Tại trấn cũ dưới chân núi Đô Cân, Đột Lợi Khả Hãn A Sử Na Nhiễm Can ngồi trong hãn trướng, tâm tình vô cùng bực bội. Những ngày tháng thái bình vốn đang yên ổn, giờ đây bỗng chốc đảo lộn cả rồi.
Tin báo nguy dồn dập, các toán sứ giả quay về đều mang theo đủ loại tin dữ. Khắp nơi đều là bầu không khí bất an, lang kỵ thị vệ của Đô Lam Khả Hãn đã tiến về phía Bắc. Còn đáng sợ hơn là có kỵ binh từ phía Tây phi ngựa báo về: binh mã Tây Đột Quyết ở phía Tây Kim Sơn cũng đang di chuyển về phía thảo nguyên phía Đông. Trong phút chốc, kỵ binh từ khắp nơi đổ dồn về phía Đông Bắc, chuyện này rốt cuộc là thế nào?
A Sử Na Nhiễm Can là Đột Lợi Khả Hãn, nhưng vị Đột Lợi Khả Hãn này không phải Đại Khả Hãn, mà chỉ là một Tiểu Khả Hãn dưới quyền Đại Khả Hãn.
Bốn mươi chín năm trước, bộ lạc Đột Quyết đại phá Nhu Nhiên, bốn mươi bảy năm trước Đột Quyết lập hãn quốc, năm sau diệt Nhu Nhiên, năm sau nữa thống nhất Thiết Lặc cùng toàn bộ vùng Mạc Bắc, dần thống nhất vùng đất giữa Đại Hưng An Lĩnh tới biển Hàm Hải, trở thành một bá chủ phương Bắc thay thế Nhu Nhiên. Thế nhưng, vị bá chủ thảo nguyên mới nổi này, vừa mới thống trị được chưa đầy ba mươi năm, thì người Hán ở Trung Nguyên vốn chia cắt nhiều năm đã tái thống nhất, lập nên triều đại Đại Tùy. Trong khi người Hán phục hưng trỗi dậy, thì người Đột Quyết lại đối mặt với nội loạn do tranh giành ngôi vị khả hãn gây ra. Lúc đó, vị Đại Khả Hãn thứ tư đang tại vị là Đà Bát Khả Hãn lâm bệnh nặng, ông đang đối mặt với vấn đề người thừa kế. Ba năm trước, trước khi vị Đại Khả Hãn thứ ba của Đột Quyết hãn quốc là Mộc Can Khả Hãn qua đời, ông không để con trai mình là Đại La Tiện kế thừa hãn vị, mà lập người em trai là Đà Bát kế vị. Sau khi Đà Bát lên ngôi, liền phong cháu trai Nhiếp Đồ làm Nhĩ Phục Khả Hãn, thống lĩnh phía Đông, em trai Nhục Đản làm Bộ Ly Khả Hãn, thống lĩnh phía Tây.
Đà Bát là con trai thứ ba của khai quốc khả hãn Thổ Môn Y Lợi Khả Hãn, cũng là vị khả hãn thứ tư của Đột Quyết hãn quốc. Trước đó, vị trí Đại Khả Hãn của Đột Quyết hãn quốc đã trải qua một lần cha truyền con nối và hai lần anh chết em thay. Đà Bát Khả Hãn cũng là một vị khả hãn cực kỳ lợi hại trong người Đột Quyết, nắm trong tay hàng chục vạn quân, nhiều lần tiến công Bắc Chu, ép Bắc Chu phải xưng thần nạp cống, đưa tông thất công chúa sang thảo nguyên hòa thân. Đáng tiếc, thời gian tại vị của Đà Bát lại rất ngắn ngủi, chỉ tại vị được ba năm đã bệnh nặng.
