[Họa ngoại âm] Năm 200 Công nguyên, lịch sử đẩy một người trẻ tuổi mới mười tám tuổi lên đầu sóng ngọn gió của thời đại quần hùng tranh giành, cậu ta một tay tiếp nhận cơ nghiệp do cha và anh trai gầy dựng, đồng thời phát dương quang đại nó, người này chính là Tôn Quyền. Từ khi tiếp nhận cơ nghiệp Giang Đông, tố chất cá nhân và chiến lược chính trị mà Tôn Quyền thể hiện đã khiến các tập đoàn quân phiệt khác không dám hành động thiếu suy nghĩ. Tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng, một trong những yếu tố thành công của Tôn Quyền là ôm hoài bão lớn nhưng không lộ phong mang, vào thời khắc quan trọng có thể xem thời xét thế, co được giãn được. Nhưng chỉ có những điều này thôi thì vẫn chưa đủ để Tôn Quyền độc chiếm Giang Đông, hình thành cục diện chân vạc thế ba. Tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng, Tôn Quyền còn có sức hút khác biệt so với Tào Tháo và Lưu Bị, đó chính là cách dùng người của ông ta. Vậy Tôn Quyền dùng người như thế nào? Cách dùng người của ông ta có gì khác biệt so với Tào Tháo, Lưu Bị và Gia Cát Lượng?

Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại Bách gia giảng đàn, sẽ cùng quý vị thưởng thức một cách đặc sắc mục Bình Tam Quốc với chủ đề "Tình trời hận biển".

Mọi người đều biết, Tam Quốc là một thời đại phong vân hội tụ, nhân tài lớp lớp xuất hiện, các nhà lãnh đạo chủ chốt của Tam Quốc cũng đều biết dùng người, Tôn Quyền không ngoại lệ, hơn nữa theo tôi thấy, khả năng dùng người của Tôn Quyền có lẽ chỉ đứng sau Tào Tháo. Vậy Tôn Quyền biết dùng người như thế nào? Ông ta nắm rõ như lòng bàn tay ngay cả nhân tài của nước khác, nhân tài nước khác ông ta cũng muốn dùng cho chính mình. Tỷ như, chúng ta từng nói với mọi người, Tôn Quyền đã đoán chắc rằng sau khi Gia Cát Lượng qua đời, Dương Nghi và Ngụy Diên thế nào cũng sẽ đánh nhau, vậy lời này Tôn Quyền nói với ai? Nói với Phí Vĩ. Chúng ta đều biết sau khi Gia Cát Lượng nắm quyền, liền khôi phục mối quan hệ đồng minh giữa hai nước Ngô - Thục, hai bên cũng cử sứ tiết qua lại lẫn nhau. Vậy lần đầu tiên Phí Vĩ đi sứ nước Ngô, liền có một chuyện rất thú vị. Lúc đó Tôn Quyền theo lệ bày tiệc lớn, đãi khách đến, tiếp phong mà, đây cũng là thói quen của người Trung Quốc, người đến thì phải tiếp phong, người đi thì phải tiễn hành, phải không. Tiệc đã bày xong, Tôn Quyền liền nói với mọi người, lát nữa lúc Phí Vĩ bước vào, đừng để ý đến y, cứ ăn đồ của mọi người đi, mọi người đều nói vâng. Vậy sau khi Phí Vĩ bước vào, tất cả mọi người đều đang ăn đồ, không ai thèm chào hỏi y cả, chỉ có Tôn Quyền đứng dậy, chào hỏi Phí Vĩ: "Tiên sinh vất vả rồi, tiên sinh khỏe chứ". Phí Vĩ vừa thấy, lập tức ứng khẩu đọc một bài thơ: "Phượng hoàng lai tường, kỳ lân thổ bộ, lư la vô tri, phục thực như cố." Nghĩa là sau khi phượng hoàng đến, kỳ lân lập tức không ăn đồ nữa, ra đón tiếp, còn lừa, ngựa, la thì không hiểu chuyện, vẫn cứ đứng đấy ăn cỏ như cũ. Làm như vậy khiến cho Tôn Quyền ngược lại thành ra mất mặt đúng không. Lúc này Gia Cát Khác đứng dậy, cũng ứng khẩu đọc một bài thơ, ý này đại khái là muốn nói, chúng ta trồng một cây ngô đồng, là để đón phượng hoàng, không biết từ đâu bay đến một con chim sẻ, nó tự xưng là cái gì mà đến bay lượn, lấy một cái ná thun bắn một phát, bắn nó đi cho rồi, thế này coi như huề nhau. Đây cũng là chuyện thường xảy ra trong lịch sử ngoại giao hai nước Ngô - Thục lúc