Cuộc đời Tào Tháo có thể nói là vừa xảo quyệt vừa chân chất, vừa ôn hòa vừa tàn độc, vừa khoan dung vừa thù dai, đánh giá của tiên sinh Dịch Trung Thiên dành cho ông là: Gian hùng đáng yêu. Chẳng lẽ Tào Tháo vừa mới bước chân vào giang hồ đã muốn làm gian hùng rồi sao? Tào Tháo thời trẻ có những lý tưởng và hoài bão như thế nào? Chương trình "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc - Con đường của hiền thần" sắp được phát sóng, kính mời quý khán giả chú ý theo dõi!

Thời nhà Hán, khoa hiếu liêm là một chế độ tuyển dụng nhân sự quan trọng, chỉ những người được đề cử là hiếu liêm mới bước vào con đường làm quan. Tào Tháo vì được đề cử làm hiếu liêm, lại có người cha làm quan lớn làm hậu thuẫn, cho nên mới hai mươi tuổi đã thuận lợi bước vào chốn quan trường. Thế nhưng chẳng bao lâu sau, một sự kiện bất ngờ lại khiến Tào Tháo rơi vào vũng bùn chính trị tiến thoái lưỡng nan: Tiến, thì đắc tội với quyền quý đương triều, đánh mất tiền đồ chính trị tốt đẹp; Lùi, thì trái với lý tưởng chính trị của bản thân, đồng lưu hợp ô với đám quyền quý. Vậy thì, một Tào Tháo đầy khí thế sẽ đi về đâu? Tiên sinh Dịch Trung Thiên sẽ đứng ở lập trường bình dân, thông tin qua góc nhìn hiện đại để cùng quý vị thưởng thức Tam Quốc đặc sắc — Con đường của hiền thần.

Dịch Trung Thiên:

Ở tập trước chúng ta đã nhắc đến nhà giám định và phê bình nhân vật nổi tiếng nhất thời bấy giờ là Hứa Thiệu, đã đưa ra một lời đánh giá khác về Tào Tháo, chính là: Ngươi là năng thần thời trị, gian hùng thời loạn. Câu nói này có thể có hai cách giải thích, một là ở thời trị thì là năng thần, ở thời loạn thì là gian hùng; Cách giải thích thứ hai, ngươi trị vì thiên hạ thì là năng thần, làm rối loạn thiên hạ thì là gian hùng. Vậy rốt cuộc Tào Tháo muốn làm năng thần hay làm gian hùng? Kỳ thực ban đầu Tào Tháo muốn làm năng thần.

Năm 174 sau Công nguyên, Tào Tháo năm mươi tuổi được cử làm hiếu liêm, nhậm chức lang quan. Hiếu chính là người con có hiếu, liêm chính là kẻ thanh liêm, một người nếu được cử làm hiếu liêm, vậy thì người đó có tư cách làm quan, giống như bây giờ bạn có học lực, có văn bằng thì bạn có thể đi thi công chức vậy. Vậy nhậm chức lang quan là chuyện thế nào? Chế độ quan lại đời Hán, hoàng đế sẽ tuyển chọn từ con cháu thân quý những người mà mọi người cho là phẩm chất đạo đức, thể hiện tư tưởng và hình tượng bên ngoài tương đối tốt để làm lang. Chữ lang này có hai nghĩa, một là người trẻ tuổi hoặc tiểu hỏa tử, một nghĩa nữa chính là thị vệ, kỳ thực vào trong cung đình làm lang, tức là làm thị vệ cho hoàng đế, bởi vì thị vệ của hoàng đế này phải đứng gác ở hành lang trong hoàng cung, cho nên mới gọi là lang, thủ lĩnh thị vệ thì gọi là lang trung lệnh. Thế giới ở bên cạnh hoàng đế làm lang rồi thì được tham gia vào chính trị của đế quốc, tai nghe mắt thấy có thể nhận được rèn luyện, cho nên sau khi làm lang quan rồi thì rất nhanh có thể đi nhậm các chức quan khác, đây là một cách bồi dưỡng cán bộ của nhà Hán, ở bên cạnh hoàng đế, nó chẳng qua chỉ là một tư cách và trải nghiệm bước vào quan trường mà thôi.

