Chàng hoàng thân rời phòng khách về giam mình lại trong phòng riêng. Kolia lập tức chạy sang để an ủi chàng. Hình như thằng bé tội nghiệp giờ đây đã không thể rời chàng được nữa.
– Ngài bỏ về như thế là phải, - Nó nói. - bây giờ ở đấy, không khí sẽ còn căng thẳng hơn lúc nãy, và rồi ngày nào ở nhà này cũng sẽ thế thôi, mà mọi chuyện cũng từ cái cô ả Nastasia Filippovna mà ra cả.
– Ở nhà em càng ngày càng có nhiều chuyện khổ tâm, Kolia ạ, - chàng hoàng thân buông lời nhận xét.
– Vâng, rất khổ tâm. Về người nhà nhà em thì cũng chẳng có gì đáng nói. Tự mình gây ra hết. Riêng em có một thằng bạn rất thân, nó còn là một đứa bất hạnh nữa cơ. Ngài có muốn em giới thiệu hai người với nhau không?
– Rất muốn. Bạn cùng cảnh với em à?
– Vâng, cũng gần như thế. Rồi em sẽ kể hết với ngài… À mà Nastasia Filippovna xinh đấy chứ, ngài nghĩ sao? Chả là từ trước đến nay, em chưa từng được thấy cô ta, em tìm cách mãi đấy chứ. Đúng là lóa cả mắt. Em sẵn sàng tha thứ hết cho Gania, nếu anh ấy thực bụng yêu cô ta; nhưng anh ấy lại cứ chạy theo tiền thì thật chẳng ra sao, tệ hại!
– Ừ, tôi không thích người anh của em lắm đâu.
– Phải, chứ còn gì nữa! Ngài đã bị… Ngài biết không, bây giờ em không còn chịu nổi những ý kiến lôi thôi thế này thế khác nữa đâu. Khi một thằng điên, hay một thằng ngu, hay một kẻ côn đồ nổi máu điên dám tát vào mặt người ta để cho người ta suốt đời mất mặt với thiên hạ thì mối cừu hận ấy chỉ có thể rửa bằng máu hoặc bằng việc đương sự phải quỳ xuống mà lạy người ta. Theo em, đó là điều xằng bậy, là hành động chuyên quyền độc đoán. Vở kịch Vũ hội hóa trang của Lermontov đã nói đến chuyện này, và vấn đề đã được giải quyết một cách ngớ ngẩn, theo em là như thế. Em muốn nói là nó trái tự nhiên. Nhưng tác giả hồi ấy hầu như cũng chưa qua khỏi thời niên thiếu.[1]
– Tôi rất thích cô chị của em.
– Chị ấy nhổ bọt vào mặt Gania mới ghê gớm chứ. Varka gan góc thật! Còn ngài thì không nhổ bọt như thế, nhưng em tin rằng không phải vì ngài không đủ can đảm. Ơ, chị ấy đến kia rồi, thiêng thế không biết. Em biết thế nào chị ấy cũng đến mà; chị ấy là một cô gái cao quý, cho dù cũng có ít nhiều nhược điểm.
– Cậu chẳng có việc gì ở đây cả, - trước hết Varvara nhảy xổ vào thằng bé, - cút về với cha đi. Ngài chán nó quá phải không ạ, thưa hoàng thân?
– Ngược lại, không hề chán.
– Thấy chưa, bà đừng nói linh tinh nữa nhé! Đấy, cái tệ hại của bà ấy là ở chỗ ấy đấy. À quên, em nghĩ là cha chắc đã đi với Rogojin rồi. Lúc này hẳn là đang ra sức ăn năn hối lỗi. Thôi để xem tình hình ông già thực tế ra sao đã, - Kolia nói thêm và đi ra.
– Ơn Chúa, tôi đã dìu được mẹ tôi về giường cho cụ ngả lưng và cũng tạm ổn rồi. Gania thì có vẻ sượng sùng, cứ đăm đăm chiêu chiêu. Đầu óc bấn loạn là phải. Một bài học đích đáng!… Tôi đến để cảm ơn ngài một lần nữa và để xin được hỏi: Hoàng thân chưa từng quen biết Nastasia Filippovna từ trước đấy chứ?
– Chưa, chưa từng.