bấy giờ, chính là sau khi hai nước Ngô - Thục khôi phục đồng minh, thì phải thường xuyên cử sứ giả qua lại, thế nhưng đánh nhau thì không đánh nữa, võ đấu không làm nữa, văn đấu vẫn phải làm một chút. Tỷ như có một lần, nước Thục có một sứ giả đến nước Ngô, thái độ cũng cực kỳ thế nào đó, nước Ngô có một người tên là Tiết Tông, liền đi mời rượu, mời đến trước mặt sứ giả nước Thục liền nói, có biết chữ "Thục" của nước các ông giảng thế nào không? Nói cho các ông biết nhé, có chữ khuyển thì là chữ độc, thêm một bộ truy (phản khuyển) bên cạnh, thì đọc là chữ "độc" phồn thể; không có chữ khuyển thì là "thục", không có chó thì gọi là thục; hoành mục cẩu thân, chữ "mục" (mắt) nằm ngang ra, ở dưới là một thân thể chữ cẩu; trùng nhập kỳ trung, chính là sâu chui vào trong đó, đây chính là Thục của các ông đây. Bọn họ thường hay trêu ghẹo mấy mẩu chuyện nhỏ kiểu này, cái này chỉ có thể nghe như những giai thoại thú vị, không phải là nội dung chính thức của đàm phán. Tôi tin rằng lúc hai nhà đàm phán, còn có rất nhiều cuộc đối thoại đặc sắc, cho nên Tôn Quyền rất ngưỡng mộ Phí Vĩ, lúc Phí Vĩ đi, Tôn Quyền nói với y rằng, tiên sinh đức cao vọng trọng, tài đức vẹn toàn, là một nhân tài hiếm có, nhất định có thể làm rường cột cho triều đình nhà Thục, tiên sinh nhất định sẽ trở thành trụ cột của nước Thục, lần này tiên sinh trở về, e là rất khó gặp lại nữa. Bởi vì ông ta biết, Phí Vĩ là một người rất quan trọng, lưu luyến không rời, liền lấy ra một thanh bảo đao mang theo bên người, tặng cho Phí Vĩ. Việc này là một tình cảm rất nặng, bạn biết đấy, quân nhân tặng vũ khí cho nhau, là tình cảm rất nặng rất nặng. Chúng ta đôi khi nhìn một trận chiến, hai quân giao chiến đánh vô cùng anh dũng, đánh một trận hòa, sắp đình chiến, sắp hòa đàm rồi, các tướng lĩnh hai bên rất có thể mình đầy bụi đất, mình đầy khói súng, mình đầy máu tươi, thậm chí mình đầy vết thương, bước lên trước, nói với tướng lĩnh đối phương rằng, huynh đệ, là một trang nam tử, sau đó cởi kiếm và đao xuống, lần sau trên chiến trường chúng ta lại gặp lại, một loại tình cảm vô cùng sâu nặng. Trung Quốc có câu cổ ngữ rằng bảo đao tặng liệt sĩ, hàng bán cho kẻ sành, huống hồ là nguyên thủ của một quốc gia, đem tặng cho sứ thần nước ngoài, huống hồ vật được tặng lại là bảo đao mang theo bên người của chính mình, bên trong điều này chứa đựng sự kính trọng, ngưỡng mộ, tin tưởng, rất nhiều rất nhiều thông tin. Từ đây chúng ta cũng có thể nhìn ra một điểm, nhìn ra cái gì nhỉ? Đặc trưng dùng người của Tôn Quyền, hay nói cách khác đặc điểm dùng người của Tôn Quyền là gì? Dùng tình cảm để cảm hóa người khác.

[Họa ngoại âm] Thời đại Tam Quốc quả thực phong vân hội tụ, nhân tài lớp lớp xuất hiện, việc Tôn Quyền dùng tình cảm cảm hóa người khác và Tào Tháo dùng nhân tài duy tài thị cử, đều có vị giác khát khao hiền tài như khát nước, cho nên từ một ý nghĩa nào đó mà nói, thời đại Tam Quốc cũng là một thời đại tranh giành nhân tài, chiến tranh giữa ba nước Ngụy - Thục - Ngô, cũng là một cuộc chiến tranh giành nhân tài. Mà nhìn toàn cảnh ba nước Ngụy - Thục - Ngô, nước nào mà không hạ mình chiêu hiền đãi sĩ, thu nạp rộng rãi nhân tài, thế nhưng tám tiên qua biển, mỗi người một vẻ, Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền, Gia Cát Lượng, trong việc đối xử với hiền tài khác nhau một trời một vực, vậy bọn họ mỗi người đều dùng người như thế nào đây?