Vậy Tào Tháo được cử làm hiếu liêm, nhậm chức lang quan, điều này đã bước ra bước đầu tiên trên con đường làm quan. Thêm vào đó Tào Tháo có người trong triều, ông nội của Tào Tháo là Tào Đằng là hoạn quan được hoàng thượng tín nhiệm, cha của Tào Tháo là Tào Tung cũng làm quan lớn trong triều, cho nên Tào Tháo chẳng mấy chốc đã được bổ nhiệm làm Lạc Dương Bắc bộ úy. Lạc Dương Bắc bộ úy là chức quan gì? Lạc Dương lúc bấy giờ là một huyện của đế quốc, nhưng lại là huyện đứng đầu, bởi vì Lạc Dương là nơi đặt thủ đô của vương triều Đông Hán. Chế độ này của nhà Hán, quan chính ấn cấp huyện, chính là người đứng đầu, huyện lớn gọi là huyện lệnh, huyện nhỏ gọi là huyện trưởng, huyện lệnh và huyện trưởng có hai phu tá, một người gọi là thừa, một người gọi là úy, thừa phụ trách dân sự, tài chính, úy phụ trách quân sự, trị an. Thế nhưng Lạc Dương là một huyện lớn, nó là huyện đứng đầu, cho nên úy của nó không chỉ có một người, Tào Tháo đảm nhận một trong các chức Lạc Dương úy, phụ trách trị an khu vực phía Bắc, gọi là Lạc Dương Bắc bộ úy, cấp bậc của ông là trật bốn trăm thạch, nghĩa là Tào Tháo đảm nhận một chức cục trưởng công an cấp phó huyện.

Chức quan này là chức quan đầu tiên Tào Tháo đảm nhận, cho nên Tào Tháo vô cùng ấn tượng sâu sắc đối với chuyện này, sau này Tào Tháo bị Hán Hiến Đế sắc phong làm Ngụy vương, đã là tước vương rồi, ông vẫn nhớ chuyện này, ông vẫn nhớ người đã đề cử ông nhậm chức Lạc Dương Bắc bộ úy, người này là ai? Người này tên là Tư Mã Phòng, là cha của Tư Mã Ý. Sau khi Tào Tháo đảm nhận chức Ngụy vương, đã mời Tư Mã Phòng đến thành Nghiệp Thành là đô thành vương quốc Ngụy của ông, bày tiệc thịnh soạn để khoản đãi Tư Mã Phòng. Sau ba tuần rượu Tào Tháo liền nhớ đến chuyện này, bèn nói với Tư Mã Phòng rằng, Tư Mã công, ngài xem cô vương hôm nay còn có thể đi làm Lạc Dương Bắc bộ úy một lần nữa không? Trong này có chút bộ dạng tiểu nhân đắc chí nha. Tư Mã Phòng nói gì, Tư Mã Phòng nói đại vương à, năm xưa lão phu đề cử ngài đi làm Lạc Dương Bắc bộ úy, ngài làm cái chức cục trưởng công an cấp phó huyện đó là rất thích hợp đấy! Tào Tháo nghe xong liền ha ha ha, ghi chép trong sử sách là Tào Tháo cười lớn. Tại sao Tào Tháo lại cười? Vậy người bình thường cho rằng đây chính là tiểu nhân đắc chí rồi, tự mãn đắc ý rồi. Không hoàn toàn là như vậy. Bởi vì Tào Tháo lúc này đã nhớ tới những chuyện cũ khi ông đảm nhận chức Lạc Dương Bắc bộ úy năm xưa.

Chức vụ Lạc Dương Bắc bộ úy này không dễ đảm nhận đâu, tại sao chứ, Lạc Dương là nơi đặt kinh đô, là trái tim của đế quốc nha, nơi này khắp thành toàn là xe ngựa quyền quý, toàn là quyền quý và gia thuộc của họ, con cháu của họ, người hầu của họ, từ trước đến nay đều hoành hành bá đạo, từ trước đến nay đều không coi vương pháp ra gì, từ trước đến nay đều làm điều sai trái, cũng từ trước đến nay không ai dám chọc vào. Thế nhưng trị an khu vực thủ đô thì không thể không duy trì, phải làm sao đây? Cho nên bắt buộc phải có một người đặc biệt, người này phải không tin tà, người này còn phải có rất nhiều quỷ kế, có thể trị được đám quyền quý này, bắt buộc phải có người như vậy đi đảm nhận cái chức cục trưởng công an cấp phó huyện đó mới trấn áp được nơi này. Mà Tào Tháo lại chính là một người như vậy, gan vừa to, mưu mẹo lại nhiều, ai cũng không sợ, một kẻ cứng đầu, cho nên nói ông đi làm cái chức cục trưởng công an cấp phó huyện đó thì quả thực là vô cùng thích hợp. Lời nói này của Tư Mã Phòng không hoàn toàn là tự chuốt lấy sự lúng túng cho mình, quả thực vẫn rất cầu thị thực tế.

