Sát bìa một khu rừng lớn có một người tiều phu nghèo sinh sống cùng vợ và hai đứa con. Cậu con trai tên là Hansel và cô con gái tên là Gretel. Nhà nghèo túng đói kém, và một bận nạn đói lớn hoành hành trong xứ, anh chẳng còn cách gì kiếm nổi mẩu bánh mì qua ngày. Đêm đến, nằm trên giường trằn trọc lo lắng, anh rên rỉ bảo vợ rằng: “Rồi tụi mình sẽ ra sao đây? Làm thế nào nuôi nổi mấy đứa con tội nghiệp, khi ngay cả phần chúng ta cũng chẳng còn gì?” Người vợ đáp: “Tôi có cách này đây, mình à. Sáng mai, rạng ngày ra, chúng ta sẽ dẫn bọn trẻ vào sâu trong khu rừng, đến chỗ rậm rạp nhất; ở đó chúng ta nhóm một đống lửa cho tụi nhỏ, phát cho mỗi đứa một mẩu bánh mì, rồi bỏ mặc chúng đấy để đi làm việc. Tụi nó sẽ chẳng tìm được đường về nhà đâu, và chúng ta sẽ rũ bỏ được cái gánh nặng này.” Người chồng cự tuyệt: “Không, mình ạ, tôi không nỡ làm thế; làm sao tôi đành lòng bỏ mặc con cái giữa chốn rừng thiêng nước độc — thú dữ chẳng mấy chốc sẽ xông ra xé xác chúng thôi.” Bà ta quát mắng: “Ôi cái đồ ngốc! Thế thì cả bốn chúng ta đành chấp nhận chết đói cả lũ, hay là ông cứ đi bào sẵn ván đóng quan tài đi là vừa,” và mụ ta cứ lải nhải không để anh yên cho đến khi anh phải gật đầu đồng ý. Dẫu vậy, người chồng vẫn thổn thức: “Nhưng tôi vẫn thấy thương lũ trẻ tội nghiệp quá chừng.”

Hai đứa trẻ vì bụng đói cồn cào nên cũng chẳng tài nào chợp mắt được, và chúng đã nghe hết những điều mẹ kế nói với cha. Gretel khóc nức nở, quay sang bảo Hansel: “Thế là đời chúng ta tiêu tùng rồi.” Hansel an ủi: “Em cứ yên tâm, Gretel, đừng buồn rầu làm gì, anh sẽ tìm ra cách cứu chúng ta sớm thôi.” Đợi cho hai người lớn đã ngủ say, cậu lẻn dậy, khoác chiếc áo nhỏ vào người, mở cửa hé ở tầng dưới rồi rón rén trốn ra ngoài. Ánh trăng chiếu rọi sáng ngời, những viên sỏi trắng nằm trước thềm nhà lấp lánh như những đồng xu bạc thật. Hansel cúi người nhặt, nhét đầy hai túi áo nhỏ của mình hết mức có thể. Xong xuôi, cậu quay vào nói với Gretel: “Em hãy cứ vững lòng, cô em ngoan của anh, cứ yên giấc mà ngủ, Thiên Chúa sẽ không bỏ rơi chúng ta đâu,” rồi cậu lại nằm xuống giường. Sáng hôm sau, khi trời vừa hửng sáng nhưng mặt trời chưa mọc, người đàn bà đã đến đánh thức hai đứa trẻ dậy và quát: “Dậy mau, cái lũ lười biếng kia! Chúng ta chuẩn bị vào rừng kiếm củi.” Mụ ta phát cho mỗi đứa một mẩu bánh mì nhỏ và dặn: “Đây là phần ăn trưa của chúng mày, nhưng nhớ đừng có ăn trước giờ đấy, vì ngoài ra sẽ chẳng còn gì khác đâu.” Gretel giấu mẩu bánh dưới vạt áo, cũng giống như Hansel đã giấu mấy viên sỏi trong túi. Rồi tất cả cùng lên đường đi vào rừng. Đi được một quãng ngắn, Hansel cứ đứng sững lại ngước nhìn về phía ngôi nhà mãi, hết lần này đến lần khác. Người cha liền càu nhàu: “Hansel, con đang nhìn ngó cái gì mà cứ tụt lại đằng sau thế hả? Đi cho cẩn thận vào, đừng có dán mắt xuống đất nữa.” Hansel thưa: “Thưa cha, con đang ngắm con mèo trắng nhỏ của con, nó đang ngồi trên mái nhà và muốn vẫy tay chào tạm biệt con đấy ạ.” Người vợ mắng oang oang: “Đồ ngốc, đấy có phải mèo miếc gì của mày đâu, ấy là ánh nắng ban mai đang chiếu lên ống khói đấy chứ.” Thực ra Hansel chẳng hề nhìn con mèo nào cả, mà cậu đang liên tục thả từng viên sỏi trắng trong túi rơi xuống dọc đường đi.

