Trở Về Đại Tùy

Lượt đọc: 455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 395
Đêm tuyết (3)

❊ ❊ ❊

Sau khi Mộc Can qua đời, dựa theo chế độ "huynh chung đệ cập" và chế độ Đông diện Khả hãn trữ quân, hãn quốc do em trai Mộc Can là Đông diện Khả hãn Đà Bát kế thừa. Đà Bát tại vị mười năm, cho đến trước khi ông qua đời, tức năm Đại Tượng nguyên niên (579) thời Bắc Chu, chuyện kế thừa hãn vị đã nảy sinh vấn đề. Lúc bấy giờ, em trai Đà Bát là Mật Điểm Thất đã chết trước ông, mà Mật Điểm Thất cũng là người em trai cuối cùng của Đà Bát. Thổ Môn Khả hãn có bốn người con trai, ba người đã làm Khả hãn, người còn lại thì chết trước người thứ ba, thế là lâm vào vấn đề nan giải trong việc chọn ai để kế vị.

Lúc đó trước mặt Đà Bát có ba phương án lựa chọn, một là theo chế độ "phụ tử tử kế", lập con trai Đà Bát là Am La làm Khả hãn, nhưng năng lực của Am La quá yếu, không đủ phục chúng.

Hai là lập con trai của Mộc Can Khả hãn làm Đại Khả hãn, lý do là Mộc Can Khả hãn là vị Khả hãn thế hệ thứ hai có uy vọng cao nhất, nếu dùng "phụ tử tử kế" thay thế cho "huynh chung đệ cập", thì sự thay đổi trọng đại này nên bắt đầu từ hệ Mộc Can Khả hãn, vị Khả hãn thế hệ thứ hai có uy vọng nhất.

Tất nhiên, còn có lựa chọn thứ ba, đó chính là phụng hành chế độ Đông diện trữ quân, do con trai của Khả hãn thế hệ thứ hai Kho La, lúc này đang là Đông diện Khả hãn, Nhiếp Đồ kế thừa hãn vị Đại Khả hãn.

Đà Bát Khả hãn suy nghĩ hồi lâu, cuối cùng để lại di ngôn, quyết định truyền ngôi cho con trai Mộc Can là Đại La Tiện.

Kết quả này vừa đưa ra đã khiến nội bộ Đột Quyết bàn tán xôn xao. Ấy là vì Đại La Tiện tuy là con trai Mộc Can Khả hãn, nhưng huyết thống của hắn lại không tốt. Vốn dĩ người Đột Quyết không có chế độ đích thứ, nhưng người Đột Quyết lại trọng huyết thống song thân, mà mẹ của Đại La Tiện chỉ là một tỳ nữ, hơn nữa còn là một nữ nô lệ bị cướp về, lại còn là nữ nô lệ dòng máu Hồ tộc. Như vậy, tư cách kế vị của Đại La Tiện đã bị nghi ngờ. Khốn nỗi lúc này Đà Bát đã chết, Sa Bát Lược – người có dã tâm nhất lúc bấy giờ – liền lập tức âm thầm xúi giục các trưởng lão trong hội nghị quốc nhân, khiến họ trực tiếp phủ quyết tư cách kế vị của Đại La Tiện tại hội nghị. Thế nhưng hội nghị quốc nhân cuối cùng lại không chọn Đông diện Khả hãn Nhiếp Đồ, trái lại còn chọn con trai Đà Bát là Am La. Điều này khiến Sa Bát Lược vô cùng bất mãn. Hắn lại âm thầm khiêu khích, xúi giục Đại La Tiện phản đối kịch liệt Am La. Đại La Tiện phái thủ hạ cố ý không ngừng khiêu khích, nhục mạ Am La. Am La vốn là kẻ nhu nhược, liền chủ động nhường lại ngôi vị Đại Khả hãn. Lần này hội nghị quốc nhân không còn lựa chọn nào khác, đành phải giao hãn vị cho Nhiếp Đồ kế nhiệm, tức là vị Đại Khả hãn thứ năm, Đại Khả hãn Sa Bát Lược.

Kết quả cuối cùng này lộ ra, Đại La Tiện cũng nhận ra mùi vị, biết mình bị Nhiếp Đồ lợi dụng, hai người trở mặt với nhau.

Sau khi Nhiếp Đồ kế vị, để làm dịu mâu thuẫn giữa vương thất và các bộ tộc, hắn đã thiết lập thêm ba vị Tiểu Khả hãn mới trên nền tảng chế độ "nhất đại tam tiểu" tứ bộ phong quốc cũ. Từ đó hãn quốc Đột Quyết chính thức diễn biến thành chế độ thất bộ phong quốc. Lúc bấy giờ Sa Bát Lược sách phong em trai mình là Xử La Hầu làm Đông diện Khả hãn, lập làm trữ quân, cũng biểu thị mình có ý định tuân theo chế độ kế vị "huynh chung đệ cập", ám chỉ việc thay đổi kế vị lần này chỉ là một sự cố.

