Rời khỏi Tòa án quận King, Celia McDaniel sải bước đầy quả quyết. Del cố gắng theo kịp cô. Cô đi qua một tiệm Starbucks và một tiệm Seattle’s Best Coffee, rồi tiếp tục bước không chút do dự cho đến khi tới tiệm Top Pot Doughnuts trên đại lộ Năm, cách tòa án vài khối nhà về phía bắc. Cô vừa mở cửa, vừa nói với Del: “Tôi không uống cà phê nếu không có bánh donut ăn kèm.”
Bên trong, mùi cà phê mới pha và mùi bánh donut mới nướng vừa hấp dẫn vừa giày vò tinh thần người ta. Del không muốn ăn bánh donut. Hôm trước anh vừa mới đi khám sức khỏe thường niên, huyết áp của anh bị cao - chuyện đó cũng chẳng có gì lạ sau những gì xảy ra trong vài tuần qua, nhưng bác sĩ cũng cảnh báo anh về vấn đề cân nặng.
Del gọi một tách cà phê đen và kiềm chế không kêu món bánh donut. McDaniel gọi một cốc latte và hai cái bánh donut: một truyền thống, một phủ đường xay. Họ ngồi ở một cái bàn cách xa những bàn khác, McDaniel ngồi trên ghế băng, còn Del ngồi trên chiếc ghế thường, đối diện với cô. Cô nâng niu cốc cà phê giữa hai bàn tay như thể nó là một ngọn lửa trong cơn bão tuyết. “Tôi ghét lạnh.” Cô nói. “Ơn Chúa, ít nhất ở đây không có tuyết.”
“Năm nay có thể có tuyết đấy.” Del nói. “Tuyết thường rơi vào tháng Mười hai và tháng Một. Tôi không nhớ có năm nào tháng Ba lạnh thế này không.”
“Tôi đang cố lạc quan.” McDaniel mỉm cười, cô có vẻ rất hay cười. Ở cô có một nguồn năng lượng tích cực mà anh đoán rằng sẽ có tác động tốt đối với bồi thẩm đoàn. Del ghen tị với cô. Anh đã không nở được nụ cười thực thụ nào kể từ buổi sáng em gái anh gọi điện thông báo rằng Allie đã chết. “Anh chắc là mình không muốn ăn bánh donut chứ?” Cô hỏi.
“Bác sĩ của tôi nghĩ tôi đang bị thừa mấy cái bánh donut trong người đây.” Del đã cởi áo khoác đi mưa và vắt nó lên lưng cái ghế bên cạnh.
“Cũng không bỏ thêm kem hay đường.” McDaniel nói, hất đầu về phía cốc cà phê của Del. “Anh quả là người đàn ông không có thói quen xấu nào.”
“Cái cân ở trong phòng tắm của tôi sẽ không đồng ý với cô đâu.”
“Chà, anh đang thấy một thói quen xấu của tôi đấy. Tôi không thể chịu nổi nếu không có bánh donut. Cách duy nhất để tôi uống được cà phê là ăn kèm những chiếc bánh donut.”
“Tại sao cô không bỏ cà phê?”
“Và từ bỏ những cái bánh donut của tôi ư?”
“Nghe cứ như một kiểu lý luận vòng vo vậy.”
“Đó gọi là viện cớ.”
“Sáng nào cô cũng ăn thế này à?”
“Chúa ơi, không.” Cô cười bẽn lẽn. “Vài lần một tuần thôi.”
“Làm thế nào cô giữ được…” Del ngừng lại và nhấp một ngụm cà phê.
“Vóc dáng của tôi?”
“Tôi không nói thế.” Del nói, giơ một tay lên. “OPA tới ô làm việc của tôi chừng ấy lần là đủ lắm rồi.”
“Anh hay nói những thứ không phù hợp đến mức đó cơ à?” McDaniel hỏi.
“Tôi gần năm mươi tuổi rồi, bản thân tôi chính là một thứ không phù hợp.”
