Roxane, Cyrano. Sau đó là Le Bret, Carbon de Castel-Jaloux, các thiếu sinh quân, Ragueneau, De Guiche, v.v.
ROXANE:
Quan trọng là sao chứ?
CYRANO (đầy tuyệt vọng, hướng về Roxane):
Hắn đi rồi! Không có gì đâu!—Ồ, cô biết đấy, anh ta luôn coi trọng cả những chuyện cỏ con!
ROXANE (thiết tha):
Anh ấy có hoài nghi lời tôi nói không?—À, phải rồi, tôi thấy anh ấy hoài nghi!
CYRANO (nắm lấy tay nàng):
Nhưng em chắc chắn mình đã nói toàn bộ sự thật chứ?
ROXANE:
Vâng, em vẫn sẽ yêu anh ấy dẫu cho. . .
(Nàng ngập ngừng.)
CYRANO:
Từ đó khiến em lúng túng khi đứng trước mặt ta sao, Roxane?
ROXANE:
Em. . .
CYRANO (cười buồn bã):
Nó sẽ chẳng làm tổn thương ta đâu! Cứ nói đi! Giả như anh ta có. . . Xấu xí!. . .
ROXANE:
Vâng, xấu xí!
(Tiếng súng kíp nổ vang phía bên ngoài):
Kia! Tôi nghe thấy tiếng súng!
CYRANO (đầy nhiệt huyết):
Gớm ghiếc!
ROXANE:
Gớm ghiếc! Vâng!
CYRANO:
Biến dạng.
ROXANE:
Đúng thế!
CYRANO:
Kỳ dị?
ROXANE:
Dẫu thế nào anh ấy cũng chẳng thể kỳ dị trong mắt tôi!
CYRANO:
Em vẫn sẽ yêu như vậy ư?. . .
ROXANE:
Vẫn thế—không, thậm chí còn nhiều hơn thế nữa!
CYRANO (mất kiểm soát—nói thầm):
Lạy Chúa! Biết đâu sự thật là thế, tình yêu đang chờ đợi tôi nơi đó!
(Hướng về Roxane):
Ta. . . Roxane. . . hãy lắng nghe. . .
LE BRET (hớt hãi bước vào—nói với Cyrano):
Cyrano!
CYRANO (quay ngoắt lại):
Gì thế?
LE BRET:
Suỵt!
(Hắn thì thầm điều gì đó vào tai anh.)
CYRANO (buông tay Roxane ra và kêu lên):
Ôi Chúa ơi!
ROXANE:
Chuyện gì thế ạ?
CYRANO (tự lẩm bẩm với chính mình—chết sững):
Mọi thứ chấm dứt thật rồi.
(Tiếng súng lại vang lên.)
ROXANE:
Có chuyện gì vậy? Nghe kìa! Lại một tiếng súng nữa!
(Nàng chạy ra phía trước để nhìn ra ngoài.)
CYRANO:
Quá muộn mất rồi, giờ thì ta chẳng bao giờ có thể thổ lộ nữa!
ROXANE (toan lao ra ngoài):
Đã xảy ra chuyện gì vậy?
CYRANO (lao tới cản nàng lại):
Không có gì cả!
(Vài thiếu sinh quân bước vào, cố che giấu thứ gì đó họ đang khiêng, và vây quanh vật đó để ngăn Roxane lại gần.)
ROXANE:
Còn những người kia là ai?
(Cyrano kéo nàng ra chỗ khác):
Vừa nãy anh định nói gì cơ. . .?
CYRANO:
Ta vừa nói gì ư? Giờ thì chẳng có gì cả, ta thề đấy!
(Vẻ trang nghiêm):
Ta thề rằng tâm hồn Christian, bản tính của cậu ấy, vốn là. . .
(Vội vã đính chính lại):
Không, phải nói là hiện tại, họ là những gì cao quý nhất, vĩ đại nhất. . .
ROXANE:
Vốn là ư?
(Cất tiếng thét lớn):
Ồ!
(Nàng lao vút tới, gạt tất cả mọi người sang một bên.)
CYRANO:
Mọi chuyện thực sự chấm dứt rồi!
ROXANE (chứng kiến Christian đang nằm bất động dưới đất, quấn trong tấm áo choàng):
Ôi Christian!
LE BRET (nói với Cyrano):
Trúng loạt đạn đầu tiên của quân địch!
(Roxane lao sấp xuống bên cạnh Christian. Tiếng đại bác lại vang lên chát chúa—tiếng binh khí va chạm—tiếng hò reo—tiếng trống trận dồn dập.)
