Gia Cát Lượng thuyết phục Tôn quyền liên minh với Lưu Bị để chống Tào, không nghi ngờ gì nữa, là một nét bút vô cùng đặc sắc trong hoạt động ngoại giao của ông. Mà quyết định cuối cùng của Tôn Quyền, chung quy vẫn là do lợi ích căn bản của hắn chi phối. Với tư cách là người đại diện của tập đoàn Lưu Bị, Gia Cát Lượng rõ ràng không thể đại diện cho lợi ích của tập đoàn Tôn Quyền. Vậy, rốt cuộc là ai đã đứng từ góc độ lợi ích căn bản để phân tích cho Tôn Quyền, từ đó khiến Tôn Quyền hạ quyết tâm liên minh với Lưu Bị? Kính mời quý vị đón xem 《Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc》 kỳ — Lực vãn cuồng lan.

Gia Cát Lượng đi sứ Đông Ngô, thể hiện vô cùng trọn vẹn tài năng ngoại giao kiệt xuất của mình; Tôn Quyền xem xét thời thế, quyết định liên Lưu chống Tào. Thế nhưng Tôn Quyền vốn dĩ vô cùng do dự, bởi vì hắn đầu hàng Tào Tháo không xong, liên minh với Lưu Bị không xong, mà giữ trung lập cũng không xong. Vậy tại sao Tôn Quyền lại đưa ra quyết định này? Là Gia Cát Lượng đã thuyết phục được Tôn Quyền, hay là còn có một người nào khác? Nếu có người khác, rốt cuộc người này đã dùng phương pháp gì để thuyết phục hắn? Thứ thực sự đả động được Tôn Quyền, rốt cuộc là cái gì?

Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại chương trình 《Bách gia giảng đàn》, sẽ kể cho quý vị nghe những câu chuyện thú vị đằng sau quyết định của Tôn Quyền. 《Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc》 kỳ "Lực vãn cuồng lan" đang được phát sóng, kính mời quý vị chú ý đón xem.

Dịch Trung Thiên:

Tập trước chúng ta đã nói, Tôn Quyền cuối cùng quyết định liên minh với Lưu Bị để chống lại Tào Tháo, là quyết định được đưa ra sau khi đã suy nghĩ và cân nhắc lặp đi lặp lại nhiều lần. Mà người có thể giúp Tôn Quyền tính rõ bài toán này không thể nào là Gia Cát Lượng. Vậy chẳng lẽ Gia Cát Lượng không giúp Tôn Quyền tính toán sao? Cũng không phải, Gia Cát Lượng có giúp Tôn Quyền tính toán, hơn nữa phương pháp mà Gia Cát Lượng sử dụng khi thuyết phục Tôn Quyền cũng là tính toán. Gia Cát Lượng đã giúp Tôn Quyền tính ba bài toán: Thứ nhất, khi cần quyết đoán mà không quyết đoán, ắt sẽ rước lấy tai vạ. Đại nạn giáp mặt điều kỵ nhất là do dự, ngươi không thể do dự không quyết, ngươi không thể hồ nghi quan sát, kết quả của việc do dự không quyết và hồ nghi quan sát chính là "tai họa giáng xuống chỉ trong nay mai", đây là bài toán thứ nhất. Bài toán thứ hai, Gia Cát Lượng nói với Tôn Quyền, tướng quân binh hùng tướng mạnh, Lưu Yêu Châu vẫn còn uy thế. Nếu phe ta và phe quý kết hợp lại với nhau, chắc chắn sẽ đánh bại được Tào Tháo. Bài toán này cụ thể tính toán ra sao chúng ta sẽ bàn tiếp ở tập sau. Vậy còn bài toán thứ ba thì sao? Chính là nếu chúng ta đánh bại được Tào Tháo thì cục diện sẽ thế nào? Cục diện vạc ba sẽ hình thành. Nguyên văn lời ông ta là: "Thế Kinh Ngô mạnh, thế vạc ba hình thành rồi." Khi ấy chúng ta có thể tạo ra một cục diện Tam Quốc phân tranh, hay có thể nói là thế chân vạc trong thiên hạ, điều này đối với cả phe quý lẫn phe ta đều vô cùng có lợi. Cho nên phải nói là Gia Cát Lượng có tính toán.