Tôi vừa nói rồi, Tam Quốc là một thời đại nhân tài lớp lớp xuất hiện, các nhà lãnh đạo chủ chốt của Tam Quốc cũng đều là những người biết dùng người, nhà lãnh đạo chủ chốt mà tôi nói là bốn người, Tào Tháo, Tôn Quyền, Lưu Bị, Gia Cát Lượng. Tại sao phải tính cả Gia Cát Lượng vào? Bởi vì Gia Cát Lượng tuy không phải là quốc quân, nhưng ông ta là hạt nhân lãnh đạo trên thực tế ở giai đoạn sau của chính quyền Thục Hán. Vậy cách dùng người của bốn người này, nếu chúng ta đem ra so sánh, có đặc điểm gì? Tôi có tổng kết 12 chữ: Tào dĩ trí, Quyền dĩ tình, Bị dĩ nghĩa, Lượng dĩ pháp. Chính là Tào Tháo dùng người chủ yếu dựa vào trí tuệ, Tôn Quyền dùng người dựa vào tình cảm, Lưu Bị dùng người dựa vào nghĩa khí, Gia Cát Lượng dùng người dựa vào pháp trị. Đặc điểm của Gia Cát Lượng là trị quốc bằng pháp luật, chính là nếu chúng ta làm bảng xếp hạng, pháp trị Gia Cát Lượng đứng đầu. Theo ghi chép trong sử sách, thời đại của Gia Cát Lượng, trong chính quyền của ông ta là quan lại không dung túng kẻ gian, lòng người ai nấy tự răn mình, mọi người đều quên đi bản thân. Có ý nghĩa gì? Chính là trong chính quyền không có quan tham nhũng, mỗi người đều làm việc vô cùng chăm chỉ, mỗi người đều làm việc một cách quên mình, tại sao? Chỉ vì Gia Cát Lượng trị Thục bằng pháp luật, hơn nữa làm được sự công khai, công bằng, chính trực. Từ ý nghĩa này mà nói, chính quyền của Gia Cát Lượng giống chính quyền nhất. So sánh mà nói, chính quyền của Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền đó thì sao, trong giai đoạn đầu của họ, không giống chính quyền cho lắm, điều này cũng có thể thông cảm được, bởi vì ba người Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền đều có một quá trình từ nhỏ đến lớn, từ không đến có như thế này, trong giai đoạn đầu của họ là Mạc phủ tướng quân, giai đoạn sau mới biến thành triều đình đế vương. Mà Mạc phủ tướng quân thì về mặt chế độ pháp lý, không thể nào hoàn thiện, đầy đủ như chính quyền chính quy sau này, nó mang theo cái đặc điểm khởi nghiệp thuở ban đầu ấy, cộng thêm đặc trưng cá nhân của họ nữa, cho nên quan điểm của tôi là Mạc phủ tướng quân của Tào Tháo có hơi giống salon, Tào dĩ trí, Tào Tháo là dựa vào trí tuệ để dùng người, xung quanh ông ta cũng toàn là những người cực kỳ thông minh, người thông minh ở chỗ Tào Tháo nhiều đến mức đếm không xuể, mọi người tụ tập lại với nhau, ngồi bàn đạo lý, đàm đạo trời đất, giống như một salon vậy. Lưu Bị thì coi trọng nghĩa khí, động một chút là ăn chung một mâm, ngủ chung một giường, nói chuyện nghĩa khí huynh đệ, cho nên Mạc phủ của Lưu Bị hơi giống bang phái, giống như các bang phái trong giang hồ, hơn nữa tôi thấy hơi giống Cái bang. Vậy Mạc phủ của Tôn Quyền giống cái gì? Giống gia đình, bạn nhìn trong Mạc phủ của Tôn Quyền đó, Trương Chiêu — chú,Trọng Phụ (trọng phụ — cha nuôi/chú). Hơn nữa thời Tôn Sách, Trương Chiêu chính là trọng phụ mà. Chu Yêu thì sao? Chu Yêu giống anh trai, giống như anh cả, Chu Yêu và Tôn Sách bằng tuổi nhau, nhỏ hơn Tôn Sách một tháng, hơn nữa lại lớn lên cùng Tôn Sách, người Bắc Kinh gọi là bạn từ thưở nhỏ, hơn nữa sau khi tiếp quản, phu nhân họ Ngô là mẹ của Tôn Quyền, còn đặc biệt dặn dò Tôn Quyền phải coi y như anh trai, Chu Yêu chính là anh trai. Mà Chu Yêu và Lỗ Túc thì sao, lại là huynh đệ, Lỗ Túc và Lã Mông thì sao, cũng là huynh đệ, Lỗ Túc và Lã Mông là đến tận sảnh bái lạy mẹ của nhau, đã bái mẹ của đối phương rồi, coi như là huynh đệ rồi. Hơn nữa lúc Lỗ Túc đến cái nơi này của Tôn Quyền, sau khi đi đến Mạc phủ của Tôn Quyền, Tôn Quyền đã tặng áo, tặng chăn, tặng màn chống muỗi, tặng vật dụng trong nhà cho mẹ của Lỗ Túc, giống như một người cháu đối với thím vậy, chính là cái cảm giác như thế. Cho nên Lã Mông và Lỗ Túc là huynh đệ, Lỗ Túc và Chu Yêu là huynh đệ, Chu Yêu và Tôn Quyền là huynh đệ, đây là cái gì? Chuỗi huynh đệ.