CARBON (giơ cao kiếm trên không):
Mau lên! Chuẩn bị súng kíp đi nào.
(Được các thiếu sinh quân đi theo, hắn di chuyển sang phía bên kia chiến lũy.)
ROXANE:
Christian!
TIẾNG CỦA CARBON (từ phía bên kia vọng lại):
Này! Khẩn trương lên!
ROXANE:
Christian!
CARBON:
LẬP HÀNG NGŨ!
ROXANE:
Christian!
CARBON:
CẦM DÂY CHÁY CHẬM!
(Ragueneau hớt hãi chạy tới, mang theo nước đựng trong một chiếc mũ sắt.)
CHRISTIAN (thều thào hấp hối):
Roxane!
CYRANO (nhanh chóng thì thầm vào tai Christian, trong khi Roxane đang luống cuống xé một mảnh vải lanh trên ngực chàng, nhúng vào nước để cầm máu):
Ta đã nói hết với cô ấy rồi. Em ấy vẫn yêu cậu.
(Christian nhắm nghiền mắt lại.)
ROXANE:
Sao vậy anh yêu?
CARBON:
RÚT THÔNG NÒNG SÚNG!
ROXANE (hướng về Cyrano):
Anh ấy vẫn chưa chết đúng không?
CARBON:
DÙNG RĂNG CẮN MỞ HẠT NỔ!
ROXANE:
Má anh ấy đang lạnh dần đi khi áp vào má tôi!
CARBON:
CHUẨN BỊ! BẮM SÁT MỤC TIÊU!
ROXANE (nhìn thấy một bức thư trong chiếc áo đúp của Christian):
Một bức thư!. . .
Là của mình!
(Nàng mở thư ra.)
CYRANO (nói thầm):
Bức thư của mình!
CARBON:
BẮN!
(Tiếng súng kíp—tiếng hò hét—tiếng chiến trận hỗn loạn.)
CYRANO (cố gỡ bàn tay đang bị Roxane quỳ lóp ngóp nắm chặt):
Nhưng Roxane này, nghe kìa, họ đang giao chiến!
ROXANE (giữ tay anh lại):
Hãy ở lại đây thêm chút nữa.
Bởi vì anh ấy đã chết rồi. Chỉ có anh là hiểu rõ anh ấy.
(Lặng lẽ rơi lệ):
Ôi, há chẳng phải anh ấy sở hữu một tâm hồn đẹp đẽ, một tâm hồn
Thật kỳ diệu hay sao?
CYRANO (đứng thẳng người lên—đầu trần):
Phải, Roxane ạ.
ROXANE:
Một nhà thơ mang nguồn cảm hứng dạt dào?
CYRANO:
Đúng vậy, Roxane.
ROXANE:
Và một trí tuệ siêu việt?
CYRANO:
Ồ, phải!
ROXANE:
Một trái tim sâu sắc vượt tầm hiểu biết của người đời,
Một linh hồn tinh tế và đầy quyến rũ?
CYRANO (quả quyết):
Đúng thế, Roxane.
ROXANE (lao sấp mình lên thi thể):
Chết rồi, tình yêu của đời em!
CYRANO (tự nhủ—rút gươm ra):
Đúng, và mong sao tôi cũng được chết ngay hôm nay,
Bởi vì, trong vô thức, nàng đang khóc thương cho tôi—nhưng lại qua hình bóng kẻ khác!
(Tiếng kèn đồng vang lên từ đằng xa.)
DE GUICHE (xuất hiện trên chiến lũy—đầu trần—trên trán rỉ máu—với giọng vang như sấm sét):
Đó là hiệu lệnh! Tiếng kèn trỗi dậy!
Người Pháp đã đưa lương thực vào được đếnanh trại rồi!
Hãy giữ vững vị trí này thêm chốc lát nữa!
ROXANE:
Kia kìa, có máu
Bám trên bức thư—cả những giọt nước mắt nữa!
MỘT TIẾNG GỌI (từ bên ngoài vọng vào):
Đầu hàng đi!
TIẾNG CỦA CÁC THIẾU SINH QUÂN:
Không đời nào!
RAGUENEAU (đứng trên nóc chiếc xe ngựa, dõi theo trận chiến qua gờ chiến lũy):
Sự nguy hiểm ngày một lớn dần!
CYRANO (nói với De Guiche—chỉ tay về phía Roxane):
Ta sẽ xông lên xung phong!
Hãy đưa cô ấy đi đi!
ROXANE (hôn lên bức thư—với giọng nói thều thào sắp tắt):
Lạy Chúa! Những giọt nước mắt! Cả máu của anh ấy nữa!. . .
