phết! Hoa cỏ, bướm nhặng—có con bướm đồng lớn trên mũ ngài kìa.—Đây là hộ vệ của chúng tôi hả? Chắc chắn là chốc nữa ngài sẽ có một trận đánh ra trò đấy. Có cả kỵ binh New York lẫn New Jersey—đầy rẫy bộ binh—lính Khăn da cừu Pennsylvania này nọ nữa. Ước gì tôi được xem cảnh ẩu đả! Thế giới tò mò thật! Không thể chúc ngài gặp may được đâu. Phải chúc ngài xui xẻo mới đúng. Dù sao thì, vận may thường được bọc trong đủ thứ kỳ cục lắm. Chuẩn bị nào, các đồng chí! Tướng Ashby, tôi xin giới thiệu Thiếu tá Markham, Đại úy Bondurant, Đại úy Schmidt, Trung úy Colter? Họ chắc sẽ muốn ghi nhớ việc đã được gặp ngài.—Giờ thì, thưa các quý ông, xin tùy các vị phân định!"
Tù nhân và lực lượng hộ vệ khuất dạng sau ngọn đồi. Ashby leo lên yên ngựa, bắt đầu bố trí lại lực lượng, bắt đầu với đội Pháo binh kỵ binh được ông đặt trên một gò đất, đằng sau lớp ngụy trang là bụi gai đen và sơn thùy. Từ hướng đông vang lên những âm thanh kèn trống rộn ràng. "Dòng quân Maryland," trung đoàn kỵ binh số 6, số 7 và số 2 của Virginia lẩm bẩm.
Tôi nghe tiếng sấm vọng từ xa,
Maryland!
Kèn trống của đoàn quân cũ,
Maryland!
Nó thở! Nó bừng cháy! Nó sẽ tới! nó sẽ tới—
"Ôi! Trung đoàn 58 cũng tới kìa! Hoan hô chúng nó đi các chàng trai! U-ra! Trung đoàn 58 Virginia! U-ra! Dòng quân Maryland!"
Hai trung đoàn bộ binh tiến lên theo bước chân dồn dập, tươi tỉnh và nhanh nhẹn, nòng súng trường và lưỡi lê lóe sáng dưới ánh nắng chiều muộn, cờ trung đoàn màu xanh da trời và trắng, bên cạnh là lá cờ chiến trận màu đỏ thắm với chữ thập xanh bay phấp phới. Khi họ đến gần, ở rìa khu rừng cắt ngang đường chân trời phía tây cũng bắt đầu xuất hiện kỵ binh và bộ binh phe Liên bang. Phía trước họ là một khoảng không gian với những cánh đồng nhấp nhô, tiếp theo là một dải rừng lởm chởm, một lùm cây rậm rạp mọc lưa thưa và những thân cây cao vút mọc trên đỉnh một ngọn đồi đất. Một toán kỵ binh áo xanh lao ra từ trong rừng, băng qua cánh đồng. Ngay lập tức Chew khai hỏa pháo Blakeley và hai khẩu Parrott. Sự hỗn loạn xảy ra và kỵ binh phải rút lui. Một trung đoàn bộ binh áo xanh xuất hiện lúc đang chạy nhịp một, băng qua khoảng đất trống và chiếm lấy chỗ ẩn nấp trong lùm cây kiểm soát con đường cùng dải đồng ruộng phía đông. Trung đoàn thứ hai chuẩn bị tiến lên theo sau. Dòng quân Maryland luồn qua khu rừng với lệnh đánh bọc sườn cuộc hành động này. Ashby phi ngựa đến trung đoàn 58. "Tiến lên, trung đoàn 58, và quét sạch khu rừng đó!" Ông tiếp tục phi ngựa đến chỗ Munford đang dẫn đầu các đội kỵ binh. "Tôi sẽ đánh bật chúng khỏi chỗ ẩn nấp đó. Ngay khi chúng rời đi, hãy thổi hiệu lệnh xung phong!"
Trung đoàn 58 vững vàng tiến qua khoảng đất trống. Khi gần sát lùm cây, họ nổ súng, sau đó giương lê. Phát súng chỉ nhằm vào khu rừng đơn thuần. Bóng râm đang dài ra, đám cây bụi dày đặc; họ không thể nhìn thấy kẻ địch của mình. Bỗng nhiên lùm cây bùng cháy, một loạt đạn chết chóc và chuẩn xác được bắn ra. Trung đoàn chiếm giữ khu rừng này có thành tích tốt và hôm nay họ định làm cho nó tốt hơn nữa. Mục tiêu của họ hiển hiện rõ mồn một, và ở ngay gần, ngay trước mặt họ trong ánh vàng rực cuối ngày. Một sĩ quan phe xám ngã xuống, thanh gươm mà anh ta vừa vung lên vẽ một đường cong sáng loáng trước khi đâm sầm vào một bụi sơn thùy. Năm người lính ngã rạp xuống đất; người cầm quân kỳ lảo đảo, rồi chúi người về phía sau. Người phía sau chộp lấy lá quân kỳ. Trung đoàn 58 lại nổ súng, rồi trong tuyệt vọng, tiếp tục tiến lên. Khói và lửa lại bừng lên từ lùm cây. Một giọng nói oang oang như tiếng của Stentor vang lên. "Nào hỡi lính Khăn da cừu Pennsylvania, các ngươi đang làm nên lịch sử đấy! Cố gắng hết sức mình vào đi!"
