Cyrano, Ragueneau, các nhà thơ, Carbon de Castel-Jaloux, các lính cận vệ, một đám đông, sau đó là De Guiche.
RAGUENEAU:
Chúng tôi vào được chứ?
CYRANO (vẫn đứng im):
Được chứ...
(Ragueneau ra hiệu cho bạn bè, và họ bước vào. Cùng lúc đó, từ cánh cửa ở sâu bên trong, Carbon de Castel-Jaloux bước vào trong bộ quân phục đại úy. Ông tỏ ra kinh ngạc khi nhìn thấy Cyrano.)
CARBON:
Cậu ấy đây rồi!
CYRANO (ngẩng đầu lên):
Thưa Đại úy!...
CARBON (vui mừng rỡ):
Người hùng của chúng ta! Chúng tôi nghe hết rồi! Hơn ba mươi người
Trong số lính cận vệ của tôi đang ở ngoài kia!...
CYRANO (lùi lại):
Nhưng mà...
CARBON (cố kéo anh đi):
Đi với tôi mau!
Họ sẽ không chịu ngồi yên cho đến khi được gặp cậu!
CYRANO:
Không!
CARBON:
Họ đang uống ở quán bên kia đường, quán The Bear’s Head.
CYRANO:
Tôi...
CARBON (đi ra cửa và lớn tiếng gọi vọng qua đường bằng giọng sấm rền):
Cậu ấy không chịu ra! Người hùng đang hờn dỗi đấy!
MỘT GIỌNG NÓI (từ bên ngoài):
À! Sandious!
(Tiếng náo động bên ngoài. Tiếng ủng và tiếng kiếm đang tiến lại gần.)
CARBON (xoa tay):
Họ đang băng qua đường kìa!
LÍNH CẬN VỆ (bước vào):
Mille dious! Capdedious! Pocapdedious!
RAGUENEAU (giật mình lùi lại):
Thưa các ngài, tất cả các ngài đều là người xứ Gascony đấy chứ?
LÍNH CẬN VỆ:
Tất cả đấy!
MỘT LÍNH CẬN VỆ (nói với Cyrano):
Hoan hô!
CYRANO:
Thưa Nam tước!
MỘT NGƯỜI KHÁC (bắt tay anh):
Vivat!
CYRANO:
Thưa Nam tước!
LÍNH CẬN VỆ THỨ BA:
Lại đây nào!
Tôi phải ôm cậu một cái!
CYRANO:
Thưa Nam tước!
NHIỀU NGƯỜI XỨ GASCONY:
Bọn tôi
Sẽ ôm cậu ấy, lần lượt từng người một!
CYRANO (không biết nên đáp lời ai):
Thưa Nam tước!... Thưa Nam tước!... Xin các ngài...
RAGUENEAU:
Tất cả các ngài đều là Nam tước cả sao, thưa các ngài?
LÍNH CẬN VỆ:
Đúng vậy, ai cũng thế!
RAGUENEAU:
Có thật thế không?...
LÍNH CẬN VỆ THỨ NHẤT:
Thật chứ — sao nào, anh có thể xây cả một cái tháp
Chỉ bằng mão tước hiệu của bọn tôi thôi đấy, bạn tôi ơi!
LE BRET (bước vào, chạy đến chỗ Cyrano):
Họ đang tìm cậu đấy! Cả một đám đông điên rồ này
Do những kẻ đã bám theo cậu tối qua dẫn đầu...
CYRANO (hoảng hốt):
Gì chứ! Anh đã chỉ chỗ cho họ tìm ra tôi à?
LE BRET (xoa tay):
Đúng thế!
MỘT THƯ DÂN (bước vào, theo sau là một nhóm người):
Thưa ngài, cả khu Marais đang đổ xô đến đây rồi!
(Bên ngoài, đường phố đã chật kín người. Những chiếc kiệu và xe ngựa đã đỗ sát lại.)
LE BRET (nói nhỏ, mỉm cười với Cyrano):
Thế còn Roxane?
CYRANO (nhanh chóng):
Suỵt!
ĐÁM ĐÔNG (gọi lớn bên ngoài):
Cyrano!...
(Đám đông ùa vào cửa hàng, xô đẩy lẫn nhau. Tiếng hoan hô vang dội.)
