Cyrano, Le Bret.

CYRANO (với Le Bret):

Giờ cứ nói đi—ta đang nghe đây.

(Hắn đứng bên quầy hàng, đặt trước mặt mình trước tiên là chiếc bánh macaron):

Bữa chính!.. .

(rồi chùm nho):

Tráng miệng!.. .

(rồi cốc nước):

Rượu vang!.. .

(hắn ngồi xuống):

Thế là đủ! Và giờ thì vào bàn thôi!

À này! Ta đói lắm rồi, bạn tôi ơi, đói ngấu nghiến ấy chứ!

(vừa ăn):

Cậu vừa bảo gì nhỉ—?

LE BRET:

Lũ kẻ cả ưa hách dịch kia,

Nếu cứ nghe lời cậu, sẽ khiến cậu lú lẫn mất thôi!.. .

Hãy hỏi những người có óc phán đoán nếu cậu muốn biết

Hậu quả từ thói ngạo mạn tuyệt vời của cậu—

CYRANO (ăn nốt chiếc bánh macaron):

Lớn lắm chứ!

LE BRET:

Hồng y giáo chủ. . .

CYRANO (rạng rỡ):

Hồng y giáo chủ—cũng có mặt ở đó sao?

LE BRET:

Hẳn là ngài đã nghĩ. . .

CYRANO:

Thật độc đáo làm sao, có Chúa chứng giám!

LE BRET:

Nhưng mà. . .

CYRANO:

Ngài vốn là nhà văn. Chắc chắn ngài sẽ lấy làm thích thú

Khi thấy ta phá hỏng vở kịch của một đồng nghiệp.

LE BRET:

Cậu gây biết bao nhiêu là kẻ thù!

CYRANO (vừa ăn nho):

Cậu nghĩ tối nay ta đã kết thêm bao nhiêu kẻ thù?

LE BRET:

Bốn mươi, không ít hơn đâu, chưa tính mấy phu nhân.

CYRANO:

Cứ đếm mà xem!

LE BRET:

Đầu tiên là Montfleury gã thị dân, rồi đến De Guiche,

Ngài tử tước, Baro, cả Viện hàn lâm. . .

CYRANO:

Đủ rồi! Ta vui mừng khôn xiết!

LE BRET:

Nhưng những cách hành xử kỳ lạ này,

Rồi sẽ đưa cậu đi đến đâu? Hãy giải thích

Lối sống của cậu xem nào—mau lên!

CYRANO:

Ta từng lạc lối trong một mê cung—

Quá nhiều ngã rẽ khác nhau để lựa chọn;

Ta đã chọn. . .

LE BRET:

Đường nào?

CYRANO:

Ồ! Con đường đơn giản nhất đời. . .

Là quyết định phải thật tuyệt vời trong mọi chuyện!

LE BRET (nhún vai):

Tùy cậu vậy! Nhưng động cơ nào khiến cậu căm ghét

Montfleury đến thế—nào, nói ta nghe xem!

CYRANO (đứng bật dậy):

Gã Silenus bụng bự, thô lỗ kia,

Đến nay vẫn tưởng mình là một mối đe dọa—

Một hiểm họa cho tình yêu của các mỹ nhân,

Và trong lúc lắp bắp đọc thoại trên sân khấu,

Lại đưa tình liếc mắt nhìn các lô ghế—đúng là con cóc nhái giương mắt!

Ta căm ghét gã kể từ cái tối gã dám cả gan

Hướng ánh mắt về phía nàng... Ta có cảm giác như thấy

Một con sên nhớp nhúa đang bò trườn trên cánh hoa!

LE BRET (sửng sốt):

Cái gì? Sao cơ? Lẽ nào. . .?

CYRANO (cười cay đắng):

Rằng ta cũng biết yêu ư?. . .

(Đổi giọng, nghiêm trang):

Ta đang yêu.

LE BRET:

Và ta có thể biết...?. . .Cậu chưa từng hé môi...

CYRANO:

Thôi nào, hãy suy ngẫm mà xem! Niềm hy vọng mong manh được

Yêu thương, dẫu chỉ bởi một vị phu nhân bất hạnh kém duyên nào đó,

Đã vĩnh viễn bị chiếc mũi này tước đoạt mất rồi;

—Cái chiếc mũi dài ngoẵng, dẫu ta đi đến bất cứ đâu,

Vẫn cứ thò ra trước mặt ta cả một dặm;

Nhưng ta vẫn có quyền yêu—và yêu ai? Định mệnh đã an bài

Rằng ta yêu người đẹp nhất—nào còn có thể khác được sao?

LE BRET:

Người đẹp nhất ư?. . .

CYRANO:

Phải, người đẹp nhất trên đời này,

Lộng lẫy nhất—thanh tao nhất—mái tóc vàng rực rỡ nhất!

LE BRET:

Nàng là ai vậy?