“Để trả lời câu hỏi của anh - nhân tiện cũng cảm ơn anh rất nhiều - tôi mê tập thể dục như mê bánh donut vậy.”
“Tôi ước gì tôi cũng yêu thể dục như yêu món lasagna.”
“Tôi tập Pilates vào năm giờ sáng các ngày thường trong tuần để có thể ăn như thế này đây.” Cô nhúng bánh donut vào cà phê rồi đưa lên miệng.
“Tôi cũng dậy vào lúc năm giờ sáng.” Del nói. “Để vào nhà vệ sinh rồi quay trở lại giường.”
Cô phì cười rồi nhanh chóng đưa tay lên che miệng, ngay dưới mũi. Trong một thoáng, trông cô như sắp phun cà phê ra vậy. Rồi cô phất tay về phía anh và quay đầu đi, lấy khăn giấy lau miệng. Sau một thoáng, cô nói: “Lần sau nhớ cảnh báo tôi trước nhé!”
Del thích cô mất rồi. Cô có vẻ chân thật, không chút giả bộ. Anh cũng để ý thấy bàn tay trái của cô không đeo nhẫn. Anh dựa người vào lưng ghế. Hai chân anh nặng trĩu và cơ thể anh mệt mỏi vì thiếu ngủ, nhưng mối phiền muộn của anh trong cả tuần vừa rồi đã bốc hơi hết.
“Tôi có thể hỏi cô một chuyện không?” Anh hỏi.
“Chắc chắn rồi.” McDaniel đáp.
“Lúc ở trong văn phòng, cô nói chuyện xảy ra với cháu gái tôi không phải là chuyện hiếm. Cô nói như vậy là có ý gì?”
McDaniel đặt tách cà phê của mình xuống và dùng khăn giấy lau các đầu ngón tay. “Anh nói cô bé đã cai nghiện ngay trước khi bị sốc ma túy?”
“Một hôm, con bé về nhà và nói với em gái tôi rằng nó mệt mỏi rồi, nó muốn cai nghiện. Nó nói nó đã quá ngán ma túy và những gì ma túy gây ra cho nó. Em gái tôi liền gọi điện cho tôi, và tôi đã nhờ vả vài mối quan hệ để đưa con bé vào một trại cai nghiện ở Đông Washington. Nó đã cai được gần ba tháng. Nó tham gia các buổi họp mặt của hội cai rượu AA và đang đều đặn đến gặp một chuyên gia tư vấn. Tôi kiếm việc cho nó ở một tiệm Starbucks và cuộc đời nó có vẻ đang thực sự bước sang một trang mới - tất cả chúng tôi đều nghĩ như vậy. Thế rồi chuyện này đột ngột xảy ra, giáng một đòn vào chúng tôi.” Del xúc động, ngừng lại.
McDaniel đặt tách cà phê xuống. “Khi một người từng nghiện heroin bị tái nghiện, họ thường sử dụng liều lượng heroin như cũ… hoặc cùng loại heroin mà họ từng sử dụng trước khi cai nghiện. Cơ thể họ chưa chuẩn bị sẵn sàng cho liều lượng ấy, và, thật không may, họ sẽ bị sốc vì vô tình sử dụng quá liều.”
“Cerrabone nói trước kia cô chuyên xử lý những vụ án ma túy ở Georgia.”
“Trước kia tôi chuyên truy tố các tội phạm ma túy. Gần đây hơn, tôi nghiên cứu về pháp chế để tìm ra những giải pháp pháp lý đối với những người nghiện ma túy.”
“Điều gì đã đưa cô tới đây?”
McDaniel hướng mắt về phía những bức tường kính trông ra vỉa hè. “Tôi cần thay đổi môi trường sau khi ly hôn.”
“Còn tôi thì cần một hành tinh khác khi cuộc hôn nhân của tôi kết thúc.”
“Vụ ly hôn của anh tệ đến thế cơ à?”
“Không tốt đẹp chút nào.”
“Anh có con không?” Celia hỏi.
“Ơn Chúa. Không. Còn cô?”
