(Trích từ Lịch sử bang Louisiana.)

Trong một mảnh đất nằm ở góc phố Orleans và phố Dauphine, tại thành phố New Orleans, có một cái cây mà không ai ngắm nhìn mà lại không mang theo sự tò mò và tự hỏi không biết nó đã mọc lên ở đó bằng cách nào. Suốt một thời gian dài, đó là cái cây duy nhất thuộc loại này được biết đến trong tiểu bang, và do vị trí cô lập của mình, nó luôn cằn cỗi đến tội nghiệp. Nó gợi cho người ta nhớ đến những xứ sở ấm áp ở Châu Phi hay Châu Á, mang dáng dấp của một vị khách quý khác hương xa bị trục xuất khỏi quê hương. Thật vậy, với tán lá sắc và mảnh dẻ, thở dài thườn thượt dưới những đợt gió Bắc tháng Mười một của chúng ta, nó trông thê thảm chẳng khác nào một kẻ tha hương lưu lạc. Thân cây khổng lồ của nó chẳng qua là một khối u sần sùi và chằng chịt bướu bệu, mà mỗi năm trôi qua dường như lại bồi đắp thêm vào đó như một dấu ấn của tuổi tác, như một lớp lá chắn chống lại những đòn giáng của thời gian và thế gian.

Hãy hỏi về nguồn gốc của nó, và ai nấy sẽ bảo với bạn rằng nó đã đứng sừng sững ở đó từ thủa hồng hoang. Một thứ bí ẩn mơ hồ nhưng đầy sức gợi bao trùm lấy nó, và nó được tôn kính một cách đầy mê tín chẳng khác nào những cội sồi cổ thụ ở Dodona. Kẻ nào dám vung rìu giáng đòn đầu tiên xuống vị trưởng lão ngoại lai ấy hẳn phải là kẻ bạo gan lắm; và nếu nó bị một bàn tay phàm tục đốn ngã xuống mặt đất, thì người dân nào của thành phố này lại không tiếc thương cho sự sụp đổ của nó, và không lên án hành vi đó là một tội ác nghịch thiên bất nghĩa chứ? Thế nên, xin hãy chúc cho cây chà là trên phố Orleans được trường thọ—hậu duệ đáng kính được thời gian tôn vinh của những bậc tiền bối Á Châu!

Vào đầu năm 1727, một chiến thuyền của Pháp đã cập bến New Orleans, đưa lên bờ một người đàn ông có phong thái kiêu kỳ, khoác trên mình bộ trang phục Thổ Nhĩ Kỳ, và toàn bộ tùy tùng chỉ có đúng một người hầu. Ông được thống đốc tiếp đón trọng thị bậc nhất, và được ngài dẫn đến một ngôi nhà nhỏ nhưng thoải mái có khu vườn xinh xắn, lúc bấy giờ tọa lạc ở góc phố Orleans và Dauphine; nơi này, vì nằm quá xa các dinh thự khác, có thể được gọi là một chốn ẩn dật điền viên, dẫu vẫn nằm trong ranh giới thành phố. Tại đó, người lạ mặt—được ngầm hiểu là một tù nhân chính trị—sống trong cảnh hoàn toàn biệt lập; và dẫu cho cả ông lẫn người hầu của ông đều chẳng thể gây ra điều gì sơ suất, bởi chẳng ai hiểu nổi ngôn ngữ của họ, và dẫu Thống đốc Périer nghiêm khắc bác bỏ mọi sự dò hỏi dù là nhỏ nhất, thì ở Louisiana dường như vẫn tồn tại một niềm tin đinh đóng cột rằng vị khách bí ẩn ấy là một người anh em của Sultan, hoặc một nhân vật tầm cỡ nào đó thuộc đế chế Ottoman, kẻ đã trốn chạy cơn thịnh nộ của đại diện đấng Mahomet và tìm kiếm chốn dung thân ở nước Pháp.

