Những ai từng thấu hiểu cuộc đời chính thức lẫn tư riêng của các vị Tổng thống nước ta hẳn đều khắc ghi biết bao người khi rời nhiệm sở không còn giữ được niềm hạnh phúc như ngày đầu nhậm chức, bóng tối đã quây quần ảm đạm quanh vầng thái dương lặn thế nào, và đám đông đã hân hoan quay sang chiêm ngưỡng một thiên thể khác vừa mọc lên để chiếm lấy vị trí của nó trên bầu trời chính trị ra sao.
Beauvoir.
Kiệt quệ vì những nhọc nhằn khôn nguôi, suy sụp về tài sản, bị dư luận, định kiến hoặc truyền thống tước đi cơ hội mưu sinh trong tương lai, những bậc hiền tài lỗi lạc nhất từng đảm đương trọng trách ấy khi lui về cõi ẩn dật chỉ có thể hoài niệm về những hoài bão tan vỡ nhiều hơn là thành quả của bao nỗ lực. Quả thực phải là một kẻ quá đỗi tự mãn mới có thể nuôi hy vọng ngồi vào chiếc ghế của Washington mà vẫn cảm thấy mãn nguyện với chính mình, hay chắc chắn rằng khi về hưu sẽ nhận được phần thưởng mà nhân dân từng dành tặng vị vĩ nhân kia rằng ông đã “làm trọn cho cuộc đời và cho vinh quang”, thậm chí là cảm giác sự hy sinh bản thân đã được đền đáp xứng đáng bởi những cống hiến cho quê hương đất nước.
