Người con rể mới, bị bỏ lại một mình cùng Thẩm phán Custis, cất tiếng xin được kê cao gối trên giường, nhưng quanh đó chẳng có vật gì ngoài chiếc hộp đựng mũ bằng da cũ kỹ mà ông Custis với vẻ mặt nhăn nhó đã mang lại để thế chỗ.

"Cơn bệnh của tôi thật bất tiện," anh thốt lên, giọng đứt quãng; "không chỉ cho riêng tôi, mà còn cho những mối lương duyên mới mà tôi vừa kết giao; cho lợi ích chung giữa vợ tôi và tôi trong việc bù đắp những khoản thất thoát của ông tại lò luyện Nassawongo, mà vì thế tất cả chúng ta đều phải chịu thiệt hại ngần ấy; và cho cả một nguyên cáo mà tôi đã đứng ra nhận bảo lãnh. Tôi đã mua lại phần hóp trong một vụ kiện lớn."

"Thế thì ngày phán xét của kẻ thù anh đã đến rồi, Milburn."

"Vẫn chưa đâu," người bệnh nói, ánh mắt lóe lên vẻ kiêu hãnh, "trừ phi tôi không phải là một thương gia còn anh không phải là một luật sư, và điều thứ nhất thì tôi nhất quyết không nhận."

"Tôi cũng chẳng nhận điều thứ hai," vị Thẩm phán đáp, có chút tự ái và cáu kỉnh.

"Anh từng là một luật sư giỏi, dẫu hay mơ mộng," tên cho nặng lãi tiếp lời, chẳng chút khách khí. "Nếu chúng ta có thể tôn trọng lẫn nhau, lẽ ra chúng ta đã có thể liên minh trong những việc mang lại giá trị cho chính mình cũng như cho thời đại và xứ sở này. Nhưng chuyện đó đã qua rồi, và anh không còn chiếm được lòng tin của tôi với tư cách là người đại diện pháp lý hay biện hộ cho tôi nữa. Tôi muốn anh tìm một luật sư khác cho tôi."

Vị Thẩm phán đáp, lòng tự nhắc nhở về quyết tâm theo đạo Cơ đốc của mình: "Tôi sẵn sàng giúp ích, dẫu chẳng cần đến những lời khen ngợi của anh. Chúng ta sẽ không đôi co, nếu tôi có thể phục vụ anh."

"Tôi không muốn làm tổn thương tình cảm của anh, nhưng sức lực của tôi không đủ cho những lời nịnh hót vô nghĩa. Cuộc hôn nhân này vốn rất đỗi thân thiết với trái tim tôi nên tôi đã đặt nó lên trên một mối quan tâm rất lớn khác mà tôi không thể chần chừ, dẫu vẫn đang bất lực trên chiếc giường này. Tôi sẽ tin tưởng giao phó cho anh chuyến đi này. Hãy đến chiếc rương kia, Thẩm phán Custis, và anh sẽ tìm thấy một bọc tài liệu trong ngăn kéo bằng gỗ tuyết tùng ở tận cùng. Mang chúng lại đây."

Khi vị Thẩm phán mở chiếc rương cũ, một mùi ẩm mốc như thể xác ướp quấn trong thảo mộc xộc thẳng vào mũi ông, và ông nhìn thấy những bộ quần áo đã phai màu, hệt như y phục của những người nghèo đã khuất, cả nam lẫn nam, nằm bên trong. Con chim nhại cất tiếng lảnh lót cảnh báo đầy ồn ào khi ông nâng nắp ngăn kéo lên và trông thấy xấp tài liệu cần tìm nằm giữa một bầy trứng chim có đốm và sọc:

"Lại xem nào! Lại xem nào! Meshach! Hê! Hê! Ngọt ngào quá!"

"Giờ thì hãy mở cái cửa sổ đằng kia ra," Meshach nói, vừa cầm lấy xấp tài liệu, "và để Tom bay ra ngoài. Nó làm thần kinh tôi căng thẳng lên mất. Wh-oo-t, whi-it, Tom!"