Thế nhưng bài toán này lại chưa tính xong; hay nói cách khác, tính vẫn chưa thật sự thấu đáo; hoặc là, cách tính này vẫn có vấn đề. Có vấn đề gì chứ? Chúng ta hãy nhìn bài toán đầu tiên mà Gia Cát Lượng tính, chính là hiện tại ngươi không thể quan sát hồ nghi, ngươi bắt buộc phải đưa ra quyết định giữa hai lựa chọn. Đã là như vậy thì ngươi phải nói rõ cả cái lợi lẫn cái hại của hai lựa chọn đó ra. Hai lựa chọn nào? Một là kháng cự, hai là đầu hàng. Cái lợi của việc kháng cự đã được Gia Cát Lượng tính rõ ràng rồi, thế còn đầu hàng thì sao? Không hề nhắc tới. Nếu Tôn Quyền đầu hàng mà có lợi, hoặc là cái lợi của việc Tôn Quyền đầu hàng Tào Tháo lớn hơn cái lợi của việc kháng cự Tào Tháo, thì tại sao lại không làm chứ? Điểm này ông ta không hề giảng giải. Thứ hai, kháng cự Tào Tháo cũng có hai kết quả, một là đánh thắng, hai là đánh thua. Cái lợi khi đánh thắng thì Gia Cát Lượng đã nói rồi, là gì nào? "Thế Kinh Ngô mạnh, thế vạc ba hình thành rồi." Còn đánh thua thì sao? Đánh thua sẽ thế nào chứ? Cũng không hề nhắc tới. Điều này chẳng khác nào nói với một người rằng: Này chiến hữu, chúng ta đi cướp ngân hàng đi, chỉ cần cướp thành công thì tiền tiêu cả đời không hết! Thế bị bắt thì sao? Ông ta không nói. Cảnh sát thực sự đến bắt ngươi, ông ta mặc kệ. Có ai đi hiến kế kiểu đó không? Nhưng mà chuyện này, không thể nói là năng lực và trình độ của Gia Cát Lượng có vấn đề. Binh mã chưa động, trước tiên phải nghĩ đến cục diện thất bại, đây là đạo lý mà bất kỳ nhà quân sự nào cũng hiểu, Gia Cát Lượng không thể nào không hiểu. Ngay cả một số doanh nhân hiện nay của chúng ta cũng hiểu, ngươi muốn làm một canh bạc kinh doanh thì ngươi không thể chỉ nghĩ đến việc làm ăn thành công mình sẽ kiếm được bao nhiêu, ngươi còn phải nghĩ đến việc làm ăn thua lỗ mình sẽ phải đền bao nhiêu tiền. Cho nên chủ trương của tôi từ trước đến nay là khi bàn bạc chuyện ra quyết định với người khác, nhất định phải nói về mặt xấu, tức là kết quả tồi tệ nhất, tồi tệ đến cực điểm của việc này là gì, nếu trong tâm lý ngươi vẫn có thể chịu đựng được, thì ngươi mới có thể vỗ bàn quyết định: Cùng lắm thì ta cũng chỉ thế này thế nọ thôi, cùng lắm thì thế này thế kia thôi, ta chẳng thèm bận tâm, cứ làm đi! Đạo lý này ông ta không thể không hiểu. Thứ hai, mưu tính thay người thì phải nói cho thấu đáo, đạo lý này ông ta cũng không thể không hiểu.

Vậy tại sao lại không nói? Bởi vì không còn cách nào khác. Lúc này quân đội của Tào Tháo đã kéo đến nơi rồi, khí thế hung hăng, không thể cản nổi, nếu không liên minh với Tôn Quyền thì tập đoàn Lưu Bị chỉ còn đường chết mà thôi. Huống chi Gia Cát Lượng mới xuất sơn, chưa lập được một công trạng nào, cái gì mà hỏa thiêu Tân Dã, hỏa thiêu Bác Vọng cơ chứ, đó là do La Quán Trung giúp ông ta đốt đấy chứ. Lúc này, xét về cá nhân thì ông ta bắt buộc phải lập cho được công đầu khi mới ra tranh tài thiên hạ; huống chi nếu không thể thuyết phục được Tôn Quyền, thì thật có lỗi với ơn tam cố thảo lư của Lưu Bị nha. Dù xét từ góc độ đạo nghĩa, hay từ góc độ chiến lược, ông ta chỉ có thể bấu víu thật chặt vào Tôn Quyền, chỉ có thể nói như vậy.

Nhưng ngươi bảo trong lòng Tôn Quyền lại không hiểu điều này sao? Nói thế thì không ổn rồi. Đến tôi còn nghĩ ra được những vấn đề này, lẽ nào Tôn Quyền lại không nghĩ ra? Chỉ số thông minh của Tôn Quyền chắc chắn là cao hơn tôi chứ, vậy thì chúng ta phải đặt câu hỏi, tại sao Tôn Quyền lại không hỏi? Vậy thì chỉ có thể đưa ra một kết luận duy nhất, chính là trước đó đã có người tính xong bài toán này cho Tôn Quyền rồi, Tôn Quyền đã nắm chắc trong tay, nên không cần phải hỏi nữa. Vậy người này rốt cuộc là ai?

Lời nói một phía của Gia Cát Lượng đã né tránh trọng tâm, rõ ràng đại diện cho lợi ích của tập đoàn Lưu Bị, Tôn Quyền không phải không hiểu, thế nhưng hắn vẫn quyết định liên minh với Lưu Bị, điều này khiến người ta cảm thấy có chút kỳ lạ, tại sao Tôn Quyền lại làm như vậy? Chính khách khi đưa ra quyết định, trước tiên luôn xuất phát từ lợi ích của tập đoàn mình. Mà tập đoàn Tôn Quyền lại có lợi ích chính trị khác với tập đoàn Lưu Bị. Gia Cát Lượng đại diện cho lợi ích của tập đoàn Lưu Bị, ông ta chỉ tính rõ bài toán liên minh cho Tôn Quyền, vậy rốt cuộc là ai đã tính rõ bài toán còn lại cho Tôn Quyền, thực sự thúc đẩy Tôn Quyền đưa ra quyết định?

