Vậy là đã đến ngày thứ mười vừa làm việc vừa liếc trộm qua Manuel, và nỗi tò mò muốn tìm hiểu đứa con trai của tôi đã được đáp ứng quá đầy đủ. Tôi không thể hình dung là hai chúng tôi còn phải chịu đựng nhau thêm vài ngày, vài tuần hay thậm chí vài tháng nữa, nhìn vẻ mặt của nó thì tôi lại càng không thể hình dung nổi là nó sẽ hình dung nổi điều đó. Tệ nhất là nó hoàn toàn không sẵn sàng giao lưu với tôi trên cơ sở tình người, bất kể tôi chọn chủ đề nào để nói chuyện.

Ví dụ tôi hỏi: “Beatles hay Stones?” Rõ ràng là một câu hỏi không thể hợp hơn với lứa tuổi mười bốn! Một lời duy nhất thôi, và tôi sẽ sẵn sàng mở cho nó xem album lịch sử nửa thế kỷ nhạc pop ngay tắp lự.

“Beatles hay Stones - ý bác là sao?”

“Cháu thích nhạc nào hơn, nhạc của nhóm The Beatles hay của The Rolling Stones?” Tôi tự khinh bỉ chính mình khi phải dùng phương án dài thườn thượt ấy, tựa như giải thích tranh Picasso cho một người khiếm thị.

“Cháu có nhất thiết phải trả lời không?” nó hạ nhục tôi lần nữa.

“Không, cháu không phải trả lời. Bác chỉ quan tâm thế thôi”, tôi đáp.

“Thôi được, cháu thấy cả hai chẳng có gì đặc biệt”.

“Vậy cháu thấy nhạc gì đặc biệt?” tôi gặng thêm.

“Cũng tùy”. Một tia hy vọng lóe lên.

“Tùy vào gì cơ?” tôi hỏi.

“Tùy vào người ta đang chơi nhạc gì”.

“Ừ, nói cho cùng thì đúng thế”, tôi trả lời.

Thế là xong chuyện. Và tôi cam đoan sẽ không bao giờ bắt chuyện với nó nữa. Còn nếu nó tiếp tục tẩy chay tôi thì tôi sẽ gói kín nó lại rồi dán tem gửi máy bay qua Somalia cho mẹ nó.

Nhưng có một sự kiện bất thường xảy ra, khiến tôi đặc biệt ghi nhớ ngày hôm đó: Norbert Kunz, sếp của tôi, gọi tôi vào phòng. Có một chuyện liên quan đến một bài báo do tôi viết trên số thứ Năm của tờ Everyday. Ở đây tôi phải giải thích kỹ hơn một chút về lý do tồn tại của cá nhân tôi cũng như nhiệm vụ của tôi tại tờ báo miễn phí do Tổ hợp bán sỉ Plus ấn hành.

Hồi đó, khi tôi đi khỏi tờ Rundschau - ừ thì bị đi khỏi chứ không phải chủ động đi khỏi - Norbert Kunz đã kéo tôi về báo Everyday. Ông luôn đánh giá cao tay nghề phóng viên của tôi, ngoài ra bố ông và bố Gudrun, vợ cũ của tôi, là bạn thân, lại còn cùng chơi golf nữa. Người ta vẫn nói một giọt máu đào hơn ao nước lã, nhưng golf còn thắm thiết hơn máu đào.

Nếu được chọn thì tôi khoái nhất ban Văn Hóa, nhưng thứ nhất là báo không có mục ấy, vì Everyday là một tờ báo hầu như phi văn hóa cho một giới độc giả hầu như phi văn hóa, và thứ hai là đằng nào tôi cũng chẳng có quyền kén chọn. Tôi phụ trách mục Thập Cẩm và xử lý thư bạn đọc. Ai muốn hỏi tôi có gì ở mục thư bạn đọc để xử lý thì cũng nên biết độc giả của Everyday có những năng khiếu gì. Nhiệm vụ thứ ba của tôi là mục Xã Hội. Đó là câu trả lời thường xuyên của tôi, khi có ai đó hỏi tôi làm gì, viết về cái gì. Nghe thì có tính xã hội hơn và ít nhất cũng phức tạp hơn thực tế. Vì trừ phi có một cơn sóng thần với chục nghìn nạn nhân - trong đó phải nhớ là tối thiểu có năm người Áo - thì không thảm họa nào đủ là thảm họa để tờ Everyday bỏ mất một chỗ quảng cáo, ví dụ quảng cáo lò sưởi cho nhà vườn. Vấn đề của mục Xã Hội là không ai đăng quảng cáo vào đó, tức là mục này chả làm ra xu nào. Nỗi thống khổ của đám dân nghèo và yếu thế không phải cái bánh để có người cố cắt lấy một góc, kể cả bọn chuyên cắt cổ khách hàng ở Tổ hợp bán sỉ Plus. Do đó các chủ đề xã hội được gói gọn trong ba dòng rồi nhét vào đâu đó giữa các tin thời sự thập cẩm.

