Cyrano, Roxane.

CYRANO:

Phúc thay khoảnh khắc nàng rủ lòng thương—

Nhớ tới kẻ hèn mus này đây—

Mà đến gặp ta, và muốn nói... muốn bảo rằng?..

ROXANE (tháo mặt nạ):

Trước hết là để cảm ơn anh. Hắn, vị bá tước bảnh chọe ấy,

Kẻ mà anh đã đánh cho tâm phục khẩu phục trong trận đấu gươm dũng mãnh

Đêm qua,... chính là kẻ mà một vị đại thần,

Khao khát chiếm đoạt lòngân huệ của tôi...

CYRANO:

Hà, De Guiche sao?

ROXANE (hạ mắt xuống):

Đã định ép gã... làm chồng tôi...

CYRANO:

Chà! Chồng!—một tên chồng bị cắm sừng!—Một gã chồng thời thượng!

(Cúi chào):

Thế là ta đã chiến đấu, thật là may mắn thay! Nàng kiều diễm,

Không phải vì dung nhan tệ hại của ta—mà vì những ân huệ cao quý của nàng!

ROXANE:

Giờ đến lượt tôi xưng tội!... Nhưng trước khi tôi thổ lộ,

Anh phải trở lại làm người anh-người bạn thuở nào,

Cùng tôi chơi đùa bên bờ hồ!...

CYRANO:

Ừ nhỉ, mùa xuân nào em cũng đến Bergerac!

ROXANE:

Anh có nhớ những cọng sậy anh cắt để làm gươm không?...

CYRANO:

Còn em thì bện rơm thành tóc cho búp bê!

ROXANE:

Đó là những ngày của trò chơi!...

CYRANO:

Và của những trái mâm xôi!...

ROXANE:

Ngày ấy anh làm bất cứ điều gì em bảo!...

CYRANO:

Roxane, trong chiếc váy ngắn, thủa ấy chính là Madeleine...

ROXANE:

Hồi đó trông em có đẹp không?

CYRANO:

Em trông cũng chẳng đến nỗi nào!

ROXANE:

Biết bao lần, với đôi bàn tay bê bết máu vì ngã,

Em chạy đến tìm anh! Rồi—bắt chước dáng vẻ người lớn—

Bằng giọng điệu ra điều nghiêm khắc, em mắng,

(Cô cầm lấy tay anh):

"Lại vết xước gì thế này, mà tao thấy đây hả?"

(Cô giật mình, ngạc nhiên):

Ôi! Quá thể rồi! Cái gì thế này?

(Cyrano cố rụt tay lại):

Không, để em xem nào!

Ở tuổi này mà còn thế ư, thẹn chưa kìa! Anh vớ được vết xước này ở đâu thế?

CYRANO:

Anh bị nó... khi đang đùa nghịch ở Porte de Nesle.

ROXANE (ngồi xuống bên bàn, nhúng chiếc khăn tay vào cốc nước):

Đưa tay đây!

CYRANO (ngồi xuống cạnh cô):

Mới dịu dàng làm sao! Mới đằm thắm tình mẫu tử làm sao!

ROXANE:

Và nói cho em nghe đi, trong lúc em lau máu cho anh,

Có bao nhiêu kẻ vây đánh anh vậy?

CYRANO:

Ồ! Khoảng... gần một trăm.

ROXANE:

Thôi nào, kể em nghe đi!

CYRANO:

Thôi, bỏ qua đi. Còn em, hãy kể cho anh nghe

Điều mà ban nãy, em không dám...

ROXANE (vẫn nắm chặt tay anh):

Bây giờ thì em dám rồi!

Hương thơm của những ngày xưa cũ ấy đã cho em can đảm!

Đúng, bây giờ em dám rồi. Lắng nghe nhé. Em đang yêu.

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Nhưng yêu một người chẳng hay biết gì.

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Vẫn chưa biết.

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Nhưng người đó, dù chưa biết, rồi cũng sẽ sớm hay.

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Một chàng trai nghèo suốt thời gian qua đã đem lòng yêu

Rụt rè, từ xa, và chẳng dám cất lời...

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Bỏ tay anh ra nào; sao mà nóng như lửa đốt thế này!—

Nhưng em đã nhìn thấy tình yêu run rẩy trên đôi môi chàng.

CYRANO:

À!...

ROXANE (băng bó vết thương cho anh bằng chiếc khăn tay):

Và nghĩ mà xem! Tình cờ làm sao mà chàng—

Đúng đấy, anh họ ạ, chàng ở cùng trung đoàn với anh!

CYRANO:

À!...

ROXANE (cười):

—Là lính ngự lâm trong chính đại đội của anh!

CYRANO:

À!...

ROXANE:

Trên trán chàng mang dấu ấn của thiên tài;

Chàng kiêu hãnh, cao quý, trẻ trung, bất khuất, khôi ngô...

CYRANO (đột nhiên đứng vụ dậy, tái mét):

Khôi ngô!

ROXANE:

Sao thế anh?

CYRANO:

Không có gì; chỉ là...

(Anh chìa tay ra, mỉm cười):

Vết xước này!

ROXANE:

Em yêu chàng; thế là hết. Nhưng anh phải biết rằng

Em mới chỉ gặp chàng ở nhà hát...

CYRANO:

Sao cơ? Hai người chưa từng nói chuyện với nhau ư?