Trên thực tế Tào Tháo đảm nhận chức cục trưởng công an cấp phó huyện, Lạc Dương Bắc bộ úy xong đã không phụ sứ mệnh. Sau khi Tào Tháo nhậm chức, nhìn thấy nha môn này rách nát không chịu nổi, nhìn cái nha môn công an này là không thèm quản sự việc gì cả, phòng làm việc của chính mình cũng không quét dọn sạch sẽ. Việc đầu tiên Tào Tháo làm chính là trang hoàng, trước tiên trang hoàng cục công an của chúng ta một phen, cho ra dáng ra hình; sau đó làm hơn chục cây gậy lớn ngũ sắc, treo ở hai bên nha môn huyện; sau đó dán một tờ cáo thị nói rằng, bây giờ ta Tào Tháo phụ trách công việc này, ta đem pháp lệnh của đế quốc chúng ta nhắc lại một lần nữa, một hai ba bốn năm sáu bảy, những cái nào là không được làm, sau đó ai mà vi phạm pháp lệnh, gậy ngũ sắc hầu hạ. Sau đó tự mình ngồi trong nha môn, chuẩn bị xét xử vụ án, quả nhiên đã đến một kẻ không sợ chết. Bởi vì đám quyền quý này đâu có coi vương pháp ra gì, bọn chúng hoành hành bá đạo quen rồi, đã đến kẻ không sợ chết nào vậy? Chú của Kiển Thạc là Kiển Đồ, Kiển Thạc là người gì, Kiển Thạc là hoạn quan được thánh thượng sủng ái nhất, quyền thế một thời, vô cùng kiêu ngạo, cho nên chú của hắn cũng không coi pháp lệnh hay nha môn ra gì, công khai vi phạm lệnh cấm đi vào ban đêm, uống say liền đi lang thang trên đường phố. Lúc đó ban bố lệnh giới nghiêm, còn gọi là lệnh thiết uyên, chính là ban đêm không được đi lại ở bên ngoài. Hắn không những đi lại ở bên ngoài vào ban đêm mà còn uống rượu say, bị thủ hạ của Tào Tháo bắt vào, Tào Tháo thăng đường: Kiển Đồ, biết tội chưa? Kiển Đồ lúc này đại khái rượu cũng đã tỉnh, ái chà, hình như có phải đã phạm lệnh giới nghiêm không nhỉ? Tào Tháo nói đúng rồi, biết bị trừng phạt thế nào không? Kiển Đồ nói cái này thì ta không nhớ rõ lắm, chi bằng ngài đi hỏi cháu ta xem? Tào Tháo nói cháu ngươi là ai? Kiển Thạc vậy! Tào Tháo nói ta không quen, ta quen ai đâu, ta chỉ công nhận pháp luật, không biết nên trừng phạt thế nào phải không? Bổn quan nói cho ngươi biết, đánh chết bằng gậy, người đâu, đánh. Đánh chết rồi, liền đem người chú của hoạn quan kiêu ngạo nhất lúc bấy giờ đánh chết ngay tại chỗ dưới công đường.

Tào Tháo rất thông minh, cho nên ông mới nghĩ ra chiến lược sách trị gậy lớn ngũ sắc; Tào Tháo gan to, cho nên ông mới dám chấp pháp công chính, dùng gậy đánh chết Kiển Đồ. Ở đây, hình tượng năng thần của Tào Tháo hiện lên rõ nét trên giấy. Thế nhưng, một Tào Tháo thông minh chẳng lẽ không biết dùng gậy đánh chết Kiển Đồ có khả năng chôn vùi tiền đồ chính trị của mình hay sao? Tiên sinh Dịch Trung Thiên lại nhìn nhận cú gậy đằng đằng sát khí của Tào Tháo như thế nào?

Cú gậy này của Tào Tháo đánh cho tất cả mọi người trợn mắt há mồm, không biết thanh niên hai mươi tuổi này muốn làm gì! Bởi vì ai cũng biết một người trẻ tuổi vừa mới bước chân vào quan trường mà đắc tội với quyền quý thì sẽ không có kết cục tốt đẹp, đạo lẽ này chẳng lẽ Tào Tháo không hiểu? Kiển Đồ là chú của Kiển Thạc, mối quan hệ này chẳng lẽ Tào Tháo không biết? Điều khiến người ta càng không thể nghĩ tới chính là, ông nội của Tào Tháo — kỳ thực nên nói là ông nội nuôi — Tào Đằng này cũng là hoạn quan, cháu trai của thái giám đánh chết chú của thái giám, ngươi nói xem chuyện này phải nói thế nào? Tất cả mọi người đều không hiểu nổi. Vậy tại sao Tào Tháo lại phải làm như vậy?

Khả năng thứ nhất, Tào Tháo muốn một bước thành danh, có bằng chứng không? Có một chút chứng cứ bên lề, Tào Tháo sau này từng viết một bài văn gọi là Thuật chí lệnh, còn gọi là Nhượng huyện tự minh bản chí lệnh, ngay từ đầu ông đã nói những lời thế này:

"Cô bắt đầu được cử làm hiếu liêm, tuổi trẻ, tự cho rằng vốn không phải là danh sĩ nơi hang cùng ngõ hẻm, sợ bị người trong thiên hạ nhìn nhận là kẻ phàm phu ngu muội. Muốn làm một quận thủ, thích làm chính giáo, để thiết lập danh dự, khiến sĩ phu trong đời thấu hiểu rõ ràng."