[Họa ngoại âm] Cách dùng người của Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền hoàn toàn khác nhau, tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng trong Tam Quốc, sự giỏi dùng người của Tôn Quyền chỉ đứng sau Tào Tháo, cho nên ông ta có thể quy tụ nhân tài, ngay cả Gia Cát Lượng khi nhắc đến lý do tại sao không lật mặt với Đông Ngô, một trong những lý do là nhân tài xung quanh Tôn Quyền tề tựu một nhà, trên dưới đồng tâm hiệp lực. Không những thế, nhân tài dưới tay Tôn Quyền còn kéo dài không dứt, ví dụ như võ tướng, sau Chu Yêu có Lỗ Túc, sau Lỗ Túc có Lã Mông, sau Lã Mông còn có Lục Tốn, hơn nữa năng lực trình độ của họ một chín một mười. Vậy tại sao tập đoàn Đông Ngô lại có thể có sức ngưng tụ như vậy? Tôn Quyền rốt cuộc biết dùng người thế nào?

Trên thực tế, Tôn Quyền và bề tôi của ông ta cũng thân thiết như anh em, thân thiết như ruột thịt. Có bằng chứng không? Có, ba bằng chứng. Thứ nhất, Chu Yêu. Chúng ta đều biết, tổng chỉ huy trận Xích Bích là Chu Yêu, đánh cho Tào Tháo tơi bời hoa lá, Tào Tháo sau khi trở về liền phát hiện ra, Chu Yêu là một nhân tài hiếm có, liền tính toán lôi kéo Chu Yêu về phía mình, để cho mình dùng. Vậy thì phải cử du thuyết khách tới, cử ai đến đây? Tưởng Cán. Thời gian vào lúc nào? Kiến An năm thứ quái gì đó, chính là năm thứ quái gì sau trận Xích Bích. Lúc này Tưởng Cán đã đến đại doanh của Chu Yêu, cho nên Tưởng Cán không thể nào trộm sách được, ông ta sau trận Xích Bích mới đi mà. Vậy tại sao Tào Tháo lại chọn Tưởng Cán? Bởi vì Tưởng Cán là người quận Cửu Giang, Chu Yêu là người quận Lư Giang, Lư Giang và Cửu Giang cùng thuộc Dương Châu, không phải thành phố Dương Châu tỉnh Giang Tô hiện nay của chúng ta đâu, là khái niệm Đại Dương Châu. Cho nên Tưởng Cán và Chu Yêu coi như là đồng hương, đồng hương gặp đồng hương, hai mắt đẫm lệ, cộng thêm con người Tưởng Cán này, thứ nhất là soái ca, tướng mạo cực kỳ đẹp trai, Chu Yêu cũng là soái ca, soái ca đi thuyết phục soái ca thì tương đối hợp gu. Thứ hai, tài ăn nói của Tưởng Cán cực kỳ tốt, tài biện luận không chê vào đâu được, độc bộ giữa vùng Giang Hoải, ở nơi đó, không ai có thể ăn nói giỏi hơn ông ta, tương đương với MC nổi tiếng đài trung ương của chúng ta vậy. Cử Tưởng Cán đi, Tưởng Cán đến nơi của Chu Yêu, Chu Yêu đứng ở cửa đại doanh cười ha hả, ây da, Tử Tự huynh à, lặn lội xa xôi vượt sông hồ mà đến, e là đến làm du thuyết khách cho Tào Mạnh Đức chứ gì, vừa gặp mặt đã vạch trần rồi. Tưởng Cán sửng sốt, cái này cái này, Công Cẩn huynh, đây là lời gì vậy, đây chẳng phải là đồng hương đến thăm đồng hương hay sao, sao huynh lại đi lừa ta chứ? Chu Yêu nói không phải làm du thuyết khách sao, được rồi, cho ế ba ngày. Chu Yêu nói ta công vụ bận rộn, huynh ở đây ở lại ba ngày trước đã, ba ngày sau, Chu Yêu quay lại gặp Tưởng Cán, mở rộng cửa đại doanh, mở rộng kho lược, duyệt nghiệm quân đội, xem xong hết rồi, bày tiệc lớn, sau đó nói với Tưởng Cán những lời thế này, Chu Yêu nói một đấng nam nhi đại trượng phủ, sống ở trên đời này điều đắc ý nhất khiến cho hắn vui mừng nhất, là cái gì? Là gặp được một vị quân chủ tốt, tốt đến mức độ nào? Chu Yêu nói "ngoại thác quân thần chi nghĩa, nội kết cốt nhục chi ân, ngôn hành kế từ, họa phúc cộng chi". Ông ta nói một người đàn ông, nếu tìm được một vị quân chủ như thế này, nhìn bề ngoài là quân thần, trên thực tế là huynh đệ, là cốt nhục mà, nói cho huynh biết nhé, dù cho Tô Tần, Trương Tương, Lịch Thực Kỳ có sống lại, đến làm du thuyết khách, thì Chu Yêu ta cũng sẽ xoa lưng hắn, đẩy hắn trở về. Tưởng Cán rất biết điều, Tưởng Cán cái gì cũng không nói, cười cười: "Uống rượu, uống." Uống rượu xong trở về báo cáo với Tào Tháo rằng, người này không lay chuyển được, đây là một ví dụ.