Chính vì vậy mà tôi càng ngạc nhiên khi được Norbert Kunz gọi riêng vào phòng để hỏi về một tin ngắn. Trong số báo thứ Năm, vì thiếu một tin cho mục Thập Cẩm nên tôi nhắc đến vụ nhà tạm trú cho người vô gia cư ở quận Floridsdorf thuộc Vienna quá tải do bị cắt giảm kinh phí, khiến các nhân viên tình nguyện ở đó có thể sẽ phải đẩy một nửa số người vô gia cư ra đường. Norbert Kunz đã dùng bút màu cam đánh dấu tin trên và gõ gõ đầu ngón tay vào đó, báo hiệu một điểm không lành. Tôi đợi bị ông nhắc nhở lần nữa, rằng những chuyện đó không thể đưa lên báo nhà, rằng chúng ta là một doanh nghiệp kinh tế và chớ dại nhắc đến các nhóm bên rìa xã hội, vì họ là đối tượng của các báo khác, ví dụ báo của tổ chức Bác ái Xã hội, Hồng Thập Tự, Cứu Thế Quân và trăm thứ hầm bà lằng khác. Nhưng không phải thế.

“Công việc của ông có đôi khi làm ông vui không, ông Plassek?” ông hỏi. Kunz không hẳn thuộc hạng người nhân từ, coi cuộc sống bình yên của nhân viên như một điều đáng quan tâm hay ít nhất cũng đáng nghĩ đến, nhưng ông không phải kẻ cay độc, vì để cay độc thì ông lại thiếu óc khôi hài.

“Thú thực là tôi không đi làm ở đây để kiếm niềm vui”, tôi đáp.

“Cũng giống tôi”.

“Thế thì tôi yên tâm”, tôi nói.

“Nhưng có những khoảnh khắc đột nhiên khiến ta nhớ đến lý do vì sao ta đi làm”, ông nói.

“Thật ư, có những khoảnh khắc như vậy thật sao?” tôi hỏi.

“Ồ, có chứ. Tôi vừa trải qua một khoảnh khắc như vậy đó”.

“Phúc đức nhà ông. Nếu khi nào trải nghiệm được một khoảnh khắc như thế thì tôi sẽ báo cho ông biết. Rất có thể lúc đó ông đã về hưu, vậy tôi báo cho người kế nhiệm ông vậy” tôi nói. Nếu trong hai chúng tôi có một người cay độc thì đó chính là tôi.

Kunz cố rặn ra một nụ cười méo xệch và kể, giám đốc nhà tạm trú cho người vô gia cư ở Floridsdorf vừa gọi điện đến, bàng hoàng cực độ và lạc giọng vì phấn chấn, bởi có một điều kỳ diệu vừa xảy ra.

“Ông ấy được bưu điện chuyển cho một phong bì dày cộp. Không ghi tên người gửi. Trong phong bì có tiền. Tiền mặt. Rất nhiều tiền mặt. Ông thử đoán xem bao nhiêu, ông Plassek”.

“Chịu”. Tôi không rành. Chưa bao giờ có ai dúi tiền cho tôi, bất kể ẩn danh hay công khai.

“Mười nghìn Euro”.

“Úi”, tôi suýt sặc. Bằng năm tháng lương ở Everyday, nếu lấy lương tôi làm đơn vị.