Sau đó hắn lại sách phong con trai trưởng của em trai Xử La Hầu là Nhiễm Can làm Bắc diện Khả hãn. Đông diện và Bắc diện Khả hãn đều là con cháu hệ Kho La, đây cũng là lựa chọn của Sa Bát Lược nhằm củng cố hãn vị của mình.

Cuối cùng hắn sách phong em trai Đạt Đầu làm Tây diện Khả hãn. Đạt Đầu là con trai Mật Điểm Thất, thực tế vị Tây diện Khả hãn đầu tiên là Mật Điểm Thất đã qua đời bốn năm trước, Đạt Đầu Khả hãn với tư cách là con trai trưởng của Mật Điểm Thất cũng đã chính thức kế vị chức Tây diện Khả hãn từ bốn năm trước, việc sách phong lần này không có gì thay đổi.

Ngoài ba vị Tiểu Khả hãn truyền thống là Đông, Bắc, Tây, Sa Bát Lược còn sách phong thêm ba vị Tiểu Khả hãn mới.

Sáu vị Tiểu Khả hãn cũ và mới này không chỉ đại diện cho tước vị, mỗi vị Khả hãn đều là một phong quốc, Tiểu Khả hãn hưởng mọi quyền lợi về quân sự, dân chính, tài chính, v.v. tại phong quốc của mình, còn Đại Khả hãn nắm quyền hiệu lệnh và thống trị toàn bộ hãn quốc, bao gồm cả sáu vị Tiểu Khả hãn.

Ba vị Khả hãn mới được phong là Phan Na Khả hãn, A Ba Khả hãn và Tham Hãn Khả hãn. Trong đó Phan Na Khả hãn là em trai Đạt Đầu, con trai Mật Điểm Thất, phong địa của hắn nằm ở lưu vực sông Y Lê tại Tây Vực.

A Ba Khả hãn chính là Đại La Tiện. Kẻ từng bị Nhiếp Đồ đùa giỡn, kẻ vì mẹ quá thấp kém mà mất đi hãn vị, hắn là con trai Mộc Can Khả hãn. Bộ tộc hệ Mộc Can vốn có thực lực mạnh mẽ, Nhiếp Đồ cũng không dám đắc tội quá mức. Để trấn an hắn, hắn đặc biệt phong cho hắn làm A Ba Khả hãn, cho hắn thống lĩnh vùng rộng lớn từ Kim Sơn đến chân núi phía bắc Thiên Sơn, trung tâm của hãn quốc Đột Quyết nằm trong lãnh địa của hắn, chính là đường ranh giới phân chia địa bàn của hai đại tập đoàn Đông - Tây sau này. Để trấn an hắn, Nhiếp Đồ còn đặc biệt giao quyền kiểm soát nước Cao Xương cho A Ba.

Ngoài ra, Nhiếp Đồ còn phong cho một người con trai khác của Mộc Can Khả hãn làm Tham Hãn Khả hãn, dựng nha trướng ở phía bắc núi Cao Xương, khiến Tham Hãn Khả hãn chia bớt một phần thực lực của hệ Mộc Can, làm suy yếu một phần thực lực của A Ba – kẻ đầy thù địch với hắn.

Việc sách phong lần này thực chất chính là một sự thỏa hiệp của Đại Khả hãn Sa Bát Lược sau khi kế vị đối với các vương tộc tông thất nắm giữ trọng binh.

Bốn người con trai của Y Lợi Khả hãn, con cháu bốn hệ, trong lần phân chia lợi ích này, hệ Kho La, hệ Mộc Can, hệ Mật Điểm Thất đều nhận được lợi ích đầy đủ. Nhiếp Đồ hệ Kho La trở thành Đại Khả hãn, Xử La Hầu trở thành Đông diện Khả hãn, Nhiễm Can trở thành Bắc diện Khả hãn. Còn Đại La Tiện hệ Mộc Can trở thành A Ba Khả hãn, một người con khác trở thành Tham Hãn Khả hãn. Ngay cả Mật Điểm Thất vốn mất sớm chưa kịp làm Khả hãn, không những có một người con kế thừa vị trí Tây diện Khả hãn, mà còn có một người con khác được phong làm Phan Na Khả hãn.