Khi đã đi đến tận sâu giữa khu rừng, người cha bảo: “Nào các con, hãy nhặt ít củi lại đây, ta sẽ nhóm lửa để mấy đứa không bị lạnh.” Hansel và Gretel cùng nhau gom củi khô chất cao như một đống gò nhỏ. Ngọn lửa được châm lên, và khi lửa cháy phừng phừng rực rỡ, người đàn bà liền bảo: “Nào các con, nằm xuống cạnh đống lửa mà nghỉ ngơi đi, bố mẹ vào rừng chặt củi đây. Khi nào xong việc, vợ chồng ta sẽ quay lại đón các con.”

Hansel và Gretel ngồi sưởi bên đống lửa, đến trưa mỗi đứa ăn một mẩu bánh mì nhỏ của mình. Nghe tiếng búa rìu đốn củi vang vọng, chúng đinh ninh là bố đang ở gần đây. Nhưng đó chẳng phải tiếng rìu, mà là một cành cây được buộc vào gốc cây khô đang bị gió thổi qua thổi lại. Ngồi đợi mãi thành ra mệt mỏi, mắt chúng trĩu xuống và chìm vào giấc ngủ sâu lúc nào không hay. Đến khi tỉnh dậy thì trời đã tối mịt. Gretel khóc thét lên: “Bây giờ làm sao chúng ta ra khỏi khu rừng này đây?” Nhưng Hansel trấn an em: “Em cứ đợi một lát, đến khi trăng mọc, chúng ta sẽ tìm được đường ngay thôi.” Và khi vầng trăng tròn vừa nhô lên, Hansel nắm chặt tay cô em gái, lần theo những viên sỏi lấp lánh như tiền bạc mới đúc để dò đường đi.

Hai anh em đi suốt cả đêm, đến rạng sáng thì về tới nhà cha. Chúng gõ cửa, và khi người đàn bà ra mở cửa, nhìn thấy Hansel và Gretel bằng xương bằng thịt, mụ ta liền nhằn: “Cái lũ hư hỏng này, sao chúng mày lại ngủ say trong rừng lâu thế — tụi tao cứ tưởng chúng mày chẳng bao giờ thèm quay về nữa chứ!” Trong khi đó, người cha mừng quýnh cả lên, bởi việc phải bỏ mặc con cái bơ vơ trong rừng khiến tim ông đau như cắt.

Chẳng bao lâu sau, nạn đói lại hoành hành khắp xứ, và ban đêm bọn trẻ lại nghe mẹ nói với cha rằng: “Mọi thứ đã sạch bách, chúng ta chỉ còn sót lại nửa ổ bánh mì này là cùng. Bọn trẻ phải đi thôi, chúng ta sẽ đem chúng vào sâu trong rừng hơn nữa để tụi nó không tìm được đường về; chẳng còn cách nào khác để cứu lấy gia đình mình đâu!” Lòng người cha nặng trĩu, ông thầm nghĩ: “Đáng lẽ anh nên chia sẻ miếng ăn cuối cùng với các con thì hơn.” Thế nhưng người vợ nhất quyết không nghe lời nào ông nói, mụ ta tru tréo và chì chiết chồng. Kẻ đã thưa A thì cũng phải nói B, và vì đã nhượng bộ lần đầu, ông đành phải tòng phạm thêm lần thứ hai.

