Anh khuyên tôi nên đọc lại bài diễn văn vừa qua của mình trước một hội đồng bạn bè. Tôi sẽ làm theo lời khuyên của anh, dẫu bản thân vẫn còn nhiều điều e ngại. Tôi thừa biết rằng những bài văn thế này, khi chỉ đem ra ngâm vịnh đơn thuần, sẽ mất đi toàn bộ sức sống, ngọn lửa nhiệt huyết, và thậm chí suýt chút nữa là cả danh nghĩa của chúng. Chính sự trang nghiêm của công đường, sự tề tựu của các luật sư, niềm hồi hộp chờ đợi phán quyết, danh tiếng của những người tham gia tranh tụng, cùng những phe phái khác nhau hình thành giữa lòng thính giả; lại thêm những cử chỉ, những bước đi, phải, thậm chí cả những bước di chuyển thoăn thoắt qua lại của diễn giả, với thân hình chuyển động nhịp nhàng theo từng cảm xúc bên trong—chính tất cả những yếu tố ấy đã góp phần thổi hồn và ban vẻ duyên dáng cho những lời được cất lên. Đó cũng là lý do vì sao những ai ngồi tranh tụng, dẫu vẫn giữ được phần lớn lợi thế của những người đứng khi biện hộ, lại làm suy yếu toàn bộ sức mạnh hùng biện của mình. Đôi mắt và đôi bàn tay của người đọc, những công cụ thiết yếu cho một phong cách diễn đạt uyển chuyển, nay lại bận rộn; chẳng có gì lạ khi sự chú ý của người nghe dần chùng xuống, bởi chẳng còn thứ gì ngoại tại để níu giữ nó, chẳng có sự lôi cuốn của cử chỉ để thu hút, chẳng có những câu ứng khẩu sắc sảo, cay cay để vực dậy tinh thần. Thêm vào những cân nhắc chung ấy, tôi còn phải kể đến một bất lợi riêng đối với bài diễn văn đang bàn: nó mang tính chất tranh biện; và lẽ tự nhiên là một tác giả thường suy luận rằng những gì mình viết ra với bao nhọc nhằn sẽ không đem lại cảm giác dễ chịu cho người đọc. Bởi mấy ai lại vô tư đến mức ưa chuộng lối hành văn u tối, mộc mạc hơn là lối viết hào nhoáng, vang dội? Thật là bất hợp lý khi người ta lại phân biệt rạch ròi như thế; dẫu vậy, có một điều chắc chắn là các thẩm phán thường mong đợi một lối biện hộ khác, trong khi thính giả lại trông chờ một lối khác; thế nhưng, một người nghe lẽ ra chỉ nên bị dao động bởi những phần có sức tác động mạnh mẽ nhất đến anh ta, giả như anh ta đang ở vị trí của thẩm phán. Dù vậy, những lời phản đối nhắm vào tác phẩm này rất có thể sẽ được vượt qua nhờ vào sự mới lạ mà nó mang lại để tạo ấn tượng: ý tôi là sự mới lạ đối với chúng ta; bởi các nhà hùng biện Hy Lạp vốn có một phương pháp lập luận trong một dịp khác, không hoàn toàn khác biệt với phương pháp mà tôi đã áp dụng. Khi muốn phủ nhận một đạo luật vì cho rằng nó trái với một đạo luật cũ chưa bị bãi bỏ, họ thường lập luận bằng cách so sánh chúng với nhau; thì tôi, trái lại, lại cố gắng chứng minh rằng tội danh mà tôi đang nhấn mạnh nằm trong tinh thần và ý nghĩa của đạo luật về tội tống tiền công quỹ, lại hoàn toàn phù hợp không chỉ với riêng đạo luật đó mà còn với cả những đạo luật khác có cùng bản chất. Những ai mù mịt về hệ thống pháp luật nước nhà chắc chắn sẽ chẳng thể nào thưởng thức nổi những kiểu lập luận thế này, nhưng những ai hiểu biết thì lại càng phải tỏ ra khoan dung hơn trong các phán quyết mà họ đưa ra đối với chúng. Do đó, nếu anh vẫn khăng khăng đòi tôi ngâm đọc nó, tôi sẽ cố gắng quy tụ một thính giả uyên bác nhất có thể. Nhưng trước khi anh quyết định điều này, xin hãy cân nhắc thật công tâm những suy nghĩ mà tôi vừa giãi bày, rồi hãy phán quyết theo sự chỉ dẫn của lý trí; bởi chính lý trí mới là thứ minh oan cho anh; còn việc vâng theo mệnh lệnh của anh cũng đã đủ làm lời biện hộ cho tôi rồi. Chúc anh mạnh khỏe.