“Tôi có một đứa con trai.” Cô ngừng lại rồi nói tiếp: “Tôi đang tính chuyển sang làm luật sư thì đọc được tin quận King có một lực lượng đặc nhiệm chống heroin và họ đang tìm cách kiềm chế sự gia tăng số người sử dụng loại ma túy ấy. Hiện tôi thuộc lực lượng đặc nhiệm đó.”
“Tôi đã đọc thông tin ấy.” Del nói. Vì không muốn làm cô phật ý, anh kiềm chế không nói thêm rằng anh không đồng ý với nó.
“Sự gia tăng số người sử dụng heroin đã trở thành một dịch bệnh trên toàn nước Mỹ.” Cô nói. “Và số người chết vì sử dụng ma túy quá liều giờ đã vượt quá số người chết vì tai nạn giao thông.”
Del lắc đầu. “Hồi tôi còn trẻ, chỉ những kẻ rác rưởi thực sự mới hít heroin.”
“Mọi sự thay đổi từ khi cần sa được hợp pháp hóa. Các tổ chức ma túy Mexico thấy doanh thu của mình giảm đi, bèn phá bỏ những cánh đồng cần sa và trồng anh túc thế vào đó. Người ta đã không nghĩ đến điều này khi họ vận động hành lang để thông qua việc hợp pháp hóa cần sa. Thông tin này chưa bao giờ được đưa lên các phương tiện truyền thông đại chúng.”
“Tăng sản lượng và giảm giá thành.” Del nói. “Theo kiểu của chủ nghĩa tư bản!”
“Chúng đã thành công.” Cô nói. “Bây giờ giá heroin còn rẻ hơn giá một gói thuốc lá. Không chỉ vì việc hợp pháp hóa cần sa. Các nhà nghiên cứu còn truy ra được một nguyên nhân nữa khiến số lượng con nghiện gia tăng đột biến, đó là sự thay đổi trong quan niệm chữa bệnh. Ngày nay các y bác sĩ bắt đầu chú trọng đến việc làm dứt cơn đau của bệnh nhân hơn là điều trị tận gốc căn bệnh. Điều đó dẫn đến sự gia tăng việc sử dụng các loại thuốc giảm đau nhóm opioid.”
“Tôi cũng đã đọc về chuyện đó.”
“Trước kia, thuốc giảm đau nhóm opioid bị hạn chế, chỉ được dùng để điều trị cho những bệnh nhân ung thư hoặc những bệnh nhân bị thương tích trên thân thể, ngày nay, chúng đột nhiên được sử dụng rộng rãi hơn, chẳng hạn như điều trị cho những cơn đau mãn tính. Không có gì lạ khi các công ty dược phẩm giới thiệu và tích cực tiếp thị những loại thuốc giảm đau nhóm opioid như oxycodone.”
“Họ đã cho tôi dùng loại thuốc đó hồi tôi bị phẫu thuật vai.” Del nói.
“Những người nghiện nhanh chóng tìm ra cách tránh né cơn đau bùng phát như quả bom hẹn giờ bằng cách nghiền nát hoặc hòa tan viên thuốc, rồi hít hoặc tiêm nó vào cơ thể.”
“Làm thế nào mà họ chuyển từ loại thuốc đó sang heroin vậy?”
“Dễ mua và giá rẻ. Khi vấn nạn nghiện thuốc bị phơi bày, các cơ quan lập pháp của nhà nước đã ban hành các điều luật khiến cho việc kê đơn các loại thuốc nhóm opioid trở nên khó khăn hơn, và nhà sản xuất cũng thay đổi công thức bào chế thuốc oxycodone để nó không thể bị nghiền nát hoặc hòa tan được nữa. Hai động thái ấy có vẻ tốt, nhưng người ta đã lờ đi cái thực tế rằng có nhiều người nghiện không còn kiếm được hay mua được loại thuốc đó. Điều này mở đường cho các tổ chức ma túy Mexico.”
“Chúng chuyển sang heroin và có cả một thị trường rộng mở.”