– Vậy căn cứ vào đâu mà ngài có thể bảo thẳng cô ta rằng cô ta “không phải là con người như vậy”? Và có lẽ là ngài đã đoán không sai. Rất có thể cô ta không phải là con người như vậy. Tuy nhiên, tôi vẫn không thể nào hiểu được cô ta! Rõ ràng cô ta đã đến với mục đích thóa mạ người khác. Tôi cũng đã nghe thấy nhiều chuyện quái lạ về cô ta rồi. Thì đấy, nếu cô ta đến để mời mọc chúng tôi thì tại sao cô ta lại mở đầu bằng cách cư xử với mẹ tôi như vậy? Ptisyn rất biết cô ta mà cũng nói là độ này không hiểu nổi cô ta nữa. Còn với Rogojin thì sao? Đối với một con người tự trọng thì đúng là không thể nói chuyện với nhau như thế ở ngay tại nhà mình… Mẹ tôi cũng rất lo cho ngài.
– Chẳng có chuyện gì đâu! - Chàng hoàng thân phẩy tay.
– Mà cô ấy cũng chịu nghe lời ngài ra phết đấy…
– Nghe lời cái gì nào?
– Ngài bảo là cô ta thật đáng xấu hổ, thế là cô ta lập tức thay đổi hẳn. Ngài có ảnh hưởng đối với cô ấy đấy, hoàng thân ạ, - Varvara cười mát.
Cánh cửa bật mở, Gania đường đột bước vào.
Nhìn thấy Varvara, gã vẫn cứ như không, gã dừng lại trên ngưỡng cửa một lát rồi bỗng bước đến bên chàng hoàng thân với vẻ quả quyết.
– Thưa hoàng thân, tôi đã có một hành vi đốn mạt, xin ngài tha thứ, hỡi người bạn quý của tôi, - gã bỗng nói với một giọng đầy xúc động. Nét mặt gã nói lên cả một nỗi đớn đau thắt ruột. Chàng hoàng thân đưa mắt nhìn với vẻ ngạc nhiên nhưng không vội trả lời. - Nào, ngài hãy thứ lỗi cho tôi đi, nào, ngài thứ lỗi cho tôi đi chứ! - Gania nằng nặc. - Ngài hãy vui lòng cho tôi được hôn tay!
Bàng hoàng hết cả người, chàng hoàng thân lẳng lặng dang tay ôm lấy Gania. Hai người ôm hôn nhau trong niềm xúc động chân thành.
– Tôi chưa hề, chưa hề nghĩ ông lại có thể như thế này! - cuối cùng chàng hoàng thân vừa nói vừa thở hổn hển. - Tôi cứ nghĩ là ông… không có khả năng kia đấy!
– Khả năng hối lỗi phải không?… Chà, không hiểu thế nào mà tôi lại cứ tưởng ngài là một gã ngô nghê! Ngài thấy được những điều mà người khác không bao giờ có thể nhận ra được. Nói chuyện với ngài thì không phải là chuyện khó, nhưng… tốt nhất là đừng nói gì!
– Còn một người mà ông phải xin lỗi nữa đây này, - chàng hoàng thân ra hiệu về phía Varvara.
– Không, đó là những kẻ chỉ biết thù ghét tôi thôi. Hoàng thân hãy tin tôi: Tôi đã thử nhiều rồi; ở đây người ta không thực lòng tha thứ cho tôi! - Gania buột thốt ra với vẻ bi phẫn và quay lưng về phía Varvara.
– Không, em tha thứ cho anh đấy! - Varvara bỗng cất tiếng.
– Và tối nay cô sẽ đến nhà Nastasia Filippovna chứ?
– Nếu anh cố tình bắt em đi thì em sẽ đi thôi nhưng tốt nhất anh cứ nghĩ mà xem: Liệu em còn có thể muối mặt mà đến nhà người ta nữa hay không?
– Có điều cô ta không phải là con người như vậy. Đấy cô xem, toàn đánh đố nhau hết! Toàn là những trò ảo thuật thôi! - Và Gania phá lên cười với vẻ hằn học.