Lúc bệnh nặng, Đà Bát cuối cùng cũng giống như hai người anh của mình, không chọn con trai mình kế thừa hãn vị, mà truyền cho con trai của vị khả hãn tiền nhiệm là Mộc Can Khả Hãn, tức Đại La Tiện làm khả hãn mới. Đáng tiếc, Đà Bát vừa chết, quyết định này của ông không được các quý tộc Đột Quyết chấp nhận. Con trai cả của Đà Bát Khả Hãn, con trai của vị khả hãn thứ hai là Ất Tức Ký Khả Hãn, tức Nhiếp Đồ, công khai đứng ra phản đối. Cuối cùng xác lập con trai của Đà Bát là Am La làm Đại Khả Hãn, tức vị Đại Khả Hãn thứ năm của Đột Quyết. Thế nhưng Đại La Tiện khó lòng chấp nhận, ra sức phản đối, cuối cùng Am La bất đắc dĩ phải thông qua hội nghị quốc gia, nhường vị trí Đại Khả Hãn cho đường huynh Nhiếp Đồ Khả Hãn. Nhiếp Đồ trở thành vị Đại Khả Hãn thứ sáu, được tôn xưng là Sa Bát Lược Khả Hãn. Sau khi Sa Bát Lược Khả Hãn lên ngôi, lại sách phong Am La làm Đột Quyết đệ nhị khả hãn, sau đó lại phong Đại La Tiện làm A Ba Khả Hãn, cuối cùng lại phong chú của mình là Điếm Quyết đang ở phía Tây thống lĩnh Tây Đột Quyết làm Đạt Đầu Khả Hãn. Trong phút chốc, dưới Đại Khả Hãn Đột Quyết, lại có ba vị khả hãn cực kỳ thực lực, cùng với vài vị Tiểu Khả Hãn thống lĩnh các bộ lạc riêng biệt.
Sau lần kế thừa hãn vị này, Đột Quyết trên bề mặt tuy vẫn là nhất thống, nhưng thực tế đã là chư hầu san sát.
Vấn đề về khả hãn tuy tạm thời được giải quyết, nhưng từ đó mầm mống chia rẽ trong nội bộ hãn quốc đã được gieo xuống.
Sau khi Sa Bát Lược kế thừa vị trí Đại Khả Hãn, y cũng theo chế độ thu kế hôn của người Đột Quyết, kế thừa người vợ của khả hãn tiền nhiệm là Thiên Kim công chúa của Bắc Chu làm Khả Hợp Đôn của mình. Lúc đó Dương Kiên vừa cướp đoạt chính quyền Bắc Chu, lập nên nhà Tùy, đối với Đột Quyết thì lễ ngộ lạnh nhạt, không còn đãi ngộ như thời Bắc Chu nữa, vì thế người Đột Quyết vô cùng oán hận. Mà Thiên Kim công chúa lại vì Dương Kiên diệt vong tông tộc quốc gia của mình, nên càng ngày đêm khuyên can Sa Bát Lược, xin y báo thù cho Bắc Chu. Đúng lúc bấy giờ, cựu tướng Bắc Tề là Cao Bảo Ninh khởi binh phản loạn ở Doanh Châu, Sa Bát Lược liền liên hợp với Cao Bảo Ninh phát binh tiến công nhà Tùy. Hai bên liên tiếp bùng nổ chiến sự, đến năm thứ hai, Sa Bát Lược triệu tập toàn bộ quân đội của năm vị Tiểu Khả Hãn trong hãn quốc là bốn mươi vạn người, đại cử tiến phạm nhà Tùy, xâm nhập phía nam Trường Thành.
Người Đột Quyết liên tiếp cướp sạch sành sanh gia súc của các quận như Vũ Uy, Thiên Thủy, An Định, Kim Thành, Thượng Quận, Hoằng Hóa, Diên An. Sa Bát Lược còn muốn tiếp tục xâm lược về phía Nam, nhưng các vị khả hãn đã thỏa mãn với chiến quả cướp được, không muốn tiếp tục tác chiến. Lúc này Đạt Đầu Khả Hãn đã bị nhà Tùy ly gián, độc lập dẫn bộ trở về. Ngay sau đó, tướng Tùy là Trưởng Tôn Thịnh lại thuyết phục thành công con trai của Sa Bát Lược Khả Hãn là Nhiễm Can, Nhiễm Can báo tin giả quân tình rằng các bộ lạc Thiết Lặc khởi binh làm phản, chuẩn bị tập kích nha trướng hãn đình. Sa Bát Lược lo lắng hậu viện bốc cháy, thế là rút quân ra ngoài biên ải.
