Cũng cảnh ấy, trừ Lignière. De Guiche, Valvert, rồi Montfleury.

Một vị Hầu tước (quan sát De Guiche đang từ lô của Roxane bước xuống, đi qua khu vực ghế đứng giữa đám quý tộc xu nịnh, trong đó có Tử tước de Valvert):

Gã De Guiche này nịnh hót cừ thật đấy!

VỊ HẦU TƯỚC KHÁC:

Xì!... Lại một tay Gascon nữa!

VỊ HẦU TƯỚC ĐẦU TIÊN:

Ừ, nhưng cái giống Gascon lạnh lùng và dẻo dai ấy mới là thứ làm nên sự nghiệp!

Tin tôi đi, chúng ta nên cúi đầu chào hắn một tiếng thì hơn.

(Họ bước về phía De Guiche.)

VỊ HẦU TƯỚC THỨ HAI:

Dải ruy-băng đẹp làm sao! Hầu tước de Guiche gọi màu này là gì thế? ‘Hôn em đi cưng,’ hay ‘Nai tơ rụt rè’?

DE GUICHE:

Đó là màu mang tên ‘Người Tây Ban Nha ốm yếu.’

VỊ HẦU TƯỚC ĐẦU TIÊN:

Chà! Màu sắc nói đúng sự thật đấy, bởi nhờ có lòng dũng cảm của ngài, chẳng mấy chốc mà Tây Ban Nha sẽ gặp vận hạn ở Flanders thôi.

DE GUICHE:

Ta lên sân khấu đây! Các vị có đi cùng không?

(Hắn bước về phía sân khấu, theo sau là các hầu tước và quý tộc. Quay người lại, hắn gọi lớn):

Này Valvert, đi thôi!

CHRISTIAN (đang đứng quan sát và lắng nghe, giật mình khi nghe cái tên đó):

Tử tước ư! A! Ta sẽ ném thẳng vào mặt hắn cái...

(Anh thọc tay vào túi, và chạm phải bàn tay của một tên móc túi đang định ra tay. Anh quay phắt lại):

Hả?

TÊN MÓC TÚI:

Ối!

CHRISTIAN (chộp chặt lấy tay hắn):

Tao đang tìm chiếc găng tay.

TÊN MÓC TÚI (cười nhạt mếu máo):

Và ngài lại tìm thấy một bàn tay.

(Đổi giọng, nhanh chóng và thì thầm):

Xin ngài hãy thả tôi ra, tôi sẽ khai cho ngài một bí mật.

CHRISTIAN (vẫn giữ chặt hắn):

Chuyện gì thế?

TÊN MÓC TÚI:

Lignière... kẻ vừa rời khỏi ngài đấy...

CHRISTIAN (vẫn giữ nguyên tư thế):

Thì sao?

TÊN MÓC TÚI:

Tính mạng hắn đang lâm nguy. Một bài thơ do hắn viết đã đắc tội với những kẻ thế lực ở chốn thượng lưu — và một trăm tên — tôi là một trong số đó — đã được mai phục vào tối nay...

CHRISTIAN:

Một trăm tên! Do ai sai khiến?

TÊN MÓC TÚI:

Tôi không thể nói — đó là bí mật...

CHRISTIAN (nhún vai):

Ồ!

TÊN MÓC TÚI (với vẻ đầy uy nghiêm):

...Của nghề nghiệp chúng tôi.

CHRISTIAN:

Chúng mai phục ở đâu?

TÊN MÓC TÚI:

Tại cổng Porte de Nesle. Trên đường hắn về nhà. Hãy cảnh báo cho hắn.

CHRISTIAN (buông cổ tay hắn ra):

Nhưng ta có thể tìm hắn ở đâu?

TÊN MÓC TÚI:

Hãy chạy qua tất cả các quán rượu — Quán Máy Rượu Vàng, Quán Quả Thông, Quán Thắt Lưng Đứt, Quán Hai Ngọn Đuốc, Quán Ba Cái Phễu, và tại mỗi nơi hãy để lại một lời nhắn để cảnh tỉnh hắn.

CHRISTIAN:

Được — ta đi đây! A, lũ khốn kiếp! Một trăm tên chống lại một người!

(Đắm đuối nhìn Roxane):

A, phải rời xa nàng ư!...

(đầy căm phẫn nhìn Valvert):

và cả hắn nữa!... Nhưng ta nhất định phải cứu Lignière!

(Anh vội vã chạy đi. De Guiche, tử tước, các hầu tước đều đã biến mất sau tấm màn nhung để tìm chỗ ngồi trên những chiếc ghế đặt sẵn trên sân khấu. Khu vực ghế đứng đã chật cứng người; các tầng ban công và các lô cũng đông nghẹt khán giả.)

KHÁN GIẢ:

Bắt đầu đi chứ!

MỘT THƯ DÂN (bị một tên tiểu đồng ở ban công trên cao dùng dây câu mất bộ tóc giả):

Tóc giả của ta!

TIẾNG CƯỜI HÒA VUI SƯỚNG:

Lão ta hói đầu! Hoan hô các chú tiểu đồng — ha! ha! ha!...

VỊ THƯ DÂN (tức giận, giơ nắm đấm lên đe dọa):

Lũ ranh con!

TIẾNG CƯỜI VÀ TIẾNG HÒ HÉP (bắt đầu rất to, rồi nhỏ dần rồi tắt hẳn):

Ha! ha! ha! ha! ha! ha!

