Tôi đã dành mấy ngày qua để đọc và viết sách trong một sự tĩnh lặng dễ chịu đến khôn tả. Anh sẽ hỏi rằng: "Làm thế nào mà điều đó lại có thể xảy ra được giữa lòng thành phố Roma?" Đó là thời điểm diễn ra các cuộc đua ngựa ở đấu trường Circus; một thứ giải trí mà tôi hoàn toàn không có chút hứng thú nào.
Chúng chẳng có gì mới mẻ, chẳng có sự đa dạng nào để lôi cuốn, tóm lại là chẳng có gì khiến người ta muốn xem đến lần thứ hai. Do đó, tôi càng lấy làm ngạc nhiên hơn khi có đến hàng vạn con người lại bị cuốn hút bởi cái niềm đam mê trẻ con là cứ muốn xem hoài cảnh một bầy ngựa phi nước đại và những người đứng thẳng trên cỗ xe chiến của họ. Quả thực, nếu điều thu hút họ là tốc độ của những con ngựa hay tài nghệ của những người nài, thì có lẽ còn có chút lý do hợp lý. Nhưng thứ họ thích lại chính là trang phục; chính y phục mới là điều làm họ mê mẩn. Và nếu như, giữa lúc cuộc đua và sự tranh tài đang hồi gay cấn, các phe phái khác nhau đổi màu áo, thì những cổ động viên của họ cũng sẽ quay sang đổi phe ngay lập tức. Họ sẽ lập tức bỏ rơi chính những con ngựa và nài ngựa mà chỉ một thoáng trước đó, họ còn đang dán mắt dõi theo tận chân trời và hết lòng hò hét gọi tên. Sức hấp dẫn lớn lao nhường ấy, quyền năng kỳ diệu nhường ấy lại nằm ở màu sắc của một chiếc áo tunic rẻ tiền! Và điều này không chỉ xảy ra ở đám đông bình dân (những kẻ còn đáng khinh hơn cả bộ y phục mà họ tôn sùng), mà thậm chí còn xuất hiện ở cả những người có tư duy nghiêm túc. Khi quan sát thấy những con người ấy cứ say mê đến mức khát khao một trò giải trí ngớ ngẩn, tầm thường, nhạt nhẽo và vô vị đến thế, tôi lại tự chúc mừng bản thân vì đã thờ ơ với những thú vui này; đồng thời cảm thấy vô cùng may mắn khi được dùng khoảng thời gian rảnh rỗi trong mùa này cho sách vở, trong khi những kẻ khác lại đem vãng phí vào những công việc vô bổ nhất. Chúc anh mạnh khỏe.