Lỗ Túc. Tại sao lại là Lỗ Túc? Bởi vì Lỗ Túc chính là nhà thiết kế đường lối chính trị và chiến lược chính trị của tập đoàn Giang Đông. Những khán giả từng xem qua tập 《Long Trung đối sách》 hẳn vẫn còn nhớ, Lỗ Túc vào năm Kiến An thứ năm đã có một bản Long Trung phiên bản Đông Ngô. Chiến lược mà Lỗ Túc đưa ra trong bản Long Trung phiên bản Đông Ngô này chính là giữ vững Giang Đông để quan sát thành bại, chia ba thiên hạ rồi sau đó mới thống nhất, đây là bản quy hoạch mà ông ta làm cho Tôn Quyền. Bản quy hoạch này bao gồm ba bước: Bước thứ nhất, giữ vững lợi ích hiện có của tập đoàn Giang Đông, đây là căn cứ địa của ngươi, ngươi không thể để mất được; bước thứ hai, chiếm đoạt Kinh Châu và Ích Châu, chia sông đối kháng với Tào Tháo; bước thứ ba, vào thời điểm thích hợp sẽ Bắc phạt, thống nhất thiên hạ, xưng vương xưng đế. Cho nên Lỗ Túc đối với sự phát triển trong tương lai của tập đoàn Giang Đông vốn dĩ đã có sẵn một ý tưởng hoàn chỉnh. Chính vì nguyên nhân này, Lỗ Túc mới chủ trương lập ra liên minh Tôn - Lưu. Bởi vì sự thực thi bản quy hoạch chiến lược của Lỗ Túc có một tiền đề, đó là Kinh Châu bắt buộc phải nằm trong tay Lưu Bề, vì thế chân vạc mà Lỗ Túc vạch ra là Tôn Quyền, Lưu Bểu và Tào Tháo. Thế nhưng Lưu Bểu đã chết rồi! Lưu Bểu chết, Kinh Châu không rơi vào tay Lưu Bị thì cũng rơi vào tay Tào Tháo, thế cho nên Lỗ Túc mới sốt ruột, mới đích thân chạy đến Đương Dương để gặp Lưu Bị. Cho nên vào lúc này, nếu Tôn Quyền và Lưu Bị không thể hình thành liên minh thì Gia Cát Lượng sốt ruột, mà Lỗ Túc ông ta cũng sốt ruột, thậm chí ông ta còn sốt ruột hơn.

Vậy điều kỳ diệu nằm ở chỗ nào? Lịch sử đôi khi rất thú vị, nó thú vị ở điểm nào chứ? Ngay vào lúc then chốt này, Tào Tháo lại vô duyên vô cớ viết tới một bức thư, giúp cho Lỗ Túc một cú thật lớn. Bức thư này của Tào Tháo viết thế nào vậy? Bức thư này của Tào Tháo là viết cho Tôn Quyền, ông ta nói rằng: "Gần đây ta phụng mệnh dẹp loạn, cờ xí chỉ về phương nam, Lưu Tòng bó tay chịu trói." Ông ta bảo rằng gần đây lão phu phụng mệnh hoàng thượng và triều đình đến thảo phạt những kẻ có tội, cờ quân của lão phu vừa chỉ về phía nam, tiểu tử Lưu Tòng đó đã tự trói tay mình lại, đầu hàng rồi. "Nay thống lĩnh thủy quân tám mươi vạn người, đang muốn cùng tướng quân hội săn ở đất Ngô." Hiện tại lão phu lại chỉnhốn xong tám mươi vạn thủy quân, chuẩn bị cùng Tôn tướng quân ngài đọ sức một phen tại nơi ngài đang trấn thủ. Khẩu khí thật lớn, theo ghi chép trong sử sách, khi bức thư này được đưa đến Giang Đông thì hầu như tất cả mọi người đều biến sắc. Bức thư này của Tào Tháo là một nút thắt then chốt của vụ án này, bởi vì nó là điểm ngoặt của sự kiện này. Trước đó chúng ta đều biết Tào Tháo xuôi dòng Giang Đông là để đánh Lưu Bị, nhưng nếu Tào Tháo đã viết bức thư này, thì việc ông ta xuôi dòng Giang Đông chính là để đánh Tôn Quyền. Chiến tranh Tào - Lưu đã biến thành chiến tranh Tào - Tôn, điều này rất quan trọng, rất then chốt. Bởi vì trước đó Tôn Quyền hoàn toàn có thể đứng bên lề ngắm lửa cháy trên núi, tọa sơn quan hổ đấu, vì kẻ bị đánh là người ta, nhưng bây giờ đã đánh đến đầu mình rồi, thế thì ngươi còn có thể đứng ngoài khoanh tay nhìn nữa sao? Không thể nào. Cho nên chúng ta rất muốn làm rõ ba vấn đề: Thứ nhất, Tào Tháo rốt cuộc có viết bức thư này hay không? Thứ hai, tại sao Tào Tháo lại viết bức thư này? Thứ ba, bức thư này của Tào Tháo rốt cuộc được đưa đến tay Tôn Quyền vào lúc nào?