Đoạn văn này có ý gì? Chính là Tào Tháo hồi tưởng lại thời kỳ ông được cử làm hiếu liêm năm hai tuổi, ông nói lúc đó tôi rất rõ ràng, tôi tuổi còn quá trẻ, lại chẳng có danh tiếng gì, sợ rằng mọi người đều cho rằng tôi là một kẻ vô dụng, cho nên lúc đó tôi vẫn muốn làm một vị quan tốt, làm một vài chuyện động trời để mọi người biết rằng Tào Tháo tôi đây vẫn rất có năng lực. Kỳ thực Tào Tháo lúc này nên nói điều kiện không được tốt cho lắm, một là xuất thân không tốt, là gia đình thái giám, điều này khiến gia đình các sĩ nhân chính là những người không phải gia đình thái giám không coi trọng cho lắm. Thứ hai là tuổi còn quá trẻ, chỉ có hai mươi tuổi. Thứ ba là tiếng tăm không tốt, bởi vì Tào Tháo hồi bé nghịch ngợm gây sự, bắt chim săn chó, lêu lổng vô nghề nghiệp, chuyên làm mấy chuyện làm càn làm quấy, tiếng tăm cũng không tốt lắm. Ngoài ra phỏng chừng hình tượng cũng không tốt lắm.

Chúng ta đi đọc Tam Quốc Chí, hễ là người có hình tượng đẹp thì trong Tam Quốc Chí đều có ghi chép, ví dụ như Chu Du này, Gia Cát Lượng này những người đó trong Tam Quốc Chí đều có ghi chép. Mà đối với dung mạo, tướng mạo của Tào Tháo, Tam Quốc Chí không có một chữ nào, Tam Quốc Chí nó lấy Ngụy làm chính thống, nếu như hình tượng của Tào Tháo cao lớn khôi vô, anh tuấn tiêu sái, nó nhất định đã viết rất rõ ràng, né tránh không bàn tới chứng tỏ hình tượng phỏng chừng không ra làm sao cả. Vậy các sử sách khác có miêu tả về hình tượng của ông, theo các sử sách khác ghi chép Tào Tháo gọi là dung mạo lùn nhỏ, chính là vóc dáng không cao, phỏng chừng cũng sém sém giống tôi, so với Gia Cát Lượng cao một mét tám tư mà nói thì cơ bản thuộc về sản phẩm không đạt chuẩn, loại phế phẩm. Ngoài ra trong Thế Thuyết Tân Ngữ có một câu chuyện, chính là nói Tào Tháo sau khi làm Ngụy vương, Hung Nô phái sứ tiết đến yết kiến Tào Tháo, Tào Tháo cảm thấy hổ thẹn với bản thân, nói vóc dáng lùn nhỏ thế này của mình không đủ uy hùng các nước lớn, cho nên đã sai Thúy Diễm thay ông mặc triều phục của Ngụy vương, ngồi trên ghế của Ngụy vương để tiếp kiến sứ tiết Hung Nô, còn mình thì cầm một thanh đao đứng ở bên cạnh. Kết quả sau khi tiếp kiến xong, Tào Tháo liền sai người đi hỏi sứ tiết Hung Nô, ngươi cảm thấy thế nào, sứ tiết Hung Nô nói Ngụy vương quả nhiên mười phần anh tài phong nhã, chỉ có điều người cầm đao bên cạnh hắn, người cầm đao đó mới là anh hùng. Có thể thấy một vị anh hùng chưa chắc đã phải cao lớn anh tuấn, quan trọng là ở khí độ của hắn.

Vấn đề là con người Tào Tháo lúc này còn chưa bàn đến khí độ, cho nên ông bắt buộc phải có một việc động trời mới có thể nổi danh thiên hạ, dùng gậy đánh chết chú của Kiển Thạc chính là một cơ hội tốt để nổi danh thiên hạ. Đây là phỏng đoán thứ nhất.

