Ragueneau, người hầu gái. Sau đó là Roxane, Cyrano và hai chú tiểu đồng.

RAGUENEAU:

—Rồi thế là nàng bỏ đi với một tên lính ngự lâm! Bị ruồng bỏ lại còn trắng tay, tôi định chấm dứt hết thảy, thế là thắt cổ tự vẫn. Hơi thở cuối cùng vừa chực dứt thì — Monsieur de Bergerac bước vào! Anh ấy cắt dây cứu tôi, rồi nài nỉ người em họ của mình nhận tôi làm quản gia.

NGƯỜI HẦU GÁI:

Ồ, thế sao anh lại ra nông nỗi khánh kiệt thế kia?

RAGUENEAU:

Ôi! Lise thì mê quân nhân, còn tôi lại chuộng thi nhân! Những chiếc bánh nào thần Apollo lỡ bỏ quên liền bị thần Mars chộp lấy ngay tức khắc. Thế nên cơ nghiệp chẳng mấy chốc mà tan tành.

NGƯỜI HẦU GÁI (đứng dậy, gọi với lên ô cửa sổ đang mở):

Roxane, cô đã sẵn sàng chưa? Họ đang đợi chúng ta đấy!

GIỌNG ROXANE (từ trên cửa sổ):

Tôi chỉ khoác thêm cái áo choàng thôi!

NGƯỜI HẦU GÁI (bảo Ragueneau, chỉ về phía cánh cửa đối diện):

Họ đang đợi chúng ta ở đằng kia kìa, nhà Clomire. Hôm nay bà ấy tiếp đón tất cả mọi người ở đó — nào là các nhà hiền triết nữ, các thi sĩ; họ sẽ đọc một bài diễn luận về Tình Yêu Cao Thượng.

RAGUENEAU:

Tình Yêu Cao Thượng ư?

NGƯỜI HẦU GÁI (với giọng điệu điệu đà):

Phải chứ lị!

(Gọi với lên cửa sổ):

Roxane, cô mà không xuống mau thì chúng ta sẽ lỡ mất bài diễn luận về Tình Yêu Cao Thượng đấy!

GIỌNG ROXANE:

Tôi xuống đây! Tôi xuống đây!

(Tiếng nhạc cụ dây đang đến gần.)

GIỌNG CYRANO (sau cánh gà, đang hát):

La, la, la, la!

NGƯỜI HẦU GÁI (ngạc nhiên):

Họ đến khúc ca chiều để tặng chúng ta đấy à?

CYRANO (đi theo sau là hai chú tiểu đồng ôm đàn luy-ta lớn):

Tao bảo chúng mày đó là nốt móc giật kép, cái đồ đần độn gấp đôi!

TIỂU ĐỒNG THỨ NHẤT (mỉa mai):

Thế ngài biết phân biệt giữa nốt móc đơn và nốt móc giật kép cơ à?

CYRANO:

Chẳng lẽ một môn đồ của Gassendi lại không phải là nhạc công sao?

TIỂU ĐỒNG (vừa chơi đàn vừa hát):

La, la!

CYRANO (giật lấy cây đàn luy-ta từ tay chú bé, tiếp tục giai điệu):

Để chứng minh điều đó, ta xin đàn tiếp đây! La, la, la, la!

ROXANE (xuất hiện trên ban công):

Sao cơ? Là anh đấy à?

CYRANO (tiếp tục tấu khúc nhạc và cất tiếng hát theo):

Chính là anh, kẻ đến tấu khúc chiều ca ngợi những đóa huệ của em, và đến bày tỏ lòng thành kính trước những đóa h-ồ-ồng của em!

ROXANE:

Em xuống ngay đây!

(Nàng rời ban công.)

NGƯỜI HẦU GÁI (chỉ vào hai chú tiểu đồng):

Sao hai bậc thầy âm nhạc này lại có mặt ở đây thế này?

CYRANO:

Đó là món quà ta thắng được trong một cuộc cá cược với D’Assoucy. Bọn ta đang tranh cãi về một điểm tinh vi trong ngữ pháp; những lời cãi vã nổ ra gay gắt — ‘‘Thế đấy!’’ ‘Không, thế này cơ!’ thì thình lình hắn chỉ cho ta xem hai gã chân dài lê thê này, những kẻ hắn thường dẫn theo làm hộ vệ, và rất có tài cào gảy dây đàn bằng móng tay gầy guộc của chúng! ‘Ta cá với anh một ngày đàn hát đấy,’ hắn nói!—Và hắn đã thua! Thế nên, cô thấy đấy, cho đến khi cỗ xe của thần Phoebus khởi hành lần nữa, mấy tên búng đàn này cứ bám riết lấy gót chân ta, thấy mọi điều ta làm, nghe mọi điều ta nói, và đệm đàn cho tất cả. Ban đầu thì cũng vui đấy, nhưng thú thật là ta bắt đầu thấy chán ngấy rồi!

(Bảo các nhạc công):

Này chúng mày! Hãy đến tấu khúc chiều tặng Montfleury hộ ta đi! Hãy chơi một khúc nhạc nhảy cho hắn nghe!

(Các chú tiểu đồng đi về phía cửa. Nói với người hầu gái):

Ta đến đây, như mọi khi, vào lúc chiều tà, để hỏi Roxane xem liệu rằng...

(Nói với các chú tiểu đồng đang chuẩn bị đi ra):

Hãy chơi cho thật lâu vào,—và chơi lạc điệu đi nhé!