Bức thư này của Tào Tháo rất đáng nghi, bởi vì bức thư này không hề xuất hiện trong phần chính văn của 《Tam Quốc chí》, tức là khi Trần Thọ viết 《Tam Quốc chí》 đã không hề thu thập bức thư này, vậy nó được ghi chép lại ở đâu? 《Tam Quốc chí》 phần Chú của Bùi Tùng Chi dẫn lại từ 《Giang biểu truyện》. 《Giang biểu truyện》 là tác phẩm của người thời Tấn, tác giả của nó tên là Ngu Phổ, sau đó được con trai ông ta là Ngu Bột dâng lên Tấn Nguyên Đế. Tác phẩm này hoàn thành sau 《Tam Quốc chí》, đương nhiên Trần Thọ không thể nào nhìn thấy được. Thế nhưng, nếu lúc đó Tào Tháo thực sự viết một bức thư như vậy, thì phải nói là một chuyện lớn, tại sao Trần Thọ lại không biết? Đây là điểm đáng ngờ thứ nhất. Thứ hai, bức thư này của Tào Tháo viết rất kỳ lạ, tại sao ông ta lại phải viết bức thư này? Lúc ấy khi Tào Tháo nam chinh đông tề, theo ghi chép trong 《Tam Quốc chí - Trình Dục truyện》, Lưu Bị đã chạy đến chỗ Tôn Quyền, mà các mưu sĩ của Tào Tháo đều cho rằng Tôn Quyền sẽ giết Lưu Bị, chỉ có Trình Dục nói là không đâu. Nói cách khác, sự đánh giá của Tào Tháo đối với tình hình lúc bấy giờ không ngoài hai khả năng: một là Tôn Quyền sẽ giết Lưu Bị, trường hợp này thì chẳng cần phải viết thư cho Tôn Quyền làm gì; còn khả năng nữa là Tôn Quyền và Lưu Bị sẽ liên minh với nhau, điều đó lại càng không thể viết bức thư này. Tại sao lại càng không thể viết bức thư này? Bởi vì bức thư ngươi viết ra chỉ có thể tác dụng thúc đẩy liên minh của bọn chúng mà thôi. Cho nên có người nói đây là một bức thư khủng bố tinh thần, tại sao lại nói là thư khủng bố? Ngươi xem lời Tào Tháo nói thế nào, nay thống lĩnh thủy quân tám mươi vạn người. Lực lượng thủy bộ gia lại của Tào Tháo thực chất cũng chẳng có nổi tám mươi vạn, thủy quân tám mươi vạn ông ta lấy ở đâu ra chứ? Đây rõ ràng là khoa trương thanh thế mà. Đương nhiên người xưa tính toáninh binh lực từ trước đến nay toàn là khoa trương thanh thế, ví dụ như mười vạn người nhưng xưng là hai mươi vạn. Thế nhưng dù ngươi có bớt đi đi chăng nữa, bốn mươi vạn thủy quân cũng là điều không thể, đây chính là khoa trương thanh thế. Mục đích của việc khoa trương thanh thế là gì? Là khủng bố tinh thần. Mục đích của khủng bố tinh thần là gì? Chính là nói với Tôn Quyền rằng: Tiểu tử nhà ngươi hãy chú ý cho kỹ đấy nhé, lão phu bây giờ chuẩn bị san bằng Kinh Châu, tiêu diệt Lưu Bị, ngươi đừng có mà nhúng tay vào, đứng một bên mà hóng mát đi, nếu ngươi dám nhiều chuyện nhúng tay vào, tám mươi vạn thủy quân... chà, lão phu không phải là kẻ dễ chọc đâu nhé.

Vậy cách giải thích về bức thư khủng bố này đương nhiên cũng có lý của nó, không phải là không có lý, vấn đề là liệu làm như vậy có phản tác dụng hay không? Lúc bấy giờ mưu sĩ quan trọng của ông ta là Trình Dục đã quả quyết rằng, Lưu Bị và Tôn Quyền nhất định sẽ liên minh với nhau. Lý do của ông ta là Tôn Quyền tuy rất hào kiệt nhưng vào thời điểm này vẫn chưa có uy danh gì; trong khi Lưu Bị lại là kẻ kiêu hùng trong thiên hạ được công nhận, lại còn có Quan Vũ và Trương Phi đều là những mãnh tướng địch nổi muôn người. Tôn Quyền chắc chắn sẽ phải lợi dụng sức mạnh của Lưu Bị này, mà Lưu Bị đang lúc đường cùng cũng nhất định phải dựa dẫm vào Tôn Quyền, cho nên bọn họ không liên minh với nhau không được. Cho dù không có lời nói này của Trình Dục, thì dựa theo phong cách nhất quán của Tào Tháo, ông ta cũng không nên hành động như vậy. Những khán giả từng xem qua các tập trước chắc chắn vẫn còn nhớ, khi ấy Viên Thượng và Viên Hi cùng chạy trốn đến Liêu Đông để nương nhờ Công Tôn Khang, những kẻ thuộc hạ đều chủ trương Tào Tháo đem quân đi đánh, Tào Tháo lại bảo không cần đánh, bọn chúng vốn là đồng sàng dị mộng, ngươi mà dồn bọn chúng vào chân tường thì bọn chúng sẽ kết thành đảng chết chét, chúng ta cứ tha cho chúng một con đường thì chúng sẽ tự đấu đá lẫn nhau, cứ chờ xem Công Tôn Khang dâng thủ cấp của Viên Thượng và Viên Hi đến cho ta là được. Kết quả là Công Tôn Khang quả nhiên đã dâng thủ cấp của hai kẻ đó cho Tào Tháo. Vậy thì tại sao lần này Tào Tháo lại không hành động giống như lần trước, cứ chờ Tôn Quyền dâng thủ cấp của Lưu Bị cho mình? Tại sao ông ta lại phải dùng một phương pháp hoàn toàn ngược lại, đi ép buộc Tôn Quyền, kích thích Tôn Quyền, dồn ép hai kẻ bọn họ kết thành đảng chết chét? Xét theo tác phong nhất quán của Tào Tháo thì điều này hoàn toàn không thể giải thích nổi. Hơn nữa vào lúc ấy, ít ra Tào Tháo cũng phải có một suy nghĩ thế này, chính là hy vọng Tôn Quyền có thể đối đãi với Lưu Bị giống như Viên Sào và Lưu Bểu, đối đãi thế nào đây? Phụng dưỡng lên trên, gác xép lên cao, như thế cũng được cơ mà, tại sao cứ phải ép bọn họ liên minh với nhau chứ?