Nói đi cũng phải nói lại, duy nhất chỉ có vị Khả hãn tiền nhiệm vừa mất là Đà Bát, hệ này là bi kịch nhất. Con trai Am La của ông chỉ làm Đại Khả hãn vỏn vẹn vài tháng đã phải nhường ngôi. Sau khi nhường ngôi, Am La tuy được phong làm Đệ nhị Khả hãn, nhưng thực tế danh hiệu thì nghe hay đấy, nhưng lại hoàn toàn khác với Đệ nhị Khả hãn của Kho La ngày trước. Hiện nay vị Đệ nhị Khả hãn thực sự là Đông diện Khả hãn Xử La Hầu, đó mới là trữ quân. Còn Đệ nhị Khả hãn của Am La hoàn toàn chỉ là một danh hiệu vinh dự, đến cả một phong quốc cho riêng mình cũng không có, chỉ kế thừa lại bộ tộc mà cha để lại, tuy cũng là một vùng lãnh địa, nhưng so với sáu vị Tiểu Khả hãn có danh hiệu phong quốc chính thức, ông ta chắc chắn là kẻ thất bại bị chia sẻ lợi ích.

Vì sự thỏa hiệp và trấn an lần này, nội bộ hãn quốc Đột Quyết đã yên ổn được vài năm.

Nhưng năm năm sau, triều Tùy lập quốc, Dương Kiên từ chối không cống nạp cho Đột Quyết nữa, Sa Bát Lược dưới sự xúi giục của vợ là Thiên Kim công chúa nước Bắc Chu, cuối cùng quyết định cho triều Tùy một bài học, đồng thời cũng có ý định thông qua cuộc chiến này để tăng cường quyền kiểm soát đối với nội bộ hãn quốc. Hắn hạ lệnh cho sáu vị Tiểu Khả hãn, yêu cầu họ dẫn bộ thuộc đi chinh phạt triều Tùy, các vị Khả hãn lần lượt dẫn binh tới.

Nhưng kết quả không mấy khả quan, đầu tiên là Tây diện Khả hãn Đạt Đầu, sau khi ông ta dẫn binh đông tiến, các nước chư hầu ở Tây Vực như Cao Xương, Thổ Cốc Hồn nổi loạn, Đạt Đầu nghe tin sân sau bốc cháy khi đang tấn công Tửu Tuyền, vội vàng dẫn quân rút về, Đạt Đầu vừa rút, lập tức dẫn đến thất bại toàn cục trong việc tấn công triều Tùy. Năm Khai Hoàng thứ hai, Sa Bát Lược lại hạ lệnh các bộ thuộc chinh phạt triều Tùy, kết quả lần này A Ba bận dụng binh ở Tây Vực, căn bản không nhận quân lệnh, từ chối không xuất binh. Mà A Ba tuy dẫn binh phụng chiếu xuất chinh, nhưng sau khi thắng nhỏ một trận với quân Tùy ở biên cương, lập tức lén lút đạt thành hiệp nghị với Trưởng Tôn Thịnh, tự ý lui quân. Năm Khai Hoàng thứ ba, quân Tùy phản công toàn tuyến, quân Đột Quyết vì hai đường binh mã hoặc không phụng chiếu mà đến, hoặc tự ý rút lui, dẫn đến Sa Bát Lược đại bại trước quân Tùy, cuối cùng phải nhờ trốn trong bụi cỏ mới thoát được một kiếp.

Sau khi vất vả chạy thoát về thảo nguyên, Sa Bát Lược vừa thẹn vừa giận, hắn đổ hết tội lỗi lên đầu Đạt Đầu và A Ba. Đạt Đầu ở xa tận Tây Vực, cuối cùng Sa Bát Lược lấy A Ba ra làm vật tế thần, dẫn binh đột kích nha trướng Kim Sơn của A Ba, giết chết cả người mẹ Hồ tộc nô lệ kia của A Ba. Việc này khiến A Ba và Sa Bát Lược hoàn toàn trở mặt, trực tiếp dẫn quân mã chạy sang phía tây, mưu đồ với Đạt Đầu để chống lại Sa Bát Lược. A Ba nhận được sự ủng hộ của Đạt Đầu, Đạt Đầu cho A Ba mượn binh, A Ba dẫn binh giết ngược về phía đông, tìm Sa Bát Lược báo thù. Đến đây nội loạn Đột Quyết bùng nổ toàn diện, A Ba mượn binh Đạt Đầu, lại liên kết với em trai Tham Hãn Khả hãn, thêm vào đó là uy danh của cha mình là Mộc Can Khả hãn, các bộ lạc bốn phương lũ lượt tới quy thuận, rất nhanh đã tập hợp được mười vạn kỵ binh, thế lực tăng mạnh, đánh qua đánh lại với Sa Bát Lược không ngừng. Hãn quốc Đột Quyết cũng vì thế mà phân liệt thành hai đại tập đoàn chính trị quân sự Đông - Tây, mà tập đoàn phía Tây lại thuộc về liên minh, do ba vị Tiểu Khả hãn là A Ba, Đạt Đầu, Tham Hãn Khả hãn tạo thành.

