Những Cánh Đồng Flanders Và Những Bài Thơ Khác

Lượt đọc: 361 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ii. Cùng Những Khẩu Pháo

❊ ❊ ❊

Nếu việc ấn phẩm "In Flanders Fields" ra đời không có gì là đặc biệt, thì thời điểm nó được viết lại mang một ý nghĩa vô cùng trọng đại. Thế nhưng, chính trực giác nhạy bén đã thúc giục tác giả gửi tác phẩm ấy cho tờ 'Punch'. Một người lý trí luôn muốn nắm bắt tin tức về thế giới mà họ đang sống; và nếu quan tâm đến cuộc đời, họ hẳn rất khao khát muốn biết cảm xúc cùng cách ứng xử của con người giữa những biến cố đang vần vũ. Vì mục đích ấy, tờ 'Punch' chính là tờ báo lớn của thế giới, và những vần thơ này miêu tả chân thực hơn bất cứ thứ gì khác về tâm trạng của con người trong thời khắc vĩ đại đó.

Đó là vào tháng 4 năm 1915. Kẻ thù đang ở đỉnh cao của chiến thắng. Tất cả những gì còn lại đối với hắn là chiếm lấy Paris, như hắn từng làm trước đây, và đoạt lấy các cảng bên bờ biển Manche. Khi ấy, nước Pháp, nước Anh và cả thế giới sẽ cầm chắc cái chết. Toàn bộ mùa đông đã được người Đức dùng để sửa soạn lại các kế hoạch vốn có phần chệch choạc tại sông Marne. Hắn đã vạch ra đòn quyết định cuối cùng, và nó giáng xuống đầu những người Canada tại Ypres. Trận chiến này, được biết đến là trận Ypres thứ hai, đạt đến đỉnh điểm vào ngày 22 tháng 4, nhưng thực ra nó kéo dài trong suốt cả tháng.

Lịch sử bên trong của chiến tranh được viết nên từ những ghi chép về cảm nhận của những con người đã trải qua nó. John McCrae, trong một loạt thư gửi mẹ được viết dưới dạng nhật ký, đã dùng ngòi bút ghi lại những ấn tượng mà sự kiện chiến tranh này để lại trong một tâm hồn vô cùng nhạy cảm. Bản thuật lại này được chép lại nguyên vẹn mà không hề có bất kỳ mưu cầu "phóng đại" hay "làm rõ" nào thông qua các chú thích về biến cố hay dẫn chiếu địa danh. Vốn dĩ, những điều đó ai cũng quá rõ rồi.

Thứ Sáu, ngày 23 tháng 4 năm 1915.

Khi chúng tôi di chuyển lên tuyến trên vào chiều tối hôm qua, có những tiếng pháo kích dữ dội vào khoảng 4 giờ 30 phút ở sườn trái của chúng tôi — đó cũng là thời điểm cuộc tấn công tổng lực bằng khí độc diễn ra khi chiến tuyến của Pháp bị phá vỡ. Chúng tôi có thể thấy đạn pháo nổ tung phía trên Ypres, và tại một ngôi làng nhỏ bên sườn trái, khi gặp Tướng ——, Pháo binh trưởng (C.R.A.) của một trong các sư đoàn, ông đã ra lệnh cho chúng tôi dừng lại chờ lệnh. Chúng tôi cử người mang thông báo về Sở chỉ huy, đồng thời phái các chiến sĩ liên lạc đi bắt liên lạc với các khẩu đội của những lữ đoàn tuyến trước đã tham gia chiến đấu. Câu chuyện về những khẩu pháo ấy sẽ được đọc ở một nơi khác. Chúng đã trải qua một phen khốc liệt, nhưng cuối cùng vẫn rút lui an toàn và lập được những chiến công tuyệt vời. Có khẩu đội đã khai hỏa theo hai hướng đối lập cùng một lúc, và cả hai khẩu đội đều bắn thẳng trực diện, ngắm bắn trực tiếp vào quân Đức đang lộ diện giữa đồng trống. Có những lúc trước mặt họ hoàn toàn không có bộ binh che chở, bởi vì vị trí của họ nằm phía sau lực lượng Pháp ở bên trái chiến tuyến của Anh.

Khi chúng tôi ngồi bên vệ đường, những người lính Pháp bắt đầu xuất hiện lác đác — những kẻ không vũ lực, những thương binh, xe ngựa, dân thường, người tản cư — kẻ đi dọc đường, người băng qua cánh đồng, tất cả đều đang nói năng, la hét — đích thực là bức tranh của sự tan rã. Tôi phải thừa nhận rằng họ giống như những "phần cặn bã" của một chiến tuyến hơn là bản thân chiến tuyến ấy. Họ cứ thế tuôn đi, hét vào mặt chúng tôi những mảnh thông tin chẳng mấy khích lệ, trong khi chúng tôi đứng đó chịu trận, đồng thời chọn lựa các vị trí đặt pháo ngoài đồng trống lỡ khi chúng tôi phải lâm trận ngay lúc đó. Những người lính thật tuyệt vời; không một lời kêu ca, không một chút nao núng, và đó thực sự là một thử thách khủng khiếp. Dòng xe cộ phóng vụt qua — xe cứu thương, xe vận tải, xe đạn dược, quân nhu, lính thông tin — và đạn pháo gầm rú giáng xuống thị trấn, hoặc nổ tung trên bầu trời cao gần chúng tôi hơn, và dòng người tản cư cứ thế tuôn chảy. Phụ nữ, đàn ông lớn tuổi, trẻ thơ nhỏ xíu, tuyệt vọng, đẫm nước mắt, lặng lẽ hoặc kích động, mệt mỏi, luồn lách giữa dòng xe cộ — cùng những thương binh đi đơn độc hoặc từng nhóm. Thỉnh thoảng tôi có thể giúp đỡ trong chốc lát, và các xe cứu thương cũng vớt người tùy theo khả năng. Cứ thế, đêm trăng lạnh lẽo trôi qua — chẳng có gì thay đổi ngoại trừ việc những ngọn tháp của Ypres nổi bật lên giữa ánh rực của thành phố đang cháy; và đạn pháo vẫn tiếp tục bay vào.