(Im lặng tuyệt đối.)

LE BRET (ngạc nhiên):

Sự im lặng bất thình lình này có nghĩa là gì nhỉ?...

(Một khán giả thì thầm điều gì đó vào tai anh):

Thật thế sao?

VỊ KHÁN GIẢ:

Tôi vừa nghe tin từ một nguồn rất đáng tin cậy.

TIẾNG XÌ XÀO (lan tỏa khắp khán phòng):

Suỵt! Có phải ngài ấy không? Không! Phải đấy, tôi bảo mà!

Ở cái lô có chấn song chắn phía trước kìa!

Đức Hồng Y! Đức Hồng Y! Đức Hồng Y!

MỘT TÊN TIỂU ĐỒNG:

Quỷ thật! Chúng ta sẽ phải ăn ở cho ngoan ngoãn thôi...

(Một tiếng gõ vang lên trên sân khấu. Mọi người đều bất động. Một khoảng lặng.)

TIẾNG MỘT VỊ HẦU TƯỚC (trong sự im lặng, từ sau tấm màn nhung):

Dập bớt nến đi!

VỊ HẦU TƯỚC KHÁC (thò đầu qua khe hở của tấm màn):

Cho xin cái ghế!

(Một chiếc ghế được chuyền tay nhau qua đầu các khán giả. Vị hầu tước đón lấy rồi biến mất, không quên gửi vài nụ hôn gió về phía các lô ghế.)

MỘT KHÁN GIẢ:

Im lặng!

(Ba tiếng gõ vang lên trên sân khấu. Tấm màn nhung vén sang hai bên ở chính giữa. Bức tranh sống động hiện ra. Các hầu tước với tư thế ngạo mạn ngồi ở hai bên sân khấu. Cảnh trí tái hiện một vùng thôn dã đồng quê. Bốn chiếc đèn chùm nhỏ thắp sáng sân khấu; dàn vĩ cầm tấu lên những khúc nhạc du dương.)

LE BRET (nói nhỏ với Ragueneau):

Montfleury xuất hiện rồi đấy chứ?

RAGUENEAU (cũng nói nhỏ):

Vâng, chính hắn là người mở màn.

LE BRET:

Cyrano không có ở đây.

RAGUENEAU:

Tôi đã thua cá độ rồi.

LE BRET:

Thế lại càng hay!

(Tiếng kèn túi vang lên, và Montfleury bước ra với thân hình béo phì quá khổ, trong trang phục mục đồng xứ Arcadia, đội chiếc mũ viền hoa hồng sụp xuống một bên tai, vừa đi vừa thổi vào chiếc kèn túi có thắt ruy-băng.)

KHU GHẾ ĐỨNG (vỗ tay hoan hô):

Hoan hô Montfleury! Montfleury!

MONTFLEURY (sau khi cúi đầu chào sâu, bắt đầu đọc phần vai Phedon):

‘Heureux qui loin des cours, dans un lieu solitaire,

Se prescrit a soi-meme un exil volontaire,

Et qui, lorsque Zephire a souffle sur les bois. . .’

MỘT GIỌNG NÓI (từ giữa khu ghế đứng vọng lên):

Tên đểu cáng kia! Tao đã cấm mày bén mảng tới cái mặt ở đây trong vòng một tháng cơ mà?

(Sự kinh ngạc bao trùm tất cả. Mọi người quay đầu lại. Tiếng xì xào nổi lên.)

NHỮNG GIỌNG NÓI KHÁC:

Hả?—Gì thế?—Chuyện gì vậy?...

(Mọi người đứng cả lên các lô ghế để ngóng xem.)

CUIGY:

Chính là hắn!

LE BRET (hoảng hốt):

Cyrano!

GIỌNG NÓI ĐÓ:

Vua hề gác cổng! Cút ngay khỏi sân khấu lập tức!

TOÀN THỂ KHÁN GIẢ (đầy phẫn nộ):

Ối!

MONTFLEURY:

Nhưng mà...

GIỌNG NÓI ĐÓ:

Mày dám thách thức ta à?

NHỮNG GIỌNG NÓI KHÁC (từ khu ghế đứng và các lô ghế):

Trật tự! Đủ lắm rồi!—Diễn tiếp đi Montfleury—đừng sợ gì cả!

MONTFLEURY (với giọng run rẩy):

‘Heureux qui loin des cours, dans un lieu sol—’

GIỌNG NÓI ĐÓ (cáu giận hơn):

Được lắm! Đứng đầu một lũ vô lại, có cần tao phải lên cho mày nếm thử mùi gậy của tao không hả?

(Một bàn tay cầm cây gậy giơ cao lên trên đầu đám đông khán giả.)

MONTFLEURY (với giọng ngày càng run rẩy hơn):

‘Heureux qui. . .’

(Cây gậy khua khoắng đe dọa.)

GIỌNG NÓI ĐÓ:

Cút khỏi sân khấu!

KHU GHẾ ĐỨNG:

Ồ!

MONTFLEURY (nghẹn ngào):

‘Heureux qui loin des cours. . .’

CYRANO (đột nhiên xuất hiện ở khu ghế đứng, đứng sừng sững trên một chiếc ghế, hai tay khoanh trước ngực, chiếc mũ lông đội lệch một cách ngổ ngáo, hàng ria mép dựng đứng lên, chiếc mũi trông thật đáng sợ):

À này! Tao sắp nổi giận rồi đấy nhé!...

(Sự náo động lan khắp khán phòng.)