Vậy nếu bức thư này thực sự được viết ra, thì chỉ có một cách suy đoán duy nhất, chính là thực sự muốn đánh Tôn Quyền. Vậy thì bức thư này không phải là thư khủng bố nữa, mà là một chiến thư. Đương nhiên điều này không phải là không có khả năng, bởi vì Tào Tháo vào lúc ấy đang vô cùng mãn nguyện, kiêu ngạo đến mức không ai bì nổi. Chúng ta đều biết Tào Tháo là một kẻ vô cùng kiêu ngạo, tiểu nhân đắc chí, bốn chữ "tiểu nhân đắc chí" dùng trên người hắn quả thực vô cùng thích hợp. Hắn hễ cứ đắc ý là cái đuôi lại chổng ngược lên làm cột cờ, chẳng thèm giấu giếm chút nào. Vào lúc này hắn cảm thấy bản thân ngầu đến mức không ai sánh bằng, cũng chẳng thèm coi tên nhãi Tôn Quyền mới hai mươi bảy tuổi này ra gì, dứt khoát tiện tay dắt dê, đánh Lưu Bị nhân tiện tiêu diệt luôn Tôn Quyền cho rồi, hoặc giả là cũng chẳng đánh thật đâu, ta viết một bức thư dọa hắn một trận, biết đâu hắn lại sợ quá mà đầu hàng luôn thì sao. Cũng khó mà nói trước được, bởi vì đám người Trương Chiêu đều là những kẻ đã chuẩn bị đầu hàng cả rồi, nếu không nhờ có Lỗ Túc, Chu Yêu cùng với Gia Cát Lượng đến để trụ cột, thì phỏng chừng cũng đã đầu hàng rồi, mọi chuyện đều rất khó nói, cho nên khả năng này hoàn toàn có thể xảy ra. Vì vậy kết luận đưa ra là: Thứ nhất, Tào Tháo có khả năng đã viết bức thư này, mà cũng có khả năng chưa từng viết; thứ hai, nếu thực sự viết bức thư này, thì đây chính là một bức chiến thư.

Tiên sinh Dịch Trung Thiên vừa rồi có nhắc đến việc trước trận Xích Bích, Tào Tháo vô duyên vô cớ viết cho Tôn Quyền một bức thư. Xung quanh bức thư này, giới sử học có những ý kiến khác nhau. Nếu thực sự có bức thư này, thì đối với Gia Cát Lượng mà nói, không nghi ngờ gì nữa chính là một chuyện tốt lành. Sự tồn tại của bức thư này ngay lập tức đặt Tôn Quyền và Tào Tháo vào thế đối lập trực diện, Tôn Quyền vốn dĩ chẳng can hệ gì bỗng nhiên bị cuốn vào cuộc chiến tranh này. Thế nhưng vấn đề ở chỗ, bức thư này được gửi đến vào lúc nào? Nó có ảnh hưởng gì tới quyết định của Tôn Quyền? Lỗ Túc lại sẽ cầm bức thư này để tính toán điều gì cho Tôn Quyền đây?