Lúc 9 giờ 30 phút, đoàn xe đạn dược của chúng tôi (phần đã "ở trong đó") xuất hiện. Thiếu tá —— đã chờ đợi, hệt như Casabianca, cho đến khi quân Đức chỉ còn cách 500 thước; rồi ông mới khởi hành, thoát lui an toàn ngoại trừ một xe bị mất và một số thương vong về người lẫn ngựa. Ông đã tìm thấy đoàn xe của chúng tôi, và chúng tôi chuẩn bị chuyển đạn lên ngay khi có thể biết được các khẩu đội đã chiếm vị trí ở đâu khi rút lui, bởi vì họ buộc phải rút. Mười một giờ, mười hai giờ, và cuối cùng ánh ngày xám xịt cũng ló dạng, chúng tôi vẫn tiếp tục chờ đợi. Lúc 3 giờ 45 phút, lệnh được truyền tới là phải tiến vào yểm trợ một cuộc phản công của người Pháp vào lúc 4 giờ 30 phút sáng. Vội vã, chúng tôi truyền đi mệnh lệnh; lúc đó đã là 4 giờ sáng và còn phải đi ba dặm đường.

Về cảm xúc của một người trong suốt đêm dài ấy — về những người lính Pháp bị ngạt khí — về phụ nữ và trẻ em — về những lực lượng tăng viện Anh Nam tính, vững vàng lướt qua chúng tôi một cách lặng lẽ, tiến lên phía trước chứ không lùi lại — tôi có thể viết, nhưng các bạn hoàn toàn có thể hình dung được.

Chúng tôi lập tức lên đường, phi ngựa nước đại tiến lên. Đại viên Trung tá đi đầu để dò la vị trí (chúng tôi chỉ có bốn khẩu pháo, một phần của đoàn xe đạn dược và bộ tham mưu lữ đoàn; các khẩu đội 1 và 4 đã ở lại tuyến sau trong doanh trại cuối cùng của chúng tôi). Chúng tôi đi dọc theo các con đường và đến nơi đúng giờ, dừng lại mười phút ngay sát vị trí đóng quân, nơi tôi gửi con Bonfire [con ngựa của ông] cùng người hầu gác lại trong một sân nông trại, rồi đi bộ tiến lên phía trước — chỉ chừng một phần tư dặm — rồi chúng tôi tiến quân. Con Bonfire chẳng mấy chốc phải dời đi; một quả pháo đã giết chết một con ngựa cách nó chừng bốn thước, và một cách khôn ngoan, nó đã tìm chỗ đứng khác. Trong lúc đó, chúng tôi tiến vào vị trí mà mình sẽ chiếm đóng trong suốt mười bảy ngày, dẫu khi ấy chúng tôi chẳng thể nào đoán trước được điều đó. Tôi khó có thể nói gì hơn ngoài việc nó nằm gần Kênh đào Yser.

Chúng tôi lập tức bước vào chiến đấu dưới làn đạn pháo dữ dội. Vị trí của chúng tôi hoàn toàn nằm ở sườn trái chiến tuyến của Anh và ở phía sau lực lượng Pháp, và chúng tôi đã bám trụ như thế trong suốt tám ngày. Một vị Trung tá Pháo binh Hoàng gia, vốn rất nổi danh, đã gia nhập và cắm trại cùng chúng tôi; ông là nhịp cầu nối của chúng tôi với Bộ chỉ huy Pháp, đồng thời nắm quyền chỉ huy trực tiếp các khẩu đội pháo tại khu vực này. Khi rời khỏi chúng tôi tám ngày sau đó, ông đã thốt lên: "Tôi rất mừng khi được thoát khỏi cái hố địa ngục này." Ông là một nguồn an ủi lớn đối với chúng tôi, bởi ông rất tài năng, và toàn bộ trận chiến phần lớn đều do chúng tôi "tự lực gánh sinh", tuân theo các yêu cầu từ phía Bộ binh ở tuyến đầu chứ hầu như chẳng nhận được sự chỉ đạo nào từ bộ tham mưu của chính mình. Chúng tôi ngay lập tức tiến hành canh chỉnh mục tiêu, và gần như ngay lập tức phải bước vào cuộc chiến pháo kích liên tục trên một khu vực tiền tuyến khá rộng lớn. Chúng tôi nhanh chóng đào hố ẩn nấp cho các cỗ pháo và chọn làm Sở chỉ huy một đoạn chiến hào bộ binh đã có sẵn trên một sườn đồi gần kênh đào. Ngay từ đầu, chúng tôi đã phải hứng chịu những đợt pháo kích liên tục và chuẩn xác, bởi vì vị trí của chúng tôi lộ diện chẳng khác nào ban ngày, cũng giống như các chiến hào của Đức nằm cách mặt trận chừng 2.000 thước về phía trước. Thỉnh thoảng, những loạt pháo lại giáng xuống dồn dập, lặp đi lặp lại nhanh chóng. Những đợt hỏa lực bộc phát có thể kéo dài mười hoặc mười lăm phút mỗi lần. Chúng tôi nhận đủ mọi chủng loại đạn pháo, từ loại 3 inch cho đến 8 inch, hoặc có lẽ là 10 inch; những loại nhỏ thường nổ trên không, loại lớn hơn thì nổ khi chạm đất hoặc trên không, còn loại nặng nhất thì chỉ nổ khi chạm đất.