– Em cũng biết là cô ta không phải là con người như vậy và chỉ quen làm xiếc, nhưng làm sao có thể biết được đó là những trò gì. Mà đấy, theo anh thì cô ta coi anh là hạng người gì? Cho dù cô ta có hôn tay mẹ đi chăng nữa. Cho dù mọi chuyện chỉ là trò ảo thuật đi chăng nữa, nhưng dù sao cô ấy cũng đã cười vào mũi anh mà! Lạy Chúa, đám này không đáng bảy mươi nhăm ngàn rúp đâu anh ạ! Anh vẫn còn có khả năng hướng tới những tình cảm cao quý nên em mới nói. Thôi thôi, anh cũng đừng đi nữa! Xin anh hãy coi chừng! Chuyện này không thể nào đi đến chỗ ngon lành ổn thỏa được đâu!
Dứt lời, Varvara vội bỏ đi ngay trong một niềm xúc động trào dâng…
– Đấy, người nhà này thì lúc nào cũng thế thôi! - Gania cười khẩy. - Họ không nghĩ được rằng tôi cũng thừa biết mọi chuyện hay sao? Tôi còn biết nhiều bằng mấy họ kia.
Nói xong câu đó, Gania liền ngồi xuống đi văng, rõ ràng là trong bụng vẫn muốn đi.
– Nếu ông đã biết thế rồi, - Chàng hoàng thân hỏi với vẻ khá rụt rè. - sao ông vẫn chọn lấy nỗi đau thực tình là quá lớn so với cái giá bảy mươi ngàn rúp?
– Tôi không bàn đến chuyện này, - Gania lầu bầu. - thôi thì tiện thể cũng xin ngài cho biết, quả thật tôi rất muốn được tham khảo tôn ý của ngài: Cái giá bảy mươi ngàn rúp có xứng với “nỗi đau” ngài nói đó hay không?
– Theo tôi thì không.
– Phải, tất nhiên rồi. Và lấy người như thế là điều đáng hổ thẹn chứ?
– Quá nhục.
– Vậy thì ngài hãy nhớ cho là tôi lấy đấy, tôi đã quyết rồi! Thôi ngài đừng nói nữa! Tôi biết ngài định nói gì rồi…
– Đừng nghĩ thế mà nhầm, tôi chỉ quá sửng sốt khi thấy ông nói gì thì cứ như đinh đóng cột…
– Đóng cột thế nào, làm sao?
– Ông cứ cho là Nastasia Filippovna thế nào cũng lấy ông và mọi chuyện đã đâu vào đấy cả, hai nữa là một khi cô ấy đã lấy chồng thì bảy mươi nhăm ngàn rúp cứ việc chạy thẳng vào túi ông. Tất nhiên là ở đây còn có nhiều điều tôi chưa nắm được.
Gania dịch sát vào người chàng hoàng thân.
– Tất nhiên là ngài chẳng biết gì hết, - Gã nói. - và thử hỏi cơn cớ làm sao mà tôi chịu ngửa tay hứng lấy cái của nợ này?
– Thiết tưởng một khi người ta đã lấy vợ vì tiền thì tiền bao giờ cũng ở trong tay người vợ.
– Ồ không, vợ chồng tôi thì khác, sẽ không như thế… Ở đây… ở đây có những tình tiết… - Gania lẩm bẩm với vẻ bần thần lo lắng. - Còn nói về câu trả lời của nàng thì lòng tôi đã không còn vương vấn chút nghi ngờ nào nữa, - Gã vội nói thêm. - Căn cứ vào đâu mà ngài kết luận là nàng sẽ khước từ tôi?
– Tôi chẳng biết gì hơn ngoài những điều tai nghe mắt thấy; ngay cả Varvara Ardalionovna cũng vừa mới nói…
– Ối dào! Người nhà này thì vẫn thế đấy ạ, nói mà chẳng biết mình nói gì nữa ấy. Còn về Rogojin thì Nastasia Filippovna đã chê cười ra mặt, ngài hãy tin tôi đi, điều này thì tôi rõ quá rồi. Hay biết đâu cô ta có điều gì không nên không phải với cha mẹ tôi, với Varvara nhà tôi chăng.
– Và với ông nữa ấy.