Con chim nhại dang rộng đôi cánh và chiếc đuôi, sà xuống một cách bướng bỉnh hướng về phía người chủ trong giây lát khi ông huýt sáo, rồi bay vút qua khung cửa sổ để đậu trên cây liễu già phía dưới, bắt đầu buổi hòa nhạc chiều Chủ nhật bằng cách gọi tên từng chú chó đang đi ngang, huýt sáo với chúng, đồng thời đánh lừa lũ mèo và gà bằng những lời mời quen thuộc mà chúng thường nghe: nào là ăn đi, nào là xùy ra, nào là cút đi, và nào là lên chuồng.

Vị Thẩm phán tự nhủ: "Nếu hắn quản lý vợ mình cũng khéo như quản con chim đó, chắc cô ta sớm bay lên thiên đường mất."

Milburn mở các tài liệu ra, đếm lại rồi trao chúng cho người cha vợ.

"Thưa Thẩm phán Custis, các tài liệu này sẽ rõ ràng đối với anh sau khi tôi giải thích thêm vài lời. Chắc anh thừa biết con kênh đào nối liền Delaware và Chesapeake đã hoàn thành, và các tàu bè hiện đang xuôi ngược qua lại giữa các vịnh. Nó đang thu về một trăm đô la tiền thuế mỗi ngày, và đã có tới hai mươi chiếc tàu chạy qua giữa lúc mặt trời mọc và lặn, dẫu kích cỡ tàu bè của các thành phố mà nó kết nối vẫn chưa tương xứng với quy mô của kênh. Đó là một công trình thi công nhanh chóng với chi phí rẻ, tốn kém hơn hai triệu đô la một chút và chỉ mất năm năm thời gian; thế nhưng nó lại mở màn thương trường bằng một thủ đoạn lừa đảo đối với một con người mà nó mang ơn với tư cách là nhà thúc đẩy lẫn thầu khoán, và là người mà tôi đã ứng trước tài chính để buộc họ phải thực thi công lý cùng tiền bồi thường."

"Được rồi, được rồi, Milburn; tôi phải thán phục sự táo bạo trong kinh doanh của anh. Kỷ nguyên của những tập đoàn vận tải lớn này vừa mới bắt đầu, thế mà anh lại mang cả gia tài nhỏ nhoi của mình ra đặt cược chống lại một trong số chúng — một kẻ được hậu thuẫn bởi thành phố Philadelphia lớn mạnh!"

"Con kênh chạy xuyên qua tiểu bang Delaware, nơi chiếm tới ba phần tư chiều dài khiêm tốn vỏn vẹn mười bốn dặm của nó, và ở đó các vụ kiện sẽ phần nào tránh được những sự nhũng nhiễu mà chúng có thể thao túng ở Pennsylvania; và nếu thành công tại đó, chúng ta có thể dễ dàng phong tỏa tiền thuế của kênh đào hơn. Tôi chẳng đặt chút niềm tin nào vào Cơ quan Lập pháp Delaware hơn bất kỳ tiểu bang nào khác; những kẻ buôn người ngồi trong các vị trí trọng yếu của nó, và nơi đó cấp phép cho các cuộc xổ số để đánh đổi lấy chính danh dự của mình. Nhưng chúng ta sẽ đưa vụ án ra trước một bồi thẩm đoàn bình dân, những kẻ sẽ mềm nhũn như lanh trong tay của một luật sư tại tiểu bang đó, nếu chúng ta có thể chiêu mộ được ông ta; nhưng cho đến nay ông ta vẫn từ chối nhà thầu của tôi và không chịu nhận vụ án."

Vị Thẩm phán liền nói: "Sao chứ, ý anh là Clayton, thượng nghị sĩ mới ư?"