Vậy phỏng đoán thứ hai, chính là Tào Tháo muốn nghiêm minh kỷ cương pháp luật. Con người Tào Tháo chủ trương pháp trị, ông chấp pháp vô cùng nghiêm ngặt, lệnh cấm kiên quyết, không cho phép mập mờ, tính cách này có lẽ đã thể hiện ra từ khi ông còn trẻ. Tào Tháo coi trọng pháp trị này có hai nguyên nhân, một là tình thế bức bách, hai là do tính cách quyết định. Cái gọi là tình thế bức bách, bởi vì lúc bấy giờ là thời loạn, thời loạn dùng trọng điển, thời loạn thì phải nghiêm, đây là tình thế bức bách. Ngoài ra con người Tào Tháo này, ông cũng rất nghiêm túc. Cuộc sống của Tào Tháo quả thực rất tùy tiện, ăn không câu nệ, mặc không câu nệ, thời gian dài ở bên ngoài hành quân đánh trận đối với phụ nữ phỏng chừng cũng không thể câu nệ chỉ đành uyển chuyển. Thế nhưng tính cách kiểu này của ông không có nghĩa là ông phù phiếm, rất nhiều người cho rằng Tào Tháo là một người phù phiếm đây là nhìn lầm người rồi, Tào Tháo quả thực hay nói đùa, nghe âm nhạc, mặc thường phục, làm thơ từ, đó là một loại thả lỏng sau giờ làm việc căng thẳng của ông, cũng là biểu hiện thế giới nội tâm phong phú của ông, nói không chừng còn là bom khói để ông mê hoặc kẻ địch, nếu như ngươi coi Tào Tháo là một người phù phiếm thì ngươi đã sai rồi. Tào Tháo kỳ thực là một người rất thâm trầm, trên người Tào Tháo cũng có sát khí, loại sát khí này chính là thể hiện ở cái gậy này.

Đương nhiên còn có một khả năng nữa, đó chính là vô tình, Tào Tháo lúc này bởi vì mới bước chân vào giang hồ, hai mươi tuổi vẫn chưa hiểu rõ quan trường, là một kẻ non nớt. Cứ ngỡ mình đảm nhận một chức cục trưởng công an cấp phó huyện thì có thế gớm lắm sao, ông buông lời ai dám vi phạm mệnh lệnh sẽ chém không tha, kết quả là Kiển Đồ cái tên yêu nghiệt này đâm đầu vào, lời đã nói ra như nước hắt đi, đành phải cắn răng đánh chết hắn.

Thế nhưng bất kể phỏng đoán nào đi nữa, chúng ta có thể khẳng định, chúng ta không thể biết chính xác suy nghĩ của Tào Tháo lúc bấy giờ, nhưng có thể biết chính xác rằng Tào Tháo lần này đã đắc tội với quyền quý, cũng đắc tội với tập đoàn hoạn quan. Thế nhưng tập đoàn hoạn quan không làm gì được ông, bởi vì thứ nhất, Tào Tháo đúng, chấp pháp như núi mà, ngươi có lời gì để nói. Thứ hai, Tào Tháo có hậu thuẫn. Vậy tập đoàn hoạn quan đã nghĩ ra biện pháp gì, liền nói với hoàng đế rằng, hoàng thượng, Tào Tháo chính là nhân tài đấy, chấp pháp như núi nha, để hắn làm cục trưởng công an cấp phó huyện thì uỷ khuất cho hắn rồi, nên thăng chức thành cấp chính huyện, nhưng điều đến vùng biên viễn. Thăng chức cho ngươi một cấp rồi ngươi cút cho ta, đừng có lảng vảng trước mặt ta. Thế là Tào Tháo đảm nhận chức Đốn Khâu lệnh, chẳng bao lâu sau Tào Tháo lại bị triều đình điều về, nhậm chức nghị lang, nghị lang là khái niệm gì, dùng từ ngữ bây giờ mà nói chính là nghiên cứu viên, là một chức nhàn tản; rồi sau đó lại phái ra địa phương, lại điều về làm nghị lang. Tào Tháo nghĩ, nghị lang thì nghị lang vậy, ta cứ nghiên cứu đàng hoàng đi, đi địa phương thì đi địa phương vậy, ta cứ chấp chính đàng hoàng đi, thế nhưng thế nào? Tào Tháo đem phương lược trị quốc của ông, cũng như một số kiến nghị đối với chính trị hiện tại viết thành bài văn giao lên, như muối bỏ biển không có chút hồi âm, hoàn toàn không ai thèm đếm xỉa đến. Ông đả kích hào cường ở địa phương, chỉnh đốn trật tự, như lấy trứng chọi đá, châu chấu đá xe, căn bản không có hiệu quả gì lớn.

