John McCrae bước vào cuộc chiến mà không hề ôm ấp mộng tưởng hão huyền. Ban đầu, giống như nhiều người cùng trang lứa, ông không hề "hghĩ đến chuyện tòng quân", dẫu cho "các dịch vụ của tôi luôn sẵn sàng vì Tổ quốc nếu quốc gia cần đến."
Vào tháng 7 năm 1914, ông đang bận rộn thực hiện lần tái bản thứ hai của cuốn 'Text-Book of Pathology' do Adami và McCrae biên soạn, do nhà xuất bản Lea and Febiger ấn hành, và ông đã đến Philadelphia để đọc bản in thử. Ông mang chúng đến Atlantic City để có thể "vừa ngồi trên bãi cát, tận hưởng ánh nắng cùng ô-xy, lại vừa có thể làm việc."
Đó là một công việc đầy nhọc nhằn, khi phải duyệt qua từ tám mươi đến một trăm trang tài liệu chuyên môn cao mỗi ngày. Rồi đến phần mục lục, với sáu đến bảy nghìn mục. "Tôi," ông viết thế này, "phải thay đổi từng mục trong bảng mục lục cũ và bổ sung thêm các mục khác. Tôi có một chồng trang bản thảo, tổng cộng là 826 trang. Tôi nhìn vào bảng mục lục, tìm trang cũ trong số 826 trang đó, rồi sửa lại con số. Việc này lặp lại khoảng 7.000 lần, thế nên các bạn có thể đoán được công việc khổ sai ấy thế nào." Vào ngày 15 tháng 7, công việc đã hoàn thành, được đăng ký và gửi qua đường bưu điện với tem chuyển phát đặc biệt. Ngày hôm sau, ông viết lời tựa, "thứ thực sự đặt dấu chấm hết cho công việc." Quả thực, công việc khoa học của ông đã hoàn tất.
Lúc đó đã là giữa mùa hè. Thời tiết rất oi bức. Ông trở về Montreal. Công việc phòng khám có phần tẻ nhạt. Ông đang cân nhắc một chuyến đi biển tới Havre và "một chuyến đi chơi nhỏ với Tiến sĩ Adami" khi ông đặt chân đến nơi. Vào ngày 29 tháng 7, ông rời Canada "dù hay dở thế nào đi nữa. Khi thế giới đang bất ổn dường nhường này," ông ghi chép lại, "tôi rất sẵn lòng ở lại để bám sát các sự kiện hơn, nhưng tôi dám cá rằng người ta sẽ cảm thấy yên bình hơn khi tránh xa hàng trăm nguồn tin xung quanh đầy mâu thuẫn." Con tàu chở khách là chiếc 'Scotian' thuộc hãng Allan Line, và ông "chia sẻ một cabin thoải mái với một vị giáo sư tiếng Hy Lạp," người từng học tại Đại học cùng thời với ông.
Đối với một người sinh ra ở vùng sâu trong đất liền, ông có một sự tò mò mãnh liệt đối với tàu thuyền và biển cả. Có một bức thư được viết khi ông mới mười ba tuổi, trong đó ông kể lại chuyến tham quan triển lãm hải quân ở London. Ông miêu tả những mô hình tàu mà mình tận mắt thấy, kèm theo một bảng biểu tỉ mỉ về tên gọi, kích thước và trọng tải. Ông có thể nhận ra cờ hiệu và ống khói của tất cả các hãng tàu lớn; ông có thể dõi theo số phận của một con tàu qua bao thăng trầm và đổi chủ. Mỗi khi đặt chân đến một thành phố cảng, việc đầu tiên ông làm là ghé thăm khu vực bến nước để ngắm nhìn những con tàu đang neo đậu ngoài khơi hoặc bên các cầu cảng. Có lần ông đi Anh trên một chiếc tàu chở hàng. Với niềm đam mê công việc sẵn có, ông kiêm luôn nhiệm vụ của một bác sĩ phẫu thuật, khiến vị thuyền trưởng kinh ngạc khi hé lộ những kỹ thuật mổ xẻ tiên tiến mà trước nay ông chỉ quen tự thực hiện dựa trên kinh nghiệm bản thân.
Trong chuyến hải trình hiện tại với mức độ tiện nghi hơn, ông nhận xét rằng các boong tàu rất rộng rãi, con tàu đã bảy tuổi và có tốc độ mười lăm hải lý một giờ, hành khách thì dễ mến, trong đó có một lượng lớn người Pháp. Giờ đây, tất cả chúng ta đều hiểu rõ quá mức bản chất của công việc đã thôi thúc những tâm hồn nhiệt huyết ấy đổ xô trở về quê hương.