Công việc của tôi bắt đầu gần như ngay từ lúc đầu — đều đặn nhưng chưa bao giờ quá tải, ngoại trừ có lẽ một lần trong vài phút. Một ngôi nhà nhỏ nằm sau sườn đồi của chúng tôi được dùng làm nhà bếp, nhưng vào ngày thứ hai, nó đã trúng đạn pháo nặng nề đến mức chúng tôi phải dè chừng khi đến đó. Trong những đợt pháo kích dồn dập, tôi thường tìm sườn khuất của dãy đồi có chóp nhọn để ẩn nấp nhờ vào chút ít sự che chở mà nó mang lại. Lúc 3 giờ, các khẩu đội 1 và 4 của chúng tôi đã tới nơi và lập tức khai hỏa từ một vị trí cách chúng tôi vài trăm thước về phía sau. Các đường dây điện thoại ngay lập tức được kéo ra, để rồi bị đạn pháo cắt đứt hàng trăm lần, nhưng rồi lại luôn được sửa chữa bởi những người thợ điện không biết mệt mỏi của chúng tôi. Cứ thế ngày lại trôi qua; màn đêm buông xuống, tiếng pháo kích vẫn không dứt: ba cuộc tấn công khác nhau của quân Đức đã diễn ra và bị đẩy lùi. Nếu chúng tôi phải chịu tổn hại vì đóng quân ở sát tuyến đầu, thì quân Đức cũng phải gánh chịu thiệt hại từ phía chúng tôi, bởi vì những câu chuyện về những phát bắn chuẩn xác đã được truyền về tới tấp. Tôi đã tranh thủ chợp mắt được đôi chút dẫu tiếng pháo vang lên không dứt, bởi vì đêm qua chúng tôi nào có được chợp mắt chút nào.

Thứ Bảy, ngày 24 tháng 4 năm 1915.

Giờ đây, xin hãy nhìn chúng tôi cách phía bắc Ypres chưa đầy hai dặm về phía tây kênh đào; con kênh này chảy về hướng bắc, hai bên bờ được bao bọc bởi những hàng cây du cao với những thân cây trơ trụi đặc trưng theo kiểu Hà Lan. Cách đó vài thước về phía tây là một con đường cái quan chạy song song cũng được hàng cây che chở; Viên Sĩ quan Kiểm duyệt sẽ cho phép tôi tiết lộ rằng trên bờ cao nằm giữa hai con đường này chính là nơi đặt sở chỉ huy của chúng tôi; sườn đồi cao chừng mười lăm đến hai mươi thước và thoai thoải dốc về phía trước năm mươi thước để dẫn xuống mặt nước, phía sau dốc đứng hơn và sụt nhanh xuống một đường dẫn nước nhỏ phụ lưu, sâu nhưng đục ngầu. Vị trí đặt những khẩu pháo ở đâu thì tôi xin phép không nói rõ; nhưng chúng không ở đâu xa, và những chiếc máy bay Đức hằng ngày bay qua quan sát chúng tôi với sự nghênh ngang gần như tuyệt đối thừa sức thừa biết điều đó. Một con đường vắt ngang qua kênh đào và ngắt quãng sườn đồi; nằm đối diện với chúng tôi bên kia đường là doanh trại của chúng tôi — ít nhất là nơi chúng tôi nấu nướng và thường dùng bữa. Nhìn về hướng nam giữa những hàng cây, chúng tôi có thể thấy những đống đổ nát của thành phố: nhìn thẳng phía trước trên đường chân trời, với địa hình nhấp nhô ở tiền tuyến bị khoét rỗ bởi các chiến hào của Pháp, là các chiến hào của Đức; nhìn về phía trước bên trái là vài trang trại và một cối xay gió, xa hơn nữa về phía bên trái, gần kênh đào hơn, là những rặng cây um tùm hơn và nhiều trang trại hơn. Những trang trại và cối xay gió chẳng mấy chốc đã bị thiêu trụi. Vài trang trại được chúng tôi dùng làm đài quan sát cũng nhanh chóng bị thiêu rụi trong vòng ba hoặc bốn ngày tiếp theo. Trải dài phía sau chúng tôi ở những khoảng cách khác nhau là các cỗ pháo của Pháp và Anh; những tia chớp lóe lên trong đêm thắp sáng cả bầu trời.

Những hàng cây cao này vừa là sự che chở vừa là mối hiểm nguy. Những quả pháo bắn trúng chúng thường gây ra cảnh tàn phá khủng khiếp. Khi chúng tôi vừa đến nơi, tán lá vẫn hãy còn thưa thớt. Dọc theo con đường vốn bị quân Đức liên tục pháo kích theo kiểu "bắn cầu may", người ta chứng kiến tất cả những cảnh tượng của chiến tranh: những thương binh đi khập khiễng hoặc được khiêng đi, xe cứu thương, đoàn xe vận tải, quân lính, la chiến đấu, và cả những bi kịch. Tôi trông thấy một người lính liên lạc đi xe đạp: một quả pháo phát nổ và anh ta dường như vẫn đạp xe thêm chừng tám hay mười vòng bàn đạp rồi đổ sụp xuống thành một đống — đã chết. Những người lính đi lạc bơ vơ có thể bị giết hoặc bị thương, ngựa cũng vậy, cho đến khi mọi thứ trở thành một cơn ác mộng. Tôi từng rùng mình mỗi khi nhìn thấy xe ngựa hay binh lính trên con đường đó. Hầm trú ẩn của tôi nhìn thẳng ra con đường ấy. Tôi đã đào một cái hố vuông kích thước 8x8 [thước Anh] ở sườn đồi (phía tây), được lợp mái bằng những mảnh vật liệu vụn để che mưa, và có một công sự đắp bằng bao cát nhỏ ở phía sau để ngăn những mảnh đạn "phản hồi" bay vào, hoặc ngăn chặn cả đạn nổ sớm từ pháo của chính chúng ta hay của Pháp cho an toàn. Sáu một lớp rơm trải dưới sàn là hoàn thiện. Nền đất rất dễ sạt lở và một cú trượt chân vào đêm đầu tiên suýt chút nữa đã chôn vùi ——. Vì thế, chúng tôi buộc phải chấp nhận những bức chiều đứng thẳng tắp và đặt trọn niềm tin vào độ cao của bờ đất để lấy sự an toàn. Mọi vị trí dọc theo bờ đất đều ít nhiều giống nhau, chẳng khác nào những cái hang sóc.