Tào Tháo đi địa phương chấp chính cũng rất nghiêm khắc, nghe nói lệnh điều động của Tào Tháo vừa xuống, ví dụ như điều Tào Tháo đi làm Tế Nam tướng, quyền quý lớn nhỏ ở địa phương nghe tin liền trốn chạy, nói Tào Tháo đến rồi chúng ta còn có thể ở lại cái nơi này sao? Bỏ chạy sang quận khác, đều chạy đi nơi khác hết. Những bản tiểu báo cứ hết phong này đến phong khác được gửi ngự tiền, không ngừng có người đi tố cáo Tào Tháo. Lúc này Tào Tháo cảm thấy, ông ở chốn quan trường e là không thể hỗn tiếp được nữa, ông cảm thấy vương triều nhà Hán đã ngày một suy vi, chính quyền này cũng sắp sửa gần đất xa trời, bất kỳ nỗ lực nào ông làm cũng đều vô ích, chỉ rước họa vào thân cho mình mà thôi. Sở dĩ không gây ra tai họa sát thân, là bởi vì ông có Tào Tung làm hậu thuẫn lớn, cha ông làm quan đến Thái úy, tức là tổng tư lệnh ba quân trên danh nghĩa lúc bấy giờ, quyền quý vẫn chưa dám làm gì ông. Thế nhưng cứ tiếp diễn thế này lâu dài, thì nhất định sẽ không có kết quả tốt đẹp gì đâu, thế là Tào Tháo từ chối sự bổ nhiệm lần nữa của triều đình, lần này bổ nhiệm ông làm hai ngàn thạch, cấp bậc hai ngàn thạch Đông quận thái sư, Tào Tháo từ chối nhiệm vụ này, mượn cớ bản thân có bệnh, rồi trở về quê hương của mình, đóng cửa đọc sách, lúc nhàn rỗi thì đi săn bắn để giải trí cho bản thân. Thế nhưng Tào Tháo vẫn không quên đại sự quốc gia, ông vẫn quan tâm đến quốc gia và dân tộc của mình.

Thông qua sự phân tích của tiên sinh Dịch Trung Thiên có thể thấy, Tào Tháo thời trẻ quả thực là một "năng thần thời trị", bất kể là làm Lạc Dương Bắc bộ úy nắm giữ thực quyền, hay là làm nghị lang chức hư vị, Tào Tháo đều tận chức tận trách. Thế nhưng lúc bấy giờ quyền quy đương đạo, khiến ông hoài bão báo quốc dâng trào nhưng khó lòng thi thố, cuối cùng Tào Tháo cáo bệnh từ quan. Tào Tháo chẳng lẽ không muốn làm năng thần nữa sao? Làm năng thần rốt cuộc cần những điều kiện gì?

Kỳ thực mà nói, Tào Tháo thời trẻ có lẽ vẫn chưa hiểu một đạo lý, chính là làm một năng thần là phải có điều kiện, điều kiện gì vậy? Thứ nhất, phải xem thời thế, chỉ ở thời trị mới có thể làm năng thần, nếu ở thời loạn, vậy e rằng chỉ có thể giống như lời Gia Cát Lượng nói trong "Xuất sư biểu" rằng, "Cẩu toàn tính mệnh vu loạn thế, bất cầu văn đạt vu chư hầu"; Thứ hai, phải xem cục thế chính trị, cục thế chính trị nếu hỗn loạn thì cũng không thể làm năng thần được, ngay cả Khổng Tử còn nói bang có đạo thì trí, bang vô đạo thì ngu, ngu là gì, chính là giả ngu, hàm súc hơn giả điên một chút; Thứ ba phải xem nhân chủ, chính là hoàng đế này là hôn quân hay là minh quân, nếu là hôn quân thì ngươi cũng không làm nổi năng thần; Thứ tư, cho dù là thời trị, là minh quân, là một cục thế chính trị tốt, thì ngươi còn phải xem tâm trạng và sở thích của hoàng đế. Lấy Hán Văn Đế ra ví dụ, đó đâu phải là hôn quân, thời đại của Hán Văn Đế cũng là thời đại tốt nhất của vương triều Tây Hán, mang danh là Văn Cảnh chi trị, Hán Văn Đế cũng vô cùng thưởng thức Giả Nghị con người này, nên nói điều kiện để Giả Nghị làm năng thần đều đã đủ cả, thế nhưng kết quả thì sao? "Khả liên dạ bán hư tiền tịch, bất vấn thương sinh vấn quỷ thần", cuối cùng vẫn không dùng ông, rốt cuộc đày ông đến Trường Sa, khiến cho Giả Nghị ngày ngày đẫm lệ khóc chết ở đó. Cho nên làm năng thần là phải có điều kiện, mà thời đại Tào Tháo sống lại không có điều kiện đó.