Năm Khai Hoàng thứ ba, Sa Bát Lược lại phái binh nam xâm, nhà Tùy chia quân tám đường xuất ải phản kích Đột Quyết. Sa Bát Lược dẫn A Ba Khả Hãn, Tham Hãn Khả Hãn... nghênh chiến, kết quả vì khinh địch, Sa Bát Lược bị Vệ Vương Dương Sảng dẫn quân đánh bại tại Bạch Đạo, Sa Bát Lược Khả Hãn vứt bỏ bộ kim giáp đang mặc, ẩn nấp trong cỏ rậm mới thoát được. Khi đó, trong quân Đột Quyết vì thiếu lương, đành phải nghiền nát thi thể làm lương thực, cộng thêm dịch bệnh hoành hành trong quân, nên số người chết cực kỳ nhiều. Tháng năm năm đó, A Ba Khả Hãn dưới sự khuyên bảo của Trưởng Tôn Thịnh, phái sứ giả đi cùng Trưởng Tôn Thịnh tới Trần triều cầu hòa. Sa Bát Lược vốn ghét A Ba Khả Hãn kiêu dũng bưu hãn, y trên đường bại binh trở về nghe tin A Ba Khả Hãn muốn giảng hòa với nhà Tùy, liền lập tức quay lại thảo nguyên, cử binh tập kích địa bàn của A Ba ở phía Bắc, đại thắng, đồng thời giết chết mẹ của A Ba Khả Hãn. Sau khi A Ba Khả Hãn thu quân về, không còn nơi an thân, đành phải chạy về phía Tây nương nhờ Đạt Đầu Khả Hãn.
Khi đó Đạt Đầu Khả Hãn thực lực mạnh mẽ ở phía Tây, A Ba tới nương nhờ, thế là Đạt Đầu liền bổ sung binh lực vũ khí cho A Ba, để y dẫn quân Đông tiến đánh Sa Bát Lược. A Ba trở về phía Đông, cựu bộ lần lượt tới quy phục, rất nhanh đã đạt tới gần mười vạn kỵ binh. Thế là A Ba quyết chiến với Sa Bát Lược, nợ cũ thù mới cùng dồn lại, vừa vì chuyện năm xưa Sa Bát Lược ngăn cản mình kế thừa hãn vị, lại vì y giết mẹ mình, cướp đoạt một phần nhân khẩu gia súc của mình. Hai bên giao chiến, Sa Bát Lược vốn vừa bị nhà Tùy đánh bại, không địch lại A Ba Khả Hãn Đại La Tiện bưu hãn, nhiều lần bị đánh bại. A Ba Khả Hãn liên tiếp đánh bại Sa Bát Lược, thu phục lại địa bàn của mình, thế binh càng thêm mạnh mẽ.
Khi đó một trong năm vị Tiểu Khả Hãn là Tham Hãn Khả Hãn vốn có quan hệ hòa thuận với A Ba Khả Hãn, sau khi Sa Bát Lược bị A Ba đánh bại, lại quay sang đánh Tham Hãn, đánh bại Tham Hãn Khả Hãn, cướp đoạt bộ lạc của ông ta, phế truất chức khả hãn của ông ta. Tham Hãn Khả Hãn vì thế cũng chạy sang nương nhờ Đạt Đầu Khả Hãn. Đường đệ của Sa Bát Lược Khả Hãn là Địa Cần Sát còn có bộ lạc riêng của mình, vì có mâu thuẫn với Sa Bát Lược Khả Hãn nên đã dẫn bộ lạc phản lại quy phục A Ba Khả Hãn.
A Ba Khả Hãn và Sa Bát Lược Khả Hãn trong một thời gian ngắn, công phạt không ngừng. Lúc này hai bên lại cùng nhau đến Trường An cầu hòa, cầu viện nhà Tùy, nhưng Dương Kiên lại chỉ ngồi xem hổ đấu, không cứu giúp bất kỳ bên nào.