RAGUENEAU (nhảy phốc từ trên xe ngựa xuống và lao vội về phía nàng):
Cô ấy ngất lịm đi rồi!
DE GUICHE (trên chiến lũy—gầm lên với các thiếu sinh quân bằng giọng đầy thị nộ):
Giữ vững vị trí!
MỘT TIẾNG GỌI (từ bên ngoài):
Buông vũ khí xuống!
CÁC THIẾU SINH QUÂN:
Không!
CYRANO (nói với De Guiche):
Giờ thì ngài đã chứng minh được lòng dũng cảm của mình rồi đấy, Thưa ngài,
(Chỉ tay về phía Roxane):
Hãy mau trốn chạy và cứu lấy cô ấy đi!
DE GUICHE (lao tới chỗ Roxane, ôm thốc nàng vào lòng rồi bồng đi):
Được rồi! Chỉ cần kéo dài thêm chút thời gian,
Chiến thắng sẽ thuộc về chúng ta!
CYRANO:
Tốt lắm.
(Cất tiếng gọi với theo Roxane đang được De Guiche bồng đi trong trạng thái bất tỉnh với sự hỗ trợ của Ragueneau):
Vĩnh biệt, Roxane!
(Hỗn chiến. Tiếng hò hét. Các thiếu sinh quân xuất hiện trở lại, mình đầy thương tích, ngã gục xuống chiến trường. Cyrano lao vào vòng chiến nhưng bị Carbon de Castel-Jaloux, người đầm đìa máu tươi, cản lại.)
CARBON:
Chúng ta sắp vỡ trận rồi! Ta bị thương—bị thương tới hai nhát!
CYRANO (hét lớn với những tráng sĩ xứ Gascony):
HỠI NGƯỜI GASCONY! NÀO HỠI CÁC BẠN! KHÔNG BAO GIỜ ĐƯỢC QUAY LƯNG BỎ CHẠY!
(Nói với Carbon, người mà anh đang dìu đỡ):
Đừng sợ! Tôi còn phải trả hai món nợ máu:
Người bạn đã ngã xuống;—và niềm hạnh phúc đã chết của chính tôi!
Giao tranh ác liệt hơn (Cyrano vừa xông xuống, vừa vung cao ngọn giáo có buộc chiếc khăn tay của Roxane):
Hãy bay phần phật ở đó nhé! Khăn ren thêu tên nàng!
(Anh cắm ngọn giáo xuống đất và thét lớn với các thiếu sinh quân):
XÔNG LÊN TIÊU DIỆT CHÚNG, HỠI CÁC TRÁNG SĨ GASCONY! NGHIỀN NÁT CHÚNG ĐI!
(Nói với người thổi sáo):
Thổi sáo đi!
(Tiếng sáo vang lên. Những kẻ bị thương cố gượng đứng dậy. Một vài thiếu sinh quân, lần lượt ngã nhào chồng chất lên nhau dọc theo sườn dốc, tụm lại quanh Cyrano và lá cờ nhỏ. Chiếc xe ngựa chật ních người bên trong lẫn bên ngoài, tua tủa súng hỏa mai, nay đã biến thành một pháo đài.)
MỘT THIẾU SINH QUÂN (xuất hiện trên đỉnh mỏm đất, bị đánh lùi ra sau nhưng vẫn ngoan cường chiến đấu, thét lên):
Bọn chúng đang leo lên công sự rồi!
(rồi ngã xuống tử thương.)
CYRANO:
Hãy chào đón chúng nào!
(Chiến lũy lập tức bị phủ kín bởi một hàng kẻ thù vô cùng đáng sợ. Những lá cờ của phe Đế quốc được giương cao):
Bắn!
(Loạt đạn đồng loạt nổ ra.)
MỘT TIẾNG THÉT TRONG HÀNG NGŨ QUÂN ĐỊCH:
Bắn!
(Một loạt đạn đáp trả chết chóc vang lên. Các thiếu sinh quân ngã gục ở khắp mọi nơi.)
MỘT SĨ QUAN TÂY BAN NHA (cởi mũ kính cẩn):
Những kẻ lao mình vào cõi chết này là ai vậy?
CYRANO (dõng dạc ngâm vang giữa bão đạn mưa bom):
Đội thiếu sinh quân kiêu hùng xứ Gascony,
Dưới quyền Carbon de Castel-Jaloux!
Hay gây gỗ và khoác lác huy hoang,
(Anh lao vung gươm xông lên trước, theo sau là vài kẻ sống sót):
Đội thiếu sinh quân kiêu hùng. . .
(Giọng anh chìm hẳn đi giữa tiếng la ó của trận chiến.)
Hạ màn.