Tào Tháo bước chân vào chốn quan trường, vẫn chưa thể tính là thời loạn, nhưng đã là đêm trước của thời loạn. Tào Tháo bước chân vào quan trường này là vào thời Hán Linh Đế, mà Linh Đế và Hoàn Đế, cùng với người chú Hoàn Đế của ông ta, hai triều đại này là đại danh từ cho nền chính trị hắc ám hủ bại nhất, hễ nhắc đến thời đại tồi tệ nhất: Hai triều Hoàn, Linh. Cho nên "Xuất sư biểu" cuối cùng của Gia Cát Lượng chẳng phải đã nói sao, chưa từng không thở dài căm hận Hoàn Linh vậy. Vậy Linh Đế là một người như thế nào, sở thích của ông ta ở đâu, sở thích của ông ta không phải ở đại sự quốc gia, mà ở văn học nghệ thuật, nghe nói Linh Đế từ phú viết rất giỏi, đối với nghệ thuật kiến trúc cũng có nghiên cứu. Ông ta lúc bấy giờ đang nghiên cứu cái gì trong cung điện, nghiên cứu nước máy và hệ thống thoát nước, thiết kế một bộ hệ thống cấp thoát nước hoàn chỉnh trong cung điện, vô cùng tốt. Sau khi thành công Linh Đế lại hạ lệnh rằng, phải để bách tính đều uống được nước máy, thế là đại động thổ mộc trong kinh thành. Ngươi là hoàng đế mà, cái ngươi cần quản là hưng vong của thiên hạ, chứ không phải cấp thoát nước, vậy triều chính giao cho ai? Hai nhóm người: Ngoại thích, hoạn quan. Hơn nữa Linh Đế này bởi vì phải làm rất nhiều chuyện như vậy, ông ta phải có tiền, tiền từ đâu mà ra, bán quan. Triều đại Linh Đế là bán quan, hơn nữa còn niêm yết giá rõ ràng, đấu thầu công khai. Giá cả đại khái là cấp bậc một thạch là một vạn, ví dụ như ngươi muốn mua một chức quan phó huyện bốn trăm thạch để làm, bốn triệu; ngươi muốn mua một chức quan chính bộ cấp hai ngàn thạch để làm, hai mươi triệu; nếu như ngươi muốn xếp vào tam công, chính là Thái úy, Tư đồ, Tư không, cộng thêm mười triệu nữa, niêm yết giá rõ ràng. Đây là mua bán công khai, nếu sự bổ nhiệm chính thức của triều đình cũng phải nộp tiền, nhưng chỉ có thể nộp một nửa hoặc một phần ba, có thể mặc cả.

Lúc bấy giờ có một người tên là Tư Mã Trực được bổ nhiệm làm Cự Lộc thái thú, văn thư bổ nhiệm vừa đến, triều đình liền chìa tay, đưa tiền đây. Tư Mã Trực nói, ta lấy đâu ra tiền, ta là một vị quan thanh liêm. Triều đình nói biết chứ, cuộc sống của ngươi khó khăn, giảm miễn ba triệu, ngươi nộp đi. Tư Mã Trực nói ta thực sự không nộp nổi, chức quan này ta không làm nữa có được không? Triều đình nói thế thì không được, ngươi không thể từ quan được đâu! Tư Mã Trực không còn cách nào khác, đành phải tự sát trên đường đi nhậm chức, trước lúc lâm chung viết một bức di thư, tố cáo triều đình bán quan, thực sự là hại nước hại dân, là tượng trưng vong quốc!

Thế nhưng Tư Mã Trực trong mắt chúng ta hiện nay là chết oan, bởi vì sau khi Tư Mã Trực chết, triều đình bán quan lại càng thêm tồi tệ hơn. Cha của Tào Tháo là Tào Tung làm quan đến Thái úy, đều là bỏ tiền ra mua, Thái úy là tam công nha, địa vị vô cùng tôn quý, cho nên rất nhiều người muốn trải nghiệm cảm giác làm tam công, trong đó bao gồm một người tên là Thôi Liệt. Thôi Liệt cũng là một vị quan thanh liêm, gia đình xưa nay có tiếng thanh bạch, dựa vào sự nỗ lực làm việc của bản thân mà làm đến quận thủ, làm đến cửu khanh, nhưng ông ta luôn cảm thấy nhà họ Thôi chúng ta nên xuất hiện một vị tam công. Vừa hay lúc này bảo mẫu của hoàng đế họ Trình, đường đi trong Trình, phu nhân chạy đến nói với Thôi Liệt rằng, ê, ta có thể kiếm được giá ưu đãi nội bộ đấy. Thôi Liệt nói, giá ưu đãi là bao nhiêu. Giảm nửa giá. Thôi Liệt nghĩ giảm nửa giá này vẫn hời chán, liền nộp tiền giảm nửa giá. Sau khi nộp xong, ê quả nhiên hoàng đế mở hội, chính thức tuyên bố bổ nhiệm Thôi Liệt làm Tư đồ. Nói xong lời này, ngươi xem hoàng đế hồ đồ đến mức độ nào, ông ta nói ái chà, ngươi mới nộp một nửa số tiền thôi đấy, đế quốc này đã thực hiện một vụ mua bán lỗ vốn rồi. Lời vừa dứt thì phu nhân họ Trình không chịu đâu, phu nhân họ Trình lập tức nhảy ra nói, Thôi đại nhân là một vị quan tốt, quan của ông ấy sao lại là bỏ tiền ra mua chứ, là ta giúp ông ấy kiếm được mà. Công khanh xôn xao, nói ngươi cái tên Thôi Liệt này dựa vào phụ nữ để kiếm chức quan còn không bằng bỏ tiền ra mua đi cho rồi, càng mất mặt hơn.