Tuy nhiên, lũ trẻ vẫn thức và đã nghe hết cuộc trò chuyện. Đợi cho hai người lớn đã ngủ say, Hansel toan đứng dậy ra ngoài nhặt sỏi như lần trước, nhưng người đàn bà đã khóa chặt cửa mất rồi, khiến cậu chẳng thể tài nào ra ngoài được. Dẫu vậy, cậu vẫn dịu dàng an ủi em gái: “Đừng khóc nữa Gretel, cứ yên tâm ngủ đi, Thiên Chúa nhân từ sẽ phù hộ chúng ta.”

Sáng sớm tinh mơ, người đàn bà vào lôi hai đứa trẻ khỏi giường. Phần bánh mì được phát cho chúng, nhưng thậm chí còn tí hon hơn lần trước. Trên đường vào rừng, Hansel bóp vụn mẩu bánh trong túi, thỉnh thoảng lại đứng khựng lại để rắc một nhúm xuống đất. Người cha giục: “Hansel, sao cứ đứng lại ngó nghiêng mãi thế, đi mau lên.” Hansel đáp: “Con đang ngoảnh lại nhìn con chim bồ câu nhỏ của con đang đậu trên mái nhà, nó muốn chào tạm biệt con đấy ạ.” Người vợ quát: “Đồ ngốc! Đấy có phải chim chóc gì của mày đâu, ấy là ánh nắng mai đang chiếu vào ống khói đấy chứ.” Hansel cứ thế, vừa đi vừa rắc từng ít vụn bánh xuống dọc đường.

Người đàn bà dẫn lũ trẻ đi sâu hơn nữa vào trong rừng, đến những nơi suốt đời chúng chưa từng đặt chân tới. Một đống lửa lớn lại được nhóm lên, và người mẹ dặn: “Cứ ngồi ì ở đây đi mấy đứa, khi nào mệt thì ngủ một giấc; bọn tao vào rừng đốn củi, chiều tối làm xong việc sẽ quay lại đón các con.” Tới trưa, Gretel bẻ đôi phần bánh của mình chia cho Hansel, vì cậu đã rắc hết sạch phần của mình dọc đường đi. Rồi chúng chìm vào giấc ngủ, chiều tà trôi qua mà chẳng có ai đến đón những đứa trẻ tội nghiệp. Mãi đến khi trời tối mịt chúng mới giật mình tỉnh giấc, và Hansel lại an ủi em gái: “Em cứ đợi đi Gretel, đợi trăng mọc, chúng ta sẽ nhìn thấy những vụn bánh anh đã rắc dọc đường, chúng sẽ chỉ đường về nhà cho chúng ta.” Khi trăng lên, hai anh em khởi hành, nhưng chẳng tìm thấy mút mùa vụn bánh nào cả, bởi hàng ngàn con chim chóc bay lượn trong rừng và ngoài đồng ruộng đã mổ sạch trơn. Hansel trấn an Gretel: “Chúng ta sẽ tìm được đường thôi,” nhưng rốt cuộc họ chẳng tìm thấy gì. Hai anh em đi suốt cả đêm lẫn ngày hôm sau từ sáng đến tối mịt, nhưng vẫn không sao bước ra khỏi khu rừng, đói lả người vì chẳng có gì để ăn ngoài hai ba quả mọng nhỏ mọc trên mặt đất. Và khi chân cẳng đã mỏi nhừ không thể lê bước thêm được nữa, chúng ngã gã xuống dưới gốc cây rồi chìm vào giấc ngủ.