– Có thể lắm; nhưng đó chỉ là cái thói ăn miếng trả miếng cổ lỗ của đàn bà vậy thôi. Đó là một đứa đàn bà nóng nảy kinh khủng, đã hay lo hay nghĩ lại còn quá giàu lòng tự ái. Cứ như một viên công chức bị lỡ dịp thăng tiến! Cô ta muốn thể hiện mình và tỏ ý khinh miệt với bọn người kia… và cả với tôi nữa đấy. Đúng thế, tôi không phủ nhận… Nhưng cô ta vẫn lấy tôi như thường. Ngài thì cũng chẳng lạ gì cái chuyện thói sĩ diện của người đời có khả năng bày đặt ra đủ mọi trò nhăng cuội. Đấy, cô ta coi tôi là kẻ đốn mạt về nỗi tôi công khai đến với cô ta, người tình của kẻ khác, vì tiền mà không biết rằng một đứa nào khác có thể còn lừa gạt cô ta một cách đốn mạt hơn thế: Hắn bám lấy cô ta và bắt đầu phun ra với cô ta đủ mọi luận điệu tiến bộ tự do và lôi ra với cô ta hết vấn đề nọ đến vấn đề kia về phụ nữ để đưa cô ta vào tròng một cách êm re. Hắn sẽ thuyết phục ngon lành đứa đàn bà ngu ngốc nhưng giàu lòng tự ái kia (và việc này thì quá dễ!), rằng hắn lấy cô ta chỉ vì “lòng tốt và lòng thương cảm”, nhưng thực ra động cơ của hắn cũng chỉ là tiền! Bây giờ người ta không thích tôi chỉ vì tôi không muốn quanh co; mà lẽ ra cũng nên làm thế thật. Nhưng cô ta đang làm gì vậy? Chả phải cũng chính là trò đóng kịch hay sao? Vậy thì lý do gì mà cô ta còn dám khinh tôi và tiếp tục bày ra những trò nhí nhố? Chỉ vì tôi không chịu đầu hàng và chỉ biết thể hiện niềm tự hào kiêu hãnh mà thôi. Thôi được, rồi chúng ta sẽ thấy!
– Có thật là trước đó ông cũng đã yêu nàng?
– Lúc đầu thì tôi yêu đấy chứ. Nhưng thôi, nói làm gì nữa… Có những người đàn bà chỉ có làm nhân tình nhân ngãi là tạm được, thế thôi. Tôi không nói là cô ấy đã từng là nhân tình của tôi. Nếu rồi đây cô ấy muốn chung sống thuận hòa thì tôi cũng thuận hòa, nhược bằng dám ho he nổi loạn thì tôi tống khứ ngay tức khắc, tiền nong chõm hết. Tôi không muốn làm trò cười cho thiên hạ; trước hết là như vậy.
– Tôi cứ có cảm tưởng, - chàng hoàng thân nhận xét một cách thận trọng. - là Nastasia Filippovna rất thông minh. Đã thấy được nỗi đau đớn tày đình như vậy, làm sao mà nàng lại còn nhắm mắt cho chân vào bẫy thế kia? Nàng có thể lấy được một người khác cơ mà. Tôi lấy làm lạ đấy.
– Tính toán cả đấy chứ! Trong chuyện này ngài chưa nắm được hết đâu, hoàng thân ạ… thế đấy… ngoài ra, nàng biết chắc là tôi yêu nàng như điên như dại, tôi xin thề với ngài đấy, và ngài biết không, tôi cũng chắc mẩm là nàng cũng yêu tôi, yêu theo kiểu của nàng, ngài biết câu ngạn ngữ “yêu nhau lắm, cắn nhau đau” đấy chứ. Suốt đời nàng sẽ coi tôi là một lá bài trên tay nàng (mà đối với nàng có lẽ cũng nên như thế) và dù sao vẫn yêu tôi theo lối yêu riêng; nàng đang sửa soạn chào đón một tương lai như vậy, thì tính khí vốn dĩ đã là như vậy. Nàng là một phụ nữ đặc Nga, đúng thế đấy, thưa ngài; à mà tôi đang có một quà tặng bất ngờ dành cho nàng đấy. Cái cảnh không đẹp vừa rồi giữa tôi với Varvara đã diễn ra quá đột ngột, nhưng thực ra lại có lợi cho tôi: giờ đây nàng đã được mục kích và hẳn đã yên tâm về tấc lòng tận tụy của tôi và biết tôi sẽ vì nàng mà dứt bỏ mọi mối ràng buộc khác. Vậy thì chúng tôi cũng không đến nỗi là đồ ngu dại, ngài cứ tin tôi đi. À mà ngài có cho tôi là đứa ba