Vị Sultan đã hạ lệnh yêu cầu trao trả kẻ trốn chạy bằng được, nhưng chính phủ Pháp lại cho rằng việc tuân theo yêu cầu đó là tổn hại đến phẩm giá của mình, đồng thời lại không muốn làm tổn hại đến mối quan hệ hữu nghị với vị quân chủ theo đạo Hồi, và có lẽ vì những toan tính chính trị nên muốn giữ lại vị khách quan trọng đang nằm trong tay mình làm con tin, bèn nghĩ ra một kế sách là đáp lại rằng hắn đã trốn sang Louisiana—một vùng đất xa xôi đến mức có thể coi như nấm mồ, nơi mà theo lời gợi ý, kẻ trốn chạy có thể được phép chờ đợi cái chết thực sự trong yên bình, mà không gây nguy hiểm hay xúc phạm gì đến Sultan. Câu chuyện này thực hư ra sao nay đã trở thành một vấn đề ít hệ trọng đến mức chẳng đáng công để tiến hành một cuộc khảo sát lịch sử ngặt nghèo.

Năm 1727 đang dần đi đến hồi kết, thì vào một đêm mưa bão tối trời, người ta nhận thấy tiếng tru và tiếng sủa của bầy chó ở các con phố tại New Orleans dữ dội hơn thường lệ, và một số kẻ thuộc thành phần luôn ra điều biết tuốt đã khẳng định rằng, nhờ những tia chớp sáng lòa, họ đã nhìn thấy một nhóm đàn ông lén lút di chuyển thật nhanh về phía dinh thự của kẻ vô danh, mang theo vẻ mặt hầm hầm của những tên tội phạm và tay sai của thần chết. Sau đó còn rộ lên lời đồn rằng một chiếc tàu Thổ Nhĩ Kỳ trông giống tàu hải tặc đã vảng vảng ngoài vịnh Barataria vài ngày trước đó. Dù thế nào đi nữa, vào sáng hôm sau, ngôi nhà của vị khách lạ đã hoang vắng người ở. Không có dấu vết nào của một cuộc vật lộn sinh tử; nhưng dưới khu vườn, đất đã bị đào lên, và xuất hiện dấu hiệu rành rành của một ngôi mộ mới.

Tuy nhiên, mọi hoài nghi chẳng mấy chốc đã được xóa sạch khi người ta tìm thấy một dòng khắc bằng chữ Ả Rập trên một tấm bảng đá cẩm thạch, thứ sau đó đã được gửi sang Pháp. Nội dung như sau: “Công lý của thiên đàng đã được thực thi, và cây chà là sẽ mọc lên trên nấm mồ của kẻ phản bội. Hoàng đế tối cao của những tín đồ trung thành, đấng bảo trợ đức tin, bậc minh chủ toàn năng và Sultan của thế giới, đã thực hiện trọn vẹn lời thề của mình. Thượng Đế vĩ đại, và Mahomet là tiên tri của ngài. Allah!” Một thời gian sau sự kiện này, người ta thấy một cái cây mang hình dáng lạ lẫm đâm chồi nhô lên từ chính nơi mà một cái xác hẳn đã được vùi chôn trong đêm giông bão ấy—khi cơn thịnh nộ của đất trời phải nhường bước trước sự tàn độc nhẫn tâm của con người—và qua đó, nó phần nào lý giải cho đoạn này của câu khắc: “cây chà là sẽ mọc lên trên mồ kẻ phản bội.”

Hắn là ai, hay kẻ đã khơi mào cho một mối thù hằn tàn nhẫn và dai dẳng đến vậy đã làm những gì? Hãy hỏi Nữ thần Báo oán Nemesis,—hoặc vào thời khắc mà những linh hồn tà ác được phép lang thang trên mặt đất và những lời nguyền ma thuật được cất lên, hãy đến và chất vấn cái cây của kẻ đã chết.