Sáng nay, chúng tôi đã yểm trợ một cuộc tấn công dữ dội của quân Pháp vào lúc 4 giờ 30 phút; đã có ba cuộc tấn công của quân Đức diễn ra trong đêm, và ai nấy đều kiệt sức. Chúng tôi hứng chịu những đợt pháo kích nặng nề. Tổng cộng có khoảng tám hoặc mười thân cây của chúng tôi đã bị pháo bắn đứt lìa — đứt phăng đi, phần trên của cây sụp xuống nặng nề và thẳng đứng, theo một lẽ thông thường người ta cứ ngỡ một đoạn dài một foot vừa vặn bị cắt đứt tức thì; và những thân cây này có đường kính khoảng 18 inch. Mùi khí độc xộc lên rất nồng nặc: một ít bay từ các chiến hào bộ binh xuống, một ít xuất phát từ đạn pháo: mắt ai nấy cay xè, và việc thở trở nên vô cùng nhọc nhằn. Tính đến trưa nay, chúng tôi đã bắn hết 2.500 quả đạn. Đêm qua, Đại tá Morrison và tôi đã ngủ tại sở chỉ huy của một vị Đại tá Pháp gần đó, và trong đêm, căn phòng của chúng tôi đã chật kín thương binh. Tôi tỉnh giấc và nhường nửa chiếc giường của mình cho một anh chàng bị "thương ở chân và bị cảm lạnh". Có lẽ phải có tới ba mươi thương binh được khiêng vào cùng một căn phòng nhỏ bé ấy.

Đại tá —— thuộc Pháo binh Hoàng gia, vẫn giữ cho chúng tôi duy trì liên lạc với vị Tướng quân đội Pháp mà dưới quyền chỉ huy của ông, chúng tôi đang tác chiến. Tôi lăn ra ngủ trong đoạn chiến hào nằm trên đỉnh đồi: bầu trời đỏ rực bởi ánh sáng từ thành phố vẫn đang cháy, và chúng tôi có thể nghe thấy tiếng những quả pháo lớn bay vút qua từ sườn trái phía trước để rót vào thành phố cứ diễn ra gần như liên tiếp: những tiếng nổ chấn động cả mặt đất nơi chúng tôi đứng. Sau một ngày vô cùng vất vả, cả về mặt chuyên môn lẫn các phương diện khác, tôi đã ngủ rất ngon, trời lại đổ mưa khiến đoạn chiến hào trở nên lầy lội và ướt sũng khủng khiếp.

Chủ nhật, ngày 25 tháng 4 năm 1915.

Thời tiết bừng sáng trở lại, và chúng tôi lại tiếp tục vào cuộc. Ngày hôm nay, chúng tôi hứng chịu một số cuộc tấn công dữ dội, được mở màn bằng những trận pháo kích hạng nặng; những đợt hỏa lực bộc phát này khiến chúng tôi phải hứng chịu từ 100 đến 150 quả đạn rót thẳng vào vị trí hoặc ngay sát bên: hỏa lực của chúng ta càng mạnh (vốn nhắm hoàn toàn vào các chiến hào) thì hỏa lực của chúng lại càng dữ dội hơn.

Lương thực của chúng tôi được chuyển lên vào lúc chạng vạng bằng xe ngựa, còn nước uống thì lấy bất cứ nguồn nào kiếm được, nhưng dĩ nhiên là đã được xử lý bằng clorua vôi. Đạn dược buộc phải chở dọc theo các con đường với tốc độ phi nước đại, và càng giao tranh nhiều thì càng cần nhiều xe ngựa. Những người lính nhanh chóng chuyển đạn đến các cỗ pháo, bởi vì xe ngựa buộc phải dừng lại ở phía sau ngọn đồi của chúng tôi. Những chú ngựa già tốt bụng sẽ quay đầu theo kiểu phi nước đại, khựng lại trong chớp mắt, đứng thở hồng hộc nhưng ngẩng cao đầu, hệt như muốn nói rằng: "Làm thế có cừ khôi không nào?" Điều đó khiến bạn chỉ muốn hôn lên những chiếc mũi già nua đáng yêu của chúng, và trấn an rằng chúng sẽ lại sớm được trở về với những đồng cỏ yên bình. Ngày hôm nay, chúng tôi đã hoàn thành trạm sơ cứu trong hầm trú ẩn và ngủ lại đó vào ban đêm.

Ba nông trại liên tiếp bị thiêu rụi ở tiền tuyến — mang lại chút màu sắc cho khung cảnh vốn dĩ tối tăm. Những tia chớp từ đạn pháo lóe lên ở cả phía trước lẫn phía sau theo mọi hướng. Thành phố vẫn đang chìm trong biển lửa và chuỗi tiếng động ấy vẫn tiếp tục tiếp diễn. Tôi đã băng bó cho một số thương binh Pháp; có một người lính thuộc lực lượng Bắc Phi (Turco) cứ cầu nguyện Allah và Mohammed suốt quãng thời gian tôi băng bó vết thương cho anh ta. Trên chiến trường tiền tuyến, người ta có thể nhìn thấy những thây ma nằm rải rác đây đó, và ở những nơi từng diễn ra một cuộc đột kích, xác người nằm chồng chất vô cùng dày đặc trên các sườn dốc phía trước của chiến hào Đức. Nhóm xe ngựa kéo đường dây điện thoại của chúng tôi đã trúng đạn pháo; hai con ngựa bị chết và một con khác bị thương. Tôi đã làm tất cả những gì có thể cho con ngựa bị thương, và sau đó nó đã hồi phục. Đêm nay, bắt đầu từ lúc trời tối mịt, chúng tôi hứng chịu một trận pháo kích khủng khiếp kéo dài đến tận 2 hoặc 3 giờ sáng. Cuối cùng tôi cũng thiếp đi được, dẫu tiếng pháo vẫn đang tiếp diễn. Chúng tôi chắc chắn đã hứng chịu vài trăm quả đạn, rơi xuống đơn lẻ hoặc từng cặp. Mỗi quả phỏa nổ tung phía trên đầu chúng tôi đều soi sáng cả căn hầm trú ẩn, và mỗi cú dội trúng phía trước đều làm rung chuyển mặt đất, kéo theo những mảnh đất nhỏ rơi lả tả lên người chúng tôi, hoặc không thì những mảng đất bị hất tung lên trời bởi vụ nổ lại rơi ào ào xuống mái hầm và tràn vào cửa hầm. Đại tá Morrison đã thử vào nhà ăn, nhưng trận pháo kích quá dữ dội nên ông cùng viên sĩ quan phụ tá đã nhập bọn với Cosgrave và tôi, và bốn chúng tôi đã trải qua một đêm lo âu trong bóng tối ở đó. Một sĩ quan túc trực gác "trên cầu" (như cách chúng tôi gọi đoạn chiến hào trên đỉnh đồi) cùng các thiết bị điện thoại.