Trong hoàn cảnh này, Tào Tháo đã nhìn thấu quan trường và triều đình lúc bấy giờ, ông không còn đưa ra kiến nghị nữa, cũng không đảm nhận bất kỳ chức quan nào nữa. Ông cảm thấy trong khoảng thời gian này bản thân nên học tập cho thật tốt, nâng cao tu dưỡng của bản thân, làm chuẩn bị cho tương lai có thể đem hết sức mình trung thành tận lực vì quốc gia. Đợi đến khi Tào Tháo tái xuất giang hồ, cục thế chính trị đã hỗn loạn không chịu nổi rồi. Năm 189 sau Công nguyên, Hán Linh Đế băng hà, để lại hai người con trai, Lưu Biện mười bốn tuổi, và Lưu Hiệu chín tuổi, cộng thêm Hà hoàng hậu mẹ của Lưu Biện, cô nhi quả phụ căn bản không thể kiểm soát nổi cục diện. Tập đoàn sĩ nhân đứng đầu là đại tướng quân Hà Tiến, đã triển khai đấu tranh kịch liệt và chính biến cung đình với tập đoàn hoạn quan, lưỡng bại câu thương. Cuối cùng chính quyền rơi vào tay quân phiệt Đổng Trác Tây Bắc.

Đám người Đổng Trác trong mắt các đại phu lúc bấy giờ, hoàn toàn không phải là con người. Đổng Trác là hổ, Lữ Bố là sói, thủ hạ của bọn chúng là chó hoang. Đổng Trác vào kinh đã làm những gì? Phế lập hoàng đế. Hắn trước tiên phế bỏ hoàng đế đương nhiệm, chính là cái tên Lưu Biện mười bốn tuổi đó, lập Trần Lưu vương Lưu Hiệu chín tuổi làm hoàng đế, đây là việc thứ nhất. Thứ hai, nhơ nhuốc hậu cung, đem toàn bộ phụ nữ mà tiên đế để lại thu nạp hết. Thứ ba, chính là tàn sát bách quan. Nghe nói lúc bấy giờ hứng thú lớn nhất của Đổng Trác chính là đại yến tân khách, mời toàn bộ văn võ bách quan trong triều đến uống rượu, hắn ta công khai ôm lấy phụ nữ do tiên đế để lại trước mặt bách quan để tìm vui hoan lạc, sau đó ngẫu nhiên chọn một người trong số các đại thần dự tiệc đem ra ngoài đánh chết, hoặc là đem những kẻ phản đối hắn, những kẻ phản đối bị hắn bắt đến, kéo tới ngay tại chỗ khoét mắt, chặt tay, gọt mũi, ném vào nồi canh nấu sôi, nghe bọn họ kêu thảm thiết, những người này càng kêu thảm thiết thì dục vọng ăn uống và dục vọng sắc dục của hắn lại càng tràn trề. Thủ hạ của hắn thì đốt phá cướp bóc trong thành Lạc Dương, hiếp dâm phụ nữ, toàn bộ kinh đô đã biến thành vùng tai họa thảm khốc không nơi nào sánh bằng.

Hành vi nghịch thiên phản đạo và làm điều sai trái của Đổng Trác đương nhiên sẽ khơi mào phẫn nộ công chúng. Tình hình lúc bấy giờ như thế nào? Tình hình lúc bấy giờ là các châu mục, thái thú, thứ sử của các châu, quận, bọn họ đều đã có địa bàn và quân đội của riêng mình, triều đình đã không còn sai khiến được họ nữa rồi. Trong hoàn cảnh như vậy, các châu, quận của đế quốc tuyên bố thành lập nghĩa quân thảo phạt Đổng Trác. Nói cách khác, sau khi Đổng Trác vào kinh năm 189 sau Công nguyên, vương triều Đông Hán trên thực tế đã diệt vong rồi, mặc dù trên danh nghĩa vẫn chưa diệt vong. Thiên hạ từ đây đại loạn. Loạn thế anh hùng nổi bốn phương, có súng thì làm vua một cõi. Những châu mục, thứ sử, thái thú sở hữu quân đội của riêng mình này đã bắt đầu cục diện phân liệt địa phương, chư hầu kiêm tus. Trong cục thế thời gian như vậy, Tào Tháo khẳng định không làm nổi năng thần rồi, bởi vì thứ ông gặp phải là thời loạn. Trên thực tế ở thời loạn, cũng có ba sự lựa chọn, có thể làm anh hùng thời loạn, có thể làm kiêu hùng thời loạn, có thể làm gian hùng thời loạn. Sự lựa chọn của Đổng Trác, Viên Thiệu, Viên Thuật là làm kiêu hùng thời loạn, vậy sự lựa chọn của Tào Tháo là gì? Xin mời xem tập sau.