Cyrano, Le Bret, các lính ngự lâm đang ăn uống tại các bàn bên phải và bên trái.

CYRANO (cúi đầu chào đầy vẻ mỉa mai những kẻ bỏ đi mà không dám chào lại hắn):

Thưa các ngài... thưa các ngài...

LE BRET (quay lại, vẻ tuyệt vọng):

Thật là một rắc rối lớn!

CYRANO:

Ô hay! Cứ mắng mỏ nữa đi chứ!

LE BRET:

Ít ra anh cũng phải công nhận rằng

Việc bóp nát mọi cơ hội mà vận mệnh ban cho

Thì quả là thái quá...

CYRANO:

Phải!—Ta thái quá đấy!

LE BRET (đắc thắng):

A!

CYRANO:

Nhưng vì nguyên tắc—cũng là để làm gương,—

Ta nghĩ thà cứ thái quá như thế lại hay hơn.

LE BRET:

Ôi! Dẹp ngay cái kiêu ngạo của lính ngự lâm ấy đi,

Vận may và vinh quang đang chờ đón anh kìa!...

CYRANO:

Thế á, rồi sao nữa?...

Đi tìm kẻ bảo trợ, chọn lấy một người che chở,

Rồi giống như cây thường xuân bò ngoằn ngoèo quanh thân cây,

Liếm láp lớp vỏ để bấu víu vào phần thân vững chắc,

Leo lên cao bằng những thủ đoạn luồn cúi thay vì sức mạnh ư?

Không, cảm ơn lòng tốt của các người! Gì chứ! Ta đây, cũng như mọi kẻ khác,

Lại đi dâng thơ cho bọn chủ ngân hàng?—làm gã hề

Trong nỗi hy vọng nịnh hót cốt sao thấy được một nụ cười

Không mang vẻ chê bai trên đôi môi của kẻ bảo trợ ư?

Cảm ơn, không đời nào! Gì chứ! Học cách nuốt những con cóc ghẻ?

—Với cơ thể mệt mỏi khi leo những bậc thềm?—với một làn da

Trở nên chai sạn và dày cộp,—ở ngay đầu gối đây này?—

Rồi uốn éo như nghệ sĩ nhào lộn, tập cho sống lưng biết cúi rạp?—

Không, cảm ơn! Hay là,—vừa hai mặt lại vừa gian xảo—

Vừa chạy theo thỏ, lại vừa săn cùng bầy chó săn;

Và với cái lưỡi dẻo quẹo, để vơ vét chút ơn huệ của sự ca tụng,

Nịnh hót kẻ quyền thế ngay trước mũi hắn?

Không, cảm ơn! Lén lút luồn lách từ lòng người này sang lòng người khác,

—Làm một gã quyền thế nho nhỏ trong một vòng tròn chật hẹp,

Hay giương buồm bằng những khúc thơ ca tụng,

Để tiếng thở dài của mấy bà già thổi nhè nhẹ đưa ta xuôi gió?

Không, cảm ơn! Dút tiền cho mấy tay biên tập viên tử tế

Để họ truyền bá thơ tôi ư? Cảm ơn nhé!

Hoặc mưu toan để được bầu làm giáo hoàng

Trong cái hội đồng quán rượu toàn những kẻ ngốc nghếch?

Không, cảm ơn! Phải nhọc nhằn gây dựng tên tuổi

Chỉ bằng một bài son-lê nhỏ, thay vì viết thật nhiều?

Không, cảm ơn! Hoặc đi nịnh hót mấy kẻ bất tài tồi tệ?

Để cho mọi tờ báo ba hoa làm cho khiếp sợ?

Rồi lẩm bẩm không ngừng: ‘Ôi,á chà, giá như mình có được cơ hội

Được tờ “Mercury” nhắc đến lấy một lời cho đàng hoàng!’

Cảm ơn, không cần! Phải tái mặt, sợ hãi, và tính toán ư?

Lại đi thích thú việc đi lại nịnh bợ vì một vần thơ?

Tìm cách làm quen, thảo những lá đơn xin xỏ ư?

Không, cảm ơn! Không và không, không bao giờ! Mà là—ca hát ư?

Mơ mộng, cười vui, bước đi nhẹ nhàng, đơn độc, tự do,

Với đôi mắt nhìn thẳng về phía trước—cùng giọng nói không hề sợ hãi!

Đội chiếc mũmãe theo đúng cái cách mà mình thích,

Dù là chuyện ‘có’ hay ‘không’ cũng sẵn sàng chiến đấu, hoặc ứng khẩu thành thơ!