Sau đó bộ hạ của Sa Bát Lược tiến phạm U Châu nhà Tùy, giết chết U Châu Tổng quản Lý Sùng. Dương Kiên đại nộ, phát binh thảo phạt Sa Bát Lược. Sa Bát Lược dưới sự kẹp công hai mặt của A Ba và nhà Tùy, đại bại, đành phải thần phục cầu hàng. Cuối cùng nhà Tùy đổi Thiên Kim công chúa của Bắc Chu thành Đại Nghĩa công chúa, ban họ Dương, nhận làm con gái Dương Kiên, Sa Bát Lược trở thành con rể Dương Kiên, từ đó Đột Quyết phương Đông do Sa Bát Lược dẫn đầu quy phục nhà Tùy. Năm Khai Hoàng thứ năm, Sa Bát Lược vì bị Đạt Đầu và A Ba không ngừng đả kích, đành phải thỉnh cầu nhà Tùy cho dời vào nội địa khu vực Bạch Đạo Xuyên, nương nhờ dưới sự che chở của nhà Tùy. Từ đó, Sa Bát Lược hàng năm không ngừng tiến cống cho nhà Tùy.
Năm Khai Hoàng thứ bảy, Sa Bát Lược qua đời, di mệnh em trai là Diệp Hộ Xử La Hầu kế vị hãn vị, hiệu là Mạc Hà Khả Hãn, là vị Đại Khả Hãn thứ bảy của Đột Quyết, nhưng lúc này cũng chỉ có thể quản lý Đột Quyết phương Đông mà thôi. Sau khi Mạc Hà Khả Hãn kế vị, là người hay chinh chiến, y lợi dụng cờ hiệu nhà Tùy ban cho, đại cử tiến công Tây Đột Quyết đã chia tách ra từ năm Khai Hoàng thứ ba. Lúc đó người Tây Đột Quyết cho rằng Đột Quyết phương Đông nhận được sự hỗ trợ binh mã của nhà Tùy, đều nghe tin mà chạy trốn, thế lực Đột Quyết phương Đông tăng mạnh. Nhưng Diệp Hộ Khả Hãn cũng giống như Đà Bát Khả Hãn, thời gian tại vị cực ngắn. Mạc Hà Khả Hãn thậm chí chỉ tại vị một năm, trong lúc Tây chinh thì trúng tên lạc mà chết. Khi đó, có rất nhiều người truyền miệng rằng thực ra Mạc Hà Khả Hãn không phải trúng tên lạc mà chết, mà là bị thích khách nhà Tùy ám sát.
Sau khi Mạc Hà Khả Hãn chết, con trai của Sa Bát Lược Khả Hãn là Ung Ngu Lư kế hãn vị, hiệu là Đô Lam Khả Hãn, là vị khả hãn thứ tám của Đột Quyết. Đô Lam Khả Hãn vẫn luôn tin rằng, vị khả hãn tiền nhiệm thực ra là bị nhà Tùy ám sát. Sau đó lại xảy ra chuyện Đại Nghĩa công chúa vì có oán hận với hoàng đế nhà Tùy, nên bị Dương Kiên phái Trưởng Tôn Thịnh dùng kế ép Đô Lam phẫn nộ mà giết chết. Nhưng sau khi Đô Lam giết Đại Nghĩa công chúa, lập tức hối hận, cảm thấy bị nhà Tùy và Đột Lợi Khả Hãn dắt mũi. Đô Lam thỉnh cầu nhà Tùy gả một vị công chúa xuống, nhưng Dương Kiên lúc này sớm đã kiêng dè Đột Quyết phương Đông mạnh trở lại, nên căn bản không muốn gả công chúa cho Đô Lam nữa. Không chỉ từ chối yêu cầu cầu hôn của y, trái lại còn gả công chúa cho Đột Lợi Khả Hãn Nhiễm Can.