Vậy vấn đề thứ ba chính là bức thư này rốt cuộc được đưa đến vào lúc nào? Lẽ ra phải là lúc Gia Cát Lượng và Lỗ Túc quay trở về Sài Tang. Sự việc này Tư Mã Quang trong cuốn 《Tư trị thông giám》 cũng cho rằng như thế, chỉ có điều ông ta nói là sau khi Lỗ Túc và Gia Cát Lượng đến Sài Tang, Gia Cát Lượng liền lập tức diện kiến Tôn Quyền, sau đó Tôn Quyền liền tiếp nhận kiến nghị của Gia Cát Lượng, triệu tập hội nghị thảo luận xem có nên liên minh với Lưu Bị để chống lại Tào Tháo hay không, đúng lúc này thì bức thư được đưa tới. Ông ta dùng hai chữ "Thị thời", "thị" chính là đây, đúng vào lúc này thì thư của Tào Tháo vừa vặn gửi tới. Còn cách nhìn nhận của chúng tôi thì sao? Thư có lẽ cũng được gửi đến cùng lúc đó, thế nhưng tôi không cho rằng Tôn Quyền nhận được bức thư này mà lại không mở họp trước, không đi gặp Gia Cát Lượng bàn bạc trước. Tôi cho rằng ngài ấy phải mở họp trước, họp hội nghị nội bộ, người trong nhà đóng cửa lại trước tiên bàn bạc xem nên giải quyết ra sao rồi tính tiếp. Thế nhưng trong buổi họp đó, tràn ngập một bầu không khí chủ hòa, toàn bộ đều chủ trương đầu hàng Tào Tháo, chỉ có duy nhất một người không lên tiếng, đó là Lỗ Túc. Cuộc họp không thể tiếp tục diễn ra được nữa, Tôn Quyền liền đứng dậy đi vệ sinh, sau đó Lỗ Túc liền đi theo phía sau. Tôn Quyền lập tức hiểu ra, Lỗ Túc có lời muốn nói, hơn nữa lời nói này của Lỗ Túc không thể nói trước mặt đông người được, mà phải là lời thì thầm kín đáo. Thế là Tôn Quyền quay đầu lại nắm lấy tay Lỗ Túc mà nói: Tử Kính, có lời gì muốn nói với ta sao? Lỗ Túc nói: Quả thực là có chuyện muốn nói, vừa rồi tôi nghe Tử Bố và những người khác, tức là Trương Chiêu bọn họ, đều khuyên tướng quân đầu hàng Tào Tháo, đây chính là hại tướng quân đấy! Tào Tháo có đầu hàng được hay không, còn phải xem là ai đã. Ví dụ như tôi — Lỗ Túc đây — thì có thể đầu hàng, nhưng tướng quân ngài thì tuyệt đối không thể đầu hàng. Tại sao vậy? Tôi — Lỗ Túc — đầu hàng Tào Tháo, cùng lắm thì về quê nhà tiếp tục làm một thường dân, tôi làm một thường dân ở quê nhà thì vẫn có thể thông qua kỳ khảo sát và đề cử ở địa phương để thi tuyển công chức cơ mà, tôi vẫn có thể bắt đầu từ những chức quan nhỏ như huyện thừa, huyện lệnh... cứ từng bước từng bước làm lên, đến khi già tôi làm một viên thái thú, làm một vị châu mục thì chắc chắn không có vấn đề gì đúng không? Tôi hoàn전히 có thể ngồi trên một cỗ xe bò để giao du với tầng lớp sĩ đại phu cơ mà; còn tướng quân ngài đầu hàng Tào Tháo thì sẽ đi về đâu? Tám chữ vô cùng quan trọng: Tướng quân nghênh Tào, dục an sở quy. Nghĩa là một chư hầu xưng bá một phương như ngài, nếu ngài đầu hàng Tào Tháo rồi, thì còn có chỗ nào để dung thân nữa đây?

Lời này gãi đúng chỗ ngứa trong lòng Tôn Quyền, mà điều Tôn Quyền lo lắng nhất chính là vấn đề này. Đây mới vừa vặn là lợi ích tập đoàn của ngài ấy, lại vừa vặn là lợi ích cá nhân của ngài ấy. Ngài hãy nghĩ xem Lưu Tòng năm xưa đầu hàng Tào Tháo, Phó Tốn đã tính toán bài toán đó với hắn như thế nào? Phó Tốn nói với hắn rằng tướng quân ngài hãy thử nghĩ xem, muốn chống lại Tào Tháo thì phải dựa vào ai, dựa vào Lưu Bị, vậy Lưu Bị có chống đỡ nổi không? Nếu không chống đỡ nổi thì tướng quân ngài xong đời; còn nếu Lưu Bị chống đỡ nổi Tào Tháo thì hắn còn chịu làm bộ hạ của ngài nữa sao? Lưu Tòng nghĩ lại, đúng thế thật, thôi ta đầu hàng cho rồi. Vậy nên Lỗ Túc tính toán một bài toán như thế, Tôn Quyền liền cảm thấy đúng vậy, ta đầu hàng xong thì sẽ làm cái thá gì chứ? Thế là ngài ấy nắm lấy tay Lỗ Túc, đây chính là trời cao ban tặng người tài cho ta rồi! Lời này là thứ mà Gia Cát Lượng không thể nói ra được, bởi vì lập trường khác nhau mà, ông ta không phải người của Tôn Quyền, không phải là ông ta không có trình độ này đâu, mà vì ông ta không phải người của Tôn Quyền nên không thể nói, cũng không nói nổi. Chỉ có người một nhà như Lỗ Túc, hơn nữa lại là người từng vạch ra bản quy hoạch xưng hiệu đế vương để mưu đồ thiên hạ cho Tôn Quyền, thì mới có thể nói ra, cũng chỉ có ông ta mới nói nổi, Tôn Quyền mới có thể lọt tai, và giữa bọn họ mới có thể đạt được một thứ tâm ý tương thông ngầm hiểu lẫn nhau, mới có thể làm được đến mức điểm cái hiểu ngay, hơn nữa những lời này đã thực sự đả động được Tôn Quyền.

Nhắc đến Lỗ Túc, người ta thường nghĩ ngay đến hình ảnh một bậc trưởng giả đôn hậu. 《Tam Quốc diễn nghĩa》 đã xây dựng Lỗ Túc thành một trang quân tử thành thật, khiến cho tài năng của ông ta không được thể hiện đầy đủ. Kỳ thực Lỗ Túc trong lịch sử là một người có tầm nhìn chính trị. Bản Long Trung phiên bản Đông Ngô do ông thiết kế đã cho thấy tầm nhìn chiến lược vượt trội của ông, khiến cho Tôn Quyền vô cùng khâm phục. Sau khi Lưu Bểu chết, Lỗ Túc chủ trương liên Lưu chống Tào, đích thân đi sứ Kinh Châu, tạo ra tiền đề quyết định cho thắng lợi của trận Xích Bích. Dưới áp lực vô cùng lớn từ Tào Tháo, Tôn Quyền do dự không quyết giữa việc đánh hay hàng, Lỗ Túc đã gạt bỏ mọi ý kiến trái chiều để đưa ra chủ trương, khiến Tôn Quyền vô cùng cảm thán. Vậy tại sao những lời nói của Lỗ Túc lại có thể đả động được Tôn Quyền? Tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng, đây mới chính là nguyên nhân thực sự thúc đẩy Tôn Quyền liên minh với Lưu Bị để chống lại Tào Tháo. Có căn cứ nào không?

