Cyrano, Le Bret, các lính cận vệ, Christian de Neuvillette.

MỘT LÍNH CẬN VỆ (ngồi bên bàn, tay cầm ly):

Cyrano!

(Cyrano quay lại):

Chuyện kể đây!

(Anh bước đi trên tay áo của Le Bret. Họ thì thầm to nhỏ với nhau.)

LÍNH CẬN VỆ (đứng dậy và tiến lại gần):

Kể chuyện trận mạc đi! Cho đáng một bài học

(Anh dừng lại trước chiếc bàn nơi Christian đang ngồi):

Dành cho gã học việc rụt rè này!

CHRISTIAN (ngẩng đầu lên):

Học việc! Ai cơ?

LÍNH CẬN VỆ KHÁC:

Gã nhà quê miền Bắc xanh xao này chứ ai!

CHRISTIAN:

Xanh xao!

LÍNH CẬN VỆ ĐẦU TIÊN (vẻ mỉa mai):

Nghe đây!

Thưa ngài de Neuvillette, xin bảo cho ngài hay điều này:

Ở đây có một thứ, chẳng ai dám thốt lên tên gọi,

Cũng như kẻ có cha bị treo cổ thì chớ dại mồm nhắc đến ‘thòng lọng’!

CHRISTIAN:

Thứ gì mà lạ vậy?

LÍNH CẬN VỆ KHÁC (với giọng đầy vẻ kinh hãi):

Xem đây này!

(Anh ta đặt ngón tay lên mũi ba lần, một cách đầy bí ẩn):

Hiểu chưa?

CHRISTIAN:

Ồ! Ấy là cái. . .

LÍNH CẬN VỆ KHÁC:

Suỵt! Ơ hay, đừng bao giờ thốt ra từ ấy,

Trừ phi chú mày muốn đọ sức với vị kia kìa!

(Anh chỉ tay về phía Cyrano đang trò chuyện cùng Le Bret.)

LÍNH CẬN VỆ KHÁC (nãy giờ lặng lẽ đến ngồi lên bàn — thì thầm sau lưng Christian):

Nghe đây!

Hắn từng nổi giận tùng quân, tống khứ hai gã hay hắt hơi sổ mũi về với tổ tiên,

Chỉ vì lý do duy nhất là bọn chúng nói giọng mũi!

LÍNH CẬN VỆ KHÁC (với giọng âm u, từ dưới gầm bàn bò ra bằng cả tứ chi):

Và nếu chú mày không muốn bỏ mạng khi tuổi đời hãy còn xanh,

—Thì chớ có dại dột nhắc đến cái sụn chết tiệt ấy!

LÍNH CẬN VỆ KHÁC (vỗ vai anh ta):

Một từ ư? Chỉ một cử chỉ thôi! Với kẻ kém suy xét,

Chiếc khăn tay của hắn cũng đủ hóa thành khăn liệm rồi!

(Im lặng. Tất cả khoanh tay, nhìn chằm chằm vào Christian. Anh đứng dậy, tiến về phía Carbon de Castel-Jaloux — người đang nói chuyện với một sĩ quan — và làm như không thấy gì.)

CHRISTIAN:

Thưa Đại úy!

CARBON (quay lại, nhìn anh từ đầu đến chân):

Thưa ngài!

CHRISTIAN:

Xin hỏi, đối phó sao cho phải phép

Với những kẻ dân miền Nam hay ra vẻ kiêu căng?. . .

CARBON:

Hãy cho chúng thấy rằng

Dù là người miền Bắc, ta đây vẫn cứ can trường!

(Ông quay lưng lại với anh.)

CHRISTIAN:

Xin đa tạ ngài.

LÍNH CẬN VỆ ĐẦU TIÊN (với Cyrano):

Giờ thì kể chuyện đi thôi!

TẤT CẢ:

Kể chuyện mau!

CYRANO (tiến lại gần họ):

Chuyện à?. . .

(Tất cả kéo ghế lại, vây quanh anh, háo hức lắng nghe. Christian dang chân ngồi vắt vẻo trên một chiếc ghế):

Chà! Ta đi một mình đến chỗ bọn chúng.

Trăng sáng vằng vặc, tròn vành vạnh giữa bầu trời như một chiếc đồng hồ,

Thì bỗng nhiên, một tay thợ đồng hồ cẩn thận nào đó

Lại kéo một đám mây bông qua chiếc vỏ hộp

Bọc lấy cỗ đồng hồ bạc này. Và chao ôi, kỳ diệu thay!

Đêm đen như mực, mọi bến tàu

Đều chìm khuất trong bóng tối mịt mờ. Kỳ lạ thay!

Chẳng còn thấy gì hơn. . .

CHRISTIAN:

Hơn cái mũi của mình!