Thứ hai là Chu Thái. Chu Thái là người mà lần trước chúng ta đã nói qua, chính là một thành viên trong số các tướng lĩnh Hoài Tứ, nhưng Chu Thái xuất thân nhà nghèo hèn, địa vị tương đối thấp. Năm Kiến An thứ mười tám, Tôn Quyền bổ nhiệm Chu Thái làm tổng chỉ huy tuyến đầu ở cửa Nhu Tư, hay còn gọi là tư lệnh thú vệ, trấn giữ cửa Nhu Tư, để Chu Nhiên và Từ Thịnh hai người làm phó thủ cho ông ta. Chu Nhiên và Từ Thịnh này là không phục, Tôn Quyền cũng biết hai người họ sẽ không phục, thế là Tôn Quyền bèn mượn danh nghĩa đi tuần thị, đích thân đến cửa Nhu Tư, sau đó bày tiệc lớn, khoản đãi các tướng lĩnh của mình. Tôn Quyền tự mình đứng dậy cầm vò rượu, lần lượt rót rượu, rót rượu đến trước mặt Chu Thái, Tôn Quyền nói, Chu tướng quân, xin hãy cởi áo ra. Chu Thái không hiểu chuyện gì xảy ra, vâng lệnh cởi áo xuống, kết quả tất cả mọi người đều ngẩn ngơ trợn tròn mắt, bởi vì trên người Chu Thái chi chít vết thương, mình mẩy không còn chỗ nào lành lặn. Tôn Quyền nói, Chu tướng quân, vết sẹo này là thế nào vậy? Chu Thái nói đây là mạt tướng bị thương trong trận chiến nào đó. Ồ, thế còn vết sẹo này? Đây là mạt tướng bị thương trong trận chiến nào đó. Thế còn vết này? Đây là một trận chiến khác của mạt tướng. Thế còn vết này? Đây là một trận chiến khác nữa của mạt tướng. Vết sẹo để lại qua từng trận chiến, có bao nhiêu vết sẹo, thì đã tham gia bấy nhiêu trận chiến. Lúc này Tôn Quyền khóc, ông ta nắm lấy cánh tay Chu Thái, gọi tên tự của Chu Thái mà rằng: Ấu Bình à Ấu Bình, ngươi vì cô huynh đệ mà xông pha chiến trận, là liều cả tính mạng đấy, sao Tôn Quyền ta lại có thể không đối đãi với khanh bằng ân tình cốt nhục chứ? Sao ta lại có thể không coi ngươi là anh em ruột thịt cốt nhục của ta chứ? Sao ta lại có thể không ủy thác binh mã tư trọng (xe cộ quân lương) cho ngươi chứ? Đừng vì ngươi xuất thân hàn vi mà cảm thấy tự ti hổ thẹn, nói cho ngươi biết, cô cùng ngươi vinh nhục có nhau, hoạn nạn có nhau, ta Tôn Quyền chính là hậu thuẫn lớn của ngươi. Tất cả mọi người đều cảm động, tất cả mọi người đều tâm phục khẩu phục, đây là ví dụ thứ hai.