(Nói với người hầu gái):

...Liệu người được trái tim nàng lựa chọn có còn mãi như xưa, mãi mãi hoàn hảo không?

ROXANE (từ trong nhà bước ra):

Ôi! Anh ấy mới đẹp trai làm sao, sự ứng đối mới uyên bác làm sao! Và—em yêu anh ấy biết nhường nào!

CYRANO (mỉm cười):

Christian có sự ứng đối uyên bác đến thế cơ à?

ROXANE:

Còn sắc sảo hơn cả anh nữa cơ, người anh họ ạ!

CYRANO:

Thế thì tốt lắm, ta hoàn toàn đồng ý!

ROXANE:

Ồ! Em nghĩ rằng trên cõi đời này chẳng thể có lấy một người đàn ông nào có tài thốt lên những lời ngọt ngào đáng yêu đến thế, những lời mang ý nghĩa sâu sắc biết bao—mang ý nghĩa trọn vẹn! Có những lúc tâm trí anh ấy dường như lơ đễnh đâu xa, nàng Thơ chẳng thèm hé răng—rồi thì, chớp mắt một cái!—anh ấy cất lời—thật làm say đắm lòng người! Thật mê hoặc làm sao!

CYRANO (vẻ hoài nghi):

Không, không!

ROXANE:

Thôi đi! Anh nói thế là không đúng rồi! Nhưng kìa! đàn ông lúc nào cũng vậy cả! Chỉ vì anh ấy có vẻ ngoài khôi ngô tuấn tú, nên anh cứ đinh ninh rằng anh ấy phải là kẻ kém cỏi trong ngôn từ.

CYRANO:

Cậu ta có một chiếc lưỡi rất hùng biện khi bày tỏ tình yêu cơ à?

ROXANE:

Khi bày tỏ tình yêu ư? Chà, đó đâu chỉ là lời kể đơn thuần, đó là cả một bài diễn luận, đó là sự phân tích uyên thâm đấy!

CYRANO:

Cậu ta giỏi viết lách thế nào?

ROXANE:

Còn tuyệt vời hơn nữa ấy chứ! Lắng nghe này,—đoạn này nhé:—

(Ngâm thơ):

‘Trái tim tội nghiệp anh đây,

Em mang đi càng nhiều mãi,

Thì tim anh lại lớn hoài!’

(Đắc ý nói với Cyrano):

Anh thấy mấy câu thơ đó thế nào?

CYRANO:

Xì!

ROXANE:

Và bài thơ cứ thế tiếp diễn...

‘Và vì dẫu sao cũng phải bày ra một tấm bia

Cho mũi tên tàn nhẫn của Thần Tình Ái,

Ôi, nếu em rủ lòng thương giữ lấy tấm lòng anh,

Thì xin hãy trao anh trái tim ngọt ngào của em!’

CYRANO:

Chúa ơi! Thoạt đầu thì cậu ta có quá nhiều tim, chốc sau lại chẳng có đủ! Gã này muốn có bao nhiêu trái tim đây hả?

ROXANE:

Anh đúng là làm cho cả thánh thần cũng phải phát bực!...Nhưng chẳng qua đó là sự ghen tị của một nhà thơ đấy thôi.

CYRANO (giật mình):

Ý em là gì?

ROXANE:

Phải, sự ghen tị của nhà thơ chứ gì nữa! Nghe tiếp đây xem những dòng này có ngọt ngào dịu dàng hay không nhé?—

‘Tim anh gửi đến tim em

Chỉ vang lên một tiếng kêu gào:

Ước gì những nụ hôn bay vút mau

Qua những bức thư, thì đôi môi ngọt ngào của em

Sẽ đọc những dòng thư anh viết!

Ước gì hôn được viết bằng mực,

Ước chi những nụ hôn vụt bay đi!’

CYRANO (mỉm cười tán thưởng bất giác):

Hừ! Mấy câu thơ cuối ấy—hừ!...hừ!...

(Tự đính chính lại—vẻ khinh miệt):

—Chúng cũng tầm thường lắm chứ có gì đâu!

ROXANE:

Và đoạn này nữa...

CYRANO (mê mẩn):

Thế em thuộc làu cả thư của cậu ta cơ à?

ROXANE:

Thuộc từng câu từng chữ!

CYRANO:

Nhân danh mọi lời thề có thể thốt ra,—thật là vinh hạnh cho kẻ này đấy!

ROXANE:

Đó là những vần thơ của một bậc thầy!

CYRANO (khiêm tốn):

Thôi nào, đừng... một bậc thầy cơ à?...

ROXANE:

Vâng, em xin khẳng định là thế—một bậc thầy!

CYRANO:

Thôi được—tùy em vậy.

NGƯỜI HẦU GÁI (vội vã chạy xuống):

Monsieur de Guiche tới kìa!

(Nói với Cyrano, đẩy anh về phía ngôi nhà):

Vào trong nhà mau lên! Tốt nhất là ngài ấy không nên nhìn thấy anh; nhỡ đâu điều đó lại đánh động ngài ấy...

ROXANE (nói với Cyrano):

Phải, đánh động về bí mật quý giá của em! Ngài ấy yêu em, lại có thế lực, và nếu ngài ấy biết được, thì mọi chuyện coi như tiêu đời. Ôi chao! Ngài ấy hoàn toàn có thể giáng một đòn chí mạng vào tình yêu của em ấy chứ chẳng chơi!

CYRANO (bước vào trong nhà):

Được rồi! Được rồi!

(De Guiche xuất hiện.)