Nhiễm Can là Đột Lợi Khả Hãn, thuộc Tiểu Khả Hãn dưới quyền khả hãn Đột Quyết phương Đông. Vốn dĩ khi Đột Quyết thống nhất hãn quốc, hãn quốc chia làm hai vùng Đông Tây, phía Đông là khu vực Đột Lợi, phía Tây là khu vực Đạt Đầu, ban đầu các quý tộc thống lĩnh hai bộ là Thiết, Đạt Đầu Thiết và Đột Lợi Thiết. Sau này Sa Bát Lược kế thừa hãn vị, để an ủi các đệ tử vương tộc có thực lực mạnh mẽ, liền phong Điếm Quyết ở phía Tây làm Đạt Đầu Khả Hãn. Khi Mạc Hà Khả Hãn tại vị, phong con trai mình là Nhiễm Can làm Khải Dân Khả Hãn, quản lý khu vực phía Bắc Đột Quyết phương Đông.
Đột Lợi Khả Hãn Nhiễm Can là con trai của vị khả hãn thứ bảy Mạc Hà Khả Hãn, là anh em của vị khả hãn thứ tám Đô Lam Khả Hãn. Hãn vị Đột Quyết truyền đến Đô Lam đã truyền tới đời thứ tám, nhưng thực ra Đô Lam chỉ là tằng tôn của khai quốc khả hãn Thổ Môn Khả Hãn mà thôi.
Việc kế vị khả hãn cũng vô cùng hỗn loạn, ba người con trai của Thổ Môn đều đã từng kế vị hãn vị, mà con trai của ba anh em này về cơ bản cũng đều từng làm khả hãn. Con trai của vị khả hãn thứ hai (anh cả) là Sa Bát Lược là vị khả hãn thứ sáu, con trai của vị khả hãn thứ ba (anh hai) là A Ba Khả Hãn, con trai của vị khả hãn thứ ba và thứ tư là Am La là vị khả hãn thứ năm, hiệu là Đệ nhị khả hãn. Sự kế thừa của người Đột Quyết vừa có cha truyền con, cũng có anh chết em thay, chú truyền cháu, tóm lại là rất hỗn loạn. Chính vì thế, mới dẫn đến một Đột Quyết hùng mạnh chỉ trong vài chục năm ngắn ngủi đã phân rã. Đặc biệt là nội bộ người Đột Quyết, dưới Đại Khả Hãn lại có Tiểu Khả Hãn, dưới Tiểu Khả Hãn lại có những Đặc Cần, v.v., tóm lại là giống hệt thời Xuân Thu Chiến Quốc, chư hầu được phân phong nắm giữ toàn bộ quyền quân sự, chính trị, dân sự đối với lãnh địa bộ lạc của mình, vừa thống lĩnh dân sự bộ lạc, cũng kiêm quản quân sự. Mục dân của các bộ lạc, cũng chỉ chịu trách nhiệm với thủ lĩnh của mình. Điều này dẫn đến, cho dù là Đại Khả Hãn, thì uy quyền của khả hãn đó cũng hoàn toàn không thể so sánh với uy quyền của các vị hoàng đế Hán nhân Trung Nguyên.
Người thừa kế của khả hãn Đột Quyết là Diệp Hộ, nhưng Diệp Hộ không hẳn là con trai của khả hãn. Người Đột Quyết có thể lấy nhiều vợ, hơn nữa không phân lớn nhỏ, vì thế con cái của họ cũng không phân biệt đích thứ. Diệp Hộ tuy tương đương với thái tử của người Hán, nhưng vị Diệp Hộ này không chỉ con trai của khả hãn mới có tư cách đảm nhiệm, tất cả đệ tử vương tộc A Sử Na đều có tư cách đảm nhiệm, thậm chí cháu ngoại của khả hãn cũng có tư cách đảm nhiệm. Điều này dẫn đến sự tranh giành người thừa kế ngày càng gay gắt. Thế mà đệ tử vương tộc được phong làm Đặc Cần, đều tương đương với thân vương, quận vương của Trung Nguyên. Nhưng những Đặc Cần này được phân phong lãnh địa, lại không giống như triều Hán, tuy tông thất được phân phong nước chư hầu, nhưng các chức quan quan trọng của nước chư hầu nhà Hán đều do triều đình điều phái, thậm chí quy mô quân đội cũng bị hạn chế nghiêm ngặt. Mà trên thảo nguyên, những tộc trưởng bộ lạc được phân phong này của Đột Quyết, lại nắm giữ toàn bộ quân quyền, chính quyền đối với bộ lạc của mình, điều này dẫn đến, người Đột Quyết dễ xảy ra nội tặc hơn. Cuộc chiến năm khả hãn hơn mười năm trước, cũng chính vì tranh giành kế thừa hãn vị mà khởi, cuối cùng dẫn đến sự chia rẽ Đông Tây của Đột Quyết, và dẫn đến sự thần phục, nội phụ nhà Tùy của Đột Quyết phương Đông.