hoa chích chòe không đấy? Hoàng thân quý mến ơi, rất có thể là tôi đang làm điều dại dột khi trải lòng ra với ngài như thế này đây. Nhưng chính vì ngài là người đầu tiên trong số những con người cao quý mà tôi được gặp nên tôi đã vồ lấy ngài mà dốc bầu tâm sự đấy, tôi nói “vồ” như thế là có ý của tôi, đừng vội nghĩ đó chỉ là trò chơi chữ. Về chuyện ban nãy ngài không giận tôi đấy chứ, thế nào? Có lẽ đây là lần đầu tiên trong suốt hai năm nay tôi nói chuyện tâm tình đấy. Ở đây ít thấy những con người chính trực, hiếm hoi kinh khủng; chẳng thấy ai chính trực hơn Ptisyn cả. Thế nào, ngài có cười tôi không đấy? Những kẻ đốn mạt vẫn yêu quý những người chính trực - ngài chưa biết điều này ư? Còn tôi thì vốn dĩ… Tuy nhiên, tôi đốn mạt ở chỗ nào, ngài hãy thực bụng nói cho tôi biết? Hết cô ta lại đến tôi, tại sao bọn họ lại dám gọi tôi là kẻ đốn mạt? Và ngài biết chứ, chính tôi cũng đã theo bọn họ và cô ấy mà tự gọi mình là kẻ đốn mạt đấy! Đã đốn mạt thì cho nó đốn mạt luôn một thể!
– Bây giờ thì tôi sẽ không bao giờ còn coi ông là một kẻ đốn mạt nữa, - chàng hoàng thân nói. - Mới đó tôi cũng đã dám coi ông là một kẻ hung đồ, vậy mà bỗng nhiên ông đã khiến tôi vui mừng khôn xiết, - đúng là một bài học: Chớ nên xét đoán hồ đồ khi chưa từng trải. Bây giờ thì tôi đã thấy là không những không thể coi ông là một kẻ hung đồ, mà còn không thể coi ông là một kẻ quá hư hỏng nữa. Theo tôi, ông chỉ là một con người bình thường nhất trên đời, mỗi tội ông quá yếu đuối và chẳng có chút bản lĩnh nào.
Gania cười khẩy nhưng không nói gì. Thấy ý kiến của mình làm phật ý gã, chàng hoàng thân rất ngượng ngùng và cũng im luôn.
– Cha tôi có hỏi tiền ngài không đấy? - Gania chợt hỏi.
– Không.
– Có hỏi ngài cũng đừng đưa. Cha tôi vốn là người rất đàng hoàng, tôi vẫn nhớ mà. Ông có điều kiện tiếp xúc với những con người cao quý. Và các cụ đã nhanh chóng theo nhau về giời hết cả, tất cả các vị bô lão đàng hoàng mực thước ấy mà! Thế rồi hoàn cảnh thay đổi đi một chút, và mọi sự bỗng chốc tan thành mây khói. Trước đây ông chẳng biết nói dối là gì đâu, tôi đoan chắc với ngài là trước đây cha tôi chỉ là người quá sôi nổi mà thôi, vậy mà bây giờ lại đổ đốn ra như thế! Tất nhiên cũng là do rượu cả. Ngài có biết là cha tôi vẫn bao nhân tình không nhỉ? Ông ấy bây giờ ghê lắm, không còn là một kẻ quen thói ba hoa vớ vẩn nữa đâu. Tôi không hiểu nổi bà mẹ nhẫn nhục của tôi nữa. Cha tôi đã kể cho ngài nghe chuyện bao vây thành Kars chưa đấy? Hay chuyện con ngựa lề lông xám của ông ấy há mõm ra nói tiếng người nữa ấy? Cha tôi thậm chí đã đến cái nước ấy rồi đấy.
Và Gania bỗng phá lên cười giòn giã.
– Sao ngài cứ nhìn tôi như vậy? - Gã hỏi chàng hoàng thân.
– Tôi ngạc nhiên khi thấy ông cười thoải mái đến thế. Đúng là ông vẫn còn giữ được tiếng cười của trẻ con. Ban nãy khi ông đến để làm lành và nói: “Ngài vui lòng cho hôn tay nhé”, - thì đúng kiểu trẻ con làm lành thật. Rõ ràng ông vẫn còn có khả năng nói những câu như thế, thể hiện những cử chỉ như thế thật. Và đột nhiên ông đưa ra cả một bài thuyết giảng về nỗi bi-ai và về bảy mươi nhăm ngàn rúp nọ. Của đáng tội, tất cả những điều đó mới vô nghĩa làm sao, làm gì có chuyện như thế được.
