Anh vốn biết và quý mến Attilius Crescens; mà trên đời này, có ai thuộc hàng danh giá hay tài đức lại không như vậy chứ? Riêng tôi, tôi xin khẳng định rằng tình cảm tôi dành cho anh ấy vượt xa những mối giao du thông thường trên đời. Quê hương chúng tôi chỉ cách nhau một ngày đường; và chúng tôi đã gắn bó với nhau từ thuở niên thiếu, quãng thời gian dễ nảy nở những tình bạn say đắm. Tình cảm ấy theo năm tháng ngày càng bền chặt; và thay vì phai nhạt, nó lại càng được củng cố thêm bởi sự chín chắn trong nhận định của tuổi trưởng thành, điều mà những ai hiểu rõ về chúng tôi đều có thể làm chứng. Anh ấy luôn vui sướng khoe khoang khắp nơi về tình bạn của tôi; cũng như tôi thích để thiên hạ biết rằng danh tiếng, sự thảnh thơi và lợi ích của anh ấy luôn là mối bận tâm đặc biệt của chính mình.

Chính vì thế, khi anh ấy thổ lộ với tôi nỗi lo lắng về khả năng bị một kẻ nào đó – kẻ vừa nhậm chức hộ dân quan – cư xử xấc láo, tôi đã không kìm được mà đáp lại rằng:

Chừng nào Achilles còn hít thở bầu không khí này,

Sẽ chẳng bàn tay báng bổ nào dám chạm vào đầu anh.

Mục đích của tôi khi kể cho anh nghe những điều này là gì? Vâng, là để cho anh thấy rằng tôi coi mọi tổn hại gây ra cho Attilius chẳng khác nào giáng lên chính bản thân mình. "Nhưng mục đích của toàn bộ chuyện này là gì?" anh lại hỏi. Thì anh phải biết thế này, Valerius Varus, khi qua đời, có mắc nợ Attilius một khoản tiền. Dù tôi có mối thâm tình với Maximus, người thừa kế của y, nhưng giữa anh và hắn ta lại có một tình bạn khăng khít hơn. Do đó, tôi tha thiết nài xin và van vỉ anh, vì tình cảm anh dành cho tôi, hãy đảm bảo rằng Attilius không chỉ được trả khoản tiền vốn còn thiếu, mà còn nhận đủ cả khoản lãi tồn đọng từ lâu.

Anh ấy không hề tham lam tài sản của kẻ khác nhưng cũng chẳng lơ là việc quản lý của riêng mình; và vì không theo đuổi bất kỳ nghề nghiệp hái ra tiền nào, anh ấy chẳng có gì để dựa dẫm ngoài sự tiết kiệm của bản thân: bởi lẽ về văn chương, lĩnh vực mà anh ấy tạo được dấu ấn lớn, anh ấy theo đuổi nó thuần túy vì niềm vui và hoài bão mà thôi. Trong hoàn cảnh như vậy, dù chỉ là một tổn thất nhỏ nhất cũng đè nặng lên một con người, và càng nặng nề hơn khi anh ấy chẳng có cơ hội nào để khôi phục lại tài sản đã mất.

Vậy xin anh, tôi khẩn khoản nài xin, hãy xua đi nỗi bất an của chúng tôi, và hãy để tôi tiếp tục được tận hưởng niềm vui từ sự hóm hỉnh cùng tính cách đôn hậu của anh ấy; bởi tôi không thể chịu đựng được cảnh nhìn thấy sự tươi vui của người bạn mình bị phủ bóng mờ, khi mà sự hân hoan và tính tình hòa nhã của anh ấy có thể xua tan mọi u buồn trong lòng tôi. Nói tóm lại, anh thừa biết anh ấy là một kẻ thú vị và đáng mến nhường nào, và tôi hy vọng anh sẽ không để bất kỳ tổn hại nào làm lu mờ hay cay đắng thêm tâm tính ấy.

Anh có thể đánh giá qua sự nồng nhiệt trong tình cảm của anh ấy để thấy rằng sự phẫn nộ của anh ấy sẽ dữ dội đến mức nào; bởi một tâm hồn cao cả và quảng đại rất khó lòng dung thứ cho sự tổn hại đi đôi với sự khinh miệt. Nhưng dẫu anh ấy có thể bỏ qua đi chăng nữa, thì tôi đây lại không thể: trái lại, tôi sẽ coi đó là một điều sỉ nhục và bất công giáng lên chính mình, rồi sẽ phẫn nộ hệt như cách người ta đối xử với bạn tôi; nghĩa là với sự cay đắng nhân đôi.

Nhưng xét cho cùng, sao lại phải dùng giọng điệu đe dọa này làm gì? Thôi, để tôi kết thúc bằng chính cái giọng điệu mà tôi đã mở đầu, đó là việc nài nỉ, van xin anh hãy hành xử trong vụ việc này sao cho Attilius không phải có lý do để hình dung (điều mà tôi vô cùng lo lắng) rằng tôi đang phớt lờ lợi ích của anh ấy, và để tôi cũng không có dịp phải quở trách anh vì sự xao lãng đối với lợi ích của tôi: mà chắc chắn tôi sẽ không làm thế nếu anh cũng dành cho điều sau một sự quan tâm ngang ngửa với điều trước mà tôi hằng gìn giữ. Chúc anh mạnh khỏe.