“Các tổ chức ma túy tuôn ồ ạt ra thị trường loại heroin rẻ tiền, dễ mua, khiến nó trở thành loại ma túy được sử dụng phổ biến nhất ở những con nghiện có tuổi đời từ mười tám đến hai mươi chín. Không có gì lạ khi những ca tử vong vì sốc ma túy gia tăng nhiều nhất ở nhóm tuổi đó.”
“Vậy chúng ta tống những kẻ bán ma túy vào tù và kết án chúng cao nhất là mười năm.” Del nói, nghĩ đến điều luật mới.
“Anh tống một kẻ vào tù và mở ra một vị trí mà mười kẻ khác đang đợi để trám vào.”
“Sẽ không như thế nếu chúng ta tăng hình phạt lên. Sẽ không như thế nếu chúng ta bắt đầu đảm bảo rằng chúng phải ngồi tù trọn mười năm. Nhiều kẻ bán ma túy sẽ chùn bước.”
Cô lắc đầu. “Những kẻ bán ma túy có thể chùn bước thật, nhưng chúng ta không thể tạo ra những điều luật chống lại thói nghiện ngập đã hình thành hơn một thập kỷ qua. Mà có cầu ắt có cung, Del ạ. Một người nghiện là một người nghiện. Cháu gái anh là một người nghiện. Nếu quy những người nghiện thành tội phạm thì chỉ càng đẩy họ ra xa khỏi những người yêu thương và có thể giúp đỡ họ, khiến họ rơi vào tay những kẻ sẽ lạm dụng họ.”
Del cảm thấy mối phiền muộn trong lòng anh đang quay trở lại. “Chà, tôi không nhắm vào người mua. Tôi đang nhắm vào kẻ bán. Tôi tin rằng nếu tăng hình phạt cho việc bán ma túy từ mười năm lên hai mươi lăm năm hay chung thân thì chúng ta sẽ dẹp bỏ được những kẻ bán ma túy.”
“Và tống chúng vào đâu? Các nhà tù của chúng ta đã quá tải rồi. Và anh tính làm gì với những người nghiện?”
Del không trả lời được ngay.
“Thật không may là anh đang nhìn vấn đề từ một khía cạnh không quen thuộc với anh. Anh đang phiền muộn và giận dữ. Anh muốn ai đó trả giá cho cái chết của cháu gái anh.”
“Tôi không thể phủ nhận những điều cô nói.”
“Đó là phản ứng bình thường. Nhưng bây giờ điều chủ chốt không phải là buộc tội những kẻ phạm pháp. Điều chủ chốt là giải thoát những người nghiện khỏi tình trạng nghiện ngập của họ. Chúng tôi cần thêm những người như anh, Del ạ, những người đã nhìn thấy vấn đề ở mức độ tồi tệ nhất.”
Del kìm nén một nụ cười. “Tôi hy vọng cô đưa tôi đến đây không phải để giáo huấn tôi.”
“Anh quá lời rồi. Tôi đã nghiên cứu và cung cấp cho anh các vấn đề về luật pháp. Đó là điều tôi được nhờ.”
Del không có tâm trạng tranh cãi. Anh mệt bã cả người. Anh đẩy ghế lùi lại và đứng dậy. “Cô nói đúng. Cảm ơn cô. Tôi rất cảm kích sự giúp đỡ của cô.”
“Nghe này, tôi biết anh đang trải qua những gì.”
Del giơ một tay lên. “Cô biết đấy, tôi thực sự mong người ta ngừng nói với tôi điều đó bởi vì dù rất tôn trọng cô nhưng tôi cá là cô không biết tôi đang trải qua những gì đâu. Và cô cũng không biết em gái tôi đang trải qua những gì. Người ta nói là họ biết. Tôi cũng từng nói là tôi biết. Tôi từng nói với những người khác rằng tôi rất tiếc về sự mất mát của họ… Nhưng khi mà cô không ở trong hoàn cảnh đó… khi mà cô chưa trải qua những gì mà người khác trải qua, cô sẽ không biết được đâu.”