Milburn tiếp lời, đoạn dừng lại để lấy hơi và sức lực: "Chính là ông ta. Tôi nghe nói ông ta được đào tạo bài bản tại các trường đại học và trường luật, đồng thời nắm giữ một sức hút đáng kinh ngạc đối với tầng lớp nông dân và cư dân lai tạp ở tiểu bang nhỏ bé đó — những người mà ông ta thấu hiểu triệt để thông qua sự đồng cảm và quen thuộc. Tôi từng nghe ông ta phát biểu một lần tại tòa án ở Georgetown, nơi ông ta đã vùi dập và làm chao đảo toàn bộ các thế lực buôn người cấu kết trên cả bán đảo, và bất chấp ý muốn lẫn dự định của bồi thẩm đoàn, ông ta đã lay động nỗi sợ hãi cùng sự nhạy cảm của họ để buộc một tên vô loại táo tợn phải chịu tội vì hành vi bắt cóc những người da màu tự do — một tên vô loại từng có mặt trong căn phòng này ngay ngày hôm nay, trừ phi đó chỉ là cơn mê sảng của tôi, và là kẻ mà tôi từng tưởng rằng mình đã có dịp đụng độ ở đâu đó."

"Anh chỉ dùng gạch ném ngã hắn sau khi Samson đã dùng tay không hạ gục hắn bằng một cú đấm đấy thôi, rồi sau đó tên đó chạy đến chỗ tôi tìm nơi trú ẩn vì sợ anh truy cứu trước pháp luật, và tôi đoán hắn đã làm thay chân sai vặt cho đám gia nhân của tôi đến chốn này."

Vị Thẩm phán đảo mắt nhìn quanh căn phòng như thể ông vừa thốt ra từ ngữ đáng kính trọng nhất mà mình có thể dùng để miêu tả nó.

Milburn lên tiếng: "Tôi chỉ thỏa hiệp với những kẻ vô lại như thế khi tôi sợ chúng mà thôi. Nhưng để kết luận lại phần trình bày của tôi; vì sự rụt rè, hoặc do hoài nghi về khả năng thành công, hay vì tham vọng chính trị — một điều gì đó mà tôi không thể dò thấu — ông Clayton vẫn chưa chịu lắng nghe bên con nợ của tôi, và tôi thì chưa tiết lộ lợi ích của chính mình trong vụ kiện. Ông ấy vừa ở Washington về, và một cuộc hẹn đã được sắp xếp với ông ấy tại văn phòng ở Dover vào ngày mai. Anh thấy đấy, tôi thì không thể đến đó được, và tôi cũng chẳng còn ai khác để sai phái, trong khi thông tin đưa về cho tôi hay rằng công ty kênh đào, sau khi phát hiện ra tiền của tôi trong tài khoản ngân hàng của nhà thầu, đang có ý định thuê ngay Clayton. Nếu anh khởi hành vào chiều nay, anh có thể đến Laureltown trước giờ đi ngủ. Từ đó đến Dover còn ít nhất bốn dặm, và nếu cố gắng hết sức, anh có thể cưỡi ngựa đến nơi vào giữa trưa ngày mai; trong trường hợp đó, anh có cơ hội đánh bại đặc phái viên của Philadelphia trước vài tiếng đồng hồ. Tôi đã đặt cược năm nghìn đô la vào ván bài này rồi; và tôi tin mình sẽ đòi được tiền bồi thường gấp bốn mươi lần số đó nếu ta giữ chân được con người ấy."

Vị Thẩm phán đứng bật dậy, nói: "Tôi sẵn sàng lên đường ngay đây. Tôi có thể đọc các tài liệu này dọc đường đi. Yên cương vốn là cái nôi của tôi, và tôi có một con ngựa tốt. Trám hành lý của tôi có thể theo sau bằng xe ngựa vào ngày mai."

"Trừ phi anh có những lý do cực kỳ xác đáng, bằng không tên tôi tuyệt đối không được nhắc đến trước bất kỳ ai với tư cách là một bên tham gia vụ kiện này; tôi vốn chẳng được lòng bồi thẩm đoàn cho lắm."

"Vậy chào anh nhé, Milburn," vị Thẩm phán nói, nhưng không chìa tay ra. "Anh đối xử với con gái tôi thế nào, xin Chúa cũng đối xử với anh thế ấy!"

Tên cho nặng lãi thốt lên: "Amen," ngay khi bước chân của vị Thẩm phán vừa lướt qua bậu cửa phía dưới, rồi hắn ngả người khuỵu xuống giường, kiệt sức trở lại.