Tính ra đã là ba buổi sáng kể từ khi chúng rời khỏi nhà cha. Chúng gượng dậy bước tiếp, nhưng chỉ thấy mình đi càng ngày càng sâu vào tâm rừng, và nếu không có phép màu cứu giúp kịp thời, chắc chắn chúng sẽ chết vì đói khát và kiệt sức. Tới giữa trưa, chúng nhìn thấy một con chim màu trắng tuyết tuyệt đẹp đang đậu trên cành cây, cất tiếng hót say đắm đến nỗi chúng phải đứng khừng lại để lắng nghe. Khi bài ca dứt hẳn, nó vỗ cánh bay đi dẫn đường trước mặt, và hai anh em cứ thế bươn theo cho đến khi tới một ngôi nhà nhỏ, nơi con chim đà đậu xuống mái nhà. Lại gần, chúng sững sờ nhận ra ngôi nhà được làm hoàn toàn bằng bánh mì, lợp bằng bánh ngọt, và những ô cửa sổ thì làm bằng đường trong suốt. Hansel reo lên: “Chúng ta tha hồ đánh chén một bữa ra trò. Anh sẽ ăn một miếng mái nhà, còn em Gretel, em có thể gặm ô cửa sổ kia, chắc sẽ ngọt lắm đấy.” Hansel với tay lên bẻ một mẩu mái nhà để nếm thử mùi vị ra sao, còn Gretel áp sát vào cửa sổ gặm nhấm mấy ô kính. Bỗng một giọng nói dịu dàng vang lên từ trong phòng khách:

Bọn trẻ đồng thanh đáp:

rồi tiếp tục ăn ngon lành chẳng mảy may bận tâm. Hansel rất kết hương vị của phần mái nhà nên bèn giật phăng một mảng lớn, còn Gretel đẩy văng nguyên cả ô cửa sổ tròn bằng đường, ngồi thụp xuống và thưởng thức một cách khoái chí. Bỗng cửa bật mở, một bà cụ già hom hem chống gậy lê bước đi ra. Hansel và Gretel hoảng sợ đến mức đánh rơi cả thức ăn đang cầm trên tay. Thế nhưng bà lão lại gật đầu hiền từ và cất giọng: “Ôi mấy đứa trẻ ngoan ngoãn của ta, ai đã đưa các cháu đến đây thế? Vào nhà với ta nào, ở lại đây chơi. Sẽ chẳng có chuyện gì xấu xảy ra với các cháu đâu.” Bà ta nắm tay cả hai dắt vào trong ngôi nhà nhỏ. Ngay sau đó, những món ăn thị soạn được dọn ra trước mặt chúng: sữa và bánh kếp phết đường, táo và các loại hạt. Tiếp đến là hai chiếc giường nhỏ xinh xắn được trải ga lanh trắng tinh tươm, Hansel và Gretel leo lên nằm và ngỡ như mình đang ở trên thiên đường.

Hóa ra mụ già nọ chỉ giả vờ tốt bụng thế thôi; thực chất mụ là một ả phù thủy độc ác chuyên rình rập trẻ con, và mụ đã cất công xây ngôi nhà bằng bánh mì cốt để dụ dỗ bọn chúng tới bẫy. Khi một đứa trẻ rơi vào tay mụ, mụ sẽ giết thịt, nấu ăn, và hôm đó sẽ trở thành một ngày hội lớn của mụ. Mụ phù thủy có đôi mắt đỏ ngầu và thị lực kém, chẳng nhìn được xa, nhưng thính giác và khứu giác của mụ nhạy bén như loài thú hoang, đánh hơi rất rõ khi có con người đến gần. Lúc Hansel và Gretel đến sát lãnh địa của mụ, mụ cười gằn cay độc và lẩm bẩm chế nhạo: “Tóm được tụi mày rồi nhé, chúng mày đừng hòng trốn thoát khỏi tay tao!” Sáng tinh mơ trước khi lũ trẻ tỉnh giấc, mụ đã dậy từ bao giờ. Nhìn thấy hai đứa đang say ngủ với gương mặt bầu bĩnh, má hồng phúng phính, mụ thèm thuồng lẩm bẩm một mình: “Đúng là một miếng mồi béo bở ngon lành đây!” Đoạn, mụ tóm lấy Hansel bằng bộ tay khô đét như củi mục, lôi xềnh xệch ra một cái chuồng ngựa nhỏ rồi tống vào trong, khóa chặt lại đằng sau cánh cửa chấn song sắt. Mặc cho cậu bé gào khóc thảm thiết đến đâu cũng chẳng ích gì. Xong xuôi, mụ tiến đến chỗ Gretel, lay mạnh cho em tỉnh giấc và thét lên: “Dậy mau, cái đồ lười biếng kia, đi xách nước nấu mấy món ngon bồi bổ cho ông anh mày đi; nó đang bị nhốt ngoài chuồng ngựa kia kìa, tao phải vỗ béo nó. Bao giờ nó béo múp míp, tao sẽ ăn thịt nó.” Gretel khóc ròng thảm thiết, nhưng mọi nỗ lực đều vô ích, mụ phù thủy độc ác bắt buộc phải tuân lệnh.