"Khép đội hình!" sĩ quan của trung đoàn 58 thét lên. "Khép đội hình! Tiến lên!" Một loạt đạn chết người giội xuống. Người mang quân kỳ thứ hai ngã gục; người thứ ba túm lấy lá cờ. Lại một sĩ quan nữa ngã xuống; đội hình thưa thớt dần và dưới chân là những thương binh. Trung đoàn lảo đảo.
Từ phía bên trái, một chú ngựa ô phi tới, lao như nuốt trọn mặt đất, chân và đầu tạo thành một đường màu nâu sẫm, lỗ mũi phập phồng và đôi mắt ánh lên sắc đỏ. Người kỵ sĩ ném chiếc áo choàng viền đỏ từ trên vai xuống, nhấc lên và giũ mạnh trong không trung. Nó bùng lên theo chiều gió lao tới của ông, hệt như một lá cờ, hay một ngọn đuốc. Ông cất giọng hô vang trước khi tới nơi: "Xung phong, các anh em, xung phong!"
Trung đoàn 58 co giật lao lên. Lùm cây mờ mịt khói súng lại nở hoa lần nữa với ba trăm đốm lửa đỏ rực. Âm thanh đinh tai nhức óc, làm chấn động màng nhĩ. Bọn Khăn da cừu đang gào thét: "Đến đây đi lính miền Nam! Quay lại đi lính miền Nam! Mày không biết mày muốn gì phải không, lính miền Nam?"
Ashby và con ngựa ô đã đến được tiền tuyến của trung đoàn. Khung cảnh hỗn loạn, lảo đảo, dưới chân là tiếng rên rỉ và khóc lóc. Cảnh tượng ngập chìm trong khói lửa, mờ mịt dưới những tán rừng ủ rũ che khuất mặt trời sắp lặn, khiến việc phân biệt những người bị thương trở nên khó khăn. Dường như đó là tiếng than khóc của chính đất mẹ.
"Tiến lên, tiến lên nào các bạn!" Ashby kêu lên. "Viện binh đến rồi—Dòng quân Maryland kìa!" Có tiếng đáp lại ngắt quãng, nửa như tiếng reo hò, nửa như tiếng khóc than, "Ashby! Ashby!" Hai viên đạn xuyên qua chú ngựa ô. Nó lồng lên, thét lên một tiếng lớn rồi ngã ngửa ra sau. Trước khi nó chạm đất, vị kỵ sĩ vĩ đại của Thung lũng đã văng ra khỏi nó. Giữa làn khói và tiếng ồn ào, Ashby lao lên, vung chiếc áo choàng viền đỏ trên đầu. "Xung phong, các anh em!" ông thét lên. "Vì Chúa, xung phong!" Một viên đạn găm trúng tim ông. Ông ngã xuống không một tiếng rên, bàn tay và cánh tay quấn chặt trong những nếp vải đỏ.
Từ hàng quân này sang hàng quân khác truyền đi một thứ âm thanh tựa tiếng nức nở. Trung đoàn 58 xung phong. Bradley Johnson cùng Dòng quân Maryland đánh bật bọn Khăn da cừu, bắt sống đại tá của chúng cùng nhiều tên khác, tiêu hủy và làm bị thương vô số kẻ địch. Lùm cây, từ lớp bùn đất ngấm nước đến ngọn cây nhòe khói, lơ lửng trong chạng vạng hệt như khu rừng ở Âm phủ. Trời đã tối hẳn khi đội tiên phong của Frémont rút lui, lủi thủi quay về trại ở Harrisonburg. Các vì sao đã hiện ra đầy trời khi, sau khi đặt thi thể lên cáng, binh lính của Ashby khiêng ông về Port Republic.
Vào lúc nửa đêm, ông nằm trong căn phòng của một ngôi nhà cổ kính tại chốn này. Họ đặt ông nằm trên một chiếc giường hẹp, chiếc giường bốn cọc đơn sơ cổ kính có mui và rèm che. Tấm tán trắng phía trên, lớp rèm trắng thả xuống phía dưới mang lại cảm giác tĩnh mịch của đá điêu khắc. Toàn bộ khung cảnh trông giống như một ngôi mộ cổ trong một tu viện mờ ảo. Căn phòng nửa sáng nửa tối. Phụ nữ trong làng đã mang hoa đến; thứ này thì không thiếu chút nào. Tất cả những đóa hoa của tháng Sáu được chất đống xung quanh ông. Ông nằm trong bộ quân phục, trên chiếc áo choàng viền đỏ, chiếc mũ cắm lông vũ đặt bên cạnh, thanh kiếm nằm trong tay. Các sĩ quan tham mưu canh gác trong phòng, ngồi cúi đầu bên khung cửa sổ mở rộng. Một giờ trước bình minh, có ai đó nói chuyện với tên lính gác ngoài cửa, rồi nhẹ nhàng vặn tay nắm cửa bước vào buồng. Những kẻ canh gác đứng dậy, giơ tay chào. "Xin vui lòng để Tướng Ashby và tôi ở lại với nhau một lát nhé các vị," người khách nói. Các sĩ quan lũ lượt đi ra. Người cuối cùng quay người nhẹ nhàng khép cửa lại và nhìn thấy Jackson đang quỳ xuống.