Trong lúc những người da trắng đang bận rộn với các thủ tục trên, thì hai người hầu gái Roxy và Virgie, trong những bộ trang phục Chủ nhật sạch sẽ, đang la cà quanh cây cầu phía sau cửa hàng, hoặc lang thang một chút lên con suối Manokin, lắng nghe tiếng chim nhại xé lòng với đủ mọi thứ kỹ năng thông thoại tài tình như một thiên tài.

Samson Hat bắt gặp họ dưới gốc cây liễu liền cất tiếng: "Này Virgie, khi anh bắt em đi và làm đám cưới với em, chắc là em cũng sẽ phải trèo lên cái gác mái của anh để dọn dẹp cho anh đấy nhé."

Virgie đáp: "Anh nên tự thấy xấu hổ đi, đồ đầy tớ của bóng tối da đen hỗn xược kia! Thật đấy, khi tôi nhìn ngắm một người đàn ông, ít ra anh ta cũng phải gần như da trắng — nhưng không phải trắng hẳn giống như người tình của Roxy đâu nhé."

Samson hỏi: "Hắn là ai thế, hả Roxy?"

Roxy đỏ mặt, phân bua rằng mình chẳng có người tình nào và cũng chưa từng mong muốn điều đó.

Virgie tiếp lời: "Người tình của Roxy chính là anh chàng Jack Wonnell tội nghiệp và bất lực ấy. Ngày nào cậu ta cũng đến thăm con bé. Cậu ta đúng là hiện thân của sự tận tụy. Thật đấy Samson, nếu anh định lấy tôi, còn Roxy cưới tất cả mấy cái mũ chóp chuông kia, thì chúng ta sẽ cứu được thị trấn này khỏi hai tai họa lớn nhất."

Samson hỏi: "Lũ mũ già tồi tệ á?"

Virgie đáp: "Roxy sẽ đem thiêu rụi tất cả mấy chiếc mũ chóp chuông cho người tình của nó, còn tôi sẽ chôn vùi chiếc mũ chóp nhọn cùng với anh — kẻ chuyên đi đánh bóng nó. Mọi người sẽ vui mừng khôn xiết đến mức sẽ trả tự do cho tôi để tôi có thể đi về phương Bắc."

Samson cẩn thận đáp: "Cẩn thận đấy Virgie nhé; anh sẽ úp cái mũ chóp cao đó lên đầu em hệt như cách chủ nhân Milburn tròng chiếc chuông vào cổ con chim ó biển vậy. Có lần hắn tiến đến gần con chim ó ấy với một chiếc chuông trà nhỏ trên tay và nói: 'Này ó biển, mày thấy âm thanh thích không?' Con chim ó, vì lấy làm thích thú trước lời khen ngợi liền đáp: 'Ta uyên bác lắm trong thứ âm thanh đó nên ta khinh bỉ việc cất giọng; ta chỉ đi phê bình mấy con chim hót mà thôi.' 'Thế thì,' ngài Milburn bảo, 'ta khỏi cần phải nói với ngươi rằng, thưa Giáo sư Ó Biển, chiếc chuông nhỏ này sẽ rất vừa vặn với gu thẩm mỹ tinh tế của ngươi đấy.' Nói rồi hắn lấy một đoạn dây kẽm nhỏ cột chiếc chuông trà vào chân con chim và bảo: 'Nào ó biển, hãy cho ta nghe tiếng ngươi tấu khúc nào!' Con chim ó bay lên và chiếc chuông kêu lanh lảnh, để rồi tất cả những con chim ó khác nghe thấy thứ âm thanh tựa như tiếng lục lạc bò phát ra từ con bò chết mà chúng vừa mổ xác hôm qua, bèn bảo nhau: 'Đứa nào đang bay ở kia thế? Hay là hồn ma của con bò ấy nhở?' Thế là chúng hoảng hốt bay vụt lên, băng qua vịnh; và từ đó con chim ó đeo chuông chẳng còn lấy một người bạn bầu bạn nào nữa, bởi vì nó đã vơ vét thứ tài năng vốn không thuộc về mình, và điều đó khiến tất cả mọi người đều cảm thấy khó chịu."

Roxy lên tiếng: "Tôi từng nghe kể chuyện Meshach đeo chuông cho chim ó, nhưng người ta bảo chân hắn ta cũng có gì đó kỳ lạ lắm, giống như móng guốc vậy — một chiếc móng chẻ đôi. Anh đã từng tận mắt thấy nó chưa, Samson?"