Thứ Hai, ngày 26 tháng 4 năm 1915.

Lại thêm một ngày giao tranh ác liệt nữa, nhưng đêm qua rất nhiều pháo binh Pháp và Anh đã kéo đến, và khu vực này đông nghịt quân Đức. Có rất nhiều phát đạn nổ sớm (do có quá nhiều lượt khai hỏa) nhưng các mảnh đạn thường tản mác ra trước khi bay đến chỗ chúng tôi. Dẫu vậy, tôi phải thừa nhận rằng điều đó mang lại cảm giác bất an. Và suốt khoảng thời gian ấy, những chú chim vẫn hót líu lo trên những tán cây phía trên đầu chúng tôi. Ngày hôm qua, tính đến trưa, chúng tôi đã bắn hết 3.000 quả đạn trong vòng hai mươi bốn giờ; ngày hôm nay số đạn bắn ra ít hơn rất nhiều, nhưng chúng tôi đã canh chỉnh lại các mục tiêu ở tiền tuyến mới và thiêu rụi một số trang trại nằm sau chiến hào Đức. Khoảng sáu giờ, tiếng súng thưa dần, và chúng tôi có một buổi tối cùng đêm dài yên bình, và Cosgrave cùng tôi trong hầm trú ẩn đã tận dụng rất tốt khoảng thời gian đó. Ngài Đại tá có một căn hầm riêng, còn Dodds ngủ "trên boong" ở ngoài chiến hào. Gác lại tất cả những điều đó, ẩn sâu trong tâm trí là nỗi lo lắng cánh tuyến sẽ bị chọc thủng, bởi vì chúng tôi đang đứng ngay đúng vị trí từng bị vỡ trận trước đó.

Thứ Ba, ngày 27 tháng 4 năm 1915.

Sáng nay, các khẩu đội lại tiếp tục canh chỉnh các mục tiêu mới. Lúc 1 giờ 30 phút, một cuộc tấn công dữ dội đã được chuẩn bị bởi người Pháp và chính chúng tôi. Hỏa lực vô cùng mãnh liệt trong suốt nửa tiếng đồng hồ và quân địch cũng bắt đầu phản công ráo riết. Tôi buộc phải băng qua các vị trí pháo binh trong lúc giao tranh, đó thực sự là một cuộc hành trình không mấy dễ chịu. Những đợt tấn công bằng khí độc lại tiếp diễn vào buổi chiều. Quân Pháp dường như không gây sức ép mạnh mẽ cho cuộc tấn công, nhưng dưới ánh sáng của các sự kiện diễn ra sau đó, có lẽ đây chỉ là một đòn nghi binh. Dường như vào khoảng thời gian này, lực lượng của chúng ta bắt đầu rút bớt pháo binh để điều động đi sử dụng ở nơi khác; nhưng điều này không lập tức trở nên rõ ràng. Vào ban đêm, thường thì những khẩu pháo hạng nặng ở tuyến sau sẽ tiếp câu chuyện, và một cuộc đấu pháo lại diễn ra. Quân Đức nổ pháo vào các con đường của chúng ta sau khi trời tối để đón lõng các toán quân thay ca và xe vận tải. Tôi cho rằng phía chúng ta cũng làm điều tương tự.

Thứ Tư, ngày 28 tháng 4 năm 1915.

Tôi phải thú nhận rằng mình đã có một giấc ngủ tuyệt vời đêm qua. Đôi khi sự lo âu cất lời: "Tôi chẳng muốn ăn miếng nào," nhưng kinh nghiệm lại thì thầm rằng "bạn cần phải nạp năng lượng," thế nên tôi vẫn đều đặn chăm lo cho bữa ăn của mình. Căn doanh trại cũng chẳng lấy gì làm an toàn cho lắm. Máy bay Đức trinh sát trên đầu chúng tôi rất nhiều, kèm theo đó là những đợt pháo kích dữ dội từ cả hai phía trong suốt cả ngày. Lúc 6 giờ 45 phút, chúng tôi lại chuẩn bị một cuộc tấn công pháo binh hạng nặng, nhưng lực lượng bộ binh hầu như không có ý định tiến lên. Có lẽ chúng tôi chỉ đóng vai trò là "cái thớt", và những sự "chuẩn bị" của chúng tôi chủ yếu nhằm mục đích ngăn chặn việc điều động các phân đội bộ binh từ tiền tuyến của chúng ta sang nơi khác.

Tôi chưa hề đề cập đến những gì diễn ra ở sườn phải và sườn trái của chúng tôi; nhưng đó cũng là một phần không thể tách rời của toàn bộ cuộc chơi; đoạn chiến tuyến dài tám dặm này liên tục hứng chịu giao tranh ác liệt. Thỉnh thoảng, chúng cũng ném bom oanh tạc Ypres. Các tuyến phòng tuyến phía sau của chúng tôi cũng liên tục phải di dời do hỏa lực pháo kích, và chúng tôi phải chịu những tổn thất rải rác nhưng liên tục ở đó. Vào buổi chiều tối, tiếng súng trường trở nên thường xuyên hơn, và những viên đạn cứ réo rắt bay vút qua đầu chúng tôi. Một số trong số đó có lẽ là đạn lạc nảy bật, bởi vì chúng tôi cách chiến hào Đức gần nhất chừng 1.800 thước.