– Kết luận lại là thế nào?
– Liệu ông có nông nổi quá không, có thiếu đắn đo cân nhắc hay không? Có lẽ Varvara Ardalionovna nói như vậy là đúng đấy.
– A, chuyện đức hạnh đấy! Cái chuyện tôi hãy còn là một thằng nhãi ranh thì tự tôi tôi cũng biết, - Gania nóng nảy cướp lời, - chí ít cũng ở cái chỗ tôi lại đi giở cái chuyện thế này ra với ngài. Hoàng thân ạ, không phải vì tính toán mà tôi cứ lao bừa vào cái chỗ tù mù hiểm hóc thế này đâu, - gã bắt đầu nói toạc cả ra như một chàng trai trẻ bị chạm nọc, - nếu tính toán thì hẳn là tôi sẽ sai lầm vì đầu óc và tính khí tôi chưa đủ mạnh. Tôi theo đuổi việc này theo niềm đam mê, hứng khởi vì tôi có mục đích cơ bản của tôi rồi. Hẳn là ngài cho rằng nhận được bảy mươi nhăm ngàn rúp một cái là tôi phải sắm ngay một cỗ xe ngựa đấy. Không, lúc bấy giờ tôi sẽ khoác vào người tấm áo ngoài ba năm tuổi của mình cho đến rách thì thôi và sẽ cắt hết mọi quan hệ thân quen trong các hội quán. Ở ta ít có những con người kiên định, cho dù vẫn cho vay nặng lãi cả đấy, còn tôi, tôi muốn kiên định đến cùng. Cái chính là phải trụ cho được đến cùng - cốt lõi là ở đấy! Năm mười bảy tuổi, Ptisyn còn phải ngủ đường ngủ chợ, buôn dao nhíp và khởi nghiệp từ một đồng kopeika; ngày nay tay ấy đã có sáu mươi ngàn rúp, mà cũng chỉ nhờ có những tháng năm quăng quật tơi bời! Rồi đây tôi coi như đã vượt qua được cả một chặng đường gian nan ấy và khởi nghiệp luôn từ một đồng vốn lớn; mười lăm năm sau thiên hạ sẽ xôn xao: “Kìa, Ivolgin, vua Do Thái đấy!” Ngài bảo tôi không phải là người có bản lĩnh. Này, hoàng thân quý mến, không có gì đau hơn đối với một con người thuộc thời đại và chủng tộc chúng ta khi bị người khác nói thẳng vào mặt là thiếu bản lĩnh, yếu đuối, bất tài, vô tích sự. Ngài thậm chí còn không coi tôi là một kẻ hèn kém tốt bụng nữa, và, ngài biết không, ban nãy tôi đã muốn xé xác ngài ra rồi đấy! Ngài hạ nhục tôi còn quá Epantsin nữa ấy, ông ấy cho tôi là loại sẵn sàng bán cả vợ cho ông ấy đấy! Mà ngài nhớ cho là ông ấy đồ rằng về chuyện ấy thì cứ nói toạc ra thôi, chẳng cần gạ gẫm nhỏ to gì ráo! Hoàng thân ạ, điều này làm tôi điên đầu từ lâu rồi đấy, và tôi chỉ muốn có tiền thôi. Ngài biết không, một khi đã có tiền tôi sẽ là người độc đáo số một. Đồng tiền còn tởm lợm hơn tất cả mọi thứ trên đời ở chỗ nó có thể đem lại cả tài năng nữa. Và nó còn như vậy cho đến ngày tận thế. Ngài sẽ nói rằng những chuyện này đều là trò trẻ con hết, mà biết đâu lại chẳng là một cảnh huống nên thơ, vì chính vì thế mà tôi sẽ cảm thấy vui hơn, còn công việc thì dù sao vẫn tiến triển như thường. Tôi sẽ theo đuổi đến cùng và sẽ quyết bấm gan bền chí. Rira bien qui rira le dernier![2] Cơn cớ làm sao mà Epantsin cứ đi làm mất lòng người khác như thế? Vì độc ác chăng? Xin thưa là chẳng có chuyện ấy đâu. Chỉ vì tôi chẳng là cái đinh gì sất cả. Vâng ạ, thế thì… Nhưng thôi, đến lúc phải đi rồi. Kolia đã hai lần thò mũi vào rồi: nó gọi đi dùng bữa đấy. Còn tôi phải đi có việc bây giờ. Thỉnh thoảng tôi sẽ ghé thăm ngài. Ngài ở đây cũng không đến nỗi tệ lắm đâu; gia đình tôi sẽ coi ngài như người nhà ngay tức khắc. Cẩn thận kẻo làm tôi bị hố với ngài đấy nhé! Tôi có cảm tưởng là hai ta chưa biết sẽ là bạn hay là thù của nhau đây. Nhưng hoàng thân này, ngài nghĩ sao nếu như lúc nãy tôi đã hôn tay ngài với cảm xúc chân thành đến thế thì liệu rồi đây tôi có thể trở thành kẻ thù của ngài được hay không?