Bốn mươi tám tiếng đồng hồ đã trôi qua trong màn sương mù đặc quánh. Thời tiết quá dày đặc để vượt qua các eo biển, và chiếc 'Scotian' đành đổi hướng đi qua Cape Race trên đường đến Havre. Dưới mốc thời gian ngày 5-6 tháng 8, dòng ghi chép đầu tiên về chiến tranh xuất hiện: "Mọi thứ đều sục sôi náo nhiệt; tàu chạy hoàn toàn không bật đèn. Chắc hẳn hoàng đế Đức cuối cùng cũng tự thắt cổ tự vẫn rồi: đây sẽ là một cuộc chiến khốc liệt, và là dấu chấm hết cho bên này hoặc bên kia. Tôi e rằng chuyến nghỉ mát của tôi tiêu đời rồi; nhưng rồi chúng ta hãy chờ xem." Chuyến hải trình vẫn tiếp tục. Cách "Moville một trăm dặm, chúng tôi quay đầu, hướng về phía Nam tới Queenstown; từ đó tiến vào Eo biển; ghé vào Portland; một hạm đội thiết giáp hạm; đã cập bến ở đây vào sáng nay."
Vấn đề đặt ra cho ông cũng giống như bao người khác. Quyết định đã được đưa ra. Quay trở lại châu Mỹ chẳng khác nào quay lưng lại với cuộc chiến. Dưới đây là những lời của ông: "Dường như hoàn toàn không thể quay về, và tôi nghĩ mình cũng không nên thử. Tôi sẽ cảm thấy không yên lòng chút nào nếu làm thế. Tôi đang đánh điện tín cho Morrison ở Ottawa rằng tôi sẵn sàng tham gia với tư cách là chiến binh hoặc nhân viên y tế nếu họ cần. Tôi không bước vào cuộc chiến này với một tâm thế nhẹ tênh đâu, nhưng tôi nghĩ đó là trách nhiệm tôi phải làm."
Vào thời điểm đó, việc gia nhập quân ngũ không hề dễ dàng như ông và nhiều người khác chẳng mấy chốc sẽ nhận ra. Lúc bấy giờ ở Canada chỉ có một lực lượng thường trực nhỏ gồm 3.000 người, một trường cao đẳng quân sự, một bộ tham mưu trụ sở, và bộ tham mưu sư đoàn cho các khu vực khác nhau trong cả nước. Thêm vào đó là một lực lượng dân quân với quân số khoảng 60.000 sĩ quan và các cấp bậc khác. Các trại huấn luyện thường niên được thành lập, quy tụ mọi binh chủng, tạo nên một hình ảnh mô phỏng rất chân thực về điều kiện chiến đấu ngoài mặt trận. Các kế hoạch huy động toàn diện đã sẵn có, theo đó một hạn ngạch nhất định, tùy thuộc vào biên chế yêu cầu, có thể được cắt cử từ mỗi khu vực. Thế nhưng khi chiến tranh nổ ra, mọi hoạt động lại do một Bộ trưởng Bộ Dân quân tiếp quản, người thâu tóm vào tay mình mọi nhiệm vụ thường do bộ tham mưu đảm nhận. Ông ta triệu tập một số cộng tác viên kinh doanh và chính trị để hỗ trợ, kết quả là những tình nguyện viên tuân theo phương pháp quân sự bài bản chẳng thể tiến xa được.
Do đó, chúng ta bắt gặp những dòng này trong nhật ký của John McCrae viết từ London: "Chẳng có gì tiến triển ở đây cả. Tôi vẫn chưa nhận được tin tức gì từ Bộ ở Ottawa, nhưng tôi cố gắng giữ tinh thần điềm tĩnh cho đến khi nghe tin từ Morrison. Nếu họ muốn tôi phục vụ cho các lực lượng Canada, tôi có thể dùng lại chiếc thắt lưng Sam Browne, thanh gươm và yên ngựa cũ của mình nếu chúng vẫn còn tồn tại. Thỉnh thoảng tôi ước gì mình có thể về nhà với một tâm hồn thanh thản."
Ông lên tàu 'Calgarian' trở về Canada vào ngày 28 tháng 8, sau khi nhận được bức điện tín từ Đại tá Morrison thông báo rằng ông đã được bổ nhiệm tạm thời làm bác sĩ phẫu thuật cho Lữ đoàn Pháo binh số 1. Đêm ông đến Montreal, tôi đã dùng bữa tối cùng ông tại Câu lạc bộ Đại học, và ông đang tràn ngập nhiệt huyết đối với cuộc phiêu lưu mới này. Ông ở lại Montreal vài ngày, và đến ngày 9 tháng 9, ông gia nhập đơn vị mà mình được phân công với tư cách là quân y sĩ. Trước khi rời Montreal, ông viết thư cho em gái Geills:
Lại bước ra con đường mòn đầy gian khổ năm xưa! Với trăm mối cảm xúc đan xen, nhưng cũng đầy quyết tâm. Tối nay tôi lên đường đi Val-cartier. Tôi thực sự e ngại việc về nhà, vì sợ rằng điều đó chỉ khiến Má thêm đau lòng, và tôi nghĩ bà cũng đồng ý với điều đó. Chúng ta có thể hy vọng vào những ngày tươi đẹp hơn. Mọi người đều vô cùng tử tế và sẵn lòng giúp đỡ: việc tôi ra đi dường như chẳng khiến ai ngạc nhiên cả. Anh biết em sẽ hiểu rằng về nhà là điều khó khăn, và có lẽ việc anh không về sẽ dễ dàng hơn cho tất cả chúng ta. Anh tràn đầy hy vọng sẽ sớm trở về bình an: điều đó, thật may mắn thay, nằm trong những bàn tay khác và tốt đẹp hơn bàn tay chúng ta.