Thứ Năm, ngày 29 tháng 4 năm 1915.

Sáng nay doanh trại của chúng tôi đã trúng đạn. Dạo này chúng tôi bắn ít hơn, nhưng nhìn chung vẫn khá nhiều. Có một cuộc tấn công dữ dội của người Pháp ở sườn trái của chúng tôi. Những cuộc tấn công bằng "khí độc" có thể được nhìn thấy ngay từ đây. Đám mây màu vàng đang dâng lên chính là tín hiệu để chúng tôi khai hỏa, và chúng tôi đã làm thế. Hôm nay gió thổi từ phía chúng ta sang, thật là một điều may mắn. Vài ngày trước, trong lúc giao tranh, một con chó lớn màu xám lông cừu Oxford, với đôi mắt nâu tuyệt đẹp, đã chạy đến bên chúng tôi trong trạng thái hoảng loạn. Nó chạy đến chỗ tôi và áp chặt đầu vào chân tôi. Thế là tôi kiếm cho nó một chỗ ẩn an toàn và nó cứ bám rịt lấy chúng tôi. Chúng tôi gọi nó là Fleabag [Kẻ lắm rận], vì trông nó y chang như vậy.

Đêm nay họ lại tiếp tục pháo kích chúng tôi dữ dội trong vài giờ liền — vẫn là những quả đạn thiếu tầm, trúng đích, quá tầm nổ khi chạm đất, và những chùm pháo nổ trên không màu vàng lục khổng lồ. Người ta cảm thấy vô cùng bực bội trước thứ âm thanh huyên náo liên miên ấy — một cảm xúc pha trộn giữa giận dữ và lo âu.

Thứ Sáu, ngày 30 tháng 4 năm 1915.

Sương mù dày đặc vào sáng nay, và tương đối yên ắng; nhưng trước khi sương tan hẳn, quân Đức lại bắt đầu pháo kích chúng tôi. Đến 10 giờ sương tan, và từ 10 giờ đến 2 giờ, chúng tôi liên tục khai hỏa. Người Pháp tiến lên và chiếm được một phần đất ở sườn trái phía trước của chúng tôi cùng một nhóm tù binh. Sự kiện này diễn ra tại một địa điểm mà chúng tôi gọi là Nông trại Song sinh (Twin Farms). Quân của chúng tôi tò mò nhìn lũ lính Đức (Boches) khi chúng bị giải qua. Hoạt động của không quân Đồng minh có phần khởi sắc hơn vào buổi chiều. Dạo gần đây máy bay Đức đã tung hoành quá đà rồi. Rất nhiều quả đạn pháo ngày hôm nay có kích thước rất lớn — loại 10 hoặc 12 inch; hàng loạt hố sâu khổng lồ đã bị khoét rỗ trên các cánh đồng ngay phía sau chúng tôi.

Thứ Bảy, ngày 1 tháng 5 năm 1915.

Ngày Quốc tế Lao động! Pháo kích dữ dội diễn ra ngắt quãng suốt cả ngày. Một đợt chuẩn bị pháo binh hạng nặng khác diễn ra lúc 3 giờ 25 phút, nhưng quân Pháp không hề tiến lên. Chúng tôi chẳng tài nào hiểu nổi lý do tại sao, nhưng lệnh là phải thi hành. Chúng tôi đã chịu đựng ít nhiều tổn thất trong suốt cả ngày. Suốt buổi tối và ban đêm là những đợt pháo kích dữ dội diễn ra ngắt quãng.

Chủ nhật, ngày 2 tháng 5 năm 1915.

Tiếng pháo vang dội trở lại vào sáng nay. Trung uý H—— đã tử trận ngay bên các cỗ pháo. Những dòng cuối cùng trong nhật ký của anh là: "Mọi thứ đã dịu đi đôi chút và tôi sẽ cố gắng tranh thủ ngủ một giấc thật ngon." Tôi đã đọc Lễ An táng cho anh, cố gắng hết sức có thể bằng trí nhớ của mình. Cái chết của một người lính! Các khẩu đội lại tiến hành canh chỉnh các hàng rào lửa hoặc tường lửa theo cự ly đã định. Lúc 3 giờ, quân Đức tấn công, đi trước là các đám mây khí độc. Giao tranh kéo dài suốt một tiếng rưỡi, trong thời gian đó pháo binh của chúng gây sức ép dữ dội khiến chúng ta gánh chịu một số tổn thất. Các chiến hào của Pháp vô cùng bất ổn, và sự lo lắng của chúng tôi cũng tăng lên tương ứng. Hỏa lực bộ binh rất dữ dội, và chúng tôi liên tục khai hỏa, kéo dài mãi đến tận ban đêm. Bất chấp hỏa lực nặng nề, tôi đã chợp mắt được vào lúc 12 giờ và ngủ một mạch cho đến tận sáng khi trời hửng sáng lúc 3 giờ.

Thứ Hai, ngày 3 tháng 5 năm 1915.