RAGUENEAU (đứng trên một chiếc bàn):
Ôi! Cửa hàng của tôi
Bị xâm chiếm rồi! Họ đập phá hết mọi thứ! Thật tuyệt vời!
MỌI NGƯỜI (vây quanh Cyrano):
Bạn tôi ơi!... bạn tôi ơi...
CYRANO:
Dường như ngày hôm qua
Tôi chưa có ngần này bạn bè!
LE BRET (vui mừng):
Thành công rồi!
MỘT VỊ HẦU TƯỚC TRẺ (vội vã tiến đến với đôi tay dang rộng):
Bạn tôi ơi,
Giá mà anh biết...
CYRANO:
Cậu... Cậu gọi tôi bằng cậu!... Cậu... Xin hỏi từ bao giờ
Mà anh với tôi lại thân thiết đến mức chăn chung một đàn lợn thế này!
MỘT NGƯỜI KHÁC:
Tôi xin giới thiệu với anh, thưa Ngài, một vài vị phu nhân xinh đẹp
Đang ngồi trong chiếc xe ngựa của tôi đằng kia...
CYRANO (lạnh lùng):
Ồ thế à! Và ai
Sẽ là người đầu tiên giới thiệu anh với tôi đây, thưa Ngài?
LE BRET (ngạc nhiên):
Có chuyện gì thế?
CYRANO:
Suỵt!
MỘT NHÀ VĂN (mang theo bảng viết):
Cho tôi xin vài chi tiết nhé?...
CYRANO:
Không.
LE BRET (huých nhẹ vào khuỷu tay anh):
Là Theophrast,
Renaudet... của tờ 'Court Gazette' đấy!..
CYRANO:
Ai thèm quan tâm chứ?
LE BRET:
Tờ báo này — nhưng nó rất quan trọng đấy!...
Người ta bảo nó sẽ thành công vang dội cho mà xem!
MỘT NHÀ THƠ (tiến lên):
Thưa ngài...
CYRANO:
Gì nữa đây, lại một kẻ nữa!
NHÀ THƠ:
...Xin phép cho tôi được làm
Một bài thơ ngũ cú dựa trên tên của ngài...
MỘT NGƯỜI KHÁC (cũng bước lên):
Xin ngài hãy...
CYRANO:
Đủ lắm rồi! Đủ rồi!
(Đám đông xôn xao. De Guiche xuất hiện, được hộs tống bởi các sĩ quan. Cuigy, Brissaille và những sĩ quan đã đi cùng Cyrano tối hôm trước bước tới. Cuigy nhanh chóng tiến lại gần Cyrano.)
CUIGY (nói với Cyrano):
Đây là Ngài de Guiche phải không?
(Một tiếng xì xào — mọi người rẽ sang hai bên):
Ngài ấy đến từ Thống chế Gassion!
DE GUICHE (cúi đầu chào Cyrano):
...Người muốn bày tỏ sự ngưỡng mộ, thưa Ngài,
Trước chiến công mới đây đang vang dội khắp nơi của ngài.
ĐÁM ĐÔNG:
Hoan hô!
CYRANO (cúi đầu):
Ngài Thống chế rất am hiểu về lòng dũng cảm.
DE GUICHE:
Ngài ấy chắc đã không thể tin nổi chuyện đó, trừ khi
Chính những quý ông đây thề rằng họ đã tận mắt chứng kiến.
CUIGY:
Bằng chính đôi mắt của chúng tôi!
LE BRET (nói nhỏ với Cyrano, người đang thẫn thờ):
Nhưng mà... cậu...
CYRANO:
Suỵt!
LE BRET:
Nhưng mà... Cậu đang đau đớn lắm phải không?
CYRANO (giật mình):
Trước mặt lũ tiểu nhân này ư?—Ta ư?...
(Anh ngẩng cao đầu, xoắn hàng ria mép và ưỡn ngực ra sau):
Đợi đấy!... Cậu sẽ được thấy!
DE GUICHE (người vừa được Cuigy thì thầm vào tai):
Sự nghiệp binh nghiệp của anh vốn đã
Tràn ngập những chiến tích. — Anh đang phục vụ trong nhóm những kẻ đầu nóng
Xứ Gascony đó sao?
CYRANO:
Đúng vậy, cùng với đội Cận vệ.