Anh chộp lấy cái áo khoác đi mưa của mình, vắt nó lên cánh tay. “Cảm ơn những thông tin của cô.”
“Anh những muốn hy sinh thứ gì để cứu mạng cháu gái anh?” McDaniel hỏi. “Em gái anh những muốn hy sinh thứ gì?”
“Bất cứ thứ gì.” Del nói không chút do dự. “Tôi sẽ hy sinh bất cứ thứ gì, và em gái tôi cũng vậy. Nhưng chuyện đó sẽ không xảy ra. Allie sẽ không sống lại và chuyện đó sẽ không thay đổi.”
“Đúng, cô bé sẽ không sống lại. Anh đã chi tiền cho cô bé đi cai nghiện, nhưng cô bé vẫn mất mạng.”
Del nổi khùng. “Ý cô là gì? Cô muốn nói đó là một sai lầm ư?”
“Đương nhiên là không. Tôi tán thành việc anh đã làm. Tôi tán thành việc cô bé đi cai nghiện. Tôi chỉ đang nói rằng một khi đã bị nghiện thì người ta sẽ liên tục tìm kiếm liều ma túy tiếp theo. Điều đó trở thành mối quan tâm duy nhất của họ.”
“Nếu chúng ta bắt đầu dẹp bỏ những kẻ bán ma túy, bắt đầu khép chúng vào những bản án nghiêm khắc, khiến cho heroin càng ngày càng trở nên khó mua và đắt đỏ hơn, có lẽ những người nghiện ít nhất cũng sẽ có một cơ hội để thoát khỏi cái chết trắng.”
“Tôi không phủ nhận những gì anh nói. Nhưng anh làm thế nào với những người nghiện trong thời gian chuyển tiếp?” Khi Del không trả lời, McDaniel nói tiếp: “Đã có một đề xuất thành lập hai điểm tiêm chích an toàn ở Seattle - cũng là điểm tiêm chích an toàn đầu tiên ở đất nước này - để những người nghiện có được cơ hội đó.”
Del chế giễu. “Vâng, tôi đã đọc tin đó rồi. Và cô biết gì không? Tôi nghĩ chuyện đó thật nhảm nhí. Làm sao họ có cơ hội để cai nghiện khi mà có sẵn người tiêm ma túy cho họ, giúp họ phê pha? Cách đó chỉ càng dung dưỡng thói nghiện ngập của họ mà thôi.”
“Vancouver đã thực hiện biện pháp này từ năm 2003, nó đã làm giảm hiện tượng tiêm chích ma túy ở nơi công cộng và gia tăng số người đi cai nghiện.”
“Như thế cũng có giải quyết được vấn đề gì đâu? Họ vẫn còn người nghiện đấy thôi.”
“Vấn đề là không ai chết cả, Del ạ, đó chính là điều mà anh và em gái anh mong muốn nhất còn gì.”
Del có cảm giác như mình vừa bị đâm một cú vào ngực.
“Họ có hơn một nghìn năm trăm ca sốc ma túy, nhưng chẳng có trường hợp nào thiệt mạng. Đáng lẽ Allie vẫn còn sống. Đáng lẽ con trai tôi vẫn còn sống. Và nếu nó còn sống, ít nhất tôi sẽ có cơ hội đưa nó đi cai nghiện.”
McDaniel nhìn đi nơi khác và thở dài. Rồi cô vò nhàu chiếc khăn giấy, ném nó lên bàn, bên cạnh những chiếc bánh donut đang ăn dở.
Del sững người, không biết nên nói gì. “Tôi xin lỗi. Tôi đã không…”
“Không, anh vốn không biết mà.” Cô chộp lấy chiếc áo khoác. “Tôi biết anh đang trải qua những gì, Del ạ. Tôi đã làm tất cả những điều có thể để kết tội những kẻ cung cấp ma túy cho con trai mình, và tôi đã thành công. Nhưng tôi sẽ đánh đổi hết những gì mình có nếu có ai cứu được nó; nếu có ai cho tôi dù chỉ một cơ hội nữa thôi để giúp nó cai nghiện.”