Thế là từ hôm đó, những món ăn ngon nhất được đem nấu cho Hansel tội nghiệp, còn Gretel chẳng nhận được gì ngoài mấy vỏ tôm cua. Sáng nào mụ già cũng lết ra chuồng ngựa và gọi thét lên: “Hansel, chìa ngón tay ra cho tao kiểm tra xem mày đã sắp béo chưa nào.” Nhưng Hansel khôn ngoan toàn chìa ra một khúc xương nhỏ, và mụ già mắt kém chẳng nhìn rõ, cứ đinh ninh đấy là ngón tay thật của Hansel, lấy làm kinh ngạc mãi vì sao mãi mà cậu chẳng chịu béo lên tẹo nào. Bốn tuần trôi qua mà Hansel vẫn gầy nhẳng, mụ đâm ra mất kiên nhẫn và không muốn đợi thêm được nữa. Mụ quát tướng lên với cô bé: “Này Gretel, mau lẹ cái chân đi xách nước ngay. Hansel béo hay gầy mặc thây nó, ngày mai tao sẽ thịt và nấu nó luôn.” Ôi, cô em gái tội nghiệp đã phải khóc lóc thảm thương biết bao khi phải đi xách nước, và nước mắt cứ giàn giụa đầm đìa trên má! Em nghẹn ngào cầu khẩn: “Lạy Chúa xin hãy cứu chúng con. Giá như hồi ấy thú rừng trong rừng sâu ăn thịt luôn chúng con, thì ít ra hai anh em đã được chết cùng nhau.” Mụ già quát mắng: “Câm cái mồm mếu máo ấy lại đi, mày có gào thét rách cổ họng cũng chẳng cứu vãn được gì đâu.”

Sáng sớm tinh mơ, Gretel đã phải lủi thủi ra ngoài treo vạc nước lên bếp và nhóm lửa. Mụ già sai bảo: “Chúng ta sẽ nướng bánh trước; tao đã nung lò và nhào bột xong xuôi rồi đây.” Mụ xô đẩy Gretel tội nghiệp ra sát cái lò nướng đang bốc cháy ngùn ngụt lửa. Mụ phù thủy sai: “Chui vào trong xem lò đã đủ độ nóng chưa, để chúng ta còn cho bánh vào nướng.” Mụ tính toán sẵn trong đầu là hễ Gretel vừa chui vào trong, mụ sẽ sập cửa lò lại để nướng chín em cùng với bánh, rồi mụ sẽ ăn thịt cả con bé luôn. Nhưng Gretel tinh mắt nhận ra mưu đồ hiểm độc đó nên vờ khua tay: “Con có biết làm thế nào đâu ạ; làm sao con chui vào được?” Mụ phù thủy càu nhàu: “Đồ ngỗng ngốc nghếch! Cửa lò to thế kia cơ mà; nhìn đây này, tao còn chui vào được nữa là!” Đoạn mụ ta lom khom rướn người thò hẳn đầu vào lò nướng. Nhanh như cắt, Gretel liền bồi cho mụ một cú đẩy trời giáng khiến mụ bay tuốt vào trong, rồi rập phập cánh cửa sắt lại và sập then cài chặt chẽ. Ôi! Lúc ấy mụ ta bắt đầu tru tréo tru tréo cực kỳ thảm thiết, nhưng Gretel đã cắm cổ chạy biến đi, để mặc mụ phù thủy vô ơn bị thiêu cháy đến chết một cách khốn nạn.