Gã da đen thận trọng đáp: "Hắn chưa bao giờ tháo giày để tôi được nhìn thấy cả. Mấy cô gái ạ, chiếc chuông trên cổ con chim ó ấy cũng giống như vẻ đẹp da trắng mang trên thân hình da màu vậy; nó thu hút cả những người đàn ông da trắng lẫn da đen hệt như thứ âm thanh kỳ lạ trong gió, nhưng lại khiến cô gái da ngăm cảm thấy cô đơn lẻ loi. Cô ta chẳng thể cưới được bất kỳ người đàn ông da trắng nào; mà lại khinh miệt những kẻ da đen."

Tên tình nhân ranh mãnh đã chạm đúng vào cung bậc nỗi đau thầm kín trong trái tim của hai cô gái mang dòng máu lai tinh tế ấy. Cả hai đều có làn da trắng đến độ nét pha trộn nhẹ nhàng ấy càng làm tăng thêm vẻ kiều diễm, tô điểm cho những đường nét uyển chuyển, làm cho vóc dáng thướt tha thêm phần đầy đặn, mang lại ánh mắt biểu cảm dịu dàng tựa đêm thu êm dịu, đồng thời nhuộm đen nhánh từng lọn tóc mượt mà như tơ trên mái tóc dài kiêu kỳ của họ. Chẳng có người thầy nào dạy họ cách bước đi — những người di chuyển thanh thoát giữa bầu trời sức khỏe tựa đàn chim chiền chiện tung cánh giữa không trung. Trung thực, trong sáng, khiêm nhường và tự nhiên, họ vẫn chỉ là những nô lệ, và vị trí của họ trong hôn nhân — thứ mà đáng lẽ tự nhiên phải xếp họ vào hàng cao quý nhất, vượt trội về ái tình, vượt trội về thiên chức làm mẹ, vượt trội về tuổi thọ cùng niềm vui — lại bấp bênh chẳng khác nào nàng tiên cá, tất cả chỉ vì những trò đùa quái ác của hệ thống đẳng cấp loài người.

Roxy thấp hơn một chút và có thân hình đẫy đà hơn, dịu dàng và mang nhiều nét bi ai hơn; trong khi ở Virgie, dòng giống da trắng để lại những đường nét gầy gò hơn cùng sự cứng cỏi không khoan nhượng. Cô quay sang Samson, mang theo chút hờn dỗi được khơi gợi từ những suy ngẫm của chính mình:

"Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng người đàn ông đầu tiên ngỏ lời yêu tôi lại đen đúa như anh."

Samson đáp: "Lũ chim đen thường nhắm vào đám ngô trắng muốt ấy, dòng ngô đường chính hiệu cơ. Chẳng có con mòng biển hay bồ câu nào bén mảng đến bắp ngô đó đâu. Một gã da trắng sẽ chẳng hợp với em đâu, Virgie ạ."

Roxy thắc mắc: "Tại sao chứ? Virgie được nuôi dạy giữa những đứa trẻ da trắng mà; tôi cũng vậy. Chúng tôi chẳng hề biết có sự khác biệt nào cho đến khi lớn lên."

Samson phán: "Đó chính là điều đã hủy hoại các cô đấy; người đàn ông da màu mới là người chồng tuyệt vời nhất. Hắn không màng đến chuyện làm ăn trong lúc đang thổ lộ tình yêu như ngài Milburn đâu. Người đàn ông da đen xem người tình của mình đã là cả một sự nghiệp rồi, miễn là cô ấy thích hắn. Hắn lao động vì nàng, để yêu nàng, chứ không phải để đùa giỡn với nàng và nhồi nhét vào cái đầu của mình thứ tham vọng rỗng tuếch nào đó như người ta vẫn gọi. Em không thể nào sống chung với một trong những gã đàn ông da trắng tái mét và lầm bầm đó đâu, Virgie. Còn người đàn ông da trắng của Roxy ấy à, hắn ta vô tư hầu như chẳng kém gì một tên nô lệ da đen; hắn chẳng thể làm gì khác ngoài việc tán tỉnh. Đó là lý do vì sao cô ấy thích hắn."