Ví dụ thứ ba, Gia Cát Cẩn. Lúc diễn ra trận Di Lăng, có người đến cáo giác Gia Cát Cẩn, bởi vì Gia Cát Cẩn là anh ruột của Gia Cát Lượng, có người liền nói, Gia Cát Cẩn này thông điệp với nước ngoài, có qua lại với Gia Cát Lượng. Tiếng gió này thổi rất lớn, làm cho tổng chỉ huy tuyến đầu lúc bấy giờ là Lục Tốn cũng ngồi không yên, Lục Tốn viết thư cho Tôn Quyền nói, chủ công à việc này, ngài nhất định phải đứng ra minh oan một chút, tôi tin tưởng Gia Cát Cẩn, nhưng bàn tán nhiều quá rồi thì đây là một vấn đề đấy. Tôn Quyền viết một bức thư cho Lục Tốn, nói ngươi yên tâm, ta và Tử Du (chính là Gia Cát Cẩn), ta và Tử Du tình thâm như cốt nhục, hơn nữa ta và Tử Du qua lại nhiều năm, ta hoàn toàn hiểu rõ con người này, đặc điểm của người này là không hợp đạo lý thì không làm, không hợp nghĩa lý thì không nói. Ta nói cho ngươi hay, năm xưa lúc Khổng Minh tiên sinh đi sứ nước Ngô, cô đã muốn lôi kéo Khổng Minh tiên sinh về rồi (lại là một màn đào góc tường), cô đã đi nói với Tử Du rằng, em theo anh là chuyện thiên kinh địa nghĩa mà, đã là anh ở Giang Đông, thì em cũng nên đến Giang Đông chứ, chỉ cần Khổng Minh tiên sinh đồng ý, ta sẽ viết một bức thư gửi Lưu Huyền Đức, giải thích rõ ràng. Ngươi nói Tử Du trả lời thế nào, Tử Du nói, em trai đã theo Lưu Huyền Đức rồi, thì sẽ không thay đổi đâu, giống như ta Gia Cát Cẩn sẽ không đầu quân cho Lưu Huyền Đức vậy. Ngươi xem, ông ta là con người như thế, hoàn toàn có thể yên tâm, cho nên Tôn Quyền dùng tình cảm để cảm hóa người khác. Đương nhiên tôi không loại trừ trong này Tôn Quyền có thành phần làm ra vẻ, ví dụ như ông ta đối với Chu Thái, đó chính là một màn biểu diễn, điều này cũng có thể nói như vậy, là biểu diễn cho mọi người xem, nhưng cũng không loại trừ trong đó có nội dung chân thật, ông ta đem tình cảm chân thật biểu diễn ra ngoài, coi như một loại thủ đoạn chính trị, vậy cái này nên nói là vô cùng cao minh. Trên thực tế có rất nhiều người, chính là bị tình cảm chân thật của Tôn Quyền làm cảm động, mà đến đầu quân cho Tôn Quyền, ví dụ như Phan Tuấn. Phan Tuấn vốn dĩ là người dưới tay Lưu Bị, nhưng hình như không được Lưu Bị trọng dụng cho lắm, làm một chức quan nhỏ, cùng Quan Vũ trấn thủ Kinh Châu. Vậy sau khi Quan Vũ đánh mất Kinh Châu, những quan lại Kinh Châu của Lưu Bị đó đều đầu hàng Tôn Quyền, duy chỉ có Phan Tuấn là không đầu hàng, Phan Tuấn nói ta bị bệnh rồi, ông ta không đi gặp Tôn Quyền, nằm ở nhà. Tôn Quyền nghe báo cáo liền nói, Phan Tuấn bị bệnh, vậy chúng ta mang một chiếc giường bệnh qua đi. Liền cử người khiêng một chiếc giường, đến nhà Phan Tuấn, mời Phan tiên sinh lên giường, khiêng đến chỗ Tôn Quyền. Phan Tuấn vẫn không gặp, Phan Tuấn vùi đầu vào giường, bắt đầu khóc, khóc đến đầm đìa nước mắt, không thể kiềm chế được. Lúc này Tôn Quyền liền bước đến trước mặt ông ta, dùng lời lẽ nhỏ nhẹ nói chuyện với ông ta, giảng giải cho ông ta đạo lý tại sao nên quy thuận. Tôn Quyền vừa nói, Phan Tuấn vừa khóc, Tôn Quyền liền bảo người đâu, lấy khăn mặt tới, lau nước mắt cho Phan tướng quân. Đến lúc này, Phan Tuấn thật sự chịu hết nổi rồi, xuống giường, bái lạy Tôn Quyền, quy thuận Tôn Quyền. Cho nên cách dùng người của Tôn Quyền, ông ta quả thực dùng tình cảm để cảm hóa người khác, nhưng chúng ta phải nói rõ với mọi người, đây là giai đoạn đầu, giai đoạn trước của Tôn Quyền.

[Họa ngoại âm] Tiên sinh Dịch Trung Thiên vừa rồi nhắc đến, trong phương diện dùng người Tôn Quyền dốc hết mười phần nhiệt tình và chân tâm của mình, quy tụ từng vị nhân tài, có thể nói Tôn Quyền không câu nệ một khuôn phép nào, duy tài mà dùng, thậm chí đối với một số người xuất thân thấp kém, Tôn Quyền không nhìn môn đố, không màng thân phận, ông ta đều có thể dùng người theo đúng năng lực, để ai nấy đều phát huy hết khả năng. Thế nhưng đáng tiếc là những ưu điểm này của Tôn Quyền, đều thể hiện ở những năm tuổi trẻ và giai đoạn đầu của ông ta, bước vào tuổi xế chiều Tôn Quyền lại là một diện mạo khác. Vậy Tôn Quyền lúc tuổi xế chiều là một người như thế nào?