Gretel chạy nhanh như chớp đến chỗ Hansel, mở toang cửa chuồng ngựa và hét lớn: “Hansel, chúng ta được cứu rồi! Mụ phù thủy già chết toi rồi!” Nghe vậy, Hansel tung người nhảy vọt ra ngoài như con chim non được mở lồng. Hai anh em mừng rỡ khôn xiết, ôm chầm lấy nhau, nhảy múa tưng bừng và hôn hít nhau loạn xạ! Và vì chẳng còn phải sợ hãi mụ ta nữa, chúng rảo bước vào ngôi nhà của phù thủy, ngạc nhiên thấy ở mỗi góc nhà đều chất đầy những rương hòm rực rỡ ngọc châu và trân châu bảo vật. Hansel thốt lên: “Mấy thứ này còn đáng giá hơn sỏi đá chán!” rồi vốc đầy túi quần túi áo hết cỡ có thể. Gretel cũng hồ hởi: “Em cũng sẽ mang một ít về nhà làm kỷ niệm,” và nhét đầy kín cả vạt tạp dề. Hansel giục: “Nhưng bây giờ chúng ta phải phắn lẹ thôi, để còn mau chóng thoát khỏi khu rừng của mụ phù thủy.”

Đi bộ ròng rã suốt hai tiếng đồng hồ, cuối cùng hai anh em đụng phải một dải nước mênh mông chặn lối. Hansel lo lắng: “Chúng ta không qua được rồi, chẳng thấy cầu ván hay cầu bắc ngang gì cả.” Gretel nhìn quanh rồi đáp: “Cũng chẳng có đò giang gì sất, nhưng kìa có một con vịt trắng đang bơi lội đằng kia; để em gọi nó xem, nó sẽ giúp chúng ta qua sông đấy.” Rồi em cao giọng hát:

Con vịt liền bơi đến gần, Hansel leo lên lưng nó và giục em gái ngồi sát vào cùng. Gretel từ chối: “Không đâu, thế thì nặng cho vịt con lắm; hãy để nó chở từng đứa qua một thôi.” Con vịt nhỏ tốt bụng đã làm đúng như vậy, và khi hai anh em đã đặt chân sang bờ bên kia an toàn, đi thêm một quãng ngắn nữa thì khung cảnh khu rừng bắt đầu trở nên quen thuộc dần, để rồi cuối cùng chúng nhìn thấy từ xa bóng dáng ngôi nhà của người cha. Thế là cả hai cắm cổ chạy thục mạng, xộc thẳng vào phòng khách và lao vào vòng tay ôm cổ cha mình. Từ ngày bỏ mặc hai đứa con trong rừng, người cha chưa từng có nổi lấy một ngày vui vẻ trọn vẹn; còn người vợ ác độc thì đã chết từ bao giờ. Gretel trút vạt tạp dề ra, hàng đống ngọc ngàu châu báu lăn lóc khắp phòng, và Hansel cũng móc túi ném từng vỗ tay đầy trân châu lên để bồi thêm. Từ phút ấy, mọi lo âu phiền muộn đã lùi vào dĩ vãng, gia đình quây quần sống hạnh phúc bên nhau trọn đời. Chuyện kể đến đây là hết, có con chuột nhắt đang chạy kìa; ai bắt được nó sẽ tha hồ làm cho mình một chiếc mũ lông thật bự.