Một buổi sáng quang mây, và những chiếc máy bay chết tiệt của Đức lại lượn lờ bên trên các vị trí của chúng tôi. Chúng thường bị bắn trả, nhưng chẳng gặp may lần nào. Hôm nay, một quả pháo rơi xuống ngọn đồi của chúng tôi đã bới tung lên một quả đạn đại bác đường kính khoảng sáu inch — có lẽ có từ thời Napoleon hoặc thậm chí sớm hơn — đã bị rỉ sét nặng nề. Một cuộc tấn công của Đức bắt đầu, nhưng nửa giờ pháo kích đã đẩy lùi chúng trở lại. Thiếu tá —— thuộc Pháo binh Hoàng gia đã tiến lên tuyến trước và quan sát thấy lực lượng dự bị của Đức. Khẩu đội 4 của chúng tôi được lệnh chuyển hướng: phát đạn đầu tiên lệch quá tầm 100 thước; sau đó cự ly được rút ngắn lại và chuyển sang chế độ pháo kích dồn dập, và báo cáo của ông cho biết hiệu quả đạt được là hoàn hảo. Tình trạng tương tự lại lặp lại vào buổi chiều, và một lần nữa vào lúc nửa đêm. Quân Đức được báo cáo là liên tục tập trung lực lượng để tấn công, và chúng ta cũng liên tục "tiếp đón chúng". Pháo binh Đức pháo kích chúng tôi như thường lệ theo các đợt ngắt quãng. Điều này đọc lên chắc sẽ thấy rất nhàm chán; nhưng xuyên suốt tất cả những điều đó, phải kể đến việc các đường dây liên lạc liên tục bị đứt phải được sửa chữa, khẩu phần ăn và đạn dược phải được chuyển lên, thương binh phải được băng bó và đưa đi sơ tán. Các hầm trú ẩn của chúng tôi có Công binh Pháp và Bộ binh Pháp luân phiên ở ngay sát vách. Họ hành quân ra vào liên tục. Phần sườn sau của ngọn đồi là một mạng lưới chằng chịt dây điện thoại khiến người ta phải bước đi thật cẩn thận.

Thứ Ba, ngày 4 tháng 5 năm 1915.

Bất chấp những đợt pháo kích ngắt quãng và một số thương vong, đây là ngày yên tĩnh nhất từ trước đến nay; nhưng chúng tôi sống trong một bầu không khí đầy bất an khi các cuộc tấn công của Đức liên tục được trù tính, và hệ thống liên lạc của chúng tôi thì bị gián đoạn, chắp vá rời rạc. Chúng tôi chẳng nhận được bất kỳ tin tức nào và chỉ đành "án binh bất động" bám trụ lấy vị trí. Buổi chiều khép lại trong màn mưa rả rích và tối tăm. Căn hầm trú ẩn của chúng tôi được trang bị vô cùng sơ sài để chống chọi với thời tiết ấy, thế nên chúng tôi bị ướt sũng khá nhiều và người ngợm thì cực kỳ bẩn thỉu. Vào những giờ sáng yên ắng hơn, chúng tôi có cơ hội để rửa mặt và thỉnh thoảng được cạo râu.

Thứ Tư, ngày 5 tháng 5 năm 1915.

Chúng tôi bị pháo kích tơi bời vào buổi sáng từ 7 giờ đến 9 giờ, nhưng đến 9 giờ thì tiếng pháo thưa dần; mặt trời ló rạng và mọi thứ trông có vẻ khá hơn. Rõ ràng chiến tuyến của chúng ta lại một lần nữa bị rút bớt pháo binh và chỉ để lại số lượng tối thiểu cần thiết để bám trụ. Đã có những cuộc tấn công của Đức ở sườn phải của chúng tôi, ngay ngoài khu vực của chúng tôi. Lát sau, cả chúng tôi và chúng đều khai hỏa dữ dội, khẩu đội đầu tiên là nơi hứng chịu những đòn đánh khốc liệt nhất. Máy bay liên tục lượn lờ phía trên chúng tôi để chỉ điểm cho pháo binh. Một cuộc tấn công được dự đoán sẽ diễn ra vào lúc chạng vạng, nhưng nó chỉ biến thành một trận pháo kích dữ dội ban đêm, thế nên với làn đạn của chúng ta, của chúng, cùng tiếng súng bộ binh nổ giòn giã không ngừng nghỉ, chúng tôi chỉ chợp mắt được một chút ít suốt cả đêm; đạn vẫn liên tục réo vút qua đầu. Mưa lớn từ 5 giờ đến 8 giờ, và mọi thứ đều ướt sũng ngoại trừ góc sâu bên trong cùng của hầm trú ẩn — nơi chúng tôi dồn đống đồ đạc để giữ cho chúng khô ráo nhất có thể.

Thứ Năm, ngày 6 tháng 5 năm 1915.

Sau trận mưa là một buổi sáng tươi sáng; lá và hoa đang đâm chồi nảy lộc. Chúng tôi quy sự yên bình này cho một đàn máy bay đồng minh đáng mến đang lượn lờ trên bầu trời sáng nay. Quân Đức tấn công vào lúc mười một giờ, và một lần nữa vào lúc sáu giờ chiều, mỗi đợt tấn công lại làm thức tỉnh hệ thống pháo binh hạng nặng trên toàn chiến tuyến. Vào buổi chiều tối, chúng tôi có vài trận mưa nhỏ ngắt quãng, nhưng lượng mưa không đáng kể.

Thứ Sáu, ngày 7 tháng 5 năm 1915.

Một buổi sáng sớm rực rỡ, nhưng sau đó trời chuyển mây. Quân Đức giáng cho chúng ta những đòn pháo kích vô cùng nặng nề. Có những trận giao tranh dữ dội diễn ra ở phía đông nam của chúng tôi. Hai cuộc tấn công hoặc đe dọa tấn công, và chúng tôi lại phải lâm trận.

Thứ Bảy, ngày 8 tháng 5 năm 1915.