Tôn Quyền đến tuổi xế chiều, đến giai đoạn sau đừng nói là không còn tình cảm cốt nhục gì với bầy tôi nữa, ngay cả con ruột của chính ông ta, cũng đã chẳng còn tình cảm gì để nói nữa rồi. Chúng ta hãy nhìn vào mấy người con trai của Tôn Quyền nhé, Tôn Quyền tổng cộng có bảy người con trai, người con trai đầu tiên tên là Tôn Đăng, ông ta là thái tử đời đầu tiên của Tôn Quyền, năm ba mươi ba tuổi thì qua đời, người này coi như là chết già, thế nhưng ông ta làm thái tử rất không vui vẻ, bây giờ không có thời gian để nói về ông ta. Người con trai thứ hai thì sao, tên là Tôn Lự, năm hai mươi tuổi cũng qua đời, người này cũng coi như là chết già. Người con trai thứ ba tên là Tôn Hòa, người con trai thứ tư tên là Tôn Bá. Tôn Hòa là thái tử đời thứ hai của Tôn Quyền, sau khi Tôn Đăng qua đời, chẳng phải đứa con thứ hai là Tôn Lự cũng qua đời rồi sao, vậy thì để đứa con thứ ba là Tôn Hòa làm thái tử. Tôn Hòa làm thái tử này rồi thì sao, lại gây sự với đứa con thứ tư là Tôn Bá. Tại sao vậy? Bởi vì Tôn Quyền vừa thích Tôn Hòa, ông ta lại vừa thích Tôn Bá, ông ta sắc phong Tôn Hòa làm thái tử, đồng thời lại sắc phong Tôn Bá làm Lỗ vương, mà lễ nghĩa đãi ngộ của hai người hoàn toàn không có sự khác biệt gì, kết quả là thế này liền náo loạn lên. Kết quả của việc náo loạn là Tôn Hòa bị phế truất, Tôn Bá bị giết, bị ban cho chết. Tại sao lại phế Tôn Hòa? Đạo lý rất đơn giản, trẫm vẫn còn đây, các ngươi không được náo loạn. Tại sao lại giết Tôn Bá? Đạo lý cũng rất đơn giản, trẫm không cho, ngươi không được cướp. Người con trai thứ năm tên là Tôn Phấn, Tôn Phấn sau này cũng bị giết, nhưng không phải do Tôn Quyền giết, mà là do người cháu họ Tôn Hạo của ông ta giết, chuyện này để sau hãy nói. Vậy người con trai thứ sáu tên là Tôn Hưu, người con trai thứ bảy tên là Tôn Lượng. Tôn Lượng là thái tử đời thứ ba sau Tôn Hòa, cũng là hoàng đế đời thứ hai sau Tôn Quyền, nhưng ông ta khá xui xẻo, mười tuổi lên ngôi hoàng đế, mười sáu tuổi đã bị người ta phế truất, bị quyền thần bên dưới phế truất, sau khi bị phế còn bị anh trai của ông ta, chính là lão lục Tôn Hưu giết chết. Bởi vì Tôn Hưu nối ngôi ông ta làm hoàng đế, làm hoàng đế đời thứ ba, vậy thì phải giết chết hoàng đế đời trước đi. Tôn Hưu còn được, Tôn Hưu cũng coi như là thọ chung chính tẩm tự mình chết. Thế nhưng sau khi Tôn Hưu chết, hoàng hậu của ông ta và hai người con trai của ông ta, lại bị Tôn Hạo giết chết. Tôn Hạo là ai vậy? Tôn Hạo chính là con trai của Tôn Hòa đó. Tôi ước chừng lúc này mọi người đã nghe đến mức lú lẫn rồi, cho nên tôi đã tổng kết lại thành bốn câu này: Cha giết con, anh giết em, cháu giết chú, tông thất giết hoàng tộc. Dù sao thì mọi người cứ nhớ lấy một điểm, họ Tôn giết họ Tôn, người nhà của bọn họ tự tàn sát lẫn nhau. Đây gọi là ân tình cốt nhục sao? Đây gọi là cốt nhục tương tàn, đây chính là gia đình.