– Chắc chắn là có thể, có điều không vĩnh viễn, sớm muộn gì ông cũng sẽ cầm lòng không đậu và sẽ tha thứ cho tôi, - chàng hoàng thân ngẫm nghĩ một lát rồi bỗng phá lên cười và nói.
– Ái dà! Đối với ngài phải cẩn thận hơn mới được. Có thánh mới biết là ngay ở đây ngài cũng đã giở những trò tai quái ra rồi đấy. Mà thử hỏi có ai biết được là ngài có phải là kẻ thù của tôi không? Tiện thể cũng nói luôn, ha ha ha! À quên, tôi phải hỏi: tôi có cảm tưởng là ngài cứ chết mê chết mệt với cái cô Nastasia Filippovna đấy, đúng không nào?
– Vâng… thích chứ.
– Phải lòng rồi chứ gì?
– Đâu mà.
– Thế mà mặt thì đỏ, bụng thì yêu trộm nhớ thầm. Nhưng thôi, không sao, không sao, tôi xin chấm dứt chuyện bông phèng; xin tạm biệt ngài. À mà cô ta là người phụ nữ đức hạnh đấy, - ngài có tin được không? Ngài cho rằng cô ta độc sống lăng nhăng chắc, cặp với Toski chắc? Không có đâu! Và cũng đã từ lâu không có chuyện ấy rồi. Mà ngài có nhận thấy là cô ta rất sượng sùng và có những lúc còn ngượng nghịu nữa không? Đấy, chính những kẻ như thế lại chúa thích làm vương làm tướng mới chết chứ. Thôi tôi đi đây!
Lúc này đi ra, Gania đã tỏ ra suồng sã hơn nhiều so với lúc đi vào, tâm trạng cũng ra chiều phấn chấn. Chàng hoàng thân sững ra đến gần mười phút và mải mê suy nghĩ.
Kolia lại thò đầu vào.
– Tôi chưa đói, Kolia ạ; tôi vừa ăn sáng đâu ra đấy với mẹ con phu nhân Epantsina mà.
Kolia vào hẳn trong phòng và trao cho chàng hoàng thân một mảnh giấy gấp nhỏ, được niêm phong cẩn thận, do vị tướng gửi. Vẻ mặt của Kolia cho thấy nó rất ngại làm cái việc này. Chàng hoàng thân đọc rồi đứng lên lấy mũ.
– Ở gần ngay đây thôi. - Kolia ngượng nghịu. - Cha em đang ngồi uống rượu ở đấy. Cha em làm thế nào để người ta cho uống chịu thì đó là điều em không hiểu nổi, đúng không? Thưa hoàng thân quý mến, sau này ngài làm ơn đừng nói cho người nhà nhà em biết là em đã chuyển thư! Em đã thề đến một ngàn lần rằng em sẽ không bao giờ chuyển thư chuyển giấy gì nữa, nhưng rồi lại thấy thương hại; em muốn thưa là ngài không cần phải quá khách khí, cứ dúi cho cha em tí chút là xong, chấm hết.
– Chính tôi cũng đã có ý định đấy, Kolia ạ; tôi phải gặp cha em mới được… có việc mà… Chúng mình đi đi…
❀ ❀ ❀
[1] Vở kịch này được sáng tác năm tác giả 21 tuổi (1835), tuổi được coi là đã thành niên.
[2] Cứ để xem ai cười ai nhé! (tiếng Pháp).