Trong ba ngày qua, chúng tôi đã đặt dưới quyền kiểm soát của sư đoàn Anh, và đang yểm trợ cho chính những binh sĩ của chúng ta - những người đã được bố trí tiến lên sườn trái nhiều hơn, cho đến khi họ gần như đứng ngay trước mặt chúng tôi. Đó là một sự an ủi được nhân lên gấp bội. Chúng tôi có bốn sĩ quan túc trực bên ngoài cùng các trung đoàn bộ binh khác nhau để làm nhiệm vụ quan sát và phối hợp; họ buộc phải bám trụ trong các chiến hào, bởi vì tất cả các ngôi nhà và chuồng trại đều đã bị thiêu rụi. Toàn bộ tiền tuyến liên tục bốc cháy rực lửa bởi những loạt pháo lớn; thứ âm thanh hỗn độn ấy chẳng bao giờ ngớt. Giờ đây, chúng tôi phải gánh vác phần lớn công việc cho sườn trái của mình, bởi vì chiến tuyến của chúng ta có vẻ mỏng hơn rất nhiều so với trước đây. Một cuộc tấn công của Đức nối tiếp trận pháo kích lúc 7 giờ; chúng tôi chiến đấu ác liệt cho đến 12 giờ, và giao tranh thưa dần xuyên suốt buổi chiều. Chúng tôi chịu tổn thất nặng nề, và có lúc số lượng pháo chỉ còn lại bảy khẩu. Trong số đó có hai khẩu đang bốc khói ở mọi khớp nối, và các cần gạt nóng đến mức các pháo thủ phải dùng những bao tải để lót tay. Nhịp độ giờ đây đã gay cấn hơn rất nhiều, và nhu cầu về hỏa lực của bộ binh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các cỗ pháo đang trong tình trạng tồi tệ do bám đầy bụi bẩn, hư hỏng và sức nóng. May mắn là gió thổi từ phía chúng ta sang, thế nên không có khí độc, nhưng các cuộc tấn công vẫn vô cùng dữ dội. Buổi chiều mang lại chút yên bình, nhưng lại đi kèm với những thông tin vô cùng bất an (sau đó được chứng minh là không đúng sự thật); và chúng tôi phải đối mặt với viễn cảnh có thể phải rút lui. Các bạn có thể hình dung được tâm trạng của chúng tôi lúc đó, khi chẳng thể nắm bắt được bất kỳ điều gì chắc chắn giữa sự bất định này, ngoại trừ việc chúng tôi sẽ bám trụ cho đến khi nào các cỗ pháo còn có thể bắn được, và chúng tôi còn có thể nã pháo bằng chúng. Đêm kiểu đó thực sự đẩy một người đến bước đường cùng, tôi xin hứa với các bạn như vậy. Đêm rất lạnh, và chẳng phải là một đêm vui vẻ gì.

Chủ nhật, ngày 9 tháng 5 năm 1915.

Lúc 4 giờ, chúng tôi nhận được lệnh chuẩn bị di chuyển, và viên sĩ quan phụ tá đã chọn ra các vị trí rút lui mới; nhưng một lát sau, những tin tức khả quan hơn đã tới, và ánh ban mai cùng ánh mặt trời đã vực dậy tinh thần chúng tôi đôi chút. Khi tôi đang ngồi trong hầm trú ẩn của mình, một con chó nhỏ màu trắng đen có những đốm vàng nâu đã chồm qua công sự lao vụt vào trong giữa lúc tiếng pháo đang gầm thét, và chạy thẳng đến góc sâu nhất bắt đầu bới đất điên cuồng. Sau khi cào ra một cái hố nhỏ thảm hại sâu chừng hai inch, nó ngồi thụp xuống và run lẩy bẩy, nhìn tôi với ánh mắt vô cùng van nài. Vài phút sau, chủ nhân của nó bước đến, đó là một người lính Pháp. Bissac là tên của nó, nhưng lúc đó nó nhất định không chịu rời xa tôi. Khi tôi ngồi xuống một lát sau đó, nó lén lút bò ra và rụt rè rúc vào giữa tôi và bức vách; nó ở lại bên tôi suốt cả ngày hôm đó, và tôi hy vọng sau này nó đã tìm được một nơi ẩn nấp an toàn.

Tiếng pháo kích kéo dài suốt cả ngày. Trong vòng ba mươi tiếng đồng hồ, chúng tôi đã bắn hết 3.600 quả đạn, và có những lúc chỉ với bảy, tám hoặc chín khẩu pháo; đường dây điện thoại của chúng tôi bị cắt và được sửa chữa mười tám lần. Lệnh di chuyển được truyền xuống, và chúng tôi nhanh chóng chuẩn bị. Khi chạng vạng buông xuống, chúng tôi dùng sức người kéo các cỗ pháo ra ngoài, và tất cả các khẩu đội tập trung lại tại một địa điểm đã định trong bầu không khí tương đối an toàn. Chúng tôi vô cùng lo sợ chúng sẽ nã pháo vào đội hình, bởi vì vào lúc 10 giờ, chúng đã nã cho chúng tôi 100 đến 150 quả đạn, dội trúng phần công sự chiến hào hết lần này đến lần khác. Tuy nhiên, chúng tôi đã lên đến đường cái, chiếc xe cuối cùng cách đó nửa dặm trước khi chúng kịp khai hỏa. Một quả pháo nổ gần chỗ tôi và văng tứ tung những mảnh sắc nhọn, nhưng chúng tôi đã thoát ra an toàn, và đến 12 giờ thì đã ra khỏi vùng pháo kích thường trực. Chúng tôi hành quân suốt đêm, mệt mỏi rã rời nhưng hạnh phúc vì đã thoát nạn.

Tôi rất vui mừng khi được cưỡi lên chú ngựa cưng Bonfire thân yêu một lần nữa. Chúng tôi đi được khoảng mười sáu dặm và về đến doanh trại lúc rạng đông. Tôi có ba hoặc bốn tiếng đồng hồ để ngủ, rồi thức dậy để thưởng thức một bữa sáng yên bình. Chúng tôi sẽ sớm quay trở lại chiến tuyến ở một nơi khác, nhưng đây là một sự giải tỏa trước mắt, và địa điểm tiếp theo chắc chắn sẽ khá hơn, bởi vì nó không thể tồi tệ hơn được nữa. Phần lớn bản tường thuật này mang văn phong khô khan và mộc mạc, nhưng nó kể lại phần việc của chúng tôi trong một trận chiến thực sự vĩ đại. Tôi chỉ có những ghi chú vội vàng để làm căn cứ; trong những buổi trò chuyện, có rất nhiều điều người ta có thể kể lại sẽ mang lại sự hứng thú lớn hơn nhiều. Chúng tôi đã nghe tin về thảm họa 'Lusitania' trên đường rút quân của mình. Quả là một vụ việc khủng khiếp!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.