Thư Tịch Pliny

Lượt đọc: 1369 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lxxx — Gửi Priscus

❊ ❊ ❊

Người bạn Fannia của tôi đang lâm bệnh khiến tôi vô cùng lo lắng. Nàng ngã bệnh khi đang tận tụy chăm sóc Junia, một trinh nữ Vesta. Ban đầu, nàng tự nguyện đảm nhận việc này vì Junia là họ hàng của nàng, sau đó lại được hội đồng tư tế chính thức chỉ định; bởi lẽ khi những trinh nữ này lâm trọng bệnh đến mức cần phải rời khỏi đền thờ Vesta, họ luôn được giao cho sự chăm sóc và bảo bọc của một phu nhân khả kính. Chính vì sự tận tụy trong việc thực thi trọng trách này mà nàng mắc phải căn bệnh nguy hiểm hiện tại, một cơn sốt dai dẳng kèm theo những cơn ho tăng dần theo từng ngày. Nàng gầy rộc đi, cơ thể dường như hoàn toàn suy kiệt ngoại trừ tinh thần: quả thực, nàng vẫn giữ vững ý chí, theo một cách hoàn toàn xứng đáng với người vợ của Helvidius, con gái của Thrasea. Về mọi mặt khác, sự sa sút của nàng khiến tôi không chỉ lo âu mà còn đau đớn khôn cùng. Tôi đau xót, người bạn của tôi ạ, khi một người phụ nữ tuyệt vời như vậy sắp rời xa nhân thế, nơi mà có lẽ chẳng bao giờ còn thấy được một người tương xứng với nàng nữa. Nàng thuần khiết, ngoan đạo, khôn ngoan, thận trọng, dũng cảm và kiên định biết bao! Nàng đã hai lần theo chồng đi lưu đày, và lần thứ ba chính nàng bị trục xuất vì liên đới tới chồng mình. Bởi khi Senecio bị buộc tội vì viết cuốn tiểu sử Helvidius, ông đã biện hộ rằng mình thực hiện tác phẩm ấy theo yêu cầu của Fannia; Metius Carus, với vẻ mặt nghiêm nghị và đe dọa, đã hỏi nàng rằng liệu có phải nàng đã đưa ra yêu cầu đó không, và nàng đáp: “Tôi đã yêu cầu.” Nàng có cung cấp tư liệu cho ông ta không? “Tôi có.” Mẹ nàng có biết về việc này không? “Bà không biết.” Tóm lại, trong suốt cuộc thẩm vấn, không một lời nào thốt ra từ miệng nàng lộ chút sợ hãi. Ngược lại, nàng đã cất giữ một bản sao của chính những cuốn sách mà viện nguyên lão, vì khiếp sợ bạo quyền thời bấy giờ, đã ra lệnh tiêu hủy, đồng thời tịch thu gia sản của tác giả; nàng đã mang theo chính nguyên nhân dẫn đến sự lưu đày của mình cùng đi đày ải.

Nàng mới đáng mến làm sao, mới nhã nhặn làm sao, và (điều mà ít ai có được) nàng vừa đáng yêu lại vừa đáng trọng và đáng ngưỡng mộ đến nhường nào! Liệu sau này nàng có được nhắc đến như một hình mẫu cho tất cả những người vợ, và có lẽ, được tôn vinh như một tấm gương về lòng dũng cảm ngay cả với giới nam nhi chúng ta hay không? Bởi khi chúng ta vẫn còn được may mắn trông thấy và trò chuyện cùng nàng, chúng ta đã chiêm ngưỡng nàng với niềm ngưỡng mộ không kém gì những nữ anh hùng trong các câu chuyện cổ xưa. Về phần mình, tôi thú thật rằng, tôi không thể không run sợ cho gia đình danh giá này, nơi dường như đang bị lung lay tận gốc rễ và chực chờ sụp đổ; bởi tuy nàng sẽ để lại hậu duệ, nhưng họ phải đạt đến đỉnh cao đức hạnh nào, phải làm được những kỳ tích huy hoàng nào, để thế gian tin rằng nàng không phải là người cuối cùng của gia đình mình! Một nỗi đau buồn và ray rứt thêm nữa đè nặng lên tôi là cái chết của nàng khiến tôi dường như mất đi người mẹ của nàng lần thứ hai; người mẹ xứng đáng đó (còn có thể dùng lời lẽ nào cao quý hơn để ca ngợi bà?) của một người phụ nữ cao quý! Người, như đã được tái sinh trong hình hài của người con gái, nay lại sắp sửa rời xa tôi một lần nữa, và sự mất mát Fannia sẽ đâm xuyên trái tim tôi với một vết thương mới, đồng thời khơi lại vết thương cũ. Tôi đã thực sự yêu thương và tôn kính cả hai người họ đến mức không biết mình yêu quý ai hơn; một điều mà họ luôn mong muốn không bao giờ bị phân định. Trong lúc họ thịnh vượng cũng như khi gian nan, tôi đã hết lòng giúp đỡ và là người an ủi họ nơi lưu đày, cũng như là người trả thù cho họ khi họ trở về. Nhưng tôi vẫn chưa trả hết nợ ân tình, và tôi càng thêm lo lắng cho sự hồi phục của người phụ nữ này, để tôi có thời gian đền đáp món nợ của mình. Đó là nỗi lo âu và sầu muộn mà tôi đang phải chịu đựng khi viết những dòng này! Nhưng nếu một đấng thần linh nào đó xoay chuyển tình thế thành niềm vui, tôi sẽ không than phiền về những lo âu mà mình đang trải qua hiện tại. Chào thân ái.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 3 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.