ROXANE:

Ánh mắt cũng biết nói chuyện mà anh.

CYRANO:

Thế làm sao em biết được rằng chàng...?

ROXANE:

Ồ! Mọi người bàn tán

Dưới những hàng cây đoạn ở Place Royale ấy mà...

Chuyện thì thầm của thiên hạ

Đã cho em biết...

CYRANO:

Chàng là lính ngự lâm ư?

ROXANE:

Thuộc đội Cận vệ.

CYRANO:

Tên chàng là gì?

ROXANE:

Nam tước Christian de Neuvillette.

CYRANO:

Sao cơ?... Chàng không thuộc đội Cận vệ!

ROXANE:

Hôm nay

Chàng mới gia nhập hàng ngũ của các anh, dưới quyền Đại úy

Carbon de Castel-Jaloux.

CYRANO:

Chà, sao mà nhanh thế,

Trái tim đã bay vút đi nhanh thế!... Nhưng, cô bé tội nghiệp của anh...

BÀ GIÁM THỊ (mở cửa):

Bánh ngọt ăn hết rồi đấy, thưa ngài Bergerac!

CYRANO:

Thế thì hãy đọc những vần thơ in trên túi giấy đi!

(Bà ta bước ra):

...Cô bé tội nghiệp của anh ơi, em là người chỉ yêu những lời lẽ mượt mà,

Sự dí dỏm rạng ngời,—nhỡ ra hắn là một kẻ quê mùa vụng dại thì sao?

ROXANE:

Không, mái tóc vàng óng của chàng, tựa như các anh hùng của D'Urfe...

CYRANO:

À!

Một cái đầu uốn lượn chải chuốt, nhưng cái lưỡi thì rỗng tuếch, biết đâu đấy!

ROXANE:

Á không! Em đoán thế—em cảm thấy thế—lời lẽ của chàng rất hay!

CYRANO:

Lời lẽ nào chẳng hay khi ẩn giấu sau một bộ ria mép đẹp mã!

—Giả sử hắn là một kẻ ngốc thì sao?...

ROXANE (dậm chân):

Thì chôn sống em đi!

CYRANO (sau một thoáng im lặng):

Có phải để kể cho anh nghe chuyện này mà em đưa anh đến đây không?

Anh chẳng thấy việc này có ích gì sầu, thưa tiểu thư.

ROXANE:

Không đâu, nhưng em cảm thấy sợ hãi, ở tận đáy lòng này,

Khi biết được rằng ngày hôm qua các anh đều là người Gascon

Trong cùng đại đội của anh...

CYRANO:

Và chúng ta gây sự

Với tất cả những tên nhãi ranh không có lấy một cọng râu mà thói kiêu căng dám dung dưỡng

Giữa chúng ta, những kẻ Gascon thuần chủng—(thuần chủng! Chúa mới biết rõ điều đó!

Họ cũng đã nói với em thế phải không?

ROXANE:

À! Anh hãy nghĩ xem em đã

Lo lắng cho chàng biết nhường nào!

CYRANO (nghiến răng):

Lo lắng không phải là không có lý!

ROXANE:

Nhưng khi

Tối qua em nhìn thấy anh,—dũng cảm, bất khả chiến bại,—

Trừng trị gã công tử bột đó, hiên ngang tự chủ

Chống lại đám thú vật ấy, em đã nghĩ—em đã nghĩ rằng, giá như người mà

Ai nấy đều sợ hãi, tất cả—giá như anh ấy chịu...

CYRANO:

Được rồi.

Anh sẽ kết bạn với vị nam tước nhỏ của em.

ROXANE:

Thật ư?

Anh hứa với em là anh sẽ làm điều này vì em chứ?

Từ trước tới nay em vẫn coi anh như một người bạn tri âm.

CYRANO:

Ừ, ừ.

ROXANE:

Vậy là anh sẽ làm bạn với chàng nhé?

CYRANO:

Anh thề!

ROXANE:

Và chàng sẽ không đấu tay đôi nữa đâu, hứa đi anh!

CYRANO:

Không đâu.

ROXANE:

Anh thật tốt bụng, anh họ ạ! Giờ em phải đi đây.

(Cô nhanh chóng đeo mặt nạ và mạng che mặt vào; rồi lơ đễnh nói):

Anh chưa kể cho em nghe về cuộc ẩu đả tối qua của anh đấy.

Ồ, chắc hẳn đó phải là một trận chiến anh hùng lắm!...

—Hãy bảo chàng viết thư cho em.

(Cô tung nụ hôn gió về phía anh):

Anh tốt quá chừng!

CYRANO:

Ừ! Ừ!

ROXANE:

Một trăm người chống lại anh ư? Thôi, chào anh nhé.—

Chúng ta là bạn tốt của nhau chứ?

CYRANO:

Ừ, ừ!

ROXANE:

Ồ, hãy bảo chàng viết thư nhé!

Hôm nào anh phải kể hết cho em nghe đấy—Một trăm người chống lại một mình!—

Ồ, dũng cảm thật!... Dũng cảm làm sao!

CYRANO (cúi chào cô):

Từ đó đến nay anh còn chiến đấu giỏi hơn cơ.

(Cô bước ra. Cyrano đứng bất động, mắt dán xuống đất. Một khoảng lặng. Cánh cửa bên phải mở ra. Ragueneau ghé đầu nhìn vào.)