“Với số tiền ấy họ có thể mua giường cho một phòng ngủ thứ hai và không phải đẩy người vô gia cư nào ra đường trong mùa đông này”, Kunz nói.

“Tuyệt vời, thực sự tuyệt vời”, tôi đáp. Tôi nói nghiêm túc. Tin tích cực vốn hay làm tôi xúc động. Có lẽ vì hiếm khi có tin thực sự tích cực. Thông thường những gì được chúng tôi xem là tích cực và cánh nhà báo hân hoan lôi ra đăng tiếp, đó là quảng cáo, và nhờ quảng cáo mà người này làm giàu trên lưng kẻ khác, thế thôi.

“Nhưng tại sao ông giám đốc lại gọi đích danh ông?” tôi hỏi. Giờ thì ông tổng biên tập của tôi rạng rỡ mặt mày như hiếm khi được thấy.

“Trong phong bì của người quyên tiền ẩn danh có một mẩu báo cắt ra. Không còn gì khác, ngoài số tiền và mẩu báo ấy. Giờ thì ông thử đoán xem đó là mẩu báo nào”.

Lại đoán! Tôi vốn kém đoán. Song Norbert Kunz gà cho tôi và gõ gõ vào bài báo đánh dấu màu cam nổi bật, tin Thập Cẩm do tôi viết cho số báo thứ Năm.

“Đúng rồi đó, ông Plassek. Mẩu tin nhỏ của chúng ta rõ ràng đã khiến một người bột phát quyên mười nghìn Euro cho dân vô gia cư. Có hoành tráng không cơ chứ?”

“Vâng, hoành tráng thật”, tôi nói. Mặc dù, nói cho thật chính xác thì không phải mẩu tin nhỏ của chúng ta, mà là mẩu tin nhỏ của tôi, nhưng không sao. Giá mà đoán trước được tin này có giá trị mười nghìn Euro đối với ai đó trên thế gian này thì tôi đã dụng công nhiều hơn để viết nó.

“Tất nhiên là ta sẽ khai thác rốt ráo chuyện này”, Kunz nói.

“Khai thác rốt ráo nghĩa là sao?”

Kunz nhìn tôi như một thằng ngố cần phải được giải thích các quy tắc cơ bản của làng báo lá cải.

“Chuyện mở màn. Trang nhất. Giật tít: Everyday cứu dự án vô gia cư. Tít phụ: Số tiền quyên góp hào phóng từ độc giả của chúng tôi đã tạo ra chỗ ở mới cho những người nghèo nhất trong số người nghèo. Đại khái thế. In mảnh cắt của tin đó. Và bốn, năm, sáu trang phóng sự ảnh về nhà tạm trú cho người vô gia cư. Phỏng vấn ông giám đốc siêu may mắn. Chuyện trò với người vô gia cư. Làm sao đến nông nỗi này? Sống ngoài đường như thế nào? Nghiên cứu thực địa. Hình ảnh các phòng ngủ mới do chúng ta tài trợ…”

“Chúng ta tài trợ bao giờ?” tôi mạn phép cãi lại Napoleon giữa viễn cảnh một trận đại thắng.

“Gián tiếp thì có chứ, ông Plassek, gián tiếp chứ”.

“Vậy ông nghĩ là bao giờ tôi đi phỏng vấn và làm phóng sự…?”

“Không phải ông, ông Plassek, việc đó để cho cô Rambuschek. Cô ấy đã được thông tin từ A đến Z và sẽ đến tận nơi…”

“Sophie Rambuschek ở mục Kinh Tế? Tại sao? Mục Xã Hội là mục của tôi chứ, hay tôi nghe nhầm?” Bây giờ thì tôi ngơ ngác hơn cả thường ngày.

“Phải rồi, phải rồi, ông Plassek, nhưng chúng tôi cần ông ở đây” ông nói.

À, phải rồi, còn thư bạn đọc và mục Thập Cẩm nữa chứ. Tôi mỉm cười, và ông hiểu ý tôi. May mà mọi chuyện ở đây chả quan trọng với tôi lắm. Cô Rambuschek còn trẻ và đói, đường công danh của cô còn ở phía trước. Tôi thì chưa bao giờ đói, lúc nào cũng chỉ khát. Và con đường công danh đã ở sau lưng tôi.