Roxy xen vào: "Anh ấy là một người có trái tim nhân hậu nhất ở Princess Anne này. Tôi chưa từng nghĩ về anh ấy theo bất kỳ cách nào khác ngoài một người bạn. Tôi biết mình sẽ không đời nào coi thường anh ấy chỉ vì anh ấy phải lòng một cô gái da vàng, bởi vì nếu thế chẳng khác nào tôi đang tự khinh miệt chính mình."

Samson nói: "Virgie này, tôi đoán mình có hơi già một chút, nhưng em chẳng thể nào tìm ra chỗ nào chê trách được đâu. Lẽ ra em phải thấy cách tôi cho gã da trắng trẻ ranh cứng đầu đó một đấm vào mắt ngày hôm qua, khi hắn vừa mới qua tuổi đôi mươi. Tôi biết việc theo đuổi em thế này có phần hơi hỗn xược, Virgie ạ, vì em còn xinh đẹp hơn cả cô Vesty cơ mà —"

Virgie cất tiếng, gương mặt rạng rỡ vì nịnh: "Chẳng ai có thể xinh đẹp bằng cô Vesta cả; cô ấy là sự hoàn hảo."

Samson điềm nhiên nói tiếp: "Như tôi vừa định nói đấy, mãi cho đến khi Milburn cưới cô Vesty và tôi để mắt tới người bạn kiêm người hầu của cô ấy, tôi mới thực sự hiểu vì sao mình lại để cho ngài Milburn giữ lại tiền lương của tôi suốt bao lâu nay, và tôi đã tự nhủ: 'Lạy Chúa tôi! Đó là cô gái đáng yêu nhất trên đời. Tôi sẽ lấy lại tiền của mình, mua chuộc tự do cho cô ấy, và biết đâu chừng cô ấy sẽ chịu lấy tôi, dẫu tôi có già cả thế này.'"

Roxy kêu lên: "Anh làm vậy thật đi Samson, chắc chắn cô ấy sẽ đồng ý đấy; nhìn kìa, cô ấy đang mỉm cười và thẹn thùng đỏ mặt kìa."

Cổ họng Virgie đang dâng lên những nhịp đập thổn thức hướng về đôi mắt có hàng mi dài, và một thứ cảm xúc hoang dại, đầy ấp ủ đang râm ran nơi cổ tay mảnh dẻ, nhịp đập phập phồng trong chiếc áo khoác nhỏ ôm sát bầu ngực đang nở nang của cô: hình ảnh đầu tiên về sự tự do hiện lên nơi con nai cái hoang dã — sự tự do, và một bạn đời.

Roxy nói thêm: "Trời đất ơi! Nếu anh Wonnell tội nghiệp có thể cho tôi sự tự do, tôi nghĩ mình có thể dâng hiến chút lòng thương cảm để trở thành vợ của anh ấy."

Samson chớp lấy cơ hội vươn tay nắm lấy bàn tay Virgie, trong lúc cô đang chìm đắm trong giấc mộng hoang đường ấy.

Hắn thì thầm: "Bàn tay này quá ư kiều diễm, không đáng bị vùi dập trong kiếp nô lệ. Hãy để anh mang lại tự do cho nó."

Cô quay mặt đi, nhưng gã đàn ông da đen vốn là một kẻ si tình khôn ngoan, lời tỏ tình của hắn đã chạm đến tận sâu thẳm tâm can, đánh thức cả dòng máu da trắng từ người cha trong huyết quản của cô gái da màu xinh đẹp ấy.

Gã da đen tiếp tục: "Tự do là tất cả những gì tôi có; nó quý giá hơn bất cứ thứ gì trên đời ngoại trừ tình yêu, Virgie ạ. Và tình yêu thì em đang có sẵn. Biết đâu chúng ta có thể đổi chác cho nhau và để tôi làm nô lệ của em thì sao."

Virgie khẽ rụt bàn tay lại, nhẹ nhàng van nài: "Đừng, đừng mà! Em sợ anh lắm; anh là người đi dọn mũ cho Tên Xấu Xa cơ mà."