Chúng ta có ba bộ sử liệu để làm bằng chứng: Thứ nhất, sau trận Xích Bích, Lỗ Túc từ chiến trường trở về trước tiên, sau đó Tôn Quyền đã cử tất cả các yếu nhân bên cạnh mình đi đón Lỗ Túc, bản thân ngài ấy cũng tự mình bước ra khỏi cửa nhà để nghênh đón Lỗ Túc, sử dụng quy chuẩn cao nhất để nghênh đón vị công thần khải hoàn trở về. Lúc này Tôn Quyền đã nói một câu thế này: Tử Kính à, hôm nay cô quả thực đã nể mặt ông hết mức rồi đấy nhé. Lỗ Túc đáp: Vẫn chưa đủ nể mặt. Lúc đó tất cả mọi người đều biến sắc, tại sao lại nói chuyện kiểu đó chứ? Lỗ Túc không hề hoảng hốt bước vào trong, sau khi hai người ngồi xuống, Lỗ Túc giơ chiếc roi ngựa lên mà nói — nguyện vọng của Lỗ Túc là gì? Chính là mong có một ngày tướng quân ngài đạt được địa vị tối cao, san bằng bốn cõi, thống nhất thiên hạ, đến lúc đó ngài hãy phái một cỗ xe nhỏ thật thoải mái đến đón Lỗ Túc, Lỗ Túc khi ấy mới cảm thấy như thế mới thực sự là đủ thể diện! Có ý gì chứ? Ngươi muốn làm hoàng đế chứ gì! Tôn Quyền ngửa cổ cười lớn. Ngửa cổ cười lớn có ý gì? Chính là những gì đang nghĩ trong lòng chứ sao!

Bằng chứng thứ hai chính là vào lúc Tôn Quyền xưng đế, đây là chuyện của hai mươi hai năm sau trận Xích Bích, khi ấy Lỗ Túc đã qua đời rồi. Lúc Tôn Quyền xưng đế phải bước lên đàn tế, ngài ấy cứ thế bước đi, bước được nửa đường thì đột nhiên quay đầu lại nói: Các vị có biết hay không, Lỗ Tử Kính từ sớm đã nghĩ đến việc Trẫm có ngày hôm nay rồi, ừm, quả thực là kẻ thấu hiểu sự lý mà! Điều này cũng cho thấy việc Tôn Quyền muốn xưng đế chính là suy nghĩ thực sự trong lòng ngài ấy.

Bằng chứng thứ ba chính là sau khi Tôn Quyền xưng đế, Trương Chiêu — kẻ từng chủ trương đầu hàng Tào Tháo vào năm xưa — cũng giơ hốt lên chuẩn bị ca tụng công đức một phen, chúc mừng bệ hạ thế này thế nọ. Tôn Quyền giơ tay chặn lại: Khoan đã nào, Trương công à, ông dẹp cái ý định đó đi thôi, năm xưa nếu Trẫm mà nghe theo lời của Trương công ông, thì đừng nói là bây giờ được làm hoàng đế, phỏng chừng hiện tại đang phải đi ăn mày rồi ấy chứ! Cả ba bằng chứng này đều cho thấy, thứ thực sự đả động được Tôn Quyền, khiến cho Tôn Quyền hạ quyết tâm liên minh với Lưu Bị, chính là câu nói đó của Lỗ Túc: Tướng quân nghênh Tào, dục an sở quy.

Vậy nếu không đầu hàng Tào Tháo, thì chỉ còn con đường duy nhất là liên minh với Lưu Bị. Mà đã liên minh với Lưu Bị, thì phải cân nhắc xem Lưu Bị là kẻ có thể liên minh hay không thể liên minh. Bởi vì vào lúc này cho dù là kháng cự Tào Tháo, Tôn Quyền vẫn còn hai lựa chọn nữa: một là liên minh với Lưu Bị để chống lại Tào Tháo, hai là không liên minh với Lưu Bị, tự mình chống lại Tào Tháo, ngài ấy vẫn có hai lựa chọn. Đương nhiên, nếu Lưu Bị là người có thể liên minh, việc liên minh là có lời, mặc dù ông ta yếu còn ta mạnh, thế nhưng trong hoàn cảnh không thể thực hiện liên minh giữa mạnh với mạnh, thì liên minh giữa mạnh và yếu đôi khi cũng là một phương án có thể cân nhắc. Vậy Lưu Bị có thể liên minh hay không? Vấn đề này phải hỏi ai? Gia Cát Lượng. Vấn đề này là thứ mà Lỗ Túc không thể trả lời nổi.