A Sử Na Nhiễm Can với tư cách là con trai của khả hãn tiền nhiệm, lại là Tiểu Khả Hãn sở hữu thực lực cực lớn, thống lĩnh khu vực phía Bắc Đột Quyết phương Đông, muốn nói trong lòng y không có ý nghĩ gì thì không thể nào. Phải biết rằng, năm đó Sa Bát Lược không lập con trai mình là Đô Lam làm khả hãn mà lập cha của Nhiễm Can là Mạc Hà làm khả hãn, chính vì y cảm thấy Đô Lam quá nhu nhược. Vì thế khi nhà Tùy chủ động thân cận Nhiễm Can, và gả công chúa cho y, hơn nữa ám chỉ nhà Tùy sẽ giúp y đoạt lấy vị trí khả hãn Đột Quyết phương Đông, thậm chí có một ngày nào đó sẽ giúp y khôi phục thống nhất toàn bộ Đột Quyết Đông Tây, để y ngồi lại vị trí Đại Khả Hãn Đột Quyết, thì y thật sự đã động lòng. Trong lòng y, đúng là muốn đoạt lấy vị trí khả hãn, cũng đúng là từ tận đáy lòng xem thường Đô Lam, y cảm thấy Đô Lam căn bản không xứng đáng làm khả hãn Đột Quyết.
Vì thế, khi hoàng đế nhà Tùy muốn gả công chúa cho y, y vui vẻ tiếp nhận, còn chạy tới Trường An đích thân đi đón dâu, căn bản không để sự bất mãn và oán hận của Đô Lam trong lòng. Từng đến Trường An, y càng ngày càng kiên định suy nghĩ muốn hợp tác với nhà Tùy. Nhà Tùy Trung ương quá giàu có, quá hùng mạnh, tòa thành cao ngất ấy, cung điện kim bích huy hoàng, dòng người qua lại tấp nập, lương thực vải vóc chất đống như núi, khiến y chấn động.
Chỉ là y không thể ngờ được, kẻ nhu nhược Đô Lam kia, lại dám động thủ với y.
Mà điều càng khiến y không ngờ hơn là, Đạt Đầu Khả Hãn ở phía Tây lại liên hợp với Đô Lam. Mười hai năm trước, cha y Tây chinh, đại bại A Ba Khả Hãn, bắt giữ dâng lên nhà Tùy, sau đó nhà Tùy thả A Ba về, nhưng lại bị Mạc Hà giết chết, nghe nói cũng chính vì chuyện này, Mạc Hà bị nhà Tùy ám sát. Đột Lợi chưa từng nghi ngờ lời đồn này, nhưng y không vì thế mà oán hận nhà Tùy. Trong mắt y, nhà Tùy quá hùng mạnh, lúc trước cha y là thể hiện quá sắc bén, lại đại cử Tây chinh, mới vì thế mà bị nhà Tùy kiêng dè. Hơn nữa cha không màng đến chỉ ý thả A Ba Khả Hãn của nhà Tùy, mà lại cố chấp giết y, điều này mới dẫn đến sự ra tay của nhà Tùy. Đột Quyết ngày nay sớm đã không phải Đột Quyết năm xưa nữa rồi, mà nhà Tùy ngày nay cũng sớm đã không phải Bắc Tề, Bắc Chu thời đó nữa.