—Làm việc mà không màng tới một chút lợi lộc hay danh tiếng nào,

Để thực hiện cho kỳ được chuyến hành trình lên mặt trăng ấy!

Không bao giờ viết dù chỉ một dòng thơ mà nó chưa từng tuôn trào

Thẳng từ sâu thẳm trái tim. Rồi khi ôm lấy

Sự khiêm nhường, ta tự nhủ với lòng rằng: ‘Này bạn hiền ơi,

Hãy bằng lòng với những đóa hoa,—với quả ngọt,—thậm chí chỉ là những chiếc lá thôi,

Nhưng hãy ngắt chúng từ chính khu vườn của mình chứ đừng hái trộm nhà ai!’

Và rồi, nếu vinh quang có bất chợt ghé ngang đường,

Thì cũng chẳng phải dâng nộp cống phẩm cho Caesar đâu, một chút cũng không,

Mà hãy giữ trọn vẹn công trạng cho riêng mình! Tóm lại,

Khinh bỉ những xúc tu của loài cây tầm gửi,

Hãy bằng lòng, dẫu chẳng phải là sồi hay du—

Có lẽ chẳng leo lên được cao, nhưng được leo đi bằng chính đôi chân của mình!

LE BRET:

Đơn độc thì tùy anh! Nhưng đừng có chĩa mũi giáo

Vào tất cả mọi người như thế chứ! Quỷ tha ma bắt anh đi, làm thế quái nào

Mà anh lại nghĩ ra cái ý tưởng điên rồ này,

Là đi gây thù chuốc oán với người ta ở mọi xó xỉnh vậy hả?

CYRANO:

Chính là vì cứ thấy anh ở mọi xó xỉnh

Đều đi kết bạn,—và nịnh hót những người bạn quen mặt của anh

Với cái miệng cười rộng đến tận mang tai!

Còn ta, đi ngang qua mà vẫn chẳng thèm chào ai, lòng phơi phới niềm vui,

Và kêu lên rằng,—Ơ hay, lại thêm một kẻ thù nữa kìa?

LE BRET:

Thật là điên rồ!

CYRANO:

Thì sao chứ, nếu đó là tật xấu của ta,

Là niềm vui khi được làm người khác khó chịu—khi thích được người ta căm ghét!

Ồ, người bạn thân mến của ta ơi, hãy tin ta đi, ta bước đi hiên ngang hơn nhiều

Dưới làn đạn chéo của những ánh mắt thù địch!

Thật nực cười làm sao khi thấy những vết nhơ trên những chiếc áo nhung thêu viền đẹp đẽ,

Sinh ra từ chất dịch đố kỵ, hay từ nước dãi của lũ hèn nhát!

—Cái thứ tình bạn làm tê liệt con người đang bao bọc lấy anh

Thì giống y như một chiếc cổ áo kiểu Ý để hở rộng,

Lững lờ trôi quanh cổ anh theo mốt của phụ nữ;

Người ta có thể thấy thoải mái như thế đấy,—nhưng dáng điệu lại kém phần kiêu hãnh biết bao!

Vương miện trên đầu, chẳng cần chỗ dựa hay sự o ép nào,

Cứ thế ngả nghiêng sang trái, sang phải, đủ mọi hướng. Còn ta, khi ôm lấy

Sự căm hận mà nàng ban tặng,—thứ nếp gấp cứng đờ, ngăn cấm mọi sự dễ dãi,

Chính là những nếp cổ áo được tinh bột cứng giữ cho cái đầu ngẩng thật cao;

Mỗi kẻ thù lại thêm một nếp gấp—một gờ nổi,

Là thứ vừa mang lại sự gò bó, lại vừa tôn thêm một vành hào quang rực rỡ;

Bởi vì lòng căm thù, cũng giống như chiếc cổ rún mà người Tây Ban Nha hay mặc,

Kẹp chặt lấy ta như một chiếc ê-tô, nhưng lại khung lấy ta tựa như một vầng hào quang!

LE BRET (sau một khoảng lặng, nắm lấy tay anh):

Cứ lớn tiếng kiêu ngạo và cay đắng đi!—Nhưng hãy thì thầm

Vào tai ta điều này thôi,—Nàng ấy không yêu anh!

CYRANO (với vẻ đầy xúc động):

Câm miệng!

(Christian vừa bước vào, hòa mình vào đám lính ngự lâm; chẳng ai thèm nói năng gì với anh ta; anh ta tự tìm một chỗ ngồi xuống cái bàn nơi Lise đang phục vụ.)