Cho nên tôi cho rằng trình tự này nên là thế này: Lỗ Túc và Gia Cát Lượng từ Hạ Khẩu quay về Sài Tang, thư của Tào Tháo cũng đã được gửi tới — đương nhiên cũng có khả năng không có bức thư này, phải nói cho rõ ràng, cũng có khả năng không có bức thư này — không có bức thư này cũng chẳng hề cản trở quá trình quyết định cuối cùng, bởi vì theo lời kể trong 《Tam Quốc chí》, là từ khi Tào Tháo chiếm được Giang Lăng thì phía Giang Đông đã sớm nghe hơi sợ hãi, nghe thấy tiếng gió thổi đã sợ đến mức hồn xiêu phách lạc rồi — vậy thì vào lúc này Tào Tháo xuôi dòng Giang Đông, bởi vì Lưu Bị đang ở đâu? Ở Hạ Khẩu, Phàn Khẩu, đã ở rất gần rồi, vậy thì trong hoàn cảnh như vậy Tào Tháo xuôi dòng hướng đông cho dù không phải đánh Tôn Quyền thì cũng chính là đánh Tôn Quyền. Vậy thì sau khi nhận được tin tức này, Tôn Quyền chắc chắn sẽ phải triệu tập hội nghị khẩn cấp nội bộ trước, và từ đó mới có những lời nói này của Lỗ Túc. Mà những lời nói này của Lỗ Túc có thể giải quyết được vấn đề, ngoại trừ việc ông ta nói trúng vào tâm can của Tôn Quyền ra, thì một điểm rất quan trọng nữa là ông ta đã thay đổi bản chất vấn đề. Bởi vì Tôn Quyền trước đó do dự không quyết ở điểm nào, điều mà Tôn Quyền do dự không quyết chính là: Giúp Lưu Bị hay không giúp Lưu Bị? Giúp Lưu Bị hay không giúp Lưu Bị? Giúp Lưu Bị hay không giúp Lưu Bị? Ngài ấy tính toán thế nào cũng thấy không thông: giúp Lưu Bị thì không đúng, rước họa vào thân; không giúp Lưu Bị thì môi hở răng lạnh; giúp Lưu Bị thì nuôi hổ cắn mình; không giúp Lưu Bị thì thế này thế nọ... ngài ấy tính toán thế nào cũng không thể xuôi chiều được. Vào lúc này, Lỗ Túc đã chuyển hóa vấn đề đi: Bây giờ điều chúng ta cần nghĩ không phải là có giúp Lưu Bị hay không, mà là có đầu hàng hay không! Ông ta đổi sang một vấn đề khác để suy ngẫm. Tôn Quyền bỗng nhiên vỡ lẽ: Đúng vậy, không thể đầu hàng; không thể đầu hàng thì liên minh với Lưu Bị thôi! Còn liên minh với Lưu Bị ư, có liên minh được hay không thì đi mà hỏi Gia Cát Lượng! Nó là một chuỗi mắt xích như vậy đấy.

Cho nên công thần số một của liên minh Tôn - Lưu phải là Lỗ Túc, chứ không phải là Gia Cát Lượng như nhận định của nhóm người Tư Mã Quang. Vấn đề này trong lịch sử vốn dĩ đã có kết luận rồi, Bùi Tùng Chi trong hai phần truyện của 《Tam Quốc chí》 đều đã đề cập đến vấn đề này. Bùi Tùng Chi đã nói thế nào? Bùi Tùng Chi nói rằng: "Lưu Bị cùng Tôn Quyền đứng song song, cùng chống lại Trung Quốc, đều là mưu tính ban đầu của Lỗ Túc." Đây là một chỗ, còn có một chỗ khác nói rằng: "Lên kế hoạch chống lại Tào Công, thực chất bắt đầu từ Lỗ Túc." Cả hai chỗ đều nhắc đến việc công thần số một của liên minh Tôn - Lưu chính là Lỗ Túc. Tác dụng lớn nhất của Lỗ Túc chính là giúp Tôn Quyền tính rõ một bài toán chính trị, đó chính là không thể đầu hàng Tào Tháo, nếu đầu hàng Tào Tháo thì tập đoàn Giang Đông của chúng ta sẽ không còn nữa, mà Tôn tướng quân ngài cũng sẽ không còn nữa. Thế nhưng, có thể liên minh với Lưu Bị hay không, vấn đề này để Gia Cát Lượng giải quyết. Bởi vì Tôn Quyền vào lúc này sau khi đã thông suốt được vấn đề này rồi, ngài ấy mới nói với Gia Cát Lượng rằng: Ý của trẫm đã quyết, ngoài Lưu Yêu Châu ra không ai có thể chống đỡ nổi Tào Tháo, thế nhưng Yêu Châu vừa mới thất bại xong, thì phải làm thế nào đây? Gia Cát Lượng trả lời vấn đề này rằng, tuy Lưu Yêu Châu của chúng tôi vừa mới thất bại xong, nhưng chúng tôi vẫn thế này thế nọ... Gia Cát Lượng đã giúp Tôn Quyền tính rõ bài toán liên minh, liệu có thể liên minh hay không, và cũng phần nào giúp Tôn Quyền tính rõ bài toán quân sự, bởi vì Gia Cát Lượng đưa ra một chuỗi phân tích về việc Tào Tháo nhất định sẽ thất bại cũng vô cùng đặc sắc, vô cùng thấu đáo. Thế nhưng vẫn còn một bài toán nữa, chính là liệu phe Tôn Quyền ta có thể quyết một trận sống mái với Tào Tháo hay không? Phía Tôn Quyền ta cũng phải tính toán một bài toán quân sự chứ, vậy rốt cuộc nhân vật giúp Tôn Quyền tính rõ bài toán quân sự này là ai đây? Kính mời xem tập tiếp theo — Trụ cột chống trời.