Vậy còn triều đình thì sao? Nếu nói gia đình là cốt nhục tương tàn, thì triều đình chính là thống trị đặc vụ. Tôn Quyền lúc tuổi xế chiều thiết lập một chức quan, gọi là hiệu sự quan, hiệu sự quan này có rất nhiều tên gọi, làm gì vậy? Chính là thám thính xem thần dân đã làm những gì, đã nói những gì, ai qua lại với ai, sau đó báo cáo lên cho Tôn Quyền, nói toạc ra chính là đặc vụ chứ gì. Đặc vụ này cực kỳ hống hách, Tôn Quyền lại nghe theo lời bọn họ, không tin tưởng đại thần văn võ của mình, thậm chí còn dùng nhục hình ép cung tin theo. Tỷ như, trong số những hiệu sự quan này có một kẻ cuồng vọng nhất tên là Lã Nhất, Lã Nhất này liền nói với Tôn Quyền, có một người tên là Điêu Gia phỉ báng triều đình, Tôn Quyền lập tức tin tưởng, liền bắt giam vào ngục, sau đó tra khảo, sau đó lại còn hỏi những người có qua lại với Điêu Gia này rằng, các ngươi đều nghe thấy hắn phỉ báng triều đình phải không? Tất cả mọi người đều vì sợ hãi đặc vụ này, đều nói hắn ta nghe thấy, hắn ta nghe thấy rồi, hắn ta quả thực phỉ báng triều đình. Tra từng người từng người một, cuối cùng tra ra đến Thị Nghi, tên của người này hơi kỳ lạ, họ của ông ta là chữ "Thị" trong phải trái, chữ "Nghi" trong lễ nghi, tra đến Thị Nghi, Thị Nghi nói tôi không nghe thấy. Tôn Quyền nói sao lại có thể như vậy được, tất cả những người qua lại đều nghe thấy hắn ta phỉ báng triều đình, sao ngươi lại không nghe thấy chứ?! Lại hỏi, lại hỏi, Thị Nghi nói tôi vẫn không nghe thấy. Lại hỏi, lại hỏi, tôi vẫn không nghe thấy. Cuối cùng ép hỏi, Thị Nghi nói: Ấy da, đao đã kề vào cổ tôi rồi, việc gì tôi phải che chở cho tên đó chứ, đùa giỡn với cái đầu của chính mình à, tôi không nghe thấy chính là không nghe thấy chứ, nói năng theo thực tế thôi! Lúc này mới biết đây là vụ án oan. Vậy nếu không nhờ Thị Nghi giữ vững lập trường, chẳng phải một vụ án oan đã được tạo ra rồi sao?

Trên thực tế con người Tôn Quyền này, đến tuổi xế chiều gọi là thần kinh quá mẫn, nghi thần nghi quỷ, hỉ nộ vô thường, cho nên tùy bút "Tam Quốc sử thoại" của tiên sinh Nghiêm Lệnh mới nói rằng, có phải Tôn Quyền mắc bệnh mất trí nhớ tuổi già hay không? Câu nói này của tiên sinh Nghiêm Lệnh đương nhiên chỉ là nói đùa. Cho nên Trần Thọ nói con người Tôn Quyền có cái kỳ lạ của Câu Tiễn, đây là câu nói mang hàm ý kép, chính là lúc ông ta khởi nghiệp giai đoạn đầu, cái sự nhẫn nhục chịu đựng đó, cái sự giả vờ làm con cháu trước rồi mới làm bá vương sau, xem thời thế trước rồi sau đó mới thành tuấn kiệt, giống y như Câu Tiễn vậy. Đến tuổi xế chiều giết công thần, hoài nghi người của mình cũng giống y như Câu Tiễn. Hơn nữa Trần Thọ còn có đánh giá thế này về Tôn Quyền: Tính nhiều hiềm kỵ, quả vu sát lục,ký trăn nhiêm niên, di dĩ tư thậm. Có ý nghĩa gì? Chính là con người Tôn Quyền vốn dĩ là một kẻ lòng dạ đa nghi rất nặng, vốn dĩ là một kẻ dám giết người, đến tuổi xế chiều ông ta lại càng trở nên nghiêm trọng hơn, càng về già lòng đa nghi của ông ta càng nặng. Có người sẽ hỏi, trước đó nhiều tình cảm thế, dùng tình cảm để cảm hóa người khác như thế, sao đến tuổi xế chiều lại thành ra nông nỗi này? Điều này cũng không có gì kỳ lạ, lắm tình cảm ắt sẽ lắm nghi kỵ mà, ngươi nói người coi trọng tình cảm, có phải lòng nghi kỵ của hắn sẽ tương đối nặng hay không? Hắn cứ hoài nghi người mà hắn yêu thương liệu có phản bội lại chính mình hay không, cho nên tình trời thường đồng thời cũng là hận biển, cho nên sự thay đổi của Tôn Quyền là rất bình thường, mặc dù thay đổi rất dữ dội, và chính vì sự thay đổi này của Tôn Quyền vào tuổi xế chiều, ông ta lạnh nhạt với Trương Chiêu, ông ta bức tử Lục Tốn, vậy việc lạnh nhạt với Trương Chiêu và bức tử Lục Tốn lại là chuyện thế nào? Xin mời xem tập tiếp theo —— "Đời người lạnh ấm".