CYRANO:

Nàng là một mối hiểm họa chí tử,

Hoàn toàn vô tình—đầy rẫy vẻ quyến rũ tự nhiên,

Tựa như đóa hồng thơm ngát—một cái bẫy của tạo hóa,

Nơi thần Tình ái đang ẩn mình phục kích sau những cánh hoa!

Kẻ nào từng ngắm nụ cười của nàng là kẻ đã thấu hiểu sự hoàn mỹ,

—Từng cử chỉ bất cẩn đều thấm đượm tinh hoa của sự duyên dáng,

Tựa như một vị thần ẩn hiện trong mỗi hành động lơ đễnh;

Ngay cả thần Vệ nữ cũng chẳng thể bước lên chiếc vỏ sò lướt sóng,

Kiêu sa bằng cách nàng bước vào chiếc kiệu tay của mình,

Và nữ thần Diana cũng chẳng tài nào phóng nhanh qua những khu rừng xuân nở hoa,

Thanh thoát được như Nương tử của ta sải bước trên những viên đá đường phố Paris!...

LE BRET:

Chà chà! Mọi chuyện rõ mồn một rồi!

CYRANO:

Rõ như mạng nhện ấy chứ!

LE BRET:

Là em họ cậu, nàng Madeleine Robin phải không?

CYRANO:

Là Roxane!

LE BRET:

Chà, thế thì càng tốt chứ sao! Hãy thổ lộ với nàng đi!

Chính tối nay nàng đã chứng kiến khoảnh khắc huy hoàng của cậu ở đây!

CYRANO:

Hãy nhìn kỹ vào mặt ta đây—rồi nói cho ta hay, với niềm hy vọng nào

Cái khối u quái gở này có thể truyền cảm hứng cho trái tim ta?

Ta không tự lừa dối bản thân bằng những ảo tưởng—nhưng

Đôi khi ta thật yếu đuối: vào những giờ phút chập choạng tối

Ta bước vào một khu vườn xinh xắn ngào ngạt hương thơm;

Với cái mũi quỷ quái xấu xí tội nghiệp của mình

Ta hít hà hương vị mùa xuân—dưới ánh trăng bạc

Ta trông thấy một hiệp sĩ nào đó—tay dắt một phu nhân,

Và thầm nghĩ: “Ước gì ta cũng được thảnh thơi dạo bước dưới ánh trăng

Cùng với người thương bên cạnh thế này!”

Ý nghĩ bay bổng đến cõi ngất ngây... Ồ, sự rơi tõm bất ngờ!

—Bóng chiếc mũi của ta hắt lên tường!

LE BRET (âu yếm):

Bạn tôi ơi!. . .

CYRANO:

Bạn tôi ơi, có những lúc thật khó khăn, thật cay đắng biết bao,

Khi cảm nhận được sự cô độc—cùng nét mặt kém duyên của chính mình. . .

LE BRET (nắm lấy tay hắn):

Cậu đang khóc đấy à?

CYRANO:

Không, không bao giờ! Thử nghĩ xem, thật trớ trêu làm sao

Khi một giọt nước mắt lăn dài qua chiếc mũi này!

Chừng nào còn làm chủ được bản thân, ta nhất định không bao giờ

Để cho sự thiêng liêng của những giọt nước mắt—vẻ đẹp của chúng

Phải kết duyên với một thứ thô tục kỳ cục tầm thường như thế.

Không gì trang nghiêm và cao cả hơn giọt nước mắt;

Và ta không muốn dùng tiếng khóc của mình để biến

Cảm xúc trang nghiêm mà giọt nước mắt gợi lên thành trò cười!

LE BRET:

Đừng buồn rầu nữa! Tình yêu là gì chứ?—chỉ là một trò may rủi của Thần Vận mệnh!

CYRANO (lắc đầu):

Trông ta có giống Caesar đi chinh phục Cleopatra không?

Hay một Titus dám mơ tưởng đến Berenice?

LE BRET:

Sự dũng cảm và tài trí của cậu thì sao!—Ngay cả cô bé

Vừa nãy đem đồ ăn thức uống cho cậu,

Ánh mắt con bé cũng đâu có ghê tởm cậu—cậu thừa thấy điều đó mà!

CYRANO (chợt suy ngẫm):

Đúng thế thật!

LE BRET:

Vậy thì sao chứ?. . .Chính ta đã thấy tận mắt Roxane

Trắng bệch cả người khi chăm chú theo dõi trận đấu gươm.

CYRANO:

Trắng bệch ư?

LE BRET:

Trái tim và tâm hồn nàng đã sớm bị chinh phục rồi!

Hãy thử liều một phen xem sao!

CYRANO:

Để rồi nàng chế giễu gương mặt ta ư?

Đó là điều duy nhất trên đời này khiến ta sợ hãi!

NGƯỜI GÁC CỔNG (dẫn một ai đó đến gặp Cyrano):

Thưa ngài, có người muốn gặp ngài. . .

CYRANO (trông thấy bà vú nuôi):

Chúa ơi! Mụ vú nuôi của nàng!