MỘT LÍNH CẬN VỆ (bằng giọng đáng sợ):
Cùng với chúng tôi!
DE GUICHE (nhìn những lính cận vệ đang xếp hàng phía sau Cyrano):
À!... Tất cả những quý ông mang phong thái kiêu hãnh này,
Có phải là những kẻ nổi danh...
CARBON:
Cyrano!
CYRANO:
Dạ, thưa Đại úy!
CARBON:
Vì toàn bộ đại đội của tôi đã tề tựu đông đủ ở đây,
Xin ngài hãy chiếu cố — hãy giới thiệu họ với lãnh chúa đây!
CYRANO (bước hai bước về phía De Guiche):
Thưa Lãnh chúa de Guiche, xin ngài cho phép tôi giới thiệu —
(chỉ tay về phía các lính cận vệ):
Những lính cận vệ dũng mãnh xứ Gascony,
Dưới quyền Carbon xứ Castel-Jaloux!
Hay cãi vã và khoác lác một cách kiêu kỳ,
Những lính cận vệ dũng mãnh xứ Gascony!
Họ lớn tiếng bàn về gia huy và huân kỳ,
Dòng máu xanh tuôn trào trong huyết quản mang sắc màu quý tộc,
Những lính cận vệ dũng mãnh xứ Gascony,
Dưới quyền Carbon xứ Castel-Jaloux:
Ánh mắt chim ưng, đôi chân gầy guộc,
Bộ ria hung dữ, và chiếc răng nanh như loài sói!
Chuyên chém giết lũ tiểu nhân và làm tan rã hàng ngũ kẻ thù;
Ánh mắt chim ưng, đôi chân gầy guộc,
Với chiếc lông vũ rực rỡ phất phơ đầy kiêu hãnh,
Thực ra là để che đi những lỗ thủng trên vành mũ đó thôi!
Ánh mắt chim ưng, đôi chân gầy guộc,
Bộ ria hung dữ, và chiếc răng nanh như loài sói!
‘Châm thủng áo bành tô’ và ‘Rạch toạc áo giáp’
Là những mỹ hiệu dịu dàng nhất của họ;
Linh hồn họ say sưa trong Danh tiếng và Vinh quang!
‘Châm thủng áo bành tô’ và ‘Rạch toạc áo giáp’,
Trong các cuộc ẩu đả và giao tranh, họ thể hiện bản lĩnh của mình,
Luôn hẹn gặp nhau trong khói lửa trận mạc;
‘Châm thủng áo bành tô’ và ‘Rạch toạc áo giáp’
Là những mỹ hiệu dịu dàng nhất của họ!
Này hỡi! Những lính cận vệ xứ Gascony!
Mọi gã tình nhân ghen tuông đều là trò tiêu khiển cho các ngươi!
Ôi Phụ nữ! Nữ thần thân yêu!
Này hỡi! Những lính cận vệ xứ Gascony!
Những kẻ khiến các ông chồng cau có phải run sợ khi nhìn thấy.
Hãy thổi kèn ‘taratara’ và hô lên ‘Cuckoo’.
Này hỡi! Những lính cận vệ xứ Gascony!
Các ông chồng và tình nhân đều là con mồi cho các ngươi!
DE GUICHE (ngồi với vẻ bất cần kiêu kỳ trên chiếc ghế bành do Ragueneau nhanh chóng mang đến):
Một nhà thơ! Đúng là mốt thời thượng của thời đại này!
— Anh có muốn về phe tôi không?
CYRANO:
Không, thưa Ngài — tôi không làm thuộc hạ cho ai cả!
DE GUICHE:
Tối qua
Trí tưởng tượng của anh đã làm chú tôi là Richelieu rất hài lòng.
Tôi sẵn lòng nói giúp anh vài lời với ngài ấy.
LE BRET (vui mừng khôn tả):
Lạy Chúa vĩ đại!
DE GUICHE:
Tôi đoán là anh đã soạn xong
Khoảng năm hồi kịch gì đó rồi chứ?
LE BRET (nói vào tai Cyrano):
Vở kịch của cậu! — Vở ‘Agrippine’ của cậu!
Cuối cùng thì cậu cũng sẽ được thấy nó lên sân khấu!
DE GUICHE:
Hãy mang chúng đến cho ngài ấy.