(Im lặng. Tất cả chậm rãi đứng dậy, kinh hãi nhìn Cyrano đang khựng lại — chết trân. Khoảng lặng kéo dài.)

CYRANO:

Thứ quái thai nào trên đời dám nói câu đó?

LÍNH CẬN VỆ (thì thầm):

Là một tân binh

Vừa gia nhập ngày hôm nay.

CYRANO (bước một bước về phía Christian):

Hôm nay ư?

CARBON (nói nhỏ):

Phải. . . tên hắn là

Nam tước de Neuvil. . .

CYRANO (kìm chế lại):

Được! Khá lắm. . .

(Anh tái mặt, đỏ bừng, toan lao vào Christian):

Ta. . .

(Anh tự kìm chế bản thân):

Ta vừa nói gì thế này?. . .

(Cơn thịnh nộ bùng phát):

MORDIOUS!. . .

(Rồi tiếp tục điềm tĩnh):

Rằng trời tối như bưng.

(Sự kinh ngạc. Các lính cận vệ ngồi xuống lại, trân trân nhìn anh):

Ta cứ thế bước đi, thầm nghĩ, ‘Vì một nguyên do xui xẻo nào đó

Ta có thể chọc giận một nhân vật lớn, một vị vương tôn nào đấy,

Kẻ chắc chắn có thể bẻ gãy. . .’

CHRISTIAN:

Cái mũi của tôi!. . .

(Mọi người vùng đứng dậy. Christian chòng chành trên ghế.)

CYRANO (giọng nghẹn ngào):

. . .‘Hàm răng của ta!

Kẻ sẽ đánh nát hàm răng ta, còn ta, với sự bất cẩn của mình,

Lại đi thò. . .’

CHRISTIAN:

Cái mũi của tôi!. . .

CYRANO:

‘Ngón tay. . . vào trong khe

Giữa thân cây và lớp vỏ! Hắn hẳn là kẻ sức vóc

Và sẽ giáng cho ta. . .’

CHRISTIAN:

Giáng thẳng vào mũi. . .

CYRANO (lau trán):

. . .‘Vào đốt ngón tay! Phải,’

Nhưng ta đã thét lên, ‘Tiến lên, hỡi chàng trai xứ Gascogne! Nhiệm vụ đang vẫy gọi!

Tiến lên, Cyrano!’ Và thế là ta dấn bước. . .

Khi từ trong bóng tối, bỗng xuất hiện. . .

CHRISTIAN:

Một cú đấm vào mũi.

CYRANO:

Ta gạt phăng đi—thấy mình. . .

CHRISTIAN:

Đối mặt giáp lá cà. . .

CYRANO (chồm tới chỗ anh ta):

Trời đất quỷ thần ơi!

(Tất cả đám lính Gascogne nhào tới xem, nhưng khi đã đứng sát bên Christian, anh kìm chế lại và tiếp tục):

. . .Với hàng trăm gã côn đồ say xỉn,

Bốc mùi. . .

CHRISTIAN:

Ngập cả mũi. . .

CYRANO (tái mặt nhưng mỉm cười):

Mùi hành tây, mùi rượu mạnh!

Ta lao đầu vào, cúi rạp người. . .

CHRISTIAN:

Hít gió lạnh vào mũi!

CYRANO:

Ta xung phong!—giết đôi, xiên một—đâm thấu ngực kẻ khác,

Một tên nhắm vào ta—Bốp! Và ta gạt được đòn. . .

CHRISTIAN:

Béng!

CYRANO (bùng nổ):

Lạy Chúa vĩ đại! Cút hết ra ngoài cho ta!

(Đám lính cận vệ ù té chạy ra cửa.)

LÍNH CẬN VỆ ĐẦU TIÊN:

Con mãnh thú đã thức giấc!

CYRANO:

Tất cả cút ra ngoài! Để ta ở lại với hắn một mình!

LÍNH CẬN VỆ THỨ HAI:

Chắc lát nữa ta chỉ còn tìm thấy hắn bị băm nhuyễn, băm nát như thịt vụn

Trong một chiếc bánh nướng khổng lồ mất thôi!

RAGUENEAU:

Ta đang tái mặt đi đây,

Và co rúm lại như một chiếc khăn ăn, mềm oặt và trắng bệch!

CARBON:

Chúng ta đi thôi.

LÍNH CẬN VỆ KHÁC:

Hắn sẽ chẳng chừa lại một mảnh vụn nào đâu!

LÍNH CẬN VỆ KHÁC:

Ta chết khiếp khi nghĩ đến những gì sắp diễn ra ở đây mất!

LÍNH CẬN VỆ KHÁC (đóng sầm cửa bên phải lại):

Quá ư là kinh khủng!

(Tất cả đã chuồn sạch qua các cánh cửa khác nhau, một số chạy theo lối cầu thang. Cyrano và Christian đối mặt nhau, lặng lẽ nhìn nhau một lúc.)