Tam Quốc là một thời đại anh hùng xuất chúng, trí giả tụ hội. Đối với các lộ chư hầu, mưu sĩ cao tay đóng vai trò vô cùng quan trọng. Gia Cát Lượng xuất sơn phò tá Lưu Bị, Lưu Bị thời tới vận chuyển, bước lên con đường thành công; thế nhưng, tập đoàn Tào Tháo lại vì sự ra đi của một người mà bắt đầu đi xuống dốc, vậy người này là ai? Tại sao sự ra đi của ông ấy lại có ảnh hưởng lớn đến tập đoàn Tào Tháo như vậy? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời trong "Bách gia giảng đàn", sẽ cùng quý vị thưởng thức Tam Quốc đặc sắc — Thiên tài kỳ tài.

Năm 207 Công nguyên, Lưu Bị vẫn luôn gặp vận đen cuối cùng cũng mời được Gia Cát Lượng ra khỏi Long Trung. Sau khi xuất sơn, Gia Cát Lượng đã giúp Lưu Bị có được vùng đất dụng võ, Lưu Bị chẳng những có địa bàn của riêng mình, mà địa bàn ngày càng lớn rộng, cuối cùng cùng Tào Tháo, Tôn Quyền tạo nên thế chân vạc Tam Quốc. Mà tập đoàn Tào Tháo lại bắt đầu đi xuống dốc, điều này có liên quan đến sự ra đi của một người. Gia Cát Lượng xuất sơn, thế lực của Lưu Bị trở nên hùng mạnh, điều này không khó hiểu, nhưng tại sao sự ra đi khi tuổi đời còn trẻ của một người trong tập đoàn Tào Tháo lại khiến tương quan lực lượng giữa hai bên Tào - Lưu xảy ra thay đổi trọng đại, khiến lý tưởng thống nhất Trung Quốc của Tào Tháo trở nên khó khăn? Người này là ai? Ông ấy thực sự quan trọng với Tào Tháo đến vậy sao? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời trong "Bách gia giảng đàn", sẽ cùng quý vị thưởng thức Tam Quốc đặc sắc — "Thiên tài kỳ tài".

Dịch Trung Thiên:

Tập trước chúng ta nói chuyện "Thanh mai chú tửu", nhắc đến việc Lưu Bị là người có chí khí anh hùng, hào khí anh hùng, hồn phách anh hùng, đại nghĩa anh hùng, nhưng ngặt nỗi lại không có đất anh hùng. Tức là ông ấy không có căn cứ địa, ông ấy là anh hùng không có đất dụng võ. Một vị anh hùng không có đất dụng võ như thế ít nhất cũng là một vị anh hùng bị giảm giá trị, thậm chí có thể nói vẫn chưa phải là một vị anh hùng đích thực, là một vị anh hùng bù nhìn, là một vị anh hùng dự bị. Có lẽ vì nguyên nhân này, Tào Tháo trong phút chốc lơ đễnh đã thả ông đi. Thả đi rồi thì Lưu Bị có nên sự nghiệp hay không còn phải xem vận may của ông ấy thế nào. Vận may của Lưu Bị ra sao? Tốt một cách kỳ lạ. Sáu năm sau, tức là năm Kiến An thứ 12, đã xảy ra hai sự kiện. Sự kiện thứ nhất là vào tháng bảy năm này, mưu sĩ quan trọng của Tào Tháo là Quách Gia vì bệnh mà qua đời. Sự kiện thứ hai, chính là cũng vào năm này, Gia Cát Lượng bước ra khỏi Long Trung, đến bên cạnh Lưu Bị.

Thế là Lưu Bị thời tới vận chuyển, một bước đổi đời. Sẽ có người nói đây là logic gì vậy? Gia Cát Lượng xuất sơn phò tá Lưu Bị, đây là vận may của Lưu Bị, từ đó Lưu Bị bước lên con đường thành công; còn Quách Gia vô tình qua đời vào năm này, thì có quan hệ gì chứ?

Có. Chúng ta đều biết đối thủ cạnh tranh của Lưu Bị là ai? Là Tào Tháo, phải không? Sự thành công của Lưu Bị quyết định bởi thực lực của Tào Tháo, tức là Lưu Bị muốn chiến thắng Tào Tháo, hoặc nói cách khác là muốn thoát khỏi khốn cảnh, thắng bại trong cuộc đấu tranh giữa hai người bọn họ nằm ở sự so sánh thực lực giữa đôi bên. Mà sự thay đổi về thực lực chẳng qua cũng chỉ là bên này mạnh lên thì bên kia suy yếu, hoặc bên này suy yếu thì bên kia mạnh lên. Gia Cát Lượng đến bên cạnh Lưu Bị, chính là phía Lưu Bị "mạnh lên", đồng thời ngụ ý phía Tào Tháo "suy yếu"; Quách Gia qua đời, thì ngụ ý phía Tào Tháo "suy yếu", đồng thời cũng ngụ ý phía Lưu Bị "mạnh lên". Nghĩa là hai sự kiện Gia Cát Lượng xuất sơn và Quách Gia qua đời đều là Lưu Bị có lời, Tào Tháo chịu lỗ. Nhưng trong đó vẫn còn một vấn đề nữa, chính là trọng lượng và cấp bậc của hai nhân vật này. Trọng lượng và cấp bậc của Quách Gia phải tương đương với Gia Cát Lượng mới được, chứ không thể nói bên phía Lưu Bị đến một người như Gia Cát Lượng, còn bên phía Tào Tháo lại chết một kẻ gác cổng, như vậy thì chẳng liên quan gì.