CYRANO (bắt đầu cảm thấy bị cám dỗ và thu hút):
Thực lòng mà nói — tôi rất muốn...
DE GUICHE:
Ngài ấy là một nhà phê bình sành sỏi:
Cùng lắm là ngài ấy sửa giúp anh một hai câu thơ thôi.
CYRANO (khuôn mặt đanh lại ngay lập tức):
Không thể nào! Máu tôi như đông đặc lại khi nghĩ đến cảnh
Có bàn tay kẻ khác dám động đến một dấu phẩy.
DE GUICHE:
Nhưng khi một câu thơ được ngài ấy ưng thuận
Ngài ấy sẽ trả giá rất cao đấy, bạn tôi ơi.
CYRANO:
Ngài ấy trả không cao bằng
Chính tôi; khi một câu thơ làm tôi hài lòng
Tôi tự trả công cho chính mình, và tự cao giọng ngâm nga nó!
DE GUICHE:
Anh kiêu ngạo thật đấy.
CYRANO:
Thật sao? Ngài mới nhận ra điều đó à?
MỘT LÍNH CẬN VỆ (bước vào, vai vắt một chuỗi mũ hải ly cũ kỹ, rách rưới, đầy những lỗ thủng được treo trên thanh kiếm):
Nhìn này, Cyrano — sáng nay, trên bến cảng
Chúng ta đã tóm được thứ chiến lợi phẩm lông vũ rực rỡ kỳ lạ làm sao!
Những chiếc mũ
Của đám kẻ trốn chạy...
CARBON:
‘Chiến lợi phẩm tối cao!’
TẤT CẢ (cười lớn):
Hà ha ha!
CUIGY:
Kẻ nào đã giăng cái bẫy đó, thề có Chúa!
Chắc hẳn đang phải chửi rủa nghiến ngằn!
BRISSAILLE:
Là ai thế nhỉ?
DE GUICHE:
Là chính ta đây.
(Tiếng cười chợt tắt):
Ta đã sai họ làm — công việc quá bẩn thỉu để thanh kiếm của ta nhúng tay,
Để trừng phạt và dạy cho một tên làm thơ khốn kiếp một bài học.
(Sự im lặng ngượng ngùng.)
LÍNH CẬN VỆ (nói nhỏ với Cyrano, đưa cho anh xem những chiếc mũ hải ly):
Phải làm gì với đám này đây? Chúng dính đầy mỡ thế này! — Nấu canh à?
CYRANO (nhận lấy thanh kiếm và, kèm theo một cúi chào, thả những chiếc mũ xuống dưới chân De Guiche):
Thưa Ngài, xin hãy làm ơn trả lại chúng
Cho những người bạn của ngài.
DE GUICHE (đứng phắt dậy, cộc cằn):
Kiệu của ta đâu — mau lên! — Ta đi đây!
(Giận dữ nói với Cyrano):
Còn ngươi, đồ tiểu nhân kia!...
GIỌNG NÓI (từ ngoài đường):
Kiệu cho quan lớn De Guiche!
DE GUICHE (đã kìm nén được cơn giận — mỉm cười):
Anh đã đọc ‘Don Quixote’ chưa?
CYRANO:
Tôi đọc rồi!
Và tôi ngả mũ kính chào tên của vị hiệp sĩ điên rồ ấy.
DE GUICHE:
Tôi khuyên anh nên nghiên cứu...
MỘT NGUỜI PHU KHUÂN VÁC (xuất hiện ở phía sau):
Kiệu của quan lớn đây!
DE GUICHE:
...Chương về những cối xay gió!
CYRANO (cúi đầu):
Chương mười ba.
DE GUICHE:
Bởi vì khi người ta đấu kiếm với những cối xay gió — điều đó có thể xảy ra...
CYRANO:
Rằng tôi đấu kiếm với những kẻ xoay chiều theo mọi ngọn gió chăng?
DE GUICHE:
...Rằng cánh quạt của cối xay gió có thể quét anh bằng cánh tay của chúng
Rơi xuống — vũng bùn lầy lội!...
CYRANO:
Hoặc bay vút lên — tới những vì sao!
(De Guiche bước ra ngoài và bước lên kiệu. Các nhà quý tộc khác bỏ đi, thì thầm to nhỏ với nhau. Le Bret đi ra cửa tiễn họ. Đám đông giải tán.)