Tuy nhiên, lúc này tuy Đột Quyết phân liệt, nhưng thực ra nếu nghiêm túc mà nói, liên minh giữa A Ba với Đạt Đầu và Tham Hãn đối kháng với Sa Bát Lược chỉ là một cuộc nổi loạn trong nội bộ Đột Quyết mà thôi. Tây Đột Quyết cũng chỉ là Đột Quyết phía Tây, chứ chưa thực sự trở thành hãn quốc Tây Đột Quyết.

Trong liên minh tập đoàn nổi loạn Đột Quyết phía Tây, A Ba vì là con trai của Mộc Can Khả hãn – vị Khả hãn có uy vọng nhất trong thế hệ thứ hai, lại vì di ngôn năm xưa khi Đà Bát Khả hãn qua đời lập A Ba làm Đại Khả hãn, nên sau khi khởi binh làm loạn năm Khai Hoàng thứ ba, trong tập đoàn nổi loạn phía Tây, A Ba là minh chủ của tập đoàn, chứ không phải Đạt Đầu. Lúc bấy giờ sau khi nổi loạn, thanh thế quân phản loạn rất lớn, ngay cả con trai của anh em Sa Bát Lược là Địa Cần Sát cũng phản lại theo A Ba.

Cuộc chiến nổi loạn này kéo dài liên miên ba năm, đến năm Khai Hoàng thứ năm, thế lực A Ba ngày càng mạnh, phía đông giáp Đô Cân, phía tây vượt Kim Sơn, Quy Từ, Thiết Lặc, Y Ngô và chư Hồ Tây Vực thảy đều quy phụ hắn.

Sa Bát Lược thất bại trong cuộc nổi loạn lần này, cuối cùng không thể không chạy về phía nam tới Bạch Đạo Xuyên, sai sứ giả hàng triều Tùy, quỳ gối dập đầu, vĩnh viễn làm phiên thuộc. Hắn đã mất đi vị trí Đại Khả hãn, trở thành bộ lạc phiên thuộc nương nhờ triều Tùy. Triều Tùy một mặt thu nhận Sa Bát Lược, một mặt phái sứ giả liên lạc với A Ba, thiết lập quan hệ ngoại giao, xem như chính thức xác nhận A Ba thay thế Sa Bát Lược trở thành Đại Khả hãn của hãn quốc Đột Quyết.

Trong cuộc nội chiến Đột Quyết này, Đạt Đầu tuy cũng là một phần của tập đoàn quân phản loạn, nhưng thực tế ông ta cũng chỉ cho A Ba mượn binh, thực sự tham gia không nhiều.

Đạt Đầu vì phong cương thế tập nam giáp Ba Tư, mà cùng lúc triều Tùy lập quốc, Hormizd IV của Ba Tư kế vị, hắn nhiều lần phái binh bắc phạm tấn công Đạt Đầu, Đạt Đầu chiến đấu với Ba Tư không ngừng.

Năm Khai Hoàng thứ năm, sau khi A Ba Khả hãn đoạt được vị Đại Khả hãn, liên minh với Đạt Đầu tan vỡ, Đạt Đầu cũng sớm nhòm ngó hãn vị Đại Khả hãn, đôi bên nội chiến bùng nổ thành chiến tranh. Năm Khai Hoàng thứ bảy Đạt Đầu dẫn binh đông tiến, đánh bại A Ba, đúng lúc này Sa Bát Lược chết, em trai hắn là Mạc Hà Khả hãn kế vị, hắn thừa cơ dẫn binh bắc thượng, trương cờ hiệu triều Tùy, đánh bại và bắt sống A Ba đang chạy trốn sang phía đông, giành lại vị trí Đại Khả hãn, lại trương cờ hiệu triều Tùy, Đạt Đầu hiểu lầm triều Tùy xuất binh tham chiến, thêm vào đó ở Tây Vực lại có chiến sự, đành phải rút về phía tây, tranh đoạt Đại Khả hãn thất bại.

Năm Khai Hoàng thứ mười một, sau khi Khosrow II của vương triều Sassanid Ba Tư nổi loạn đoạt ngôi, Tây Đột Quyết và Ba Tư vẫn chiến sự liên miên, vì vậy, khi Đô Lam Khả hãn kế vị làm Đại Khả hãn, lúc thống binh chinh phạt phía tây, Đạt Đầu cũng chỉ đành miễn cưỡng áp dụng chiến lược thủ thế.

[Dịch từ bản hv] ChuongId:395
Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 17 tháng 8 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Mộc Tử Lam Sắc

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.