＊ Sau khi Gia Cát Lượng xuất sơn, Lưu Bị vốn có chí hướng anh hùng như hổ mọc thêm cánh, thực lực nhanh chóng lớn mạnh, từ trạng thái chật vật ăn nhờ ở đậu bắt đầu bước đi trên con đường thành công, cuối cùng lập nên cơ nghiệp một phương, hình thành thế chân vạc Ngụy - Thục - Ngô ba nước phân tranh, tầm quan trọng của Gia Cát Lượng đối với Lưu Bị là điều hiển nhiên không cần bàn cãi. Vậy trọng lượng của Quách Gia trong lòng Tào Tháo có thể đặt lên bàn cân so sánh với trọng lượng của Gia Cát Lượng trong lòng Lưu Bị không? Năng lực và cống hiến đối với tập đoàn của Quách Gia và Gia Cát Lượng có tương đương nhau hay không? Quách Gia thực sự quan trọng với Tào Tháo đến vậy sao?

Đúng vậy, Quách Gia cực kỳ quan trọng đối với Tào Tháo. Chúng ta hãy nhìn lại cuộc đời của Tào Tháo, sự tích của ông ấy là một tình huống như thế nào? Kể từ khi Quách Gia đến bên cạnh ông cho đến khi qua đời, Tào Tháo hầu như xuôi chèo mát mái, thành công bình định và thống nhất miền Bắc Trung Quốc, cho đến trận chiến cuối cùng mà Quách Gia tham gia, chính là Tào Tháo chinh phạt Ô Màn, đại thắng giòn giã, tiêu diệt hoàn toàn thế lực của gia tộc Viên Sào. Khi đó Tào Tháo chí mãn đắc ý, dẫn binh xuôi nam, đánh Kinh Châu, đánh Lưu B표, cũng rất thuận lợi. Cho đến cuối cùng Tào Tháo đánh đến Giang Lăng, lại tiếp quản chiến thuyền của Lưu B표 ở Giang Lăng xuôi dòng sông Trường Giang sang đông đến Xích Bích, kết quả thế nào? Phải chịu đòn phủ đầu, Tào Tháo đã vấp phải thiết bản, thuyền bị đốt, người phải rút lui. Lúc này Tào Tháo đã thốt lên câu nói thế này:

"Quách Phụng Hiếu mà còn, chẳng khiến cô đến nông nỗi này."

Ông ấy nói nếu Quách Gia vẫn còn — Quách Gia tự Phụng Hiếu, Quách Phụng Hiếu chính là Quách Gia, Quách Gia đã bệnh mất trong lúc Tào Tháo bắc chinh Ô Màn — cho nên Tào Tháo mới nói, ài, nếu Quách Phụng Hiếu vẫn còn ở đây, thì cô sao lại rơi vào bước đường này cơ chứ. Đoạn lời này của Tào Tháo được ghi chép lại trong "Tam Quốc chí · Quách Gia truyện", câu nói này khi đến "Tam Quốc diễn nghĩa" thì đã được diễn nghĩa đi một chút. Trong "Tam Quốc diễn nghĩa" thì tình huống là như thế nào? Nói rằng Tào Tháo sau khi chịu thất bại ở Xích Bích đã bôn trốn một mạch, đi qua đường Hoa Dung, cuối cùng rút về Nam Quận. Tào Nhân trấn thủ Nam Quận đã bày tiệc lớn để đón gió tẩy trần cho Tào Tháo. Rượu qua ba tuần, Tào Tháo bỗng nhiên òa khóc nức nở. Lúc bấy giờ tất cả mọi người đều kinh ngạc, Tào Nhân liền hỏi Tào Tháo rằng: Thừa tướng, ngài ở tiền tuyến thất lợi nguy hiểm như vậy mà một giọt nước mắt cũng không rơi, nay ngài đã về đến hậu phương rồi, binh cường mã tráng, chính là lúc có thể chỉnhốn quân đội để báo thù rửa hận, cớ sao lại khóc? Tào Tháo đáp:

"Ta khóc Quách Phụng Hiếu đấy thôi, nếu Phụng Hiếu còn, quyết không khiến ta có đại thất bại thế này."

Nếu Quách Phụng Hiếu vẫn còn, sao ta lại rơi vào nông nỗi này chứ? Tiếp đó Tào Tháo đấm ngực khóc lớn, nói:

"Thương thay Phụng Hiếu, đau đớn thay Phụng Hiếu, tiếc thay Phụng Hiếu... Các mưu sĩ đều cúi đầu im lặng, trong lòng tự hổ thẹn."

Cách nói của "Tam Quốc diễn nghĩa" là các mưu sĩ đều im lặng, đều rất hổ thẹn, đều rất u uất.

Thế thì câu chuyện này trong lời phê bình của cha con Mao Tông Cương đã mắng Tào Tháo một trận xối xả không ngóc đầu lên nổi. Cha con Mao Tông Cương nói thế nào? Cha con Mao Tông Cương đã liên kết sự việc này với điển tích Tào Tháo khóc Điển Vi ở trận Uyển Thành. Đó là khi Tào Tháo lần đầu tiên nam chinh Trương Tú, Trương Tú giơ tay đầu hàng, Tào Tháo không tốn một mũi tên hòn đạn mà chiếm được Uyển Thành, chí mãn đắc ý, rồi quên cả trời đất. Cuối cùng Trương Tú đột nhiên phản bội, đánh cho Tào Tháo trở tay không kịp. Con trai yêu quý của Tào Tháo là Tào Ngang, cháu trai Tào An Dân, ái tướng Điển Vi đều hy sinh trong trận chiến này. Sau trận chiến, Tào Tháo đã tổ chức một nghi thức tế lễ để tế cáo ái tướng Điển Vi của mình. Theo miêu tả của "Tam Quốc diễn nghĩa", lúc Tào Tháo tế Điển Vi đã nói câu này: Con ta chết, cháu ta chết, ta đều không đau lòng, ta đau lòng Điển Vi cơ! Đây gọi là khóc Điển Vi. Còn trước đó là nói về việc khóc Quách Gia. Lời phê của họ Mao đã liên kết hai sự việc này lại với nhau, ông ấy đã nói lời gì nhỉ? Ông ấy nói rằng:

"Tào Tháo trước khóc Điển Vi, mà sau khóc Quách Gia. Khóc Điển Vi là để cảm hóa đông đảo tướng sĩ, khóc Quách Hiếu là để làm cho các mưu sĩ hổ thẹn. Tiếng khóc trước còn hơn cả khen thưởng, tiếng khóc sau còn thấm hơn roi vọt. Nào ngờ nước mắt của tên gian hùng, vừa có thể dùng làm tiền bạc lụa là, lại vừa có thể dùng làm gậy gộc roi vọt, cái sự gian của gian hùng, quả thực gian đến mức buồn cười."

Khóc Điển Vi là để cảm hóa các tướng sĩ, khóc Quách Gia là để làm cho các mưu sĩ thấy hổ thẹn, ý là Tào Tháo khóc Điển Vi là để khiến những tướng sĩ khác liều mạng vì mình, còn Tào Tháo khóc Quách Gia là để chế nhạo đám mưu sĩ các ngươi chẳng có tích sự gì cả. Đoạn này đương nhiên nói nghe rất hay, nhưng vấn đề là bắn tên không có đích, bởi vì ở đây lời phê của họ Mao châm biếm Tào Tháo trong "Tam Quốc diễn nghĩa", là Tào Tháo trong tiểu thuyết, chứ không phải Tào Tháo trong lịch sử.

Tào Tháo trong lịch sử không hề buồn cười như vậy. Tào Tháo trong lịch sử quả thực từng tế Điển Vi, nhưng chưa từng nói câu con ta chết, cháu ta chết ta đều mặc kệ, ta chỉ quan tâm Điển Vi chết; hơn nữa thất bại của Tào Tháo trong trận Xích Bích do nhiều nguyên nhân gây ra, sau này khi giảng về trận Xích Bích tôi sẽ giới thiệu thật chi tiết với mọi người, nó do nhiều nguyên nhân cấu thành, chứ không phải do mưu sĩ thất chức gây nên. Hơn nữa trong trận chiến này các mưu sĩ của Tào Tháo không hề thất chức. Tỷ như liên minh giữa Lưu Bị và Tôn Quyền đã sớm có người dự đoán trước được rồi, ai vậy? Trình Dục. Lúc bấy giờ Trình Dục đã khẳng định ngài đánh Lưu Bị thì Lưu Bị sẽ chạy về Giang Đông, Tôn Quyền nhất định sẽ liên minh với hắn, đã dự đoán được rồi. Lại có, Tào Tháo sau khi chiếm cứ Kinh Châu chuẩn bị xuôi dòng sông Trường Giang xuống phía đông để đánh Tôn Quyền, cũng có người khuyên can, ai vậy? Giả Hủ. Giả Hủ khuyên ông nên nghỉ binh, đừng đánh về phía đông nữa, áp dụng chính sách ôn hòa quản lý tốt vùng đất Kinh Châu này, thì vùng Giang Đông có thể không cần đánh mà tự khắc thắng lợi. Tào Tháo không nghe, nên mới có thất bại này. Cho nên mưu sĩ của Tào Tháo trong trận chiến này là tận trách, là xức đáng với chức trách, vậy Tào Tháo có lý do gì mà phải hổ thẹn với họ chứ? Không hề có. Vậy thì, đã không phải Tào Tháo khóc Quách Gia để làm nhục đám mưu sĩ đó, chúng ta phải hỏi rằng, rốt cuộc Tào Tháo tại sao lại nói câu đó? Tào Tháo nói câu "Quách Phụng Hiếu mà còn, chẳng khiến cô đến nông nỗi này" có ý nghĩa gì? Chúng ta đi đọc lại "Tam Quốc chí" sẽ thấy, lúc này Tào Tháo là ngửa mặt lên trời thở dài, ông ấy đang than thở, than thở điều gì? Than thở số phận mình sao mà khổ thế, ta vất vả lắm mới có được một Quách Gia, hơn nữa ta vất vả lắm mới thống nhất được miền Bắc Trung Quốc, ta sắp sửa thống nhất toàn cỗ Trung Quốc rồi, sao Quách Gia ngươi lại ra đi chứ? Sao ngươi lại nhẫn tâm rời bỏ ta mà đi? Sao số ta lại khổ thế này chứ? Nếu Quách Gia - Quách Phụng Hiếu ngươi vẫn còn ở đây, tuy rằng chúng ta cũng sẽ gặp khó khăn, cũng sẽ gặp trắc trở, nhưng ngươi nhất định có thể giúp ta bước ra khỏi khốn cảnh. Tại sao lại nói như vậy? Tào Tháo có nhiều mưu sĩ như vậy, cớ sao ông ấy vẫn phải thốt lên những lời này?

＊ Tào Tháo có rất nhiều mưu sĩ, các mưu sĩ cũng đều đang tận tâm tận lực hiến kế sách, trong đó cũng không thiếu những đề xuất và ý kiến rất hay, vậy tại sao Tào Tháo vẫn khóc Quách Gia? Hơn nữa lại thốt lên câu "Quách Phụng Hiếu mà còn, chẳng khiến cô đến nông nỗi này"? Quách Gia có điểm gì khác biệt so với những mưu sĩ khác? Tại sao Tào Tháo lại coi trọng Quách Gia đến vậy?

Là bởi vì mưu sĩ Quách Gia này rất đặc biệt. Quách Gia đặc biệt ở điểm nào? Đặc biệt ở chỗ ông ấy là một thiên tài quân sự. Đặc điểm của Quách Gia là thần cơ diệu toán, quyết đoán nhanh chóng, xuất kỳ bất ý, tùy cơ ứng biến, liệu việc như thần, dám ra những nước đi hiểm. Chúng ta có thể lấy trận chiến cuối cùng mà Quách Gia tham gia làm ví dụ, trận chiến cuối cùng mà Quách Gia tham gia chính là chinh phạt Ô Màn.

Ô Màn còn gọi là Ô Hàn, là một dân tộc thiểu số ở miền Bắc Trung Quốc, đại bản doanh Liễu Thành của họ chính là thành phố Cẩm Châu tỉnh Liêu Ninh vùng Đông Bắc chúng ta ngày nay. Những dân tộc thiểu số này trong giai đoạn lịch sử này lại đứng về phía Viên Sào. Trận Quan Độ Viên Sào bị đánh bại, sau đó Viên Sào lại bệnh mất, quyền lực và quân đội của ông ta đã giao lại cho ba người con trai: con trưởng Viên Đàm, con thứ Viên Hi, con út Viên Thượng, mà Viên Sào lại chỉ định Viên Thượng làm người kế nhiệm. Thế là Tào Tháo đi đánh ba người này. Sau đó Viên Đàm bị Tào Tháo giết chết, Viên Thượng và Viên Hi liền chạy trốn đến Ô Màn, chuẩn bị kết hợp với thế lực Ô Màn để chống lại Tào Tháo. Tào Tháo muốn thống nhất miền Bắc Trung Quốc, bắt buộc phải tiêu diệt bọn họ, mà muốn tiêu diệt Viên Hi và Viên Thượng thì bắt buộc phải đánh Ô Màn. Nhưng trận chiến này rất khó đánh, chúng ta có thể nhìn lên bản đồ: Tào Tháo đã đón Hán Hiến Đế về đâu? Hứa Đô, chính là Hứa Xương tỉnh Hà Nam ngày nay. Bản thân ông đặt đại bản doanh ở đâu? Đặt ở Nghiệp Thành, tức là Lâm Chương tỉnh Hà Bắc ngày nay. Mà Ô Màn ở đâu? Ở Cẩm Châu tỉnh Liêu Ninh, cho nên đường xá vô cùng xa xôi. Lúc bấy giờ rất nhiều người phản đối Tào Tháo đánh Ô Màn, sau sự việc Tào Tháo còn đặc biệt khen thưởng những người từng phản đối ông đánh Ô Màn, bởi vì trận đánh này quá mạo hiểm. Tào Tháo nói ý kiến của các ngươi là kế sách lâu dài, còn chiến thắng của ta là nhờ may mắn, câu chuyện này trước đây chúng ta cũng đã nói qua rồi.

Vậy lý do những người này phản đối đánh Ô Màn là gì? Có hai điểm. Thứ nhất, họ nói Viên Thượng và Viên Hi là kẻ vong nô, là hai tên đã bại trận, còn Ô Màn là di địch, là dân tộc thiểu số, tham lam mà không có tình nghĩa, tức là hai nhóm người này vốn không cùng hội cùng thuyền, họ không thể nào liên minh với nhau đâu, không cần phải đánh. Nỗi lo lắng thứ hai, đó là nếu chúng ta nhọc mình viễn chinh, bỏ trống nội địa đi đánh xa xôi, thì Lưu B표 ở phương nam sẽ đến đánh chúng ta, bởi vì Lưu B표 hùng kiêu bây giờ đã chạy đến chỗ Lưu B표 rồi, Lưu B표 nhất định sẽ xúi giục Lưu B표 đến đánh chúng ta, đây cũng là mối họa sát sườn ở phía sau.

Có lý không? Có lý, phải không? Nhưng Quách Gia lại chủ trương đánh. Quách Gia chủ trương đánh có ba lý do. Thứ nhất, ông nói Ô Màn ở xa, nhưng chính vì Ô Màn ở xa, cho nên bọn họ tuyệt đối không ngờ rằng chúng ta sẽ đi đánh họ, đây gọi là "dựa vào khoảng cách xa mà không phòng bị", bọn họ hoàn toàn không có sự chuẩn bị. Nếu ta đột kích bất ngờ thì có thể đánh cho bọn chúng trở tay không kịp, đây gọi là "đánh được". Lý do thứ hai, đó là Viên Sào có ơn với Ô Màn, con trai của Viên Sào chạy đến Ô Màn rồi thì bọn họ nhất định sẽ kết hợp lại với nhau. Một khi bọn họ kết hợp lại, thì không những mục tiêu thống nhất miền Bắc Trung Quốc không thể thực hiện được, mà ngay cả Ký Châu và Thanh Châu mà chúng ta hiện đang chiếm giữ e rằng cũng không còn là của chúng ta nữa, đây gọi là "nên đánh". Điểm thứ ba, người như Lưu B표 đến đánh úp chúng ta thì có phải lo lắng không? Quách Gia nói không phải lo, tại sao vậy? Quách Gia nói Lưu B표 chỉ là "kẻ chỉ biết bàn suông". Ý là gì? Nói cái tên Lưu B표 này là một kẻ chỉ biết khua môi múa mép khoác lác, ngồi đây trò chuyện thì được, chứ đánh trận thì hắn ta không tài cán gì. Phải, Lưu B표 đến địa bàn của hắn thật, Lưu B표 quả thực cũng là một vị anh hùng, nhưng Lưu B표 sẽ không tin tưởng Lưu B표 đâu, bởi vì Lưu B표 hiểu rất rõ năng lực của Lưu B표 ở trên mình, hắn tuyệt đối không chịu và cũng không dám tin tưởng Lưu B표; hơn nữa Lưu B표 lúc này hoàn toàn không biết phải xử lý Lưu B표 thế nào. Tin tưởng hắn ư? Giao trọng trách cho hắn ư? Phái trọng binh cho hắn ư? Lại sợ Lưu B표 sau này cướp mất địa vị của mình. Không tin tưởng hắn ư? Lưu B표 sao lại chịu dốc sức vì hắn chứ? Cho nên Quách Gia nói với Tào Tháo rằng, minh công cứ yên tâm, Lưu B표 chắc chắn sẽ không đến đánh úp chúng ta đâu.

Đây mới gọi là liệu việc như thần chứ! Quả nhiên, sau khi quân đội của Tào Tháo xuất phát, Lưu B표 đã hiến kế với Lưu B표 rằng chúng ta hãy nhân lúc nhà trống mà xông vào, mau chóng đánh đến Hứa Xương đón hoàng thượng về Kinh Châu của chúng ta, tức là Tương Dương, như vậy chúng ta sẽ có thể "dùng thiên tử để hiệu lệnh chư hầu". Lưu B표 nói: Ờ, đợi thêm chút đi, xem xét đã, suy nghĩ đã. Hắn không nhúc nhích thì Lưu B표 không có quân đội, Lưu B표 không phái binh thì Lưu B표 cũng đành chịu bó tay. Đợi đến khi Tào Tháo dùng tốc độ nhanh như chớp tiêu diệt xong Ô Màn, lúc khải hoàn ban sư về triều, Lưu B표 mới đến tìm Lưu B표 nói: Ấy huynh đệ, chuyện này hình như là, huynh xem, ta đã bỏ lỡ một cơ hội rồi. Haizz, Lưu B표 đành bó tay với tên tông thất bất tài này — dẫu sao thì bọn họ cũng là người một nhà họ Lưu mà — không còn cách nào khác, đành nói: Ờ, cũng không có gì to tát đâu, dù sao bây giờ chúng ta đang trong thời loạn lạc, cơ hội còn nhiều lắm, cái đó, chỉ cần lần sau chúng ta đừng bỏ lỡ nữa là được. Kỳ thực Lưu B표 lấy đâu ra cơ hội nữa? Năm Kiến An thứ 12 Tào Tháo bình định Ô Màn, năm thứ 13 liền đến đánh Lưu B표. Tào Tháo xuất binh đánh Lưu B표 vào tháng 7 năm Kiến An thứ 13, đến tháng 8 thì Lưu B표 chết, hắn lấy đâu ra cơ hội nữa? Chẳng có cơ hội nào cả. Đây chính là tài liệu việc như thần của Quách Gia.

Bây giờ chúng ta đã biết Quách Gia là người thế nào rồi, ông ấy là gì? Ông ấy là người nhìn thấu lòng người. Ông ấy là người đầu tiên nhìn thấu Viên Sào, ông ấy biết Viên Sào không thể làm nên đại sự, nên đã đầu quân cho Tào Tháo; sau đó ông nhìn thấu Lữ Bố, lúc Tào Tháo chinh phạt Lữ Bố, khi đại thắng đến nơi rồi mà Tào Tháo chuẩn bị rút quân, thì Quách Gia lại giục ông đánh tiếp, tiêu diệt cho bằng được Lữ Bố; ông nhìn thấu Tôn Sách, câu chuyện này sau này chúng ta sẽ kể; ông nhìn thấu Lưu B표. Ông ấy hầu như nhìn thấu toàn bộ kẻ địch của Tào Tháo, hơn nữa ông cũng nhìn rõ cả chủ nhân của chính mình. Sau khi Quách Gia qua đời, Tào Tháo dâng biểu triều đình để biểu dương Quách Gia, khen thưởng Quách Gia, Tào Tháo đã nói những lời thế này: Mỗi lần trước khi đưa ra hành động trọng đại, ta Tào Tháo thường hay không quyết định nổi, đều nhờ Quách Gia quyết đoán nhanh chóng, cho nên công lao bình định thiên hạ của Quách Gia là lớn nhất. Tức là trước mỗi hành động quân sự chính trị trọng đại đều là Quách Gia hiến kế xuất mưu thay cho Tào Tháo, hơn nữa còn đưa ra quyết định. Mà Quách Gia có thể làm được như vậy là vì ông nhìn rất rõ Tào Tháo, ông biết Tào Tháo là một người có thể tiếp nạp, châm chước những ý kiến chính xác. Nếu là kẻ cố chấp tự phụ như Viên Sào, hay đố kỵ tài năng như Viên Sào, do dự thiếu quyết đoán như Viên Sào, tự cho mình là đúng như Viên Sào, thì trí tuệ của Quách Gia có ích gì chứ? Bạn phải biết rằng Quách Gia toàn xuất những nước đi hiểm. Lúc Tào Tháo và Viên Sào đánh nhau ở Quan Độ, Tôn Sách chuẩn bị đánh úp Tào Tháo từ phương nam, cũng định đến Hứa Đô cướp hoàng đế, cũng là Quách Gia khẳng định hắn sẽ không đến.

＊ Bây giờ chúng ta đã biết, Quách Gia đối với Tào Tháo quả thực vô cùng quan trọng. Sau khi Quách Gia đến bên cạnh Tào Tháo, Tào Tháo xuôi chèo mát mái trên mọi mặt trận, dẹp Lữ Bố, đánh Viên Sào, chinh Ô Màn, mọi việc đều vô cùng thuận lợi, thành công bình định và thống nhất miền Bắc Trung Quốc, trong đó các kiến nghị của Quách Gia đã đóng vai trò vô cùng quan trọng. Theo lý mà nói, một kẻ thông minh tuyệt đỉnh như Quách Gia lẽ nào lại không nhìn thấu Lưu Bị? Vậy thái độ của Quách Gia đối với Lưu Bị là gì?

Về vấn đề đối xử với Lưu Bị, tập đoàn Tào Tháo tồn tại hai luồng ý kiến. Một luồng ý kiến chủ trương giết Lưu Bị, còn một luồng ý kiến cho rằng không thể giết Lưu Bị. Thái độ của Quách Gia được ghi chép lại trong phần chú giải của Bùi Tùng Chi trong "Tam Quốc chí · Quách Gia truyện", Bùi Tùng Chi đã liệt kê song song hai ý kiến của Quách Gia. Ý kiến thứ nhất được ghi trong "Ngụy thư", nói rằng Tào Tháo đến tìm Quách Gia, nói hiện tại ai nấy đều bảo cái tên Lưu Bị này không phải kẻ lương thiện gì, để hắn ở chỗ ta thế nào cũng gây chuyện thị phi cho ta, muốn ta giết hắn đi, ngươi thấy thế nào? Quách Gia đáp: Minh công ngài tay cầm bảo kiếm ba thước, dấy binh nghĩa, tru di hung bạo, thứ mà ngài dựa vào là gì? Chính là chữ tín đấy! Ngài dựa vào việc đối đãi bằng sự chân thành nên mới có ngày hôm nay. Nay Lưu Bị là một vị anh hùng đường cùng đến đầu trận nương nhờ chúng ta, chúng ta nếu giết hắn, người trong thiên hạ sẽ nghĩ thế nào? Cho nên Quách Gia nói, không thể tùy tiện giết:

"Lấy họa của một người, mà cắt đứt lòng trông mong của bốn biển, xin minh công hãy cẩn thận."

Một ghi chép khác là trong "Phó tử". Sách "Phó tử" kể rằng Tào Tháo thả Lưu Bị, Quách Gia vội vàng chạy đến tìm Tào Tháo nói, người như Lưu Bị không thể thả được, bởi vì hắn là anh hùng, thả hắn ra ngoài nhất định hắn sẽ làm ra động tĩnh lớn. Quách Gia nói:

"Một ngày thả địch, họa nhiều đời sau, nên sớm tính toán cho xong."

Kẻ địch đã thả đi rồi thì hậu họa vô cùng, minh công ngài phải sớm có sự sắp xếp. Tức là có người muốn giết Lưu Bị thì Quách Gia bảo không thể giết; có người bảo thả Lưu Bị thì Quách Gia bảo không thể thả. Cho nên phần chú của Bùi Tùng Chi mới nói, hai điều này là trái ngược nhau. Kỳ thực không hề trái ngược, mà hoàn toàn nhất trí. Tại sao lại nói vậy? Quách Gia chưa từng nói là phải giết Lưu Bị, điều Quách Gia nói là "nên sớm tính toán cho xong", tức là người như Lưu Bị ngài nhất định phải sớm có sự sắp xếp. Sắp xếp không có nghĩa là giết. Về vấn đề này, tôi đồng ý với quan điểm của tiên sinh Châu Trạch Hùng. Tiên sinh Châu Trạch Hùng cho rằng chủ trương của Quách Gia là không thể giết, cũng không thể thả. Phải làm sao? Quản thúc, ngài quản thúc hắn lại, vừa không làm mất lòng người, lại vừa không thả chạy kẻ địch. Nhưng điều kỳ lạ là sao lần này Tào Tháo hình như không lĩnh hội được nhỉ? Cũng có thể sự việc này quá nhạy cảm, Quách Gia không tiện nói toẹt ra, không thốt ra hai chữ "quản thúc", mà chỉ nói ngài hãy sớm có sự sắp xếp, còn Tào Tháo chẳng hiểu vì nguyên nhân gì mà không tài nào hiểu nổi. Đương nhiên rồi, cho dù là Tào Tháo hay Quách Gia thì cũng là người chứ không phải thần, cho dù ông ấy có liệu việc như thần đi chăng nữa thì cũng không thể tính trước được rằng sáu năm sau ở Long Trung sẽ bước ra một Gia Cát Lượng, đây là điều mà ông ấy không thể tính toán trước được, người tính không bằng trời tính.

＊ Lưu Bị có được Gia Cát Lượng, lịch sử Tam Quốc đã tô điểm thêm một nét bút đậm đà sâu sắc. Dưới sự giúp đỡ của Gia Cát Lượng, sự nghiệp của Lưu Bị ngày càng lớn mạnh, cuối cùng chia ba thiên hạ, lập nên cơ nghiệp nhà Thục. Còn Quách Gia phò tá Tào Tháo, cũng khiến sự nghiệp của Tào Tháo xuôi chèo mát mái, thành công bình định và thống nhất miền Bắc Trung Quốc. Cho nên, Gia Cát Lượng và Quách Gia đều vô cùng quan trọng đối với đối tượng mà họ phò tá, vậy trên người họ có điểm chung nào?

Gia Cát Lượng và Quách Gia là hai vị thiên tài vô cùng hiếm có trong lịch sử Tam Quốc, họ có rất nhiều điểm chung. Thứ nhất, bọn họ đều là thiên tài thiếu niên. Quách Gia xuất sơn năm 27 tuổi, Gia Cát Lượng xuất sơn năm 26 tuổi, hơn nữa vừa xuất sơn đã thể hiện sự chín chắn vô cùng, nhìn rất rõ tình hình thời cục, hơn nữa mỗi một chủ trương đều có thể thực thi. Điểm thứ hai, cả hai người này đều rất giỏi trong việc đánh giá chủ tướng, tức là cả hai người bọn họ đều biết cách chọn chủ cho mình. Quách Gia là đầu tiên đầu quân cho Viên Sào, sau đó đổi chủ sang tìm Tào Tháo; còn Gia Cát Lượng thì ngồi lì ở Long Trung chờ Lưu Bị đến thỉnh. Hơn nữa họ chọn chủ cho mình trong hoàn cảnh như thế nào? Chính là lúc thiên hạ ai nấy đều cho rằng Viên Sào là cổ phiếu tiềm năng thì Quách Gia nhìn một cái là nhận ra Viên Sào chính là cổ phiếu rác; lúc thiên hạ ai nấy đều cho rằng Lưu Bị là cổ phiếu rác thì Gia Cát Lượng nhìn một cái là nhận ra hắn chính là cổ phiếu tiềm năng. Hai người này mà đi chơi chứng khoán thời nay thì thôi rồi, chúng ta đừng làm ăn gì nữa, tiền thiên hạ đều bị họ kiếm hết sạch rồi. Điểm thứ ba, họ đều lấy công lao làm đầu, cống hiến của họ đối với tập đoàn của mình là vô cùng to lớn. Điểm thứ tư, họ đều một lòng một dạ trung thành. Gia Cát Lượng thì cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi; Quách Gia cũng như vậy. Sau này Tào Tháo hồi tưởng về Quách Gia, nói sức khỏe Quách Gia không tốt, xem ra người thanh niên này tương đối yếu ớt, thể chất không quá tốt, hơn nữa sinh hoạt cũng không được ngăn nắp cho lắm, chuyện uống rượu say sưa chắc cũng có, cho nên mới 38 tuổi đã qua đời. Ông ấy nói Quách Gia kỳ thực rất hiểu rõ bản thân mình, cậu ta luôn nói sức khỏe tôi không tốt, tôi không thích hợp sinh sống ở phương nam, tôi mà đến phương nam thì chắc chắn sẽ chết, nhưng mỗi lần thảo luận vấn đề với cậu ta, cậu ta đều nói phải đánh Kinh Châu. Tào Tháo nói đây là liều chết để lập công cho ta đấy, nói ta tuy hiện nay đã ban tước phong, ban thưởng, viết rất nhiều bài văn để biểu dương cậu ta, nhưng đối với một người đã chết thì có ích gì chứ? Quách Gia ơi, Phụng Hiếu ơi! Cho nên ông ấy mới đau đớn khóc lóc nói rằng: Đau đớn thay Phụng Hiếu, thương thay Phụng Hiếu, tiếc thay Phụng Hiếu! Điểm chung thứ năm, đó là họ đều liên quan đến việc được gửi gắm hậu sự. Gia Cát Lượng thì không phải bàn cãi rồi, Lưu Bị là phác cô, phác cô thành Bạch Đế đem Lưu Thiện gửi gắm cho Gia Cát Lượng; còn Tào Tháo cũng tự nói rằng ông ấy cũng chuẩn bị sau khi mình trăm tuổi sẽ đem hậu sự phác thác cho Quách Gia, chỉ tiếc là Quách Gia lại ra đi trước ông.

Cho nên sự ra đi của Quách Gia đối với Tào Tháo thực sự là một tổn thất vô cùng to lớn. Do sự ra đi sớm của ông, chúng ta không được chứng kiến ngày Tào Tháo phác thác hậu sự cho Quách Gia; cũng do sự ra đi sớm của ông, chúng ta đã không thể chứng kiến màn đấu trí giữa hai vị thiên tài này. Nếu Quách Gia còn sống, chắc chắn giữa ông và Gia Cát Lượng sẽ có một màn đấu trí vô cùng đặc sắc để xem, điều này chúng ta đã không được thưởng thức rồi; cũng do sự ra đi quá sớm của ông, danh tiếng của ông không lớn bằng Gia Cát Lượng, hình tượng của ông không rực rỡ chói lọi bằng Gia Cát Lượng. Gia Cát Lượng 26 tuổi xuất sơn, 54 tuổi bệnh mất, phục vụ cho tập đoàn Lưu Bị suốt 28 năm, trong đó có 11 năm nắm giữ đại quyền. Còn Quách Gia thì sao? 27 tuổi xuất sơn, 38 tuổi qua đời, phục vụ Tào Tháo suốt 11 năm, chức quan chỉ là quân sư tế tửu, quân sư tế tửu chính là tham mưu, thậm chí còn chẳng phải tham mưu trưởng. Là người đi sau, chúng ta thực sự cảm thấy tiếc nuối thay cho Quách Gia. Bất hạnh của Quách Gia chính là bất hạnh của Tào Tháo, là đại hạnh của Lưu Bị, huống hồ Lưu Bị bây giờ đã có được Gia Cát Lượng rồi.

Điều kỳ lạ là, người như Gia Cát Lượng trước đó vẫn luôn ẩn cư ở Long Trung, dường như ông vẫn luôn chờ đợi sự triệu hồi của Lưu Bị. Điều này đã khơi gợi lên hứng thú của chúng ta, chúng ta rất muốn biết, rốt cuộc trên người Lưu Bị có điểm gì khiến thiên tài như Gia Cát Lượng coi trọng đến vậy? Xin mời xem tập tiếp